Nouveau Testament en kasɩm du Burkina Faso

MAT

Matiyu

Zezi Krisi kwǝr-ywǝŋǝ kam na dɛ te tɩn

Nɔɔna bana mʋ pʋpʋnɩ Zezi ŋwɩa kam dɩ o zaasɩm dɩm na yɩ te tɩn, dɩ o na tɩgɩ yɩ o joori o bi te tɩn. Kʋ yɩ Matiyu dɩ Marɩkɩ dɩ Luki dɩ Zan mʋ pʋpʋnɩ. Ba wʋ wanɩ ba pʋpʋnɩ wǝǝnu tɩlʋ maama Zezi na kɩ tɩn ba kɩ tɔnɔ nɩ (karɩmɩ-na Zan 21:25).

Dɩ́ nan na karɩmɩ twaanʋ tɩna tɩm maama, kʋʋ́ zǝni sɩ dɩ́ lwarɩ Zezi Krisi na yɩ wʋlʋ tɩn kʋ dwǝni dɩ́ na karɩmɩ tɔnɔ dɩdʋa yɩranɩ má.

Wɛ taanɩ dɩlʋ Matiyu na pʋpʋnɩ tɩn na brɩ dɩbam kʋlʋ tɩn mʋ tɩntʋ

Matiyu dɛɛn yɩ Zezi karabiǝ fugǝ-bale bam wʋ dɩdʋa mʋ (Matiyu 9:9 dɩ 10:3).

Matiyu brɩ nɩ Zezi Krisi yɩ Vɩrnʋ wʋm Wɛ na goni ni dɩ Zwifǝ bam faŋa faŋa sɩ oó ba tɩn mʋ. O ma ta brɩ Zwifǝ yigǝ tiinǝ dɛɛn na vɩ-o te tɩn.

Zezi Krisi dɛɛn tu lʋgʋ baŋa dwi tiinǝ maama ŋwaanɩ mʋ, kʋ daɩ Zwifǝ bam má ŋwaanɩ. O pɛ o karabiǝ ni, sɩ ba tɔɔlɩ o kwǝr-ywǝŋǝ kam ba brɩ lʋgʋ baŋa dwi tiinǝ maama (Matiyu 28:19).

Matiyu ŋɔɔnɩ Zezi lʋra dɩ o biini woŋo, o brɩ nɩ o yɩ Pɛ wʋlʋ na tu sɩ o vrɩ nɔɔna ba lwarɩm wʋnɩ tɩn mʋ (pɔɔrɩm 1-2).

O daa ta maa brɩ Zan na miisi Zezi na wʋnɩ te dɩ sʋtaanɩ na maŋ-o te tɩn (pɔɔrɩm 3-4),

yɩ o brɩ Zezi na tʋŋɩ Galile nɩ te tɩn: o tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ, o brɩ nɔɔna Wɛ cɩga kam, o pa yawɩɩna na yazurǝ (pɔɔrɩm 5-18).

Kʋntʋ kwaga nɩ Zezi ma vu Zeruzalɛm. Zwifǝ yigǝ tiinǝ ma pa ba ja-o ba pa tʋʋn-dagara baŋa nɩ ba gʋ. Da yatɔ dɛ nɩ o ma joori o bi o yagɩ tʋʋnɩ (pɔɔrɩm 19-28).

Matiyu brɩ Zezi zaasɩm dɩm na cɛ kuni bɩnu te tɩn:

1. O brɩ balʋ na zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ tɩn na maŋɩ sɩ ba taa tɔgɩ cɩga te tɩn (pɔɔrɩm 5-7).

2. O kwe balʋ na maŋɩ sɩ ba tɔɔlɩ Wɛ paarɩ dɩm kwǝrǝ kam ba brɩ nɔɔna tɩn (pɔɔrɩm 10).

3. O mɛ mɩmaŋa yarpɛ mʋ o ma brɩ Wɛ paarɩ dɩm ta na sǝgi yɩ dɩ wʋ́ ba dɩ brɩ jaja te tɩn (pɔɔrɩm 13).

4. O brɩ Wɛ nɔɔna na maŋɩ sɩ ba taa ŋwɩ te tɩn (pɔɔrɩm 18).

5. O brɩ nɩ dɩ́ maŋɩ sɩ dɩ́ taa cǝgi maŋa kalʋ Wɛ paarɩ dɩm na wʋ́ ba dɩ wanɩ wo-lwaanʋ dwi maama te tɩn (pɔɔrɩm 24-25).

Wɛ taanɩ dɩlʋ

MATIYU

na pʋpʋnɩ tɩn

1

Zezi kwǝ dwi dɩm na toŋi te tɩn

(Luki 3:23-38)

¹ Zezi Krisi nabaara bam kuri na puli te tɩn mʋ tɩntʋ:

Zezi Krisi yɩ Davidi * dwi tu mʋ,

Davidi dɩ maa yɩ Abraham * dwi tu.

² Abraham ma lʋ Yizakɩ.

Yizakɩ ma lʋ Zakɔbɩ.

Zakɔbɩ ma lʋ Zuda dɩ o zɩmbaara dɩ o nyaana.

³ Zuda dɩ Tamaarɩ ma lʋ Farɛsɩ dɩ Zara.

Farɛsɩ ma lʋ Esrɔm.

Esrɔm ma lʋ Aram.

⁴ Aram ma lʋ Amɩnadabɩ.

Amɩnadabɩ ma lʋ Naasɔn.

Naasɔn ma lʋ Salɩmɔn.

⁵ Salɩmɔn dɩ o kaanɩ Rahabɩ ma lʋ Bʋazɩ.

Bʋazɩ dɩ o kaanɩ Ruuti ma lʋ Obɛdɩ.

Obɛdɩ ma lʋ Zese.

⁶ Zese ma lʋ Davidi wʋlʋ na jigi pɛ tɩn.

Davidi dɛɛn di kadǝm wʋlʋ na yɩ Yuri kaanɩ tɩn,

yɩ ba lʋ Salɔmɔn.

⁷ Salɔmɔn ma lʋ Robʋam.

Robʋam ma lʋ Abɩa.

Abɩa ma lʋ Aza.

⁸ Aza ma lʋ Zʋzafatɩ.

Zʋzafatɩ ma lʋ Zʋram.

Zʋram ma lʋ Yozɩasɩ.

⁹ Yozɩasɩ ma lʋ Zʋatam.

Zʋatam ma lʋ Asasɩ.

Asasɩ ma lʋ Ezekɩasɩ.

¹⁰ Ezekɩasɩ ma lʋ Manasɩ.

Manasɩ ma lʋ Amɔn.

Amɔn ma lʋ Zʋzɩasɩ.

¹¹ Zʋzɩasɩ ma lʋ Yɩkonɩa dɩ o nyaana.

Yɩkonɩa mɩmaŋa kam nɩ mʋ ba jaanɩ Yisɩrayɛlɩ tiinǝ bam ba vu ba yagɩ Babilɔnɩ * tɩʋ nɩ.

¹² Yisɩrayɛlɩ tiinǝ bam viirim dɩm kwaga nɩ mʋ

Yɩkonɩa lʋgɩ Salatɩyɛlɩ.

Salatɩyɛlɩ ma lʋ Zorobabɛlɩ.

¹³ Zorobabɛlɩ ma lʋ Abidu.

Abidu ma lʋ Eliyakɩm.

Eliyakɩm ma lʋ Azori.

¹⁴ Azori ma lʋ Sadoki.

Sadoki ma lʋ Akimi.

Akimi ma lʋ Eliyudi.

¹⁵ Eliyudi ma lʋ Eleyazaarɩ.

Eleyazaarɩ ma lʋ Matan.

Matan ma lʋ Zakɔbɩ.

¹⁶ Zakɔbɩ ma lʋ Zʋzɛfʋ, wʋntʋ mʋ jigi Mari barʋ.

Mari dɛɛn ma ba o lʋ Zezi wʋlʋ ba na bǝŋi nɩ Krisi. *

¹⁷ Kʋntʋ maa brɩ nɩ, kʋ na zɩgɩ Abraham nɩ kʋ vu kʋ yi Davidi tɩn, ba dwi dɩm yɩ kuni fugǝ-bɩna mʋ. Kʋ na zɩgɩ Davidi nɩ kʋ vu kʋ yi Yisɩrayɛlɩ tiinǝ bam viirim dɩm maŋa kam nɩ tɩn, bantʋ dɩ dwi dɩm yɩ kuni fugǝ-bɩna mʋ. Kʋ na zɩgɩ maŋa kam kʋntʋ nɩ sɩ kʋ vu kʋ yi ba na lʋgɩ Zezi Krisi maŋa kalʋ tɩn, bantʋ dɩ dwi dɩm maa yɩ kuni fugǝ-bɩna.

Zezi lʋra kam na dɛ te tɩn

(Luki 1:26-38, 2:1-7)

¹⁸ Ba na lʋgɩ Zezi Krisi te tɩn mʋ tɩntʋ. O nu Mari dɩ Zʋzɛfʋ tiinǝ maama dɛɛn ya sɛ sɩ ba pa ba zʋ daanɩ, yɩ Mari daa ta wʋ ve o barʋ wʋm te. Maŋa kam kʋntʋ nɩ o ma ba o ja pugǝ dɩ Wɛ Joro * dam. ¹⁹ Zʋzɛfʋ wʋlʋ o na lagɩ o zʋ tɩn maa yɩ nɔn-ŋʋm. O maa ba lagɩ sɩ o pa cavɩɩra ja o kaanɩ wʋm nɔɔna maama yigǝ nɩ. O ma bʋŋɩ sɩ o daanɩ o yag-o, sɩ nɔɔna yɩ zaŋɩ ba lwarɩ. ²⁰ O na bʋŋɩ kʋntʋ tɩn, Baŋa-Wɛ malɛka * ma ba o te o dɩndwɩa wʋnɩ, yɩ ka ta dɩd-o ka wɩ: «Zʋzɛfʋ, Pɛ Davidi * dwi tu, yɩ pa n wʋ cɔgɩ sɩ n joŋi Mari n ma n ji n kaanɩ. Bɛŋwaanɩ, o na jɩgɩ pugǝ kam tɩn, kʋ yɩ Wɛ Joro kʋm dam ŋwaanɩ mʋ. ²¹ O lagɩ o lʋ bǝkǝrǝ mʋ, sɩ n pa o yɩrɩ nɩ Zezi *, bɛŋwaanɩ oó ba o vrɩ o nɔɔna ba lwarɩm wʋnɩ o yagɩ.»

²² Zezi lʋra kam dɛɛn sɩɩnɩ ka tɔgɩ kʋntʋ doŋ mʋ, sɩ kʋ pa Baŋa-Wɛ dɛɛn na tagɩ kʋlʋ tɩn sɩɩnɩ kʋ kɩ. Faŋa faŋa tɩn, DƖ nijoŋnu wʋdoŋ dɛɛn tɔɔlɩ DƖ kwǝrǝ kam o wɩ:

²³ «Bukɔ wʋlʋ ta na yǝri baarʋ tɩn wʋ́ ba o ja pugǝ o lʋ bǝkǝrǝ,

yɩ baá bǝŋi bu wʋm yɩrɩ nɩ Emanuyɛlɩ.»

O yɩrɩ dɩm kʋntʋ kuri mʋ yɩ Wɛ wʋra dɩdaanɩ dɩbam.

²⁴ Zʋzɛfʋ na dɔ o zaŋɩ tɩn, o ma sɛ o kɩ Baŋa-Wɛ malɛka kam na tagɩ nɩ o kɩ te tɩn. O ma sɛ o joŋi Mari o ja vu sɔŋɔ. ²⁵ O ma wʋ pǝni dɩd-o sɩ kʋ vu kʋ yi o na lʋgɩ bu wʋm maŋa kalʋ tɩn. O laan ma pa o yɩrɩ nɩ Zezi.

2

Yiyǝn-yeenǝ na tu sɩ ba zuli Zezi te tɩn

¹ Ba dɛɛn lʋgɩ Zezi Zude tɩʋ kʋdoŋ nɩ mʋ, kʋ yɩrɩ mʋ Betelɩhɛm. Kʋ maa yɩ maŋa kalʋ Erɔdɩ * dɛɛn na yɩ pɛ tɩn. Yiyǝn-yeenǝ badaara dɛɛn ma nuŋi wa-puli seeni ba ba ba yi Zeruzalɛm. ² Ba laan ma bwe nɔɔna ba wɩ: «Bu wʋm ba na lʋgɩ sɩ o ji Zwifǝ pɛ tɩn wʋ yǝn mʋ? Bɛŋwaanɩ dɩbam nɛ calɩcʋa kalʋ na brɩ o lʋra kam tɩn na nuŋi bri-kwaga seeni, yɩ dɩbam ba sɩ dɩ́ zul-o.»

³ Pɛ Erɔdɩ dɛɛn na ni kʋntʋ tɩn, liǝ maa jɩg-o dɩ nɔɔna balʋ maama na zʋʋrɩ Zeruzalɛm nɩ tɩn. ⁴ O laan ma bǝŋi Zwifǝ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam maama, dɩdaanɩ Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ bam, yɩ ba la daanɩ. O ma bwe-ba o wɩ: «Yǝn mʋ ba maŋɩ sɩ ba lʋ Krisi * wʋm?»

⁵ Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Kʋʋ́ ta yɩ Betelɩhɛm nɩ mʋ, Zude tɩʋ nɩ. Bɛŋwaanɩ faŋa faŋa Wɛ nijoŋnu wʋdoŋ pʋpʋnɩ o wɩ:

⁶ ‹Betelɩhɛm, tɩʋ kʋlʋ na yɩ balaŋa Zude tɩɩnɩ dɩm wʋnɩ tɩn, daɩ tɩʋ kʋlʋ na muri tɩn.

Bɛŋwaanɩ nmʋ wʋnɩ mʋ baá lʋ dɩdɛɛrʋ wʋlʋ na wʋ́ ta nii a nɔɔna balʋ na yɩ Yisɩrayɛlɩ * dwi tiinǝ tɩn baŋa nɩ.› »

⁷ Erɔdɩ na ni kʋntʋ tɩn, o ma daanɩ o bǝŋi yiyǝn-yeenǝ bam sɩ ba ba o te. O ma kwaanɩ o bwe-ba, sɩ o lwarɩ dɛ dɩm calɩcʋa kam na puli ka nuŋi tɩn. ⁸ O laan ma tʋŋɩ-ba sɩ ba vu Betelɩhɛm, yɩ o wɩ: «Ve-na á kwaanɩ á beeri bu wʋm jǝgǝ, sɩ á na nɛ-o, sɩ á joori á ba á ta á brɩ-nɩ, sɩ a dɩ vu a zul-o.»

⁹ Pɛ wʋm na tagɩ kʋntʋ dɩ ba tɩn, ba laan ma zaŋɩ ba maa kɛa. Ba na maa kɛ tɩn, ba ma da ba na calɩcʋa kalʋ ba ya na maŋɩ ba na wa-puli seeni tɩn. Ka laan maa wʋ ba yigǝ nɩ wɛyuu nɩ ka veǝ, yɩ ka vu ka zɩgɩ ka maŋɩ dɩ bu wʋm na wʋ mɛ tɩn. ¹⁰ Kʋ ma pa ba tiini ba jɩgɩ wʋpolo lanyɩranɩ. ¹¹ Ba ma vu ba zʋ sɔŋɔ kʋm wʋ. Ba ma na bu wʋm dɩ o nu Mari. Ba ma kuni doonǝ ba zul-o. Ba laan ma bwǝli ba zɩla ba lɩ pɛɛra ba pa-o. Ba pɛɛra yam yɩ sǝbu-sɩŋa, dɩ wǝǝnu tɩlʋ ba na zwɛ yɩ tɩ lwǝm ywǝmmǝ tɩn, dɩ tralɩ nugǝ kalʋ yɩrɩ na yɩ Miiri tɩn. ¹² Wɛ ma pa ba lwarɩ ba dɩndwɩa wʋnɩ, nɩ ba daa yɩ joori ba da Erɔdɩ te. Ba laan ma tɔgɩ cwǝ-gaa ba joori ba vu ba tɩʋ kʋm.

Erɔdɩ na kwaanɩ sɩ o gʋ bu wʋm te tɩn

¹³ Yiyǝn-yeenǝ bam na kɛ ba daarɩ kʋntʋ tɩn, Baŋa-Wɛ malɛka * ma da ka ba Zʋzɛfʋ te o dɩndwɩa wʋnɩ, yɩ ka wɩ: «Zaŋɩ n ja bu wʋm dɩ o nu n ja n duri n vu Ezipi * tɩʋ, sɩ á taá zʋʋrɩ da, sɩ kʋ yi maŋa kam a na wʋ́ pa abam ni sɩ á nuŋi Ezipi á joori á ba tɩn. Bɛŋwaanɩ Erɔdɩ mʋ lagɩ o zaŋɩ o beeri bu wʋm sɩ o gʋ-o.»

¹⁴ Zʋzɛfʋ na ni kʋntʋ tɩn, o ma sɩɩnɩ o zaŋɩ o ja bu wʋm dɩ o nu wʋm, o nuŋi tɩtɩɩ dɩm kʋntʋ nɩ o vu Ezipi. ¹⁵ Ba ma zʋʋrɩ da taan, sɩ kʋ vu kʋ yi maŋa kalʋ Erɔdɩ na tɩgɩ tɩn. Kʋ dɛɛn kɩ kʋntʋ mʋ, sɩ kʋ pa Baŋa-Wɛ dɛɛn na tagɩ kʋlʋ tɩn sɩɩnɩ kʋ kɩ. Faŋa faŋa tɩn, DƖ dɛɛn pɛ DƖ nijoŋnu wʋdoŋ tɔɔlɩ DƖ kwǝrǝ o wɩ:

«Amʋ Wɛ bǝŋi a bu wʋm sɩ o nuŋi Ezipi nɩ mʋ o ba.»

¹⁶ Erɔdɩ dɛɛn na tu o lwarɩ nɩ yiyǝn-yeenǝ bam lʋʋrɩ o yigǝ nɩ ba viiri tɩn, o bam ma tiini dɩ zaŋɩ. O ma pa ni sɩ o nɔɔna vu Betelɩhɛm dɩ kʋ tɩ-balwa bam maama wʋnɩ, ba gʋ bǝkǝri-balɛ sɩlʋ na yi bɩna yale dɩ balʋ na muri bɩna yale tɩn maama. O nan kɩ kʋntʋ, sɩ kʋ maŋɩ dɩ yiyǝn-yeenǝ bam na pɛ o lwarɩ maŋa kalʋ calɩcʋa kam na nuŋi tɩn mʋ.

¹⁷ Biǝ bam gʋm dɩm ma pa Wɛ nijoŋnu Zeremi na tagɩ Wɛ kwǝrǝ kalʋ faŋa faŋa tɩn sɩɩnɩ kʋ kɩ. ¹⁸ O dɛɛn tagɩ o wɩ:

«Sɔɔ mʋ zaŋɩ Rama tɩʋ wʋnɩ.

Nɔɔna mʋ wʋra ba keerǝ,

yɩ ba coosǝ zanzan.

Rasɛɛlɩ mʋ tiini o keerǝ o biǝ ŋwaanɩ,

o maa ba sɛ sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ gan-o,

o biǝ bam na tɩga tɩn ŋwaanɩ.»

¹⁹ Erɔdɩ dɛɛn ma ba o tɩ, yɩ Zʋzɛfʋ daa ta wʋ Ezipi nɩ. Baŋa-Wɛ malɛka ma daa ba Zʋzɛfʋ te o dɩndwɩa wʋnɩ, yɩ ka wɩ: ²⁰ «Zaŋɩ n ja bu wʋm dɩ o nu n joori n vu Yisɩrayɛlɩ tɩʋ. Bɛŋwaanɩ wʋlʋ ya na lagɩ sɩ o gʋ bu wʋm tɩn laan tɩga.»

²¹ Zʋzɛfʋ na ni kʋntʋ tɩn, o ma sɩɩnɩ o zaŋɩ o ja bu wʋm dɩ o nu o joori o vu Yisɩrayɛlɩ tɩʋ kʋm. ²² O laan ma ba o lwarɩ nɩ Erɔdɩ bu Arɩsɩla mʋ lǝni o ko wʋm yuu nɩ o di paarɩ Zude tɩɩnɩ dɩm baŋa nɩ. Kʋ ma pa o kwarɩ fʋʋnɩ sɩ o joori o vu jǝgǝ kam kʋntʋ. O dɩndwɩa wʋnɩ Wɛ ma pa o lwarɩ kʋlʋ o na maŋɩ sɩ o kɩ tɩn, kʋ pa o lɛɛrɩ o vu Galile tɩʋ. ²³ O laan ma vu o yi tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Nazarɛtɩ, yɩ o zʋʋrɩ da. Kʋ laan ma pa Wɛ nijoŋnǝ bam dɛɛn na tɔɔlɩ DƖ kwǝrǝ faŋa faŋa te tɩn sɩɩnɩ kʋ kɩ. Ba dɛɛn tagɩ ba wɩ: «Baá bǝŋ-o nɩ Nazarɛtɩ tu.»

3

Zan na miisi nɔɔna na wʋnɩ yɩ o brɩ-ba te tɩn

(Marɩkɩ 1:1-8, Luki 3:1-18, Zan 1:19-28)

¹ Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɛɛn mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Zan. Wʋntʋ mʋ yɩ wʋlʋ na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn. O dɛɛn ma ba o wʋ Zude nɩ o beeri kagʋa wʋnɩ, yɩ o tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ. ² O maa yǝni o ta o brɩ-ba sɩ ba lǝni ba wʋrʋ ba yagɩ kǝm-balwaarʋ, sɩ maŋa kam laan yiǝ Wɛ paarɩ dɩm na lagɩ dɩ ba nɔɔna tɩtarɩ nɩ tɩn. ³ Zan yɩ wʋlʋ Wɛ nijoŋnu Ezayi * na maŋɩ o ŋɔɔnɩ o taanɩ faŋa faŋa tɩn o wɩ:

«Nɔɔnʋ mʋ wʋ kagʋa wʋnɩ o tɔɔlɩ o kwǝrǝ o wɩ:

‹Zaŋɩ-na á fɔgɩ á kwɛ dɩ́ Yuutu wʋm cwǝŋǝ kam,

o na lagɩ o ba o tɔgɩ da tɩn.

Pa-na cwe sɩlʋ o na lagɩ o ba o tɔgɩ tɩn fɔgɩ sɩ yɔɔrɩ lanyɩranɩ.› »

⁴ Zan dɛɛn zʋʋrɩ gɔrɔ kʋlʋ ba na sɔgɩ dɩ yogondi kʋrʋ tɩn mʋ. O maa maɩ kilǝ o ma ja o tǝŋǝ. O wʋdiu mʋ yɩ kayɩra dɩ tʋʋrʋ. ⁵ Nɔɔna zanzan maa yǝni ba nuŋi Zeruzalɛm, dɩ Zude tɩɩnɩ dɩm maama, dɩ Zʋrdɛn bugǝ ni je sɩm, ba ve o te. ⁶ Ba maa tɛ ba brɩ kʋlʋ ba na kɩ ba cɔgɩ tɩn. O laan maa paɩ ba tu Zʋrdɛn bugǝ kam wʋnɩ, yɩ o miisi-ba na wʋnɩ Wɛ ŋwaanɩ.

⁷ Zan na wʋra o miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn, o nɛ nɩ Farizɩan * tiinǝ dɩ Sadusɩan * tiinǝ zanzan tui o te. O ma ta dɩ ba o wɩ: «Abam nyɩ dɩ bɩsankwɩ-dwǝ mʋ. Wɔɔ mʋ brɩ abam sɩ á kwaanɩ á lu cam dɩlʋ Wɛ na lagɩ DƖ pa nabiinǝ na tɩn wʋnɩ? ⁸ Abam nan maŋɩ sɩ á taá kɩ kǝnǝ yalʋ na wʋ́ brɩ nɩ á sɩɩnɩ á lǝni á wʋrʋ á yagɩ kǝm-balwaarʋ tɩn mʋ. ⁹ Abam yɩ taá bʋŋa á pa á tɩtɩ nɩ, á na yɩ Abraham dwi tiinǝ tɩn, á daa wʋ maŋɩ sɩ á lǝni á wʋrʋ. Wɛ na laga, DƖ wʋ́ wanɩ DƖ pa kandwa yantʋ lǝni ya ji Abraham * dwi tiinǝ. ¹⁰ Nɔɔnʋ nan maŋɩ o jɩgɩ dooru o jɩŋa nɩ, sɩ o ta maa goni tweeru tɩm o dɩ tɩga nɩ. Tiu kʋlʋ maama na ba lǝri bu-ŋʋna tɩn, o maŋɩ sɩ o go-kʋ mʋ o dɩ mini wʋnɩ sɩ kʋ di. Mʋ Wɛ dɩ na lagɩ DƖ kɩ nɔɔna balʋ na wʋ lǝni ba wʋrʋ ba yagɩ kǝm-balwaarʋ te tɩn. ¹¹ Amʋ nan miisi abam na wʋnɩ mʋ, sɩ kʋ brɩ nɩ abam lǝni á wʋrʋ á yagɩ kǝm-balwaarʋ tɩm. Kʋ daarɩ wʋlʋ na lagɩ o saŋɩ amʋ kwaga o ba tɩn tiini o dwe amʋ. A wʋ maŋɩ sɩ a zeeri o nɛ natra dɩ. Wʋntʋ nan wʋ́ miisi abam Wɛ Joro * dɩ mini wʋnɩ mʋ. ¹² Wʋntʋ nan ze zʋŋ-kɔgɔ mʋ sɩ o ma caarɩ o mɩna o pɛ o kɩ o tulǝ nɩ, sɩ o daarɩ mɩn-swaanʋ tɩm o zwɛ dɩ mini dɩlʋ na ba di dɩ dwe tɩn. Mʋ Wɛ na lagɩ DƖ pɔɔrɩ nɔɔna daanɩ DƖ kɩ-ba te tɩn.»

Zan na miisi Zezi na wʋnɩ te tɩn

(Marɩkɩ 1:9-11, Luki 3:21-22)

¹³ Zan dɛɛn na wʋ Zʋrdɛn bugǝ kam ni nɩ tɩn, Zezi ma nuŋi Galile tɩʋ nɩ o vu o te sɩ o miis-o na wʋnɩ. ¹⁴ Zan dɛɛn ya wʋ sɛ, yɩ o ta dɩd-o o wɩ: «Amʋ mʋ maŋɩ sɩ a ba nmʋ te sɩ n miisi-nɩ na wʋnɩ, sɩ kʋ daɩ nmʋ mʋ wʋ́ ba amʋ te sɩ a miisi-m na wʋnɩ.»

¹⁵ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Yagɩ sɩ kʋ kɩ kʋntʋ lele, sɩ kʋ maŋɩ sɩ dɩ́ kɩ kʋntʋ mʋ, sɩ dɩ́ wanɩ dɩ́ kɩ kʋlʋ maama na yɩ Wɛ wʋbʋŋa tɩn.» O laan ma sɛ.

¹⁶ Zezi na miisi na kʋntʋ tɩn, o ma da o nuŋi na bam wʋnɩ. O laan ma na wɛyuu na pʋrɩ o baŋa nɩ, yɩ o na Wɛ Joro * kʋm na dɛ da kʋ tu o baŋa, yɩ kʋ nyɩ dɩ kunkwǝŋǝ te. ¹⁷ Kwǝrǝ laan ma ŋɔɔnɩ wɛyuu nɩ ka wɩ:

«Wʋntʋ mʋ yɩ amʋ bu-dʋa a na so-o dɩ a wʋ maama.

O ma yǝni o pa a wʋ poli zanzan.»

4

Sʋtaanɩ na maŋɩ Zezi te tɩn

(Marɩkɩ 1:12-13, Luki 4:1-13)

¹ Wɛ Joro kʋm dɛɛn na tu Zezi te kʋntʋ tɩn, kʋ laan ma ja-o kʋ vu kagʋa wʋnɩ, sɩ sʋtaanɩ * maŋ-o dɩ nii. ² Zezi dɛɛn maa wʋra taan da fiinna, yɩ o ba di wʋdiu wɩa dɩ tɩtɩɩ maama. Kana maa jɩg-o. ³ Sʋtaanɩ laan ma ba o te, yɩ dɩ ta dɩd-o dɩ wɩ: «Nmʋ na sɩɩnɩ n yɩ Baŋa-Wɛ Bu, sɩ n ta dɩ kandwa yantʋ sɩ ya ji wʋdiu sɩ n di.»

⁴ Zezi ma lǝri o wɩ: «Kʋ nan pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ:

‹Kʋ daɩ wʋdiu yɩranɩ mʋ paɩ nabiinu ŋwɩ,

kʋ yɩ Wɛ ni-taanɩ dɩm maama mʋ paɩ nabiinu ŋwɩa.› »

⁵ Sʋtaanɩ laan ma ja-o dɩ ja vu dɩ zʋ Wɛ tɩtɩ tɩʋ Zeruzalɛm wʋ. Dɩ ma ja-o dɩ vu dɩ di Wɛ-di-kamunu * kʋm yuu mɛ na dwara tɩn dɩ zɩg-o da, ⁶ yɩ dɩ wɩ: «Nmʋ na yɩ Wɛ Bu, sɩ n faŋɩ n cu tɩga nɩ sɩ dɩ́ nii. Bɛŋwaanɩ kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ:

‹Wɛ wʋ́ pa DƖ malɛsɩ * ba nmʋ ŋwaanɩ,

sɩ lwǝri-m dɩ sɩ jɩa,

sɩ n yɩ tʋ tɩga nɩ n magɩ n naga dɩ kandwɛ.› »

⁷ Zezi ma lǝri o wɩ: «Kʋ ta pʋpʋnɩ kʋ wɩ:

‹Yɩ zaŋɩ n maŋɩ n Yuutu Baŋa-Wɛ n nii.› »

⁸ Sʋtaanɩ daa ma ja-o dɩ ja vu dɩ di piu kʋlʋ na tiini kʋ dwara tɩn yuu. Dɩ laan ma brɩ-o lʋgʋ baŋa tɩɩnɩ dɩm maama dɩ wo-laarʋ tɩlʋ maama na wʋra tɩn. ⁹ Dɩ ma ta dɩd-o dɩ wɩ: «Nmʋ na sɛ n kuni doonǝ n zuli amʋ, aá pa n ta n te wǝǝnu tɩntʋ maama.»

¹⁰ Zezi laan ma ta dɩ-dɩ o wɩ: «Sʋtaanɩ, ve daa a tee nɩ! Sɩ kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ:

‹Kʋ yɩ n Yuutu Baŋa-Wɛ yɩranɩ mʋ

n maŋɩ sɩ n kuni doonǝ n zuli,

sɩ n kɩ DƖ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn.› »

¹¹ Sʋtaanɩ laan ma viiri dɩ daar-o. Wɛ malɛsɩ laan ma ba Zezi te sɩ zǝn-o.

Zezi na puli sɩ o tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ te tɩn

(Marɩkɩ 1:14-15, Luki 4:14-15)

¹² Zezi dɛɛn na lwarɩ nɩ ba jaanɩ Zan *f1 * ba kɩ pɩɩna digǝ nɩ tɩn, o ma joori o vu Galile. ¹³ O maa daa wʋ maŋɩ Nazarɛtɩ nɩ, yɩ o kɛ o vu Galile tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Kapɛrnawum, o zʋʋrɩ da. Tɩʋ kʋm kʋntʋ wʋ nɩnɩʋ ni nɩ mʋ, dɩ je sɩlʋ Zabulɔn dwi tiinǝ dɩ Nɛfitali dwi tiinǝ ya na zʋʋrɩ tɩn. ¹⁴ O na zʋʋrɩ da kʋntʋ tɩn, kʋ dɛɛn ma pa Wɛ nijoŋnu Ezayi * na maŋɩ o tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ faŋa faŋa te tɩn sɩɩnɩ kʋ kɩ. ¹⁵ O dɛɛn tagɩ o wɩ:

«Kʋ na yɩ Zabulɔn dɩ Nɛfitali tɩɩnɩ dɩm,

dɩ je sɩlʋ na wʋ nɩnɩʋ kʋm seeni tɩn,

dɩ je sɩlʋ na wʋ Zʋrdɛn bugǝ kam bubɛ dɩdoŋ dɩm kwaga nɩ tɩn,

dɩ Galile je sɩlʋ dwi-gɛ * tiinǝ na zʋʋrɩ da tɩn,

¹⁶ jǝgǝ kantʋ tiinǝ bam dɛɛn ya wʋ lim wʋnɩ mʋ,

yɩ ba laan ba ba na pooni zanzan.

Balʋ na zʋʋrɩ da tɩn ya ba jɩgɩ tɩɩna dɩ Wɛ,

tʋʋnɩ mʋ ya te-ba.

Pooni laan ma zǝŋi ba baŋa nɩ.»

¹⁷ Zezi na joori o vu Galile tɩn, kʋ zɩgɩ maŋa kantʋ nɩ mʋ o puli o tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ, o brɩ nɔɔna nɩ ba maŋɩ sɩ ba lǝni ba wʋrʋ ba yagɩ kǝm-balwaarʋ, bɛŋwaanɩ maŋa kam laan yiǝ Wɛ paarɩ dɩm na lagɩ dɩ ba nɔɔna tɩtarɩ nɩ tɩn.

Zezi na bǝŋi nɔɔna bana sɩ ba taa tɔg-o te tɩn

(Marɩkɩ 1:16-20, Luki 5:1-11)

¹⁸ Zezi dɛɛn maa wʋ Galile nɩnɩʋ kʋm ni nɩ o veǝ. O ma na nɔɔna bale, ba yɩ cʋrʋ mʋ. Ba dɩdʋa yɩrɩ mʋ Simɔn, o yɩrɩ dɩdoŋ maa yɩ Pɩyɛɛrɩ. Wʋdoŋ wʋm maa yɩ o nyaanɩ, o yɩrɩ mʋ Andre. Ba yɩ kalǝŋ-jara mʋ, yɩ ba wʋ na bam wʋnɩ ba dʋlɩ bʋrɩ ba ma jaanɩ kale. ¹⁹ Zezi laan ma ta dɩ ba o wɩ: «Zaŋɩ-na á ba á taá tɔgɩ-nɩ. Aá pa á taá beeri nɔɔna mʋ á pa-nɩ sɩ ba da amʋ kwaga, nɩ á na yǝni á jaanɩ kale te tɩn.» ²⁰ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba ma zaŋɩ lɩla ba yagɩ ba bʋrɩ sɩm, yɩ ba vu ba tɔgɩ o kwaga.

²¹ Zezi na ve o maa kɛ tɩn, o daa ma na nɔɔna bale, ba dɩ yɩ cʋrʋ mʋ. Ba ko yɩrɩ mʋ Zebede. Ba dɩdʋa yɩrɩ mʋ Zakɩ. Wʋdoŋ wʋm maa yɩ o nyaanɩ, o yɩrɩ mʋ Zan. Bantʋ bale dɩ ba ko Zebede maa wʋ naboro wʋnɩ ba kwɛ ba bʋrɩ, sɩ ba ma ja kale. O ma bǝŋi biǝ bam sɩ ba ba ba taa tɔg-o. ²² O na bǝŋi-ba kʋntʋ tɩn, ba ma zaŋɩ lɩla ba yagɩ ba ko wʋm dɩ naboro kʋm, yɩ ba vu ba tɔg-o.

²³ Zezi dɛɛn maa tʋlɩ Galile tɩɩnɩ dɩm maama. O maa yǝni o ve Zwifǝ bam Wɛ-di sɩm sɩ o taa brɩ nɔɔna Wɛ cɩga kam. O maa tɔɔlɩ Wɛ kwǝr-ywǝŋǝ kam dɩ Wɛ na lagɩ DƖ di paarɩ nɔɔna tɩtarɩ nɩ te tɩn. O maa kwǝri o pa yawɩɩna na yazurǝ dɩ yawɩɩrʋ tɩlʋ dwi maama na jɩgɩ-ba tɩn. ²⁴ Nɔɔna ma ba ba ni o ŋwa je sɩm kʋntʋ nɩ, dɩ Siiri tɩʋ kʋm maama wʋnɩ. Ba maa yǝni ba jaanɩ yawɩɩna dwi dwi ba tu o te, balʋ yɩra na tiini ya wɔɛ tɩn, kʋ wǝli dɩ balʋ ciciri na yaarɩ-ba tɩn, dɩ balʋ na saɩ kɔɔrʋ tɩn, dɩ kwaarʋ. Ba na tu Zezi te kʋntʋ tɩn, o maa yǝni o pa ba na yazurǝ. ²⁵ Nɔn-kɔgɔ zanzan dɛɛn ma nuŋi Galile tɩɩnɩ dɩm, dɩ je sɩlʋ ba na bǝ nɩ ‹Tɩɩnɩ Fugǝ› tɩn, dɩ Zeruzalɛm, dɩ Zude maama, dɩ je sɩlʋ na wʋ Zʋrdɛn bugǝ kam bubɛ dɩdoŋ dɩm nɩ tɩn ba tɔgɩ dɩd-o.

5

Zezi zaasɩm-dʋʋrɩ dɩm

(Luki 6:20-23)

¹ Zezi dɛɛn na nɛ nɔn-kɔgɔ na tɔg-o tɩn, o ma vu o di piu kʋdoŋ yuu o jǝni da. O na je tɩn, o karabiǝ bam ma ba o te. ² O laan ma puli o brɩ-ba o wɩ:

³ «Balʋ na ye nɩ ba yɩ yinigǝ tiinǝ Wɛ yigǝ nɩ tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo,

ba na wʋ́ tɔgɩ ba di Wɛ paarɩ dɩm tɩn ŋwaanɩ.

⁴ Balʋ wʋrʋ na cɔgɩ tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo,

Wɛ na wʋ́ pa-ba wʋ-zuru tɩn ŋwaanɩ.

⁵ Balʋ na jɩgɩ ban-pʋnʋ tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo,

Wɛ na wʋ́ pa ba taa te lʋgʋ tɩn ŋwaanɩ.

⁶ Balʋ na paɩ Wɛ cɩga kam tɔgɩm jɩgɩ fra dɩ ba tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo,

Wɛ na wʋ́ pa ba bɩcara pǝni tɩn ŋwaanɩ.

⁷ Balʋ na jɩgɩ nɔɔna ŋwaŋa tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo,

Wɛ na wʋ́ duri ba dɩ ŋwaŋa tɩn ŋwaanɩ.

⁸ Balʋ na yɩ wʋ-poŋo tiinǝ tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo,

ba na wʋ́ ba ba na Wɛ tɩn ŋwaanɩ.

⁹ Balʋ na paɩ nɔɔna jɩgɩ ywǝǝni daanɩ tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo,

Wɛ na wʋ́ ta bǝ-ba nɩ DƖ biǝ tɩn ŋwaanɩ.

¹⁰ Balʋ na tɔgɩ Wɛ cɩga kam yɩ nɔɔna bɛɛsɩ-ba tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo,

ba na wʋ́ tɔgɩ ba di Wɛ paarɩ dɩm tɩn ŋwaanɩ.

¹¹ Nɔɔna na twɩ abam yɩ ba bɛɛsɩ abam, yɩ ba fɔ vwan ba tɛ wo-balwaarʋ dwi maama ba pa abam amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn, á jɩgɩ yu-yoŋo. ¹² Á taá jɩgɩ wʋpolo lanyɩranɩ sɩ Wɛ wʋ́ pa á na nyɔɔrɩ zanzan DƖ tee nɩ. Kʋ na yɩ Wɛ nijoŋnǝ balʋ dɛɛn na loori abam yigǝ ba ba tɩn, nɔɔna dɛɛn maŋɩ ba bɛɛsɩ-ba kʋntʋ mʋ.

¹³ Yɛ na paɩ wʋdiu ywǝnǝ te tɩn, abam dɩ nan maŋɩ sɩ á taá paɩ ywǝǝni taa wʋ nabiinǝ tee nɩ. Yɛ ywǝǝni nan na ti, n daa n bá wanɩ n pa dɩ joori dɩ ja ywǝǝni. Dɩ daa ba jɩgɩ kuri. Baá dɩ-dɩ ba yagɩ mʋ, sɩ nɔɔna taa nwanɩ dɩ baŋa nɩ.

¹⁴ Abam nyɩ dɩ lʋgʋ baŋa pooni mʋ nabiinǝ tɩtarɩ nɩ. Tɩʋ kʋlʋ ba na lɔgɩ piu yuu nɩ tɩn bá wanɩ kʋ sǝgi, kʋ naɩ mʋ jaja. ¹⁵ Nɔɔn-nɔɔnʋ bá sɛ o tarɩgɩ kanɩa o pu tɩtɔgɔ kuri nɩ. Oó kwe-ka o palɩ wɛɛnɩ mʋ, sɩ ka pooni dɩm taa naɩ dɩ paɩ nɔɔna balʋ maama na wʋ digǝ kam wʋnɩ tɩn. ¹⁶ Abam dɩ nan maŋɩ sɩ á zǝŋi á pooni dɩm kʋntʋ mʋ nɔɔna tɩtarɩ nɩ. Ba laan wʋ́ na wo-laarʋ tɩlʋ á na kɩ tɩn, yɩ ba zuli á Ko Wɛ wʋlʋ na wʋ wɛyuu nɩ tɩn.

Zezi na pɛ Wɛ cullu tɩm tiini tɩ ja kuri te tɩn

¹⁷ Abam nan yɩ taá bʋŋɩ nɩ amʋ tu sɩ a pa Wɛ tɔnɔ kʋm na brɩ kʋlʋ tɩn ji kafɛ, kʋ na yɩ Wɛ cullu tɩlʋ DƖ dɛɛn na pɛ Moyisi *, dɩ DƖ nijoŋnǝ bam na brɩ kʋlʋ faŋa faŋa tɩn dɩ. Amʋ tu sɩ a pa tɩ tiini tɩ taa jɩgɩ kuri mʋ lanyɩranɩ, sɩ kʋ daɩ nɩ a lagɩ a cɔgɩ-tɩ mʋ. ¹⁸ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, lʋgʋ baŋa dɩ wɛyuu na wʋ́ daanɩ sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ tɩn, kʋlʋkʋlʋ bá wanɩ kʋ lɩ Wɛ cullu tɩm wʋnɩ dɩ fɩnfɩɩn dɩ. Tɩ nan wʋ́ ta wʋra kʋntʋ mʋ taan, sɩ kʋ ba kʋ yi maŋa kalʋ Wɛ na wʋ́ pa woŋo maama kɩ kʋ ti tɩn. ¹⁹ Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na wʋ sɛ Wɛ niǝ yam dɩdʋa yɩ o daarɩ o brɩ o donnǝ sɩ ba dɩ yɩ sɛ-dɩ tɩn, dɩ na maŋɩ dɩ yɩ mɩmɩɩ dɩ, kʋntʋ tu wʋ́ ba ji balaŋa Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ. Kʋ daarɩ, wʋlʋ maama na sɛ Wɛ niǝ yam yɩ o daarɩ o brɩ o donnǝ sɩ ba dɩ sɛ tɩn, kʋntʋ tu wʋ́ ba ji kamunu Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ. ²⁰ Á nan taá ye nɩ, abam na wʋ sɛ Wɛ cɩga kam á dwǝni á cullu karanyɩna tiinǝ bam dɩ Farizɩan * tiinǝ bam, á bá wanɩ á na cwǝŋǝ sɩ á tɔgɩ á zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ.

Ban-zɔŋɔ na nyɩ dɩ nɔn-gʋra te tɩn

²¹ Abam ye nɩ ba dɛɛn brɩ dɩbam kwǝ bam ba wɩ: ‹Yɩ zaŋɩ n gʋ nɔɔnʋ. Wʋlʋ nan na gʋ nɔɔnʋ, ba maŋɩ sɩ ba di o taanɩ mʋ.› ²² Kʋ daarɩ, a nan lagɩ a ta dɩ abam nɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na jɩgɩ ban-zɔŋɔ dɩ o ko-bu, kʋ maŋɩ sɩ ba di kʋntʋ tu dɩ taanɩ mʋ. Wʋlʋ na tagɩ dɩ o ko-bu o wɩ, o ba jɩgɩ wʋbʋŋa, kʋ maŋɩ sɩ dɩbam sarɩya-dirǝ nakwa bam mʋ di kʋntʋ tu taanɩ. Nɔɔnʋ wʋlʋ dɩ na tagɩ dɩ o ko-bu o wɩ, o yɩ joro, kʋ maŋɩ sɩ kʋntʋ tu zʋ min-tɩʋ * mʋ. ²³ Kʋntʋ ŋwaanɩ, nmʋ na lagɩ n kwe n pɛɛrɩ n pa Wɛ, yɩ n laan na guli nɩ n ko-bu jɩgɩ n ban-zɔŋɔ, ²⁴ sɩ n tiŋi n pɛɛrɩ dɩm, sɩ n joori n vu n ko-bu wʋm te sɩ á fɔgɩ daanɩ. Nmʋ na kɩ kʋntʋ, sɩ n laan joori n ba n kwe n pɛɛrɩ dɩm n pa Wɛ.

²⁵ Kʋ daarɩ, nɔɔnʋ nan na jaanɩ-m o vu o saŋɩ, sɩ n kɩ lɩla n pa á fɔgɩ daanɩ yɩ á daa ta wʋ yi sarɩya yam dim jǝgǝ kam. Kʋ na daɩ kʋntʋ, o laan wʋ́ kɩ nmʋ sarɩya-diru wʋm jɩŋa nɩ, sɩ o pa n na cam. Wʋntʋ dɩ laan wʋ́ kɩ-m o tɩntʋŋnʋ jɩŋa nɩ, sɩ o ja-m o vu o kɩ pɩɩna digǝ nɩ. ²⁶ A lagɩ a ta cɩga dɩ nmʋ sɩ, nń ta n wʋra taan. Nmʋ na wʋ ŋwɩ jɩnɩ dɩm maama n ti, ba bá yagɩ-m.

Ka-laga na yɩ kǝm-balɔrɔ te tɩn

²⁷ Abam nan ye nɩ ba maŋɩ ba ta ba wɩ: ‹Yɩ zaŋɩ n pǝni dɩ n doŋ kaanɩ.› ²⁸ Amʋ nan lagɩ a ta abam nɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na nii kaanɩ dɩ fra tɩn, kʋ nyɩ dɩ o maŋɩ o pǝni dɩd-o mʋ o wʋbʋŋa na lag-o tɩn ŋwaanɩ. ²⁹ Kʋntʋ tɩn, nmʋ jazɩm yi na paɩ n kɩ lwarɩm, sɩ n lɩ-dɩ n yagɩ. Nmʋ yɩra daa dɩdʋa na cɔgɩ, kʋʋ́ ta lana kʋ pa-m kʋ dwe n yɩra yam maama na wʋra yɩ ba dɩ-ya min-tɩʋ nɩ. ³⁰ Nmʋ jazɩm mʋ na paɩ n kɩ lwarɩm, sɩ n go-dɩ n yagɩ. Nmʋ yɩra daa dɩdʋa na cɔgɩ, kʋʋ́ ta lana kʋ pa-m kʋ dwe n yɩra yam maama na zʋ min-tɩʋ.

Kaanɩ yagɩm

(Matiyu 19:9, Marɩkɩ 10:11-12, Luki 16:18)

³¹ Ba maŋɩ ba ta ba wɩ: ‹Nɔɔnʋ wʋlʋ na yagɩ o kaanɩ, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o pa-o tɔnɔ kʋlʋ na wʋ́ brɩ nɩ ba yagɩ daanɩ tɩn.› ³² Amʋ nan lagɩ a ta abam nɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na yagɩ o kaanɩ yɩ kʋ daɩ nɩ o cɔgɩ dɩ baarʋ tɩn, kʋntʋ tu pɛ kaanɩ wʋm kɩ bwǝŋǝ mʋ, dɩ o daa na zʋ barʋ wʋdoŋ tɩn. Nɔɔnʋ wʋlʋ maama nan na di kaanɩ wʋm kʋntʋ tɩn, kʋntʋ tu dɩ kɩ bwǝŋǝ mʋ.

Durǝ duum na wʋ maŋɩ te tɩn

³³ Abam maŋɩ á ye nɩ ba dɛɛn brɩ dɩbam kwǝ bam ba wɩ: ‹Yɩ zaŋɩ n kwanɩ n ni, dɩ nmʋ na dugǝ n wɩ nń kɩ kʋlʋ n pa n Yuutu Baŋa-Wɛ tɩn.› ³⁴ Amʋ nan lagɩ a ta a brɩ abam sɩ á yɩ zaŋɩ á du dɩ kʋlʋkʋlʋ. Yɩ zaŋɩ á du durǝ dɩ Wɛ-sɔŋɔ, bɛŋwaanɩ dáanɩ mʋ yɩ Wɛ jǝŋǝ je. ³⁵ Yɩ du-na dɩ tɩga baŋa dɩ, ka na yɩ Wɛ nɛ cwiim jǝgǝ tɩn ŋwaanɩ. Nan yɩ du-na dɩ Zeruzalɛm dɩ, sɩ kʋntʋ yɩ Wɛ pa-farʋ wʋm tɩʋ mʋ. ³⁶ Nan yɩ zaŋɩ á du dɩ á tɩtɩ yuu dɩ, bɛŋwaanɩ á bá wanɩ á pa á yuuyuǝ dɩdʋa tɩtɩ lǝni ka ji napoŋo naa nazono. ³⁷ Nan pa-na abam ‹ɛɛn› ji ‹ɛɛn›, sɩ abam ‹awo› ji ‹awo›, sɩ á daa yɩ wǝli kʋlʋkʋlʋ da. Woŋo na wǝli da, kʋntʋ yɩ sʋtaanɩ * nyɩm mʋ.

Dɩ́ na maŋɩ sɩ dɩ́ taá jɩgɩ wʋ-zuru te tɩn

(Luki 6:29-30)

³⁸ Abam maŋɩ á ni sɩ ba tagɩ ba wɩ: ‹Nɔɔnʋ na pi n yi, sɩ ba pi kʋntʋ tu dɩ yi. Nɔɔnʋ nan na guri n yǝli, sɩ ba guri kʋntʋ tu dɩ yǝli.› ³⁹ Amʋ nan lagɩ a ta a brɩ abam nɩ, nɔɔnʋ na kɩ-m lwarɩm, sɩ n dɩ daa yɩ kɩ-o lwarɩm n ma n ŋwɩ. Nɔɔnʋ nan na lɔgɩ n jazɩm pʋpɔŋɔ, sɩ n guni kʋdoŋ kʋm dɩ, sɩ o lɔ o wǝli da. ⁴⁰ Nɔɔnʋ nan na saŋɩ-m sɩ o joŋi n gwar-bu o jɩnɩ ŋwaanɩ, sɩ n pa o kwe n gwar-bwǝrǝ dɩ o wǝli da. ⁴¹ Dɩdɛɛrʋ nan na fɩ-m sɩ n zɩŋɩ o zɩla n vu nabaa yi mʋrʋ, sɩ n zɩŋɩ n vu nabaa yi mʋrr-tɩle. ⁴² Nɔɔnʋ nan na loori-m woŋo, sɩ n kwaanɩ n pa-o-kʋ. Nɔɔnʋ nan na lagɩ sɩ o jɩnɩ woŋo n tee nɩ, sɩ n yɩ van-o.

Sono taanɩ

(Luki 6:27-28, 32-36)

⁴³ Abam maŋɩ á ni sɩ ba tagɩ ba wɩ: ‹N maŋɩ sɩ n ta n soe n donnǝ mʋ, sɩ n daarɩ n ta n culi n dʋna.› ⁴⁴ Amʋ nan lagɩ a ta abam nɩ, á taá soe á dʋna, sɩ á daarɩ á taá loori Wɛ á pa balʋ na jɩgɩ abam ba bɛɛsɩ tɩn. ⁴⁵ Á na kɩ kʋntʋ doŋ, kʋʋ́ brɩ nɩ abam yɩ Baŋa-Wɛ biǝ mʋ. Bɛŋwaanɩ dɩntʋ ba pɔɔrɩ nɔɔna daanɩ, DƖ paɩ wɩa nyɩ nɔn-balwaarʋ dɩ nɔn-ŋʋna maama baŋa nɩ. DƖ ta kwǝri DƖ paɩ dʋa nɩ ka paɩ balʋ na kɩ lanyɩranɩ dɩ balʋ na kɩ balɔrɔ tɩn maama. ⁴⁶ Abam nan na soe balʋ dɩ na soe abam tɩn yɩranɩ, bɛɛ nyɔɔrɩ mʋ á wʋ́ na Wɛ tee nɩ? Lampo-joŋnǝ dɩ yǝni ba kɩ kʋntʋ doŋ mʋ. ⁴⁷ Abam nan na zuli á cʋrrʋ yɩranɩ mʋ, abam kɩ á dwe á donnǝ bam na? Balʋ na yǝri Wɛ tɩn dɩ nan yǝni ba kɩ kʋntʋ doŋ mʋ. ⁴⁸ Abam nan maŋɩ sɩ á taá yɩ lanyɩranɩ dɩ cɩga tiinǝ, nɩ á Ko Baŋa-Wɛ na yɩ lanyɩranɩ dɩ cɩga tu te tɩn.

6

Zezi na brɩ pɛɛra pam dɩ Wɛ-loro dɩ ni-vɔɔm na maŋɩ sɩ kʋ taa yɩ te tɩn

(Luki 11:2-4)

¹ Á taá yɩrɩ á tɩtɩ, sɩ á yɩ taá brɩ kǝm-laarʋ tɩlʋ á na kɩ tɩn nɔɔna yigǝ nɩ. Á na kɩ kʋntʋ doŋ, kʋ bá pa á na nyɔɔrɩ á Ko Wɛ tee nɩ. ² Kʋntʋ tɩn, á na kwe woŋo á pa yinigǝ tu, á yɩ zaŋɩ á pa nɔɔna lwarɩ abam na kɩ kʋlʋ tɩn ni nɩ, nɩ pipiri-nyɩna bam na yǝni ba brɩ ba na kɩ kʋlʋ tɩn ba Wɛ-di sɩm wʋnɩ, dɩ ba tɩʋ kʋm pooni yigǝ nɩ, sɩ kʋ ta pa nɔɔna zuli-ba te tɩn. A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, bantʋ maŋɩ ba na ba ŋwɩɩrʋ. ³ Nmʋ nan na lagɩ n wǝli yinigǝ tu, sɩ n yɩ pa nɔɔn-nɔɔnʋ lwarɩ kʋ ni nɩ, nɩnɛɛnɩ nɔɔnʋ na kwe woŋo o pa dɩ o jazɩm yɩ o jagwiǝ yǝri kʋ ni nɩ te tɩn. ⁴ N Ko Wɛ nan naɩ kʋlʋ n na sǝgi n kɩ tɩn. DƖ laan wʋ́ pa n na nyɔɔrɩ kʋ ŋwaanɩ.

⁵ Abam na yǝni á lagɩ á warɩ Wɛ, sɩ á yɩ zaŋɩ á taá brɩ á tɩtɩ nɩ pipiri-nyɩna bam na kɩ te tɩn. Bantʋ soe sɩ ba taa zaŋɩ wɛɛnɩ mʋ ba warɩ Wɛ ba Wɛ-di sɩm wʋnɩ dɩ pooni yigǝ nɩ, sɩ nɔɔna maama taa na-ba. A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, bantʋ maŋɩ ba na ba ŋwɩɩrʋ ba ti. ⁶ Nmʋ nan na lagɩ n warɩ Wɛ, zʋ digǝ wʋ n ja ka ni n pɩ, sɩ n laan warɩ n Ko Wɛ dɩlʋ na wʋ jǝgǝ kalʋ na sǝgi tɩn nɩ. Dɩntʋ nan naɩ kʋlʋ n na sǝgi n kɩ tɩn. DƖ laan wʋ́ pa n na nyɔɔrɩ kʋ ŋwaanɩ.

⁷ Abam na wʋra á warɩ Wɛ, á yɩ taá tiini á ŋɔɔnɩ bɩtar-yɔɔrʋ nɩnɛɛnɩ balʋ na yǝri Wɛ tɩn na yǝni ba ŋɔɔnɩ te tɩn. Bantʋ yǝni ba bʋŋɩ nɩ, ba na tiini ba ŋɔɔnɩ ta-farɩ mʋ, Wɛ wʋ́ lǝri ba loro. ⁸ Abam nan yɩ zaŋɩ á kɩ nɩ bantʋ na kɩ te tɩn. Bɛŋwaanɩ á Ko Wɛ maŋɩ DƖ ye kʋlʋ abam na lagɩ tɩn, yɩ á ta wʋ loori-DƖ kʋ ŋwaanɩ.

⁹ Abam nan maŋɩ sɩ á taá warɩ Wɛ tɩntʋ doŋ mʋ:

‹Dɩbam Ko wʋlʋ na wʋ wɛɛnɩ tɩn,

sɩ nmʋ yɩrɩ na tiǝ dɩ zulǝ,

¹⁰ sɩ nmʋ paarɩ ba,

sɩ nmʋ wʋbʋŋa kɩ lʋgʋ baŋa nɩ,

nɩ kʋ na kɩ n sɔŋɔ nɩ te tɩn.

¹¹ Pa dɩbam wʋdiu zɩm sɩ kʋ maŋɩ dɩbam.

¹² Yagɩ dɩ́ lwarɩm n ma n cɛ dɩbam,

nɩ dɩbam dɩ na yagɩ dɩ́ ma cɛ dɩ́ donnǝ te tɩn.

¹³ Yɩ pa dɩ́ na maŋɩm dɩlʋ na wʋ́ pa dɩ́ tʋ tɩn.

Nan vrɩ dɩbam wo-lwaanʋ tu jɩŋa nɩ.

((Nmʋ te paarɩ dɩ dam dɩ tiǝ

sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. Amina. *))›

¹⁴ Abam na yagɩ á ma cɛ nɔɔna balʋ na kɩ abam lwarɩm tɩn, á Ko Wɛ dɩ wʋ́ yagɩ abam lwarɩm DƖ ma cɛ abam. ¹⁵ Kʋ daarɩ, abam na wʋ yagɩ á ma cɛ balʋ na kɩ abam lwarɩm tɩn, á Ko Wɛ dɩ bá yagɩ abam lwarɩm DƖ ma cɛ abam.

¹⁶ Abam nan na vɔgɩ ni, sɩ á yɩ nywanɩ á yigǝ, nɩ pipiri-nyɩna bam na yǝni ba kɩ te tɩn. Bantʋ yǝni ba pa ba yibiyǝ lǝni sɩ kʋ pa nɔɔna lwarɩ nɩ ba vɔgɩ ni mʋ. A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, bantʋ maŋɩ ba na ba ŋwɩɩrʋ. ¹⁷ Nmʋ nan na vɔgɩ ni, sɩ n su n yiǝ sɩ n daarɩ n lɩ n yuu lanyɩranɩ. ¹⁸ Kʋntʋ mʋ wʋ́ pa nɔɔn-nɔɔnʋ bá lwarɩ nɩ n vɔgɩ ni. N Ko Wɛ dɩlʋ na wʋ jǝgǝ kalʋ na sǝgi nɩ tɩn yɩranɩ mʋ ye. Dɩntʋ nan naɩ kʋlʋ n na sǝgi n kɩ tɩn. DƖ laan wʋ́ pa n na nyɔɔrɩ kʋ ŋwaanɩ.

Wɛ-sɔŋɔ jɩjɩgɩrʋ taanɩ

(Luki 12:33-34, 11:34-36, 16:13, 12:22-31)

¹⁹ Nan yɩ zaŋɩ á kwaanɩ sɩ á na jɩjɩgɩrʋ zanzan lʋgʋ kʋntʋ baŋa nɩ. Á na tiŋi jɩjɩgɩrʋ lʋgʋ baŋa yo, tɩ wʋ́ ba tɩ cɔgɩ. Tʋa wʋ́ mu-tɩ, yɩ tɩ wʋ́ sʋŋɩ tɩ cɔgɩ. Ŋwɩɩna dɩ ma wʋ́ bwǝri sɔŋɔ kʋm ba zʋ ba ŋɔ-tɩ. ²⁰ Abam nan maŋɩ sɩ á tiŋi á jɩjɩgɩrʋ zanzan Wɛ-sɔŋɔ nɩ mʋ. Dáanɩ mʋ tʋa daa bá wanɩ ka mu-tɩ, yɩ tɩ bá sʋŋɩ tɩ cɔgɩ, yɩ ŋwɩɩna dɩ bá wanɩ ba ŋɔ-tɩ. ²¹ Bɛŋwaanɩ, abam jɩjɩgɩrʋ na tigi mɛ tɩn, á bɩcara dɩ tigi dáanɩ mʋ.

²² Nɔɔnʋ yiǝ mʋ nyɩ nɩnɛɛnɩ kanɩa kalʋ na paɩ o yɩra jɩgɩ pooni te tɩn. Kʋntʋ tɩn, nmʋ yiǝ na lana, kʋ paɩ n yɩra maama wʋ pooni wʋnɩ mʋ. ²³ Nmʋ yiǝ nan na ba lana, kʋ paɩ n yɩra maama wʋ lim wʋnɩ mʋ. Kʋntʋ tɩn, nmʋ yiǝ ya na maŋɩ sɩ ya taa yɩ pooni tɩn nan na yɩ lim, kʋ laan wʋ́ ta tiini kʋ yɩ lim kʋ ja gaalɩ.

²⁴ Nɔɔn-nɔɔnʋ bá wanɩ o lɩ wʋbʋŋ-dɩdwɩ, sɩ o ma tʋŋɩ o pa o yuutiinǝ bale. Oó ta culi dɩdʋ wʋm yɩ o daarɩ o soe wʋdoŋ wʋm, naa oó ta nɩgɩ dɩdʋ wʋm yɩ o daarɩ o gooni wʋdoŋ wʋm. Kʋntʋ ŋwaanɩ abam bá wanɩ á pa sɩ Wɛ taa yɩ á yuutu, sɩ á daarɩ á pa sǝbu dɩ taa yɩ á yuutu.

²⁵ Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ a lagɩ a ta abam, sɩ á yɩ taá liǝ dɩ lʋgʋ baŋa kʋlʋkʋlʋ, kʋ na yɩ á ni-wʋdiu, naa á na wʋ́ zʋ gwaarʋ tɩlʋ tɩn. Bɛŋwaanɩ á ŋwɩa garɩ wʋdiu. Yɩra yalʋ Wɛ na pɛ abam tɩn dɩ maa garɩ gwaarʋ. ²⁶ Nan maanɩ-na á nii zunǝ na yɩ te tɩn. Bantʋ ba duǝ, yɩ ba ba zagɩ mɩna ba kɩ tuli nɩ. Kʋ nan yɩ á Ko Wɛ mʋ nii ba baŋa nɩ dɩ ba ni-wʋdiu. Abam nan ba jɩgɩ kuri á dwe zunǝ bam na? ²⁷ Abam wʋlʋwʋlʋ bá wanɩ o toŋi o ŋwɩa dɩ fɩnfɩɩn dɩ, o na maŋɩ o li te dɩ.

²⁸ Bɛɛ nan mʋ yɩ á kɩ liǝ dɩ gwaarʋ woŋo? Maanɩ-na á nii ga-punnu tɩm lam na yɩ te tɩn. Tɩntʋ nan warɩ tɩ tʋŋɩ yɩ tɩ warɩ gwaarʋ tɩ sɔ. ²⁹ Nan taá ye-na nɩ, tɩntʋ jɩgɩ lam tɩ dwe Pɛ Salɔmɔn dɛɛn na maŋɩ o zʋʋrɩ gwar-ŋʋnnʋ tɩlʋ tɩn. ³⁰ Kʋ nan na yɩ gaarʋ tɩm kʋntʋ, tɩntʋ ba jɩgɩ dɛ dɩ nɔɔna na zwɛ-tɩ. Dɩ kʋntʋ dɩ Wɛ ta mʋ paɩ tɩ jɩgɩ lam kʋntʋ doŋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ, kʋ na yɩ abam, Wɛ bá nii abam baŋa nɩ cɩga? Bɛɛ nan yɩ á ba kɩ á wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ?

³¹ Kʋntʋ ŋwaanɩ, á yɩ taá liǝ dɩ á na wʋ́ di woŋo kʋlʋ naa á na wʋ́ zʋ woŋo kʋlʋ tɩn. ³² Balʋ na yǝri Wɛ tɩn mʋ tiini ba bʋŋɩ wǝǝnu tɩm kʋntʋ maama wʋbʋŋa. Abam Ko Wɛ nan maŋɩ DƖ ye woŋo kʋlʋ na maŋɩ dɩ abam tɩn. ³³ Abam maŋɩ sɩ á da yigǝ á beeri Baŋa-Wɛ paarɩ dɩm dɩ ŋwɩa kalʋ na tɔgɩ Wɛ wʋbʋŋa tɩn. Á na kɩ kʋntʋ, Wɛ laan wʋ́ wǝli abam wǝǝnu tɩlʋ na daarɩ tɩn. ³⁴ Dɛ maama tui dɩ dɩ tɩtɩ cam mʋ. Á nan yɩ taá pa liǝ jɩgɩ abam dɩ jwa woŋo. Yagɩ-na sɩ jwa dɛ dɩm tɩtɩ wʋ́ nii dɩ tɩtɩ woŋo.

7

Yɩ ŋɔɔnɩ n doŋ wǝǝnu

(Luki 6:37-38, 41-42)

¹ Abam yɩ taá ŋɔɔnɩ á donnǝ wǝǝnu, sɩ Wɛ yɩ ŋɔɔnɩ abam dɩ wǝǝnu. ² Bɛŋwaanɩ, abam na ŋɔɔnɩ á donnǝ wǝǝnu te tɩn, Wɛ wʋ́ tɔgɩ kʋntʋ doŋ mʋ DƖ ma di á sarɩya. Abam na maɩ bwaŋa kalʋ á maŋɩ á pa á donnǝ tɩn, Wɛ dɩ wʋ́ maɩ bwaŋa kantʋ mʋ DƖ maŋɩ DƖ pa abam sɩ kʋ taa maɩ daanɩ.

³ Abam nyɩ dɩ nɔɔnʋ na nii o doŋ yi nɩ o na ga-balaŋa da, yɩ o daarɩ o ba lagɩ sɩ o lwarɩ nɩ o tɩtɩ yi jɩgɩ daa tɩn. Kʋ maŋɩ sɩ kʋ taa yɩ kʋntʋ doŋ na? ⁴ Daa na wʋ nmʋ yi nɩ tɩn, nń kɩ ta mʋ n ta dɩ n doŋ nɩ o pa n lɩ gaa o yi nɩ n yagɩ? ⁵ Nmʋ yɩ pipiri-nyɩm dɩ nmʋ na kɩ n doŋ te tɩn. Nmʋ nan maŋɩ sɩ n lɩ n tɩtɩ yi daa kam mʋ, sɩ n laan wanɩ n nii lanyɩranɩ sɩ n lɩ n doŋ yi gaa kam.

⁶ Yɩ zaŋɩ á kwe wǝǝnu tɩlʋ na yɩ wo-kamunǝ Wɛ yigǝ nɩ á pa balʋ na vɩn Wɛ tɩn. Á na kɩ kʋntʋ, baá cɔgɩ-tɩ, yɩ ba daarɩ ba cɔgɩ abam tɩtɩ dɩ ba wǝli da.

Wɛ-loro

(Luki 11:9-13)

⁷ Á taá loori Wɛ, sɩ DƖ wʋ́ pa abam kʋlʋ á na lagɩ tɩn. Beeri-na kʋlʋ á na lagɩ tɩn, sɩ á wʋ́ na. Magɩ-na boro, sɩ baá pʋrɩ ba pa abam. ⁸ Bɛŋwaanɩ wʋlʋ maama na loori Wɛ sɩ DƖ pa-o woŋo tɩn wʋ́ joŋi. Wʋlʋ maama na beeri woŋo tɩn wʋ́ na-kʋ. Baá pʋrɩ ba pa wʋlʋ maama na magɩ boro tɩn.

⁹ Abam wʋlʋ na jɩgɩ bu yɩ o na loori-m wʋdiu, nmʋ wʋ́ sɛ n kwe kandwɛ n pa-o na? ¹⁰ Naa o na loori-m kalǝŋǝ, nń sɛ n pa-o bɩsankwɩa na? ¹¹ Awo. Abam wʋrʋ na ba lana yɩ á ta ye sɩ á taá paɩ á biǝ wo-laarʋ tɩlʋ ba na lagɩ tɩn, á Ko Wɛ na lamma DƖ dwe abam tɩn bá kwe wo-laarʋ DƖ pa balʋ na loori-DƖ tɩn na?

¹² Á taá kɩ á donnǝ lanyɩranɩ, sɩ kʋ maŋɩ dɩ á na lagɩ sɩ bantʋ taa kɩ abam te tɩn. Kʋntʋ mʋ yɩ cɩga kalʋ Moyisi * dɩ Wɛ nijoŋnǝ bam zaasɩm dɩm na maŋɩ dɩ brɩ tɩn.

Zezi karabiǝ na wʋ́ tɔgɩ cwǝŋǝ kalʋ tɩn

(Luki 13:24)

¹³ Á taá cʋ á tɩtɩ, sɩ á wanɩ á tɔgɩ cwǝ-mɩmɩna kam á vu á na ŋwɩa Wɛ tee nɩ. Kʋ daarɩ cwǝŋǝ kalʋ ni na yalma yɩ ka vǝŋǝ yɩ mwalɩ mwalɩ tɩn maa ve ka kweeli cɔgɩm jǝgǝ nɩ mʋ, yɩ nɔɔna zanzan mʋ tɔgɩ cwǝŋǝ kantʋ. ¹⁴ Kʋ daarɩ cwǝŋǝ kalʋ nmʋ na wʋ́ da sɩ n vu n joŋi ŋwɩa Wɛ tee nɩ tɩn ni yɩ mɩmɩna mʋ, yɩ ka pɩɩnɩ. Nɔɔna fɩnfɩɩn yɩranɩ mʋ tɔgɩ cwǝŋǝ kam kʋntʋ.

Ba lwarɩ tiu kʋ biǝ lǝrim nɩ mʋ

(Luki 6:43-44, 13:25-27)

¹⁵ Á taá yɩrɩ á tɩtɩ dɩ balʋ na paɩ ba yɩ Wɛ nijoŋnǝ yɩ ba daɩ tɩn. Bantʋ yǝni ba kɩ ba yibiyǝ nɩ ba yɩ nɔn-ŋʋna mʋ te abam yigǝ nɩ, yɩ ba nan lagɩ ba cɔgɩ abam nɩ nywǝnkuri na lagɩ sɩ cɔgɩ peeni te tɩn mʋ. ¹⁶ Ba tɩtʋŋa nan mʋ wʋ́ pa á lwarɩ ba na yɩ balʋ tɩn. Bɛŋwaanɩ tiu tǝrǝ kʋ na wʋ́ wanɩ kʋ lǝ kʋ doŋ biǝ. N bá na swan sabara yuu nɩ naa mɔɔla kaligoŋo yuu nɩ. ¹⁷ Tu-ŋʋŋʋ mʋ lǝri bu-ŋʋna. Tu-balɔrɔ dɩ maa lǝri bu-balwaarʋ. ¹⁸ Tu-ŋʋŋʋ tǝrǝ kʋ na wʋ́ lǝ bu-balwaarʋ. Tu-balɔrɔ dɩ nan tǝrǝ kʋ na wʋ́ lǝ bu-ŋʋna. ¹⁹ Tiu kʋlʋ maama na ba lǝri bu-ŋʋna tɩn, baá go-kʋ ba dɩ mini nɩ mʋ. ²⁰ Kʋntʋ tɩn, ba tɩtʋŋa mʋ wʋ́ pa á lwarɩ ba na yɩ balʋ tɩn.

²¹ Kʋ daɩ nɩ balʋ maama na bǝ amʋ nɩ ‹Yuutu, Yuutu› tɩn mʋ wʋ́ tɔgɩ ba zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ. Kʋ nan yɩ balʋ na sɩɩnɩ ba tɔgɩ amʋ Ko Wɛ wʋbʋŋa tɩn mʋ. ²² Sarɩya dɛ dɩm na yiǝ, nɔɔna zanzan wʋ́ ta dɩ amʋ ba wɩ: ‹Dɩ́ Yuutu, dɩbam dɛɛn tɔgɩ nmʋ yɩrɩ dɩm ŋwaanɩ mʋ dɩ́ ŋɔɔnɩ Wɛ yiyiu-ŋwɛ, yɩ dɩ́ ma nmʋ yɩrɩ dɩm dɩ́ zǝli ciciri nɔɔna yɩra nɩ, yɩ dɩ́ daarɩ dɩ́ ma dɩ́ kɩ wo-kɩnkagɩla zanzan.› ²³ A laan wʋ́ ta dɩ ba a wɩ: ‹A maŋɩ a yǝri abam. Ve-na daa nɩ, abam kǝm-balwaarʋ tiinǝ-ba.›

Dɩ́ na maŋɩ sɩ dɩ́ sɛ Wɛ taanɩ te tɩn

(Luki 6:47-49)

²⁴ Kʋntʋ ŋwaanɩ, wʋlʋ maama na cǝgi a taanɩ dɩm yɩ o kɩ a na tagɩ kʋlʋ tɩn, kʋntʋ tu nyɩ dɩ wʋbʋŋa tu wʋlʋ na cwi o sɔŋɔ kuri pulɔrɔ baŋa nɩ yɩ o laan lɔ-kʋ tɩn mʋ. ²⁵ Dʋa ma ba ka nɩ ka pa bwi su sɩ pɛɛlɩ. Vu-dɩʋ dɩ ma ba kʋ magɩ sɔŋɔ kʋm, yɩ kʋ wʋ tʋ, kʋ kuri na cwi pulɔrɔ kʋm baŋa nɩ tɩn ŋwaanɩ. ²⁶ Kʋ daarɩ wʋlʋ maama nan na cǝgi a taanɩ dɩm yɩ o ba kɩ a na tagɩ kʋlʋ tɩn nyɩ dɩ nɔn-joro na lɔgɩ kʋ sɔŋɔ kasʋlʋ baŋa nɩ te tɩn mʋ. ²⁷ Dʋa ma ba ka nɩ ka pa bwi su sɩ pɛɛlɩ, yɩ vu-dɩʋ dɩ magɩ sɔŋɔ kʋm, kʋ pa kʋ tiini kʋ tʋ tɩga nɩ buri buri.»

²⁸ Zezi dɛɛn na tagɩ wǝǝnu tɩntʋ maama o ti tɩn, nɔn-kɔgɔ kʋlʋ na wʋra tɩn ma tiini ba yɩ yǝǝu dɩ o zaasɩm dɩm. ²⁹ Bɛŋwaanɩ o ni-taanɩ dɩm jɩgɩ dam dɩ dwe ba tɩtɩ cullu karanyɩna tiinǝ bam taanɩ dɩm.

8

Zezi na pɛ nanyɔŋɔ na yazurǝ te tɩn

(Marɩkɩ 1:40-45, Luki 5:12-16)

¹ Zezi laan ma zaŋɩ o tu piu kʋm yuu nɩ o maa kɛa, yɩ kɔ-fɔrɔ tɔgɩ o kwaga. ² O na maa kɛ tɩn, nanyɔŋɔ * kʋdoŋ ma vu o te, yɩ kʋ kuni doonǝ o yigǝ nɩ kʋ loor-o kʋ wɩ: «Amʋ tu, nmʋ na laga, nń wanɩ n pa a na yazurǝ a ji lanyɩranɩ.»

³ Zezi ma sɛ. O ma twɩ o jɩŋa o dwe-o, yɩ o wɩ: «Ɛɛn, a laga. Zaŋɩ dɩ yazurǝ sɩ n ji lanyɩranɩ.» O na tagɩ kʋntʋ bɩdwɩ baŋa nɩ tɩn, mʋ nɔɔnʋ wʋm nanywaanʋ tɩm dɛ tɩ je yɩ o yɩra ji lanyɩranɩ. ⁴ Zezi laan ma ta dɩd-o o wɩ: «Yɩ zaŋɩ n ta kʋlʋ na kɩ tɩn n brɩ nɔɔna. Nan yɔɔrɩ n vu Wɛ kaanɩm tu wʋm te sɩ n pa o nii n yɩra yam, sɩ n daarɩ n ja pɛɛra yalʋ Moyisi cullu tɩm na brɩ nɩ ya maŋɩ tɩn n vu n pa-o, sɩ o ma kaanɩ Baŋa-Wɛ. Kʋntʋ mʋ wʋ́ brɩ nɔɔna maama nɩ n yawɩʋ kʋm sɩɩnɩ kʋ je.»

Zezi na pɛ pamaŋna yigǝ tu tɩntʋŋnʋ na yazurǝ te tɩn

(Luki 7:1-10)

⁵ Zezi laan ma vu o yi tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Kapɛrnawum. Pamaŋna yigǝ tu wʋdoŋ ma ba o te, ⁶ yɩ o loor-o o wɩ: «Amʋ tu, a jɩgɩ a tɩntʋŋnʋ mʋ o tigi sɔŋɔ nɩ yɩ o wɔɛ, kʋ tiini kʋ cana o yɩra nɩ. O ma gwarɩgɩ yɩ o warɩ o zaŋɩ.»

⁷ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Aá da a vu sɩ a pa o na yazurǝ.»

⁸ Pamaŋna yigǝ tu wʋm ma lǝri o wɩ: «Amʋ tu, a wʋ maŋɩ sɩ n ba n zʋ amʋ sɔŋɔ. Nan weeni n ta dɩ n ni nɩ a tɩntʋŋnʋ wʋm zaŋɩ. N na tagɩ kʋntʋ, oó na yazurǝ. ⁹ Bɛŋwaanɩ, amʋ dɩ yɩ nɔɔnʋ wʋlʋ nɔɔna badonnǝ na jɩgɩ dam amʋ baŋa nɩ tɩn, yɩ a dɩ daa ta jɩgɩ dam pamaŋna badaara baŋa nɩ. A na tagɩ a wɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ ve, o maŋɩ sɩ o vu mʋ. A nan daa na wɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ ba, o dɩ wʋ́ ba mʋ. Kʋ daa zɩ yɩ a tɩntʋŋnʋ, a na wɩ o kɩ woŋo, oó kɩ mʋ. Kʋntʋ, a ye sɩ, nmʋ na tagɩ kʋlʋ maama kʋʋ́ kɩ.»

¹⁰ Zezi na ni kʋntʋ tɩn, kʋ ma tiini kʋ sʋ-o. O ma ta dɩ balʋ na tɔgɩ ba wʋra tɩn o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, a wʋ nɛ nɔɔn-nɔɔnʋ o na jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ nɩnɛɛnɩ nɔɔnʋ wʋntʋ na jɩgɩ wʋ-dɩdʋa te tɩn, kʋ na maŋɩ kʋ yɩ Yisɩrayɛlɩ * dwi tiinǝ bam wʋnɩ dɩ. ¹¹ A lagɩ a ta abam sɩ, nɔɔna zanzan wʋ́ nuŋi lʋgʋ baŋa je maama nɩ, ba ba ba zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ. Dáanɩ mʋ ba laan wʋ́ jǝni dɩ dɩbam nabaara Abraham * dɩ Yizakɩ dɩ Zakɔbɩ, yɩ ba di ywǝǝni daanɩ. ¹² Kʋ daarɩ, Yisɩrayɛlɩ dwi tiinǝ balʋ ya na maŋɩ sɩ ba zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ tɩn, bantʋ daa bá na cwǝŋǝ sɩ ba zʋ. Wɛ wʋ́ zǝli-ba DƖ yagɩ lim je nɩ, mɛ nɔɔna na yaara yɩ ba keerǝ yɩ ba dʋnɩ ba nwa tɩn.»

¹³ Zezi laan ma ta dɩ pamaŋna yigǝ tu wʋm o wɩ: «Nan ve. Nmʋ na kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ sɩ a kɩ kʋlʋ tɩn, Wɛ wʋ́ pa kʋ kɩ.»

Maŋa kam kʋntʋ nɩ nɔ́ɔ mʋ o tɩntʋŋnʋ wʋm sɩɩnɩ o na yazurǝ.

Zezi na pɛ Pɩyɛɛrɩ tɩnkaanɩ dɩ yawɩɩna zanzan na yazurǝ te tɩn

(Marɩkɩ 1:29-34, Luki 4:38-41)

¹⁴ Zezi laan ma vu Pɩyɛɛrɩ-ba sɔŋɔ. O ma na Pɩyɛɛrɩ tɩnkaanɩ na tigǝ o ba jɩgɩ yazurǝ. Kʋ yɩ paa mʋ jɩg-o. ¹⁵ Zezi ma vu o ja o jɩŋa, yɩ paa kam nuŋi o yɩra nɩ. Kaanɩ wʋm laan ma zaŋɩ o kɩ wʋdiu o pa-o.

¹⁶ Tɩga na tu ka wʋra ka yi tɩn, nɔɔna maa jaanɩ ciciri na jɩgɩ balʋ tɩn zanzan ba tui Zezi te. O maa yǝni o ma o ni-taanɩ o zǝli ciciri sɩm, yɩ o daarɩ o pa yawɩɩna bam maama na yazurǝ. ¹⁷ O kɩ kʋntʋ, sɩ kʋ pa Wɛ nijoŋnu Ezayi * na maŋɩ o ta kʋlʋ faŋa faŋa tɩn mʋ sɩɩnɩ kʋ kɩ, nɩ o dɛɛn na tagɩ o wɩ:

«Wʋntʋ mʋ joŋi dɩbam cam dɩ dɩ́ yawɩɩrʋ maama o zɩŋɩ.»

Balʋ na lagɩ sɩ ba tɔgɩ Zezi tɩn na maŋɩ sɩ ba kɩ te tɩn

(Luki 9:57-62)

¹⁸ Zezi dɛɛn na nɛ nɩ kɔ-fɔrɔ tiini kʋ wʋ o tee nɩ tɩn, o ma pa o karabiǝ bam ni sɩ ba bɛ nɩnɩʋ kʋm ni dɩdoŋ dɩm. ¹⁹ Ba daa ta na wʋ kɛ tɩn, Wɛ cullu karanyɩna tu wʋdoŋ ma vu o te, yɩ o ta dɩd-o o wɩ: «Karanyɩna, nmʋ na lagɩ n vu je sɩlʋ maama tɩn, amʋ wʋ́ tɔgɩ a vu.»

²⁰ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Kʋ na yɩ yirǝ, bantʋ jɩgɩ bɔɔna ba tigi da. Zunǝ dɩ jɩgɩ pwǝru ba tigi da. Kʋ daarɩ amʋ Nabiin-bu * wʋm ba jɩgɩ jǝgǝ sɩ a pǝni da a sin.»

²¹ Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɩ na yɩ o karabiǝ bam wʋ nɔɔnʋ dɩdʋa tɩn ma ta dɩd-o o wɩ: «Amʋ tu, yagɩ sɩ a vu a kɩ a ko luǝ, sɩ a laan ba a tɔgɩ nmʋ.»

²² Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Ta n tɔgɩ-nɩ, sɩ n yagɩ sɩ balʋ na ba jɩgɩ ŋwɩa Wɛ tee nɩ tɩn taa kɩ ba lwi.»

Zezi na jɩgɩ dam vu-fɔrɔ dɩ na baŋa nɩ te tɩn

(Marɩkɩ 4:35-41, Luki 8:22-25)

²³ Zezi dɩ o karabiǝ bam laan ma vu ba zʋ naboro wʋ sɩ ba kɛ. ²⁴ Vu-fɔrɔ ma da kʋ zaŋɩ kʋ magɩ boro kʋm, yɩ kʋ wʋra kʋ miisi na bam kuri nɩ, dɩ Zezi ya tigi o dɔa. ²⁵ O karabiǝ bam ma vu ba zaŋ-o ba wɩ: «Dɩ́ Yuutu, vrɩ dɩbam n yagɩ, sɩ dɩ́ lagɩ dɩ́ tɩ.»

²⁶ O ma ta dɩ ba o wɩ: «Bɛŋwaanɩ mʋ yɩ fʋʋnɩ jɩgɩ abam? Abam ba jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ na?» O laan ma zaŋɩ wɛɛnɩ, yɩ o bagɩ viu kʋm dɩ na bam, yɩ tɩ maŋɩ da cɩmm.

²⁷ Kʋ ma tiini kʋ kɩ nɔɔna bam yǝǝu, yɩ ba tɛ ba wɩ: «Nɔɔnʋ wʋntʋ yɩ wɔɔ mʋ, yɩ viu dɩ na dɩ ta sɛ o ni?»

Zezi na zǝli ciciri nɔɔna bale yɩra nɩ te tɩn

(Marɩkɩ 5:1-20, Luki 8:26-39)

²⁸ Ba laan ma vu ba bɛ nɩnɩʋ kʋm ni dɩdoŋ dɩm, mɛ Gadara tiinǝ na zʋʋrɩ da tɩn. Nɔɔna bale maa wʋra ciciri na jɩgɩ-ba sɩ yaara. Bantʋ tigi yibeelǝ je nɩ mʋ, yɩ ba jɩgɩ fʋʋnɩ, kʋ paɩ nɔɔn-nɔɔnʋ warɩ o tɔgɩ cwǝŋǝ kam kʋntʋ o kɛ. Ba laan ma nuŋi yibeelǝ je sɩm nɩ ba vu ba jeeri Zezi. ²⁹ Ba ma kaasɩ baŋa baŋa ba wɩ: «Baŋa-Wɛ Bu, nmʋ tu dɩbam te sɩ n kɩ bɛɛ mʋ? Nmʋ tu sɩ n yaarɩ dɩbam yɩ Wɛ sarɩya dɛ dɩm ta wʋ yi mʋ na?»

³⁰ Je sɩm kʋntʋ nɩ tǝrǝ zanzan mʋ ya wʋra ba beeri ba di. ³¹ Ciciri sɩm ma loori Zezi sɩ wɩ: «Nmʋ na lagɩ n zǝli dɩbam, sɩ n pa dɩ́ vu dɩ́ zʋ tǝrǝ bantʋ.»

³² O ma ta o wɩ, sɩ ve. Sɩ ma sɩɩnɩ sɩ nuŋi nɔɔna bam yɩra nɩ sɩ vu sɩ zʋ tǝrǝ bam. Tǝrǝ bam maama ma duri ba tu ba tʋ nɩnɩʋ kʋm wʋnɩ ba li na ba tɩ.

³³ Nɔɔna balʋ ya na nii tǝrǝ bam tɩn ma duri ba vu tɩʋ kʋm wʋ. Ba ma ta kʋlʋ maama na kɩ tɩn, dɩ Zezi na zǝli ciciri sɩm nɔɔna bale bam yɩra nɩ te tɩn. ³⁴ Kʋ ma pa tɩʋ kʋm nɔɔna bam maama nuŋi ba vu sɩ ba jeeri Zezi. Ba na nɛ-o tɩn, ba ma loor-o sɩ o nuŋi ba tɩʋ kʋm wʋnɩ o viiri.

9

Zezi na brɩ nɩ o jɩgɩ dam sɩ o yagɩ nɔɔna lwarɩm o ma cɛ-ba te tɩn

(Marɩkɩ 2:1-12, Luki 5:17-26)

¹ Zezi laan ma joori o vu o zʋ naboro kʋm. O ma bɛ nɩnɩʋ kʋm o vu o yi o tɩtɩ tɩʋ Kapɛrnawum. ² O na wʋra tɩn, nɔɔna badonnǝ ma zɩŋɩ kɔrɔ dɩ gungolo ba ba o te. Zezi ma lwarɩ ba na tiini ba kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩd-o te tɩn. O ma ta dɩ kɔrɔ kʋm o wɩ: «A bu, kɩ pu-dɩa, sɩ nmʋ lwarɩm dɩm ti.»

³ Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ badonnǝ maa wʋra, yɩ ba bwɛ ba tɩtɩ nɩ ba wɩ: «Nɔɔnʋ wʋntʋ ŋɔɔnɩ o twɩ Wɛ mʋ o paɩ o dɩ Wɛ yɩ bɩdwɩ mʋ.»

⁴ Zezi ma lwarɩ ba na bʋŋɩ kʋlʋ tɩn. O ma bwe-ba o wɩ: «Bɛɛ mʋ yɩ á jɩgɩ wʋbʋŋ-balwaarʋ tɩntʋ á wʋnɩ? ⁵ Kɔɔ mʋ yɩ mwalɩ kʋ dwe, a na tagɩ dɩ kɔrɔ kʋm a wɩ: ‹Nmʋ lwarɩm dɩm ti› mʋ yɩ mwalɩ, naa a na tagɩ a wɩ: ‹Zaŋɩ n ta n veǝ› mʋ yɩ mwalɩ? ⁶ Amʋ nan wʋ́ pa abam lwarɩ nɩ, amʋ na yɩ Nabiin-bu * wʋm tɩn jɩgɩ dam lʋgʋ baŋa nɩ, sɩ a yagɩ nɔɔna lwarɩm a ma cɛ-ba.» O laan ma ta dɩ kɔrɔ kʋm o wɩ: «Zaŋɩ wɛɛnɩ sɩ n kwe n gungolo kʋm n ja n vu sɔŋɔ.»

⁷ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, nɔɔnʋ wʋm ma sɩɩnɩ o zaŋɩ o vu sɔŋɔ. ⁸ Nɔn-kɔgɔ kʋm maama na nɛ kʋntʋ tɩn, fʋʋnɩ ma zʋ-ba. Ba ma zuli Wɛ dɩ DƖ na pɛ dam dɩntʋ doŋ wʋ nabiinǝ tee nɩ tɩn.

Zezi na bǝŋi Matiyu sɩ o taa tɔg-o te tɩn

(Marɩkɩ 2:13-17, Luki 5:27-32)

⁹ Zezi laan ma nuŋi o maa kɛa. O ma na nɔɔnʋ wʋdoŋ, o yɩrɩ mʋ Matiyu. *f2 * O dɛɛn je mɛ seeni o na yǝni o joŋi lampoo tɩn mʋ. Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Zaŋɩ n ta n tɔgɩ-nɩ.» O ma sɩɩnɩ o zaŋɩ o tɔgɩ o kwaga.

¹⁰ Zezi dɛɛn ma vu Matiyu sɔŋɔ sɩ o di wʋdiu, o dɩ o karabiǝ bam. Lampo-joŋnǝ dɩ nɔn-cɩcɔgɩrʋ zanzan dɩ maa tɔgɩ ba wʋra ba di wʋdiu kʋm dɩ ba. ¹¹ Farizɩan * tiinǝ dɩ maa tɔgɩ ba wʋra. Bantʋ na nɛ Zezi na kɩ te tɩn, ba ma vu ba ta dɩ o karabiǝ bam ba wɩ: «Bɛɛ mʋ kɩ yɩ á karanyɩna kam di wʋdiu dɩdaanɩ lampo-joŋnǝ dɩ nɔn-cɩcɔgɩrʋ tɩm kʋntʋ?»

¹² Zezi ma ni ba na tagɩ kʋlʋ tɩn. O laan ma ta o wɩ: «Kʋ na yɩ balʋ na jɩgɩ yazurǝ tɩn, bantʋ wʋ maŋɩ sɩ ba vu dɔgɩta tu te sɩ o sooni-ba. Kʋ daarɩ balʋ na ba jɩgɩ yazurǝ tɩn mʋ maŋɩ sɩ ba vu sɩ ba na soonim. ¹³ Wɛ tɩtɩ maŋɩ DƖ ta DƖ wɩ: ‹A lagɩ sɩ nabiinǝ taa jɩgɩ da-ŋwaŋa mʋ, sɩ kʋ daɩ nɩ ba taa maɩ ba wǝǝnu mʋ ba kaanɩ-nɩ.› Ve-na á zaasɩ taanɩ dɩm kʋntʋ kuri cɩga. Amʋ na tu lʋgʋ baŋa tɩn, kʋ daɩ sɩ a bǝŋi balʋ na maŋɩ ba yɩ nɔn-ŋʋna tɩn, amʋ nan tu sɩ a bǝŋi nɔn-balwaarʋ mʋ sɩ ba ba amʋ te.»

Zezi zaasɩm dɩm na yɩ zaasɩm-dʋʋrɩ te tɩn

(Marɩkɩ 2:18-22, Luki 5:33-39)

¹⁴ Zan karabiǝ dɛɛn ma vu Zezi te, yɩ ba bwe-o ba wɩ: «Dɩbam dɩ Farizɩan * tiinǝ bam yǝni dɩ́ vɔ ni maŋa zanzan. Bɛɛ mʋ yɩ nmʋ karabiǝ bam ba vɔ ni kʋntʋ?»

¹⁵ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Nɔɔnʋ na di kaanɩ yɩ o kɩ candiǝ, yɩ o cilonnǝ na wʋra sɩ ba tɔgɩ ba di, bantʋ wʋ́ wanɩ ba nywanɩ ba yigǝ sɩ ba yɩ di wʋdiu yɩ kan-barʋ wʋm ta wʋ ba tee nɩ na? Ba bá sɛ ba kɩ kʋntʋ. Kʋ nan wʋ́ ba kʋ yi maŋa kam ba laan na wʋ́ ja kan-barʋ wʋm ba viiri tɩn. Maŋa kam kʋntʋ nɩ yɩ o daa na ba ta wʋ ba tee nɩ tɩn, mʋ o cilonnǝ bam laan wʋ́ vɔ ni.

¹⁶ Nɔɔn-nɔɔnʋ dɩ nan bá sɛ o kwe garyi-dʋʋrɩ o ma fǝri gwar-doŋo kʋlʋ na kaarɩ tɩn. O na kɩ kʋntʋ, kʋ fǝrim dɩm laan wʋ́ vuuri gɔrɔ kʋm kʋ pa kʋ tiini kʋ cɔgɩ zanzan. ¹⁷ Nɔɔn-nɔɔnʋ dɩ nan bá sɛ o kwe sa-dʋŋa o lo o kɩ lɔ-doŋo *f3 * wʋnɩ. O na kɩ kʋntʋ yɩ sana kam na keeri, kaá pa lɔɔ kʋm bagɩ mʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ sana kam wʋ́ lo, yɩ lɔɔ kʋm dɩ cɔgɩ. Nɔɔnʋ nan maŋɩ sɩ o kwe sa-dʋŋa o kɩ lɔ-dʋŋʋ wʋnɩ mʋ, sɩ tɩ maama maŋɩ daanɩ.»

Zezi na pɛ kaanɩ na yazurǝ yɩ o bi Zwifǝ yigǝ tu bukɔ te tɩn

(Marɩkɩ 5:21-43, Luki 8:40-56)

¹⁸ Zezi dɛɛn na wʋra o ŋɔɔnɩ kʋntʋ tɩn, Zwifǝ yigǝ tu wʋdoŋ ma ba o te. O kuni doonǝ o yigǝ nɩ yɩ o wɩ: «Amʋ bukɔ mʋ tɩga lele kʋntʋ. Nan ba sɩ n ma n jɩŋa n dwe-o, sɩ o joori o na ŋwɩa.»

¹⁹ Zezi ma zaŋɩ o tɔg-o, dɩ o karabiǝ bam maama.

^20-21 Ba na maa kɛ kʋntʋ tɩn, kaanɩ wʋdoŋ dɩ ya tɔgɩ o wʋra, o na tiini o wɔɛ ka-wʋ taan bɩna fugǝ-yale. O maa bʋŋɩ o wʋnɩ o wɩ: «A na maŋɩ a dwe o gɔrɔ kʋm yɩranɩ dɩ, aá na yazurǝ.» O ma kɛ Zezi kwaga o dwe o gɔrɔ kʋm ni. ²² O na dwe-o kʋntʋ tɩn, o ma pipiri o nii-o yɩ o wɩ: «A bukɔ, kɩ pu-dɩa. Nmʋ na kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ te tɩn mʋ pɛ n na yazurǝ.»

Maŋa kam kʋntʋ nɩ nɔ́ɔ mʋ kaanɩ wʋm sɩɩnɩ o na yazurǝ.

²³ Zezi laan ma vu o zʋ Zwifǝ yigǝ tu wʋm sɔŋɔ. O ma zʋ o na balʋ na maŋɩ ba wu wi yɩ ba kwe nɔɔna ba kɩ tɩn na ti ba yigǝ sɩ ba kɩ-o, dɩ nɔɔna zanzan na keeri yɩ ba frɩ ba tɩtɩ. ²⁴ O ma ta dɩ ba o wɩ: «Zaŋɩ-na á nuŋi, sɩ bu wʋm wʋ tɩgɩ, o tigi o dɔ mʋ.» O na tagɩ kʋntʋ tɩn, nɔɔna bam maa jɩg-o ba mwana. ²⁵ Ba na pɛ kɔgɔ kʋm maama nuŋi tɩn, Zezi laan ma vu o zʋ digǝ kam bu wʋm na wʋra tɩn. O ma ja o jɩŋa o pa o bi o zaŋɩ wɛɛnɩ.

²⁶ O kǝm dɩm kʋntʋ ma jagɩ dɩ yi tɩʋ kʋm je sɩm maama.

Zezi na puri lilwǝ bale yiǝ te tɩn

²⁷ Zezi dɛɛn ma zaŋɩ o maa kɛa. O na maa ve tɩn, lilwǝ bale ma zaŋɩ ba tɔgɩ o kwaga, yɩ ba tɛ dɩ kwǝr-dɩa ba wɩ: «Pɛ Davidi dwi tu! Duri dɩbam yibwǝnǝ!»

²⁸ O ma vu o zʋ sɔŋɔ kʋdoŋ. Lilwǝ bale bam ma tɔgɩ ba zʋ da. O laan ma bwe-ba o wɩ: «Abam bʋŋɩ sɩ aá wanɩ a kɩ á na lagɩ kʋlʋ tɩn a pa abam na?»

Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Dɩbam tu, ɛɛn, nń wanɩ n kɩ.»

²⁹ O laan ma dwe ba yiǝ yam yɩ o wɩ: «Abam na kɩ á wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ sɩ a kɩ kʋlʋ a pa abam tɩn, Wɛ wʋ́ pa kʋ kɩ.» ³⁰ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba yiǝ yam ma sɩɩnɩ ya joori ya puri. O ma kaanɩ-ba sɩ ba yɩ pa nɔɔn-nɔɔnʋ lwarɩ kʋ ni nɩ. ³¹ O na kaanɩ-ba kʋntʋ tɩn, ba ta zaŋɩ ba karɩ ba ŋɔɔnɩ o taanɩ je sɩm maama nɩ.

Zezi na pɛ mɩmaa ŋɔɔnɩ te tɩn

³² Maŋa kalʋ ba na maa kɛ tɩn, nɔɔna badonnǝ ma ja mɩmaa ba ba Zezi te. Kʋ yɩ cicirǝ mʋ tɔg-o ka pa o warɩ o ŋɔɔnɩ. ³³ Zezi ma zǝli cicirǝ kam o yɩra nɩ, yɩ nɔɔnʋ wʋm laan waɩ o ŋɔɔna. Kʋ ma sʋ nɔn-kɔgɔ kʋm maama, yɩ ba tɛ ba wɩ: «Dɩbam maŋɩ dɩ́ wʋ nɛ wo-kɩnkagɩlɩ dɩntʋ doŋ Yisɩrayɛlɩ tɩʋ nɩ.»

³⁴ Kʋ daarɩ Farizɩan tiinǝ bam dɛɛn wʋ sɛ, yɩ ba wɩ: «Wʋntʋ na waɩ o zǝli sʋtaana tɩn, kʋ yɩ sʋtaana-pɛ dam ŋwaanɩ mʋ.»

³⁵ Zezi dɛɛn maa kaagɩ tɩ-kamunǝ dɩ tɩ-balɛ sɩm maama wʋnɩ. O maa yǝni o zʋʋrɩ Zwifǝ bam Wɛ-di sɩm o brɩ-ba Wɛ kwǝr-ywǝŋǝ kam, dɩ Wɛ na lagɩ DƖ di paarɩ nɔɔna tɩtarɩ nɩ te tɩn. O maa paɩ nɔɔna na yazurǝ dɩ ba yawɩɩrʋ dwi dwi. ³⁶ O dɛɛn na nɛ nɔn-kɔgɔ kʋm yaara yam na yɩ te tɩn, ba ŋwaŋa ma zʋ-o lanyɩranɩ, bɛŋwaanɩ ba tiini ba bwǝni yɩ ba dam dɩ ti. Ba nyɩ dɩ peeni sɩlʋ na ba jɩgɩ nayɩrʋ sɩ o taa nii sɩ baŋa nɩ te tɩn. ³⁷ O laan ma ta dɩ o karabiǝ bam o wɩ: «Kʋ nyɩ dɩ faa na kɩ lanyɩranɩ yɩ tɩntʋŋna fɩnfɩɩn yɩranɩ mʋ wʋra sɩ ba kɩ-kʋ te tɩn. ³⁸ Nan loori-na faa kʋm tu sɩ o tʋŋɩ nɔɔna zanzan, sɩ ba vu ba kɩ o faa kʋm ba pa-o.»

10

Zezi na tʋŋɩ o karabiǝ fugǝ-bale bam te tɩn

(Marɩkɩ 3:13-19, 6:7-13, 13:9-13, 9:41, Luki 6:12-16, 9:1-6, 21:12-17, 12:2-9, 51-53, 14:26-27)

¹ Zezi dɛɛn ma bǝŋi o karabiǝ fugǝ-bale bam sɩ ba ba o te. O ma pa-ba dam sɩ ba wanɩ ciciri ba zǝli nɔɔna yɩra nɩ, sɩ ba daarɩ ba pa nɔɔna na yazurǝ dɩ ba yawɩɩrʋ dwi maama.

² O karabiǝ fugǝ-bale bam yɩra mʋ tɩntʋ:

O ma da yigǝ o bǝŋi Simɔn wʋlʋ yɩrɩ dɩdoŋ na yɩ Pɩyɛɛrɩ tɩn,

dɩ Andre wʋlʋ na yɩ Simɔn nyaanɩ tɩn,

dɩ Zakɩ, dɩ o nyaanɩ Zan balʋ na yɩ Zebede biǝ tɩn,

³ Filipi dɩ Batelemi,

Toma dɩ Matiyu wʋlʋ ya na yɩ lampo-joŋnu tɩn,

Zakɩ wʋlʋ na yɩ Alɩfɩ bu tɩn, dɩ Tadɩ,

⁴ Simɔn wʋlʋ na yɩ Zelɔtɩ * nɔɔna bam wʋ nɔɔnʋ tɩn,

dɩ Zudasɩ Yiskarɩyo wʋlʋ na wʋ́ ba o yǝgi Zezi o pa nɔɔna tɩn.

⁵ Zezi laan ma tʋŋɩ bantʋ fugǝ-bale bam sɩ ba nuŋi ba vu ba tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ kam. Ba na lagɩ ba kɛ tɩn, o ma pa-ba ni o wɩ: «Yɩ zaŋɩ á vu dwi-gɛ * tiinǝ na zʋʋrɩ mɛ tɩn, naa á vu Samari * tiinǝ tɩʋ. ⁶ Á nan maŋɩ sɩ á vu Yisɩrayɛlɩ * dwi tiinǝ bam te, bɛŋwaanɩ bantʋ nyɩ dɩ peeni sɩlʋ na je tɩn mʋ. ⁷ Nan ve-na á brɩ-ba nɩ maŋa kam yiǝ, Wɛ paarɩ dɩm lagɩ dɩ ba nɔɔna tɩtarɩ nɩ. ⁸ Ve-na á taá pa yawɩɩna na yazurǝ, sɩ á daarɩ á taá bi balʋ na tɩgɩ tɩn, sɩ á pa nanywaanʋ joori tɩ na yazurǝ tɩ ji lanyɩranɩ, sɩ á daarɩ á taá zǝli ciciri nɔɔna yɩra nɩ. Á nan maŋɩ sɩ á zǝni nɔɔna zaanɩ mʋ, nɩ abam dɩ na joŋi Wɛ dam dɩm zaanɩ te tɩn. ⁹ Á na maa ve, sɩ á yɩ zaŋɩ á kwe sǝbu-sɩŋa naa sǝbu á kɩ á gwar-fwɛɛla nɩ á wǝli da. ¹⁰ Nan yɩ kwe-na tampɔgɔ kʋlʋ ba na kɩ wʋdiu da tɩn. Á nan yɩ kwe gwaarʋ tɩle tɩle naa natra naa nacǝgǝ á wǝli da. Bɛŋwaanɩ tɩntʋŋnʋ maŋɩ dɩ o ni-wʋdiu mʋ.

¹¹ Abam nan na ve á yi tɩʋ kʋlʋ maama, sɩ á lagɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na wʋ́ jeeri abam dɩ wʋpolo tɩn, á vu o sɔŋɔ á taá wʋra sɩ kʋ ba kʋ yi á viirim. ¹² Á nan na ve á zʋ sɔŋɔ kʋlʋ, sɩ á jɔɔnɩ-ba á ta nɩ: ‹Wɛ wʋ́ pa abam yazurǝ.› ¹³ Sɔŋɔ kʋm tiinǝ nan na jeeri abam lanyɩranɩ, yazurǝ yam wʋ́ ta wʋra dɩ ba. Kʋ daarɩ, ba na wʋ jeeri abam lanyɩranɩ, yazurǝ yam wʋ́ joori ya ba abam te. ¹⁴ Abam nan na ve sɔŋɔ kʋlʋ naa tɩʋ kʋlʋ, yɩ ba na wʋ sɛ sɩ ba jeeri abam naa ba cǝgi abam taanɩ, sɩ á nuŋi je sɩm kʋntʋ nɩ. Á na maa viirǝ, sɩ á pɩɩsɩ á nɛ fogo kʋm á yagɩ da. ¹⁵ A nan lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, Wɛ sarɩya dɛ dɩm na yiǝ, Sodɔm * dɩ Gomɔɔrɩ tiinǝ bá tiini ba na lɛɛrʋ nɩ tɩʋ kʋm kʋntʋ nɔɔna te.

¹⁶ Cǝgi-na, a lagɩ a tʋŋɩ abam nɩnɛɛnɩ peeni na maa ve sɩ sɩ gwaanɩ nywǝnkuri wʋnɩ te tɩn mʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ á maŋɩ sɩ á taá cʋ á tɩtɩ, sɩ á taá jɩgɩ swan nɩ bɩsankwɩ te, sɩ á daarɩ á pa á wʋrʋ taa lana nɩ kunkwǝnǝ na yɩ te tɩn. ¹⁷ Á taá cʋ á tɩtɩ, sɩ nɔɔna wʋ́ ja abam ba vu ba saŋɩ sarɩya-dirǝ nakwa bam tee nɩ, yɩ ba daarɩ ba magɩ abam ba Wɛ-di *f4 * sɩm wʋnɩ. ¹⁸ Abam na tɔgɩ amʋ tɩn ŋwaanɩ, baá ja abam ba vu ba saŋɩ dɩdɛɛra dɩ pwa tee nɩ. Kʋntʋ mʋ á wʋ́ wanɩ á brɩ-ba Wɛ cɩga kam, yɩ á daarɩ á brɩ dwi-gɛ tiinǝ bam dɩ. ¹⁹ Ba nan na jaanɩ abam ba vu ba saŋɩ, sɩ á yɩ taá liǝ dɩ á na wʋ́ ta kʋlʋ tɩn naa á na wʋ́ ta te tɩn. Á na wʋ́ taá zɩgɩ ba yigǝ nɩ maŋa kalʋ tɩn, Wɛ wʋ́ pa á lwarɩ á na wʋ́ ta kʋlʋ tɩn. ²⁰ Kʋ daɩ abam tɩtɩ mʋ wʋ́ ŋɔɔnɩ, kʋ yɩ á Ko Wɛ Joro * kʋm mʋ wʋ́ pa abam taanɩ dɩlʋ á na wʋ́ ŋɔɔnɩ tɩn.

²¹ Nɔɔna badonnǝ wʋ́ ja ba tɩtɩ cʋrrʋ ba kɩ nɔɔna jɩa nɩ sɩ ba gʋ-ba. Kwǝ dɩ wʋ́ kɩ ba biǝ kʋntʋ doŋ. Biǝ dɩ wʋ́ zaŋɩ ba pa ba ja ba niinǝ dɩ ba kwǝ ba gʋ. ²² Nɔɔna maama wʋ́ ta culi abam, á na yɩ amʋ nɔɔna tɩn ŋwaanɩ. Wʋlʋ maama nan na tiini o zɩgɩ kǝŋkǝŋ sɩ kʋ vu kʋ yi yaara yam tiim tɩn, Wɛ wʋ́ vrɩ kʋntʋ tu ŋwɩa. ²³ Ba nan na bɛɛsɩ abam tɩʋ kʋlʋ nɩ, sɩ á duri á vu kʋdoŋ. A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, abam bá wanɩ á tʋlɩ tɩɩnɩ dɩlʋ maama na wʋ Yisɩrayɛlɩ nɩ tɩn á ti, yɩ amʋ Nabiin-bu * wʋm daa ta wʋ joori a ba.

²⁴ Karabu nan tǝrǝ o na dwe o karanyɩna. Tɩntʋŋnʋ dɩ nan tǝrǝ o na dwe o yuutu. ²⁵ Karabu nan na tu o yɩ nɩ o karanyɩna te, kʋ maŋɩ kʋntʋ. Tɩntʋŋnʋ dɩ nan na tu o yɩ nɩ o yuutu te, kʋ maŋɩ kʋntʋ. Ba na jɩgɩ sɔŋɔ tu ba bǝ ba wɩ ‹Sʋtaana-pɛ Belizebuli› tɩn, ba laan wʋ́ tiini ba twɩ o sɔŋɔ tiinǝ bam sɩ kʋ dwǝni kʋntʋ.

²⁶ Á nan yɩ taá fʋna dɩ nabiinǝ. Woŋo kʋlʋ maama na sǝgi nɔɔna tee nɩ tɩn jwa wʋ́ ba kʋ lwarɩ jaja. Woŋo kʋlʋ na pugi tɩn jwa wʋ́ ba kʋ puri. ²⁷ A na sǝgi a brɩ abam cɩga kalʋ maama tɩn, á maŋɩ sɩ á pa ka nuŋi pooni mʋ. A na waasɩ kʋlʋ dɩ abam tɩn, á maŋɩ sɩ á di nayuu mʋ á tɔɔlɩ-kʋ. ²⁸ Abam yɩ taá kwarɩ fʋʋnɩ dɩ nɔɔna balʋ na wʋ́ wanɩ ba gʋ á yɩra yam yɩ ba bá wanɩ á jwǝǝru ba gʋ tɩn. Á nan maŋɩ sɩ á taá kwarɩ Wɛ mʋ, bɛŋwaanɩ dɩntʋ mʋ wʋ́ wanɩ DƖ pa á yɩra dɩ á jwǝǝru maama cɔgɩ min-tɩʋ * nɩ.

²⁹ Kʋ na yɩ kabǝmbǝli, sɩntʋ yǝlo yɩ mwalɩ mwalɩ mʋ. Á Ko Wɛ nan nii sɩ baŋa nɩ, yɩ sɩ dɩdʋa bá wanɩ ka tʋ tɩga nɩ ka tɩ dɩ Wɛ na wʋ sɛ. ³⁰ Kʋ nan na yɩ abam, Wɛ ye abam yuuywe sɩm ni na maɩ te tɩn. ³¹ Kʋntʋ ŋwaanɩ, á yɩ taá kwarɩ fʋʋnɩ, sɩ abam dɩdʋa dɩdʋa tiini á jɩgɩ kuri á dwe kabǝmbǝli zanzan.

³² Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na zɩgɩ nabiinǝ yigǝ nɩ o brɩ jaja nɩ wʋntʋ yɩ amʋ nɔɔnʋ tɩn, amʋ dɩ nan wʋ́ zɩgɩ kʋntʋ tu kwaga nɩ a brɩ nɩ o yɩ a nɔɔnʋ a Ko Wɛ yigǝ nɩ. ³³ Kʋ daarɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ maama na vɩn amʋ nabiinǝ yigǝ nɩ tɩn, amʋ dɩ wʋ́ vɩn kʋntʋ tu a Ko Wɛ yigǝ nɩ.

³⁴ A na tu lʋgʋ baŋa tɩn, á yɩ taá bʋŋɩ nɩ, kʋ yɩ sɩ a pa nɔɔna mʋ na ywǝǝni daanɩ. A nan tu sɩ a pa nabiinǝ mʋ pɔɔrɩ daanɩ. ³⁵ A tu sɩ a pa nɔɔna dɩ ba kwǝ mʋ pɔɔrɩ daanɩ, sɩ a daarɩ a pa bukwa dɩ ba niinǝ dɩ pɔɔrɩ daanɩ, kʋ daarɩ sɩ kaana dɩ ba banna niinǝ dɩ pɔɔrɩ daanɩ. ³⁶ Kʋ ma wʋ́ pa nɔɔnʋ dɩ o tɩtɩ sɔŋɔ tiinǝ taa culi daanɩ.

³⁷ Wʋlʋ na soe o nu dɩ o ko o dwe amʋ tɩn, kʋntʋ tu wʋ maŋɩ sɩ o taa yɩ a nɔɔnʋ. Wʋlʋ maama na soe o biǝ o dwe amʋ tɩn, kʋntʋ tu wʋ maŋɩ sɩ o taa yɩ a nɔɔnʋ. ³⁸ Wʋlʋ maama na wʋ sɛ sɩ o tɔgɩ amʋ kwaga, sɩ o na yaara nɩ wʋlʋ na zɩŋɩ tʋʋn-dagara * o maa ve o tʋʋnɩ jǝgǝ te tɩn, kʋntʋ tu wʋ maŋɩ sɩ o taa yɩ amʋ nɔɔnʋ. ³⁹ Wʋlʋ maama nan na lagɩ sɩ o yɩrɩ o tɩtɩ ŋwɩa tɩn, oó ga-ka mʋ. Kʋ daarɩ, wʋlʋ na sɛ sɩ o ga o ŋwɩa amʋ ŋwaanɩ tɩn, oó na ŋwɩa Wɛ tee nɩ.

⁴⁰ Nɔɔnʋ wʋlʋ na jeeri abam lanyɩranɩ tɩn, kʋ tu jeeri amʋ mʋ. Nɔɔnʋ wʋlʋ na jeeri amʋ lanyɩranɩ tɩn, kʋ tu jeeri Baŋa-Wɛ dɩlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn mʋ. ⁴¹ Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na jeeri Wɛ nijoŋnu lanyɩranɩ tɩn, dɩ Wɛ na tʋŋ-o tɩn ŋwaanɩ, Wɛ wʋ́ pa kʋntʋ tu dɩ tɔgɩ o na nyɔɔrɩ nɩ DƖ nijoŋnu wʋm te. Kʋ daarɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na jeeri nɔn-ŋʋm lanyɩranɩ o nɔn-ŋʋnɩm dɩm ŋwaanɩ tɩn, Wɛ wʋ́ pa kʋntʋ tu dɩ tɔgɩ o na nyɔɔrɩ dɩlʋ DƖ na wʋ́ pa nɔn-ŋʋm wʋm tɩn. ⁴² A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na maŋɩ o kɩ na-zurǝ fɩnfɩɩn dɩ o pa amʋ nɔɔna bam wʋ dɩdʋa, o na yɩ a karabu tɩn ŋwaanɩ, kʋ tu wʋ́ na nyɔɔrɩ Wɛ tee nɩ.»

11

Zan wʋlʋ na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn tʋŋɩ o karabiǝ Zezi tee nɩ

(Luki 7:18-35)

¹ Zezi dɛɛn na brɩ o karabiǝ fugǝ-bale bam ba na maŋɩ sɩ ba kɩ te o ti tɩn, o laan ma kɛ o vu je sɩm kʋntʋ tɩɩnɩ dɩm wʋnɩ sɩ o taa brɩ nɔɔna, yɩ o tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ kam dɩ ba.

² Zan wʋlʋ na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn dɛɛn maa wʋ pɩɩna digǝ nɩ. O ma ni wǝǝnu tɩlʋ Zezi Krisi na kɩ tɩn. O ma tʋŋɩ o karabiǝ badonnǝ sɩ ba vu o te, ³ sɩ ba bwe-o ba nii: «Nmʋ mʋ yɩ wʋlʋ Wɛ na tagɩ dɩ dɩbam nɩ nń ba tɩn na, naa dɩ́ ta wʋ́ ta cǝgi nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ?»

⁴ Ba na bwe Zezi kʋntʋ tɩn, o ma lǝri-ba o wɩ, ba ve ba ta dɩ Zan kʋlʋ maama ba na niǝ yɩ ba kwǝri ba na tɩn. ⁵ «Á taá brɩ-o nɩ lilwǝ yiǝ puri, kwaarʋ dɩ waɩ tɩ veǝ, nanywaanʋ * yɩra dɩ joori ya kwɛ lanyɩranɩ, zwa-kwarʋ dɩ zwa ni, twa dɩ joori ba bi. Kʋlʋ na wǝli da tɩn, yinigǝ tiinǝ dɩ maa ni Wɛ kwǝr-ywǝŋǝ kam. ⁶ Wʋlʋ maama na ba joori amʋ kwaga nɩ tɩn mʋ yɩ yu-yoŋo tu.»

⁷ Zan karabiǝ bam na ma viiri tɩn, Zezi laan ma ta Zan taanɩ o brɩ nɔn-kɔgɔ kʋm o wɩ: «Abam dɛɛn na ve Zan te kagʋa wʋnɩ tɩn, á bʋŋɩ nɩ á wʋ́ na bɛɛ mʋ? Á ve sɩ á nii miu kʋlʋ viu na jɩgɩ kʋ zuuli tɩn mʋ na? ⁸ Aye, kʋ daɩ kʋntʋ. Sɩ bɛɛ mʋ? Á ve sɩ á nii nɔɔnʋ wʋlʋ na zʋ gwar-ŋʋnnʋ tɩn mʋ na? Aye, kʋ daɩ kʋntʋ. Nɔɔna balʋ na zʋ gwar-ŋʋnnʋ tɩn zʋʋrɩ sɔ-ŋʋnnʋ wʋnɩ mʋ, sɩ kʋ daɩ kagʋa wʋnɩ. ⁹ Bɛɛ nan mʋ á ve sɩ á nii? Á ve sɩ á na Wɛ nijoŋnu mʋ na? Ɛɛn, kʋ yɩ kʋntʋ mʋ. Á nan na nɛ wʋlʋ tɩn tiini o dwe faŋa faŋa Wɛ nijoŋnǝ bam na yɩ te tɩn. ¹⁰ Bɛŋwaanɩ Wɛ tɔnɔ kʋm maŋɩ kʋ ta wʋntʋ taanɩ kʋ wɩ:

‹Nii, amʋ Wɛ lagɩ a tʋŋɩ a nijoŋnu mʋ,

sɩ o da nmʋ yigǝ o vu o kwɛ cwǝŋǝ kalʋ nmʋ na wʋ́ ba n tɔgɩ da tɩn.›

¹¹ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nabiinǝ balʋ maama ba na maŋɩ ba lʋ tɩn wʋnɩ nɔɔn-nɔɔnʋ tǝrǝ o na dwe Zan. Kʋ daarɩ lele kʋntʋ, nɔn-nabwǝm wʋlʋ maama na zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ tɩn laan tu o dwe Zan. ¹² Kʋ na zɩgɩ maŋa kalʋ Zan na miisi nɔɔna na wʋnɩ sɩ kʋ ba kʋ yi zɩm tɩn, Wɛ paarɩ dɩm laan jagɩ dɩ vu yigǝ dɩ dam, yɩ nɔn-balwaarʋ dɩ kwaanɩ sɩ ba cɩ-dɩ dɩ dam. ¹³ Faŋa faŋa Wɛ nijoŋnǝ bam dɩ Moyisi * cullu tɩm dɛɛn maŋɩ tɩ brɩ Wɛ paarɩ dɩm cɩga kam, sɩ kʋ ba kʋ yi maŋa kalʋ Zan laan na tu tɩn. ¹⁴ Abam na sɛ á joŋi ba na brɩ cɩga kalʋ tɩn, á wʋ́ lwarɩ nɩ Zan na tu o wʋra tɩn, wʋntʋ mʋ yɩ Eli * wʋlʋ ba dɛɛn na tagɩ o taanɩ nɩ oó ba tɩn.

¹⁵ Abam nan fɔgɩ á cǝgi amʋ taanɩ dɩm.

¹⁶ A ma bɛɛ mʋ a maŋɩ zɩm nɔɔna bam kǝm na yɩ te tɩn? Ba nyɩ dɩ biǝ na je yaga kaporo nɩ ba kwɛɛra te tɩn mʋ. Ba maa tɛ dɩ ba yuu donnǝ ba wɩ:

¹⁷ ‹Dɩ́ magɩ gullu mʋ sɩ á sa,

yɩ á wʋ sagɩ.

Dɩ́ ma daarɩ dɩ́ leeni luǝ le,

yɩ á yigǝ wʋ nywanɩ.›

¹⁸ Bɛŋwaanɩ Zan na tu tɩn, o pɩɩnɩ o kana mʋ yɩ o ba nyɔ sana. Nɔɔna na nɛ-o tɩn, ba maa jɩg-o ba yáala ba wɩ, kʋ yɩ cicirǝ mʋ tɔg-o. ¹⁹ Kʋ daarɩ, amʋ Nabiin-bu * wʋm nan na tu tɩn, a wʋ vɔgɩ ni. Nɔɔna daa ta maa yáalɩ amʋ dɩ, yɩ ba wɩ, a yɩ nɔn-kolo mʋ, yɩ a yɩ sa-nyɔrʋ dɩ. Ba daa ta maa wɩ, a yɩ lampo-joŋnǝ dɩ nɔn-cɩcɔgɩrʋ ciloŋ mʋ. ‹Wʋbʋŋa tu tɩtʋŋa mʋ brɩ nɩ o jɩgɩ wʋbʋŋa.› »

Balʋ na vɩn Zezi tɩn na wʋ́ na lɛɛrʋ te tɩn

(Luki 10:13-15)

²⁰ Zezi na tagɩ kʋntʋ o ti tɩn, o laan maa jɩgɩ balʋ na nɛ o wo-kɩnkagɩla yam yɩ ba ta wʋ sɛ sɩ ba lǝni ba wʋrʋ tɩn taanɩ o ŋɔɔna. O ma kaanɩ balʋ na zʋʋrɩ tɩɩnɩ dɩlʋ o na kɩ wo-kɩnkagɩla zanzan da tɩn o wɩ: ²¹ «Abam Korazin tiinǝ, á wʋ́ na lɛɛrʋ! Kʋ wǝli dɩ abam Betisayida tiinǝ dɩ wʋ́ na lɛɛrʋ! Bɛŋwaanɩ, wo-kɩnkagɩla yalʋ maama a na kɩ abam tee nɩ tɩn, yadonnǝ ya na kɩ Tiiri dɩ Sidɔn tiinǝ tee nɩ, bantʋ ya wʋ́ kɩ lɩla ba lǝni ba wʋrʋ ba yagɩ kǝm-balwaarʋ, yɩ ba ya wʋ́ zʋ gwar-zɩnzwara ba lo puru ba yuu nɩ, sɩ kʋ brɩ nɩ ba wʋrʋ mʋ tiini tɩ cɔgɩ zanzan. ²² Taá ye-na nɩ, Wɛ sarɩya dɛ dɩm na yiǝ, Tiiri dɩ Sidɔn tiinǝ bá tiini ba na lɛɛrʋ nɩ abam na wʋ́ na lɛɛrʋ te tɩn.

²³ Abam Kapɛrnawum tiinǝ, á ga bʋŋɩ nɩ Wɛ lagɩ DƖ zǝŋi abam wɛyuu nɩ mʋ na? Aye. Abam nan lagɩ á tʋ tɩga nɩ mʋ, á tu á kwaarɩ curu goŋ-luŋu kʋm kuri. Bɛŋwaanɩ, wo-kɩnkagɩla yalʋ maama a na kɩ abam tee nɩ tɩn, yadonnǝ ya na kɩ Sodɔm * tiinǝ tee nɩ, ba ya wʋ́ lǝni ba wʋrʋ yɩ Wɛ ya daa bá cɔgɩ ba tɩʋ kʋm. ²⁴ Á taá ye nɩ, Wɛ sarɩya dɛ dɩm na yiǝ, Sodɔm * tiinǝ bá tiini ba na lɛɛrʋ nɩ abam na wʋ́ na lɛɛrʋ te tɩn.»

Zezi na wʋ́ pa nɔɔna na siun dɩ ba cam te tɩn

(Luki 10:21-22)

²⁵ Maŋa kantʋ nɩ, Zezi laan ma kɩ o Ko Baŋa-Wɛ le yɩ o wɩ: «A Ko, nmʋ yɩ wʋlʋ na te wɛyuu dɩ tɩga baŋa maama tɩn. Nmʋ nan mʋ pɛ n cɩga kam sǝgi swan tiinǝ dɩ yiyiu tiinǝ tee nɩ, yɩ n daarɩ n pa balʋ na nyɩ dɩ bu-balɛ te tɩn lwarɩ ka kuri. ²⁶ A Ko, a kɩ nmʋ le. Nmʋ na kɩ kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ n wʋbʋŋa na lagɩ kʋlʋ tɩn ŋwaanɩ mʋ.»

²⁷ O laan ma ŋɔɔnɩ dɩ nɔɔna bam o wɩ: «A Ko Wɛ nan kwe woŋo maama o kɩ a jɩŋa nɩ. Nɔɔn-nɔɔnʋ bá wanɩ o lwarɩ Wɛ Bu wʋm, kʋ na daɩ o Ko yɩranɩ. Nɔɔn-nɔɔnʋ dɩ nan bá wanɩ o lwarɩ a Ko Wɛ, kʋ na daɩ amʋ wʋlʋ na yɩ o Bu tɩn yɩranɩ, kʋ wǝli dɩ amʋ na lagɩ sɩ a pa nɔɔnʋ wʋlʋ maama lwar-o tɩn.

²⁸ Á ba-na amʋ te, abam balʋ bam maama á na bwǝni yɩ á zɩŋɩ zɩla yalʋ na dunǝ tɩn, sɩ amʋ wʋ́ pa á na siun. ²⁹ Á sɛ-na sɩ á tʋŋɩ á pa amʋ, sɩ á zaasɩ kʋlʋ a na lagɩ a brɩ abam tɩn. Bɛŋwaanɩ a yɩ wʋ-bono tu mʋ yɩ a yɩ tu-n-tɩtɩ tu. Aá pa á wʋbʋŋa taa tigi jǝgǝ dɩdʋa. ³⁰ Bɛŋwaanɩ amʋ tɩtʋŋa yam ba cana, yɩ a na lagɩ sɩ á kɩ kʋlʋ tɩn yɩ mwalɩ mwalɩ mʋ.»

12

Zezi na brɩ nɩ o dwe siun dɛ cullu tɩm te tɩn

(Marɩkɩ 2:23-28, 3:1-6, Luki 6:1-11)

¹ Da yam kʋntʋ ni nɩ Zezi dɛɛn ma tɔgɩ karɩ wʋ o maa kɛa. Kʋ dɛɛn yɩ Zwifǝ bam siun dɛ nɩ mʋ. O karabiǝ bam dɩ maa tɔgɩ ba wʋra, yɩ kana jɩgɩ-ba. Ba ma bwǝri mɩna ba yu ba dʋna. ² Farizɩan * tiinǝ dɩ ma tɔgɩ ba wʋra. Ba ma na ba na kɩ kʋlʋ tɩn. Ba laan ma ta dɩ Zezi ba wɩ: «Nii nmʋ karabiǝ bam na kɩ kʋlʋ. Ba tʋŋɩ tɩtʋŋɩ dɩlʋ na cɔgɩ dɩbam siun * dɛ cullu tɩm tɩn mʋ.»

³ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Abam ta wʋ fɔgɩ á karɩmɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na brɩ Pɛ Davidi * taanɩ te tɩn na? Kʋ brɩ sɩ kana dɛɛn mʋ jaanɩ wʋntʋ dɩ o nɔɔna. ⁴ O ma vu o zʋ Wɛ digǝ, yɩ o kwe culu dɩpɛ dɩlʋ na tigi da Wɛ ŋwaanɩ tɩn o pa o dɩ o nɔɔna bam di. Kʋ nan ya culǝ sɩ bantʋ di dɩpɛ dɩm. Kʋ yɩ Wɛ kaanɩm tiinǝ yɩranɩ mʋ jɩgɩ cwǝŋǝ sɩ ba di-dɩ. ⁵ Naa, abam ta wʋ fɔgɩ á karɩmɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na brɩ nɩ, Wɛ kaanɩm tiinǝ bam yǝni ba cɔgɩ siun dɛ culu kʋm dɩ ba na tʋŋɩ DƖ digǝ kam tɩtʋŋa siun dɛ maama wʋnɩ tɩn? Ba nan na yǝni ba tʋŋɩ kʋntʋ tɩn, ba ta jɩgɩ bʋra kʋ wʋnɩ. ⁶ Kʋ daarɩ lele kʋntʋ, wʋlʋ na dwe Wɛ-di-kamunu * kʋm tɩn nan mʋ wʋ yo. ⁷ Wɛ tagɩ DƖ wɩ: ‹Amʋ lagɩ sɩ nabiinǝ taa jɩgɩ da-ŋwaŋa mʋ, sɩ kʋ daɩ nɩ a lagɩ sɩ ba taa maɩ ba wǝǝnu mʋ ba kaanɩ-nɩ.› Abam ya na lwarɩ taanɩ dɩntʋ kuri, á ya bá di balʋ na jɩgɩ bʋra tɩn taanɩ. ⁸ Bɛŋwaanɩ amʋ Nabiin-bu * wʋm jɩgɩ ni siun dɛ cullu tɩm baŋa nɩ.»

⁹ Zezi laan ma nuŋi jǝgǝ kantʋ nɩ o vu o zʋ Zwifǝ bam Wɛ-digǝ. ¹⁰ Nɔɔnʋ maa wʋra o jɩŋa dɩdʋa na tɩga. Farizɩan tiinǝ badonnǝ dɩ maa tɔgɩ ba wʋra ba na lagɩ cwǝŋǝ sɩ ba brɩ nɩ Zezi kɩ o tusi. Ba ma bwe-o ba wɩ: «Nɔɔnʋ jɩgɩ cwǝŋǝ sɩ o pa o doŋ na yazurǝ siun dɛ dɩm nɩ na?»

¹¹ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Abam wʋlʋ na jɩgɩ piǝ, yɩ ka na tʋ vʋl-kɔgɔ wʋnɩ siun dɛ dɩm nɩ, á bá nii ka baŋa nɩ sɩ á lɩ-ka na? ¹² Nabiinu nan tiini o jɩgɩ kuri o dwe piǝ. Kʋntʋ ŋwaanɩ nɔɔnʋ jɩgɩ cwǝŋǝ sɩ o kɩ o doŋ lanyɩranɩ siun dɛ dɩm nɩ.» ¹³ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, o laan ma ta dɩ nɔɔnʋ wʋlʋ jɩŋa kam na tɩgɩ tɩn o wɩ: «Twɩ n jɩŋa kam.»

Nɔɔnʋ wʋm ma sɩɩnɩ o twɩ-ka. O jɩŋa kam ma joori ka ji lanyɩranɩ nɩ o jɩ-ŋʋŋa kam te. ¹⁴ Farizɩan tiinǝ bam na nɛ kʋntʋ tɩn, ba ma nuŋi ba vu ba banɩ daanɩ sɩ ba lagɩ cwǝŋǝ ba gʋ Zezi.

¹⁵ Zezi dɛɛn ma lwarɩ ba na lagɩ ba kɩ-o te tɩn. O ma nuŋi jǝgǝ kam kʋntʋ nɩ. Nɔn-kɔgɔ zanzan dɛɛn maa tɔg-o. O ma pa ba maama na yazurǝ dɩ ba yawɩɩrʋ. ¹⁶ O ma daarɩ o kaanɩ-ba o wɩ, ba yɩ zaŋɩ ba pa nɔɔna lwarɩ o ni nɩ. ¹⁷ Zezi na kɩ kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ sɩ kʋ pa Wɛ nijoŋnu Ezayi * na maŋɩ o ta kʋlʋ faŋa faŋa tɩn mʋ sɩɩnɩ kʋ kɩ. O dɛɛn tagɩ o wɩ:

¹⁸ «Nii, wʋntʋ mʋ yɩ amʋ Wɛ tɩntʋŋnʋ wʋlʋ a na kuri tɩn.

Wʋntʋ mʋ yɩ wʋlʋ a na so-o yɩ o yǝni o paɩ a wʋ poli zanzan tɩn.

Aá pa a Joro * kʋm taa wʋ o tee nɩ.

O ma wʋ́ pa dwi maama tiinǝ ba ba lwarɩ amʋ cɩga kam na yɩ te tɩn.

¹⁹ Wʋntʋ nan bá ta magɩ kantɔgɔ naa o taa kɩ sɔɔ.

O nan bá ta paɩ o kwǝrǝ zaŋa cwe jeerǝ nɩ.

²⁰ Wʋntʋ bá cɔgɩ nɔɔna balʋ na tiini ba bwǝnǝ tɩn,

oó ta jɩgɩ ba ŋwaŋa,

nɩnɛɛnɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na bá bwǝri miu kʋlʋ na tiiri tɩn,

yɩ o bá dwe kanɩa kalʋ mini na ba dana tɩn.

Oó ta kɩ kʋntʋ mʋ,

sɩ kʋ vu kʋ yi maŋa kalʋ o na wʋ́ pa amʋ Wɛ cɩga kam ba ka taa jɩgɩ dam nɔɔna tɩtarɩ nɩ, yɩ lanyɩranɩ wanɩ balɔrɔ.

²¹ Wʋntʋ yɩrɩ ŋwaanɩ mʋ dwi maama wʋ́ ta jɩgɩ tɩɩna amʋ Wɛ tee nɩ.»

Wɔɔ dam mʋ Zezi maɩ o zǝli sʋtaana?

(Marɩkɩ 3:22-30, Luki 11:14-23, 12:10, 6:43-45)

²² Nɔɔna badonnǝ dɛɛn ma ja lilwe, yɩ o kwǝri o yɩ mɩmaa ba ba Zezi te. Bɛŋwaanɩ cicirǝ dɛɛn mʋ jɩg-o ka yaara. Zezi ma pa nɔɔnʋ wʋm na yazurǝ. O yiǝ ma joori ya naɩ, yɩ o daarɩ o waɩ o ŋɔɔna. ²³ Kʋ ma sʋ nɔn-kɔgɔ kʋm maama, yɩ ba tɛ ba wɩ: «Nɔɔnʋ wʋntʋ mʋ yɩ Pɛ Davidi * dwi tu wʋlʋ Wɛ na lagɩ DƖ tʋŋɩ tɩn na?»

²⁴ Farizɩan * tiinǝ bam na ni kʋntʋ tɩn, ba ma ta ba wɩ: «Wʋntʋ na waɩ o zǝli sʋtaana tɩn, kʋ yɩ sʋtaana-pɛ Belizebuli dam mʋ o ma o zǝli-ya.»

²⁵ Zezi na lwarɩ ba wʋbʋŋa na yɩ te tɩn, o ma ta dɩ ba o wɩ: «Tɩʋ kʋlʋ paarɩ na pɔɔrɩ kuni bɩle yɩ ba jɩgɩ daanɩ tɩn, kʋ bá daanɩ kʋ cɔgɩ. Tɩʋ kʋlʋ maama naa sɔŋɔ kʋlʋ maama na pɔɔrɩ kʋ tɩtɩ wʋnɩ kuni bɩle tɩn, kʋʋ́ tʋ mʋ. ²⁶ Kʋ ya na sɩɩnɩ kʋ yɩ cɩga nɩ a maɩ sʋtaana-pɛ dam mʋ a ma a zǝli sʋtaana nɔɔna tee nɩ, kʋntʋ ya wʋ́ brɩ nɩ sʋtaana-pɛ dam dɩm pɔɔrɩ kuni bɩle mʋ, yɩ o paarɩ dɩm bá daanɩ dɩ cɔgɩ. ²⁷ Kʋ na sɩɩnɩ kʋ yɩ amʋ jɩgɩ Belizebuli dam mʋ a ma a zǝli sʋtaana, abam nɔɔna bam dɩ nan maɩ dam dɩm kʋntʋ mʋ ba maa zǝli-ya na? Abam tɩtɩ nɔɔna bam na kɩ te tɩn mʋ brɩ nɩ cɩga tǝri á tee nɩ. ²⁸ Kʋ nan yɩ Wɛ Joro * kʋm dam mʋ a ma a zǝli sʋtaana. Kʋntʋ maa brɩ nɩ Wɛ maŋɩ DƖ ba abam te, sɩ DƖ di paarɩ nɔɔna tɩtarɩ nɩ.

²⁹ Sʋtaana-pɛ nan nyɩ dɩ nɔn-dɩdɛɛrʋ na yɩrɩ o sɔŋɔ te tɩn mʋ. Nɔɔnʋ na lagɩ sɩ o vu nɔn-dɩdɛɛrʋ wʋm sɔŋɔ o ŋɔ, o maŋɩ sɩ o da yigǝ o ja nɔn-dɩdɛɛrʋ wʋm o vɔ mʋ. O na vɔg-o o ti tɩn, mʋ o laan wʋ́ wanɩ o wǝǝnu tɩm maama o kwalɩmɩ.

³⁰ Nɔɔnʋ wʋlʋ maama nan na daɩ a nɔɔnʋ tɩn, o yɩ a dʋm mʋ. Nɔɔnʋ wʋlʋ maama nan na ba tɔgɩ o laɩ amʋ nɔɔna o kɩ jǝgǝ dɩdʋa tɩn, o jagɩ-ba mʋ. ³¹ Á taá ye nɩ, kǝm-balwaarʋ tɩlʋ maama nɔɔna na kɩ tɩn, naa ta-balwaarʋ tɩlʋ maama ba na ŋɔɔnɩ tɩn, Wɛ waɩ DƖ yagɩ-tɩ DƖ ma cɛ-ba. Kʋ daarɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ nan na ŋɔɔnɩ o twɩ Wɛ Joro kʋm tɩn, Wɛ bá sɛ sɩ DƖ ma cɛ kʋntʋ tu. ³² Nɔɔnʋ wʋlʋ na ŋɔɔnɩ ta-balwaarʋ o pa amʋ Nabiin-bu * wʋm tɩn, Wɛ wʋ́ sɛ sɩ DƖ ma cɛ kʋ tu. Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na ŋɔɔnɩ o twɩ Wɛ Joro kʋm tɩn, Wɛ bá sɛ sɩ DƖ ma cɛ kʋntʋ tu maŋa dɩ maŋa.

³³ Á na wɩ, tiu yɩ tu-ŋʋŋʋ, kʋ biǝ dɩ yɩ bu-ŋʋna mʋ. Á na wɩ, tiu yɩ tu-balɔrɔ, kʋ biǝ dɩ yɩ bu-balwaarʋ mʋ. Ba lwarɩ tiu kʋ biǝ lǝrim nɩ mʋ. Kʋntʋ tɩn, abam na sɛ nɩ amʋ kǝm dɩm lana, á maŋɩ sɩ á sɛ nɩ amʋ dam dɩm nuŋi Wɛ Joro kʋm te mʋ.

³⁴ Abam nyɩ dɩ bɩsankwɩ-dwǝ mʋ. Abam na yɩ nɔn-balwaarʋ tɩn, á bá wanɩ á ŋɔɔnɩ wo-ŋʋnnʋ. Woŋo kʋlʋ maama na wʋ nɔɔnʋ wʋbʋŋa nɩ tɩn mʋ tɔgɩ o ni kʋ nuŋǝ. ³⁵ Nɔn-ŋʋm ŋɔɔnɩ wo-ŋʋnnʋ tɩlʋ na wʋ o wʋbʋŋa nɩ tɩn mʋ, yɩ nɔn-balɔrɔ dɩ ŋɔɔnɩ wo-balwaarʋ tɩlʋ na wʋ o wʋbʋŋa nɩ tɩn. ³⁶ Á taá ye nɩ, Wɛ sarɩya dɛ dɩm nɩ DƖ wʋ́ bwe nɔɔnʋ maama sɩ o ma o ni o ta bɩtar-yɔɔrʋ tɩlʋ maama o na tagɩ tɩn. ³⁷ Bɛŋwaanɩ abam tɩtɩ ni-taanɩ mʋ wʋ́ brɩ nɩ á jɩgɩ bʋra naa á ba jɩgɩ bʋra.»

Balʋ na vɩn Wɛ cɩga kam tɩn wʋ́ na bʋra na?

(Marɩkɩ 8:11-12, Luki 11:29-32)

³⁸ Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ dɩ Farizɩan * tiinǝ badonnǝ dɛɛn ma zaŋɩ ba ta dɩ Zezi ba wɩ: «Karanyɩna, dɩbam lagɩ sɩ n kɩ wo-kɩnkagɩlɩ mʋ, sɩ kʋ brɩ dɩbam nɩ n nuŋi Wɛ te mʋ.»

³⁹ O ma lǝri-ba o wɩ: «Zɩm nɔɔna bantʋ yɩ nɔn-balwaarʋ mʋ, ba ba tɔgɩ Wɛ dɩ cɩga, yɩ ba lagɩ sɩ a kɩ wo-kɩnkagɩlɩ a brɩ-ba. Ba nan bá na, kʋ na daɩ wo-kɩnkagɩlɩ dɩlʋ na maŋɩ dɩ kɩ dɩ Wɛ nijoŋnu Zonasɩ * faŋa faŋa tɩn. ⁴⁰ Wʋntʋ dɛɛn kɩ da yatɔ mʋ wɩa dɩ tɩtɩɩ maama kalǝŋ-kamunu wʋnɩ. Kʋ nan maŋɩ sɩ kʋ kɩ amʋ Nabiin-bu * wʋm kʋntʋ doŋ mʋ, amʋ dɩ wʋ́ kɩ da yatɔ mʋ wɩa dɩ tɩtɩɩ maama yibeeli wʋnɩ. ⁴¹ Zonasɩ dɛɛn na ve Niniivi tiinǝ te o tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ kam dɩ ba tɩn, bantʋ lǝni ba wʋrʋ ba yagɩ kǝm-balwaarʋ. Wʋlʋ na dwe Zonasɩ tɩn nan wʋ abam tee nɩ yɩ á wʋ sɛ kʋ tu. Kʋntʋ ŋwaanɩ, Wɛ sarɩya dɛ dɩm na yiǝ, Niniivi tiinǝ laan wʋ́ zaŋɩ ba brɩ nɩ abam ba jɩgɩ bʋra. ⁴² Pa-kana kalʋ dɛɛn na te Saba tɩʋ tɩn dɩ wʋ́ zaŋɩ o di abam sarɩya, yɩ o vɩn abam bʋra. Bɛŋwaanɩ wʋntʋ dɛɛn zaŋɩ o tɩtɩ tɩʋ kʋlʋ na tiini kʋ yɩ yigǝ yigǝ tɩn nɩ, o ba pɛ Salɔmɔn te sɩ o cǝgi o swan taanɩ dɩm. Wʋlʋ nan na dwe Salɔmɔn tɩn mʋ wʋ abam tee nɩ, yɩ á ba lagɩ sɩ á cǝg-o.

Cicirǝ na nuŋi nɔɔnʋ yɩra nɩ yɩ ka joori ka ba, kʋ na yɩ te tɩn

(Luki 11:24-26)

⁴³ Cicirǝ na nuŋi nɔɔnʋ yɩra nɩ, ka laan wʋ́ vu ka beeri kapwǝrǝ yigǝ mʋ sɩ ka lagɩ jǝgǝ ka sin da. Ka na beeri ka ga tɩn, ⁴⁴ ka laan maa wɩ: ‹Aá joori a vu a na nuŋi mɛ tɩn mʋ a taa wʋra.› Ka ma joori ka vu nɔɔnʋ wʋm te, yɩ ka na nɩ ka jǝgǝ kam fɔgɩ ka kwɛ lanyɩranɩ, yɩ kʋlʋkʋlʋ wʋ zʋ da. ⁴⁵ Ka laan ma joori ka vu ka lagɩ ciciri sɩrpɛ sɩlʋ na tiini sɩ yɩ balwaarʋ sɩ dwe ka tɩtɩ tɩn. Sɩ ma tɔgɩ daanɩ sɩ vu sɩ zʋʋrɩ da. Kʋntʋ, nɔɔnʋ wʋm laan wʋ́ tiini o na cam kʋ dwǝni faŋa. Mʋ kʋ na lagɩ kʋ kɩ zɩm nɔn-balwaarʋ tɩm dɩ te.»

Zezi nu dɩ Zezi nyaana na yɩ balʋ tɩn

(Marɩkɩ 3:31-35, Luki 8:19-21)

⁴⁶ Zezi dɛɛn ta na wʋra o ŋɔɔnɩ dɩ nɔn-kɔgɔ kʋm kʋntʋ tɩn, o nu dɩ o nyaana ma ba ba zɩgɩ sɔŋɔ kʋm mancoŋo nɩ, yɩ ba lagɩ sɩ ba ŋɔɔnɩ dɩd-o. ⁴⁷ Nɔɔnʋ wʋdoŋ ma ta dɩ Zezi o wɩ: «N nu dɩ n nyaana tu ba wʋ cicwǝŋǝ nɩ, yɩ ba lagɩ sɩ ba na-m.»

⁴⁸ Zezi ma ta dɩ nɔɔnʋ wʋm o wɩ: «Wɔɔ mʋ yɩ a nu, bran yɩ a nyaana?» ⁴⁹ O laan ma nii o karabiǝ bam seeni yɩ o wɩ: «A nu dɩ a nyaana mʋ tɩntʋ. ⁵⁰ Bɛŋwaanɩ wʋlʋ maama na kɩ a Ko Wɛ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn mʋ yɩ a nyaanɩ dɩ a nakɔ dɩ a nu.»

13

Zezi na maŋɩ mɩmaŋa o brɩ nɔɔna te tɩn

(Marɩkɩ 4:1-20, Luki 8:4-15, 10:23-24)

¹ Dɛ dɩm kʋntʋ nɩ Zezi ma nuŋi sɔŋɔ kʋm nɩ o vu nɩnɩʋ kʋm ni. O ma jǝni tɩga nɩ sɩ o brɩ nɔɔna. ² Nɔn-kɔgɔ ma ba kʋ gilim-o. Kʋntʋ ŋwaanɩ o ma zaŋɩ o vu o zʋ naboro wʋ o je da, yɩ kɔgɔ kʋm laan zɩgɩ na bam ni nɩ sɩ ba taa cǝgi o taanɩ dɩm. ³ O ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ-ba wǝǝnu zanzan o wɩ:

«Valʋ dɛɛn mʋ wʋra. O ma zaŋɩ o vu kara sɩ o du. ⁴ O ma karɩ o dʋlɩ o wo-duuru tɩm. Tɩdonnǝ ma tʋ cwǝŋǝ ni nɩ. Zunǝ ma ba ba twɛ-tɩ ba di. ⁵ Tɩdonnǝ ma tʋ kandwa jǝgǝ nɩ valɩm na ba daga mɛ tɩn. Tɩ ma wʋ daanɩ tɩ puli, valɩm dɩm na ba lirǝ tɩn ŋwaanɩ. ⁶ Wɩa ma ba ka baanɩ tɩ maama. Tɩ bʋnnʋ na wʋ zʋ tɩga tɩn, tɩ ma tɩ. ⁷ Kʋ daarɩ wo-duuru tɩdonnǝ ma tʋ sabarɩ wʋnɩ. Tɩ na puli tɩn, sabarɩ sɩm laan ma zaŋɩ sɩ li-tɩ sɩ gʋ. ⁸ Kʋ daarɩ tɩdonnǝ ma tʋ tɩ-ywǝŋǝ jǝgǝ nɩ. Tɩ ma nuŋi tɩ kɩ biǝ lanyɩranɩ. Tɩdaara kɩ nɩnɛɛnɩ biǝ bi bi. Tɩdaara ma kɩ nɩnɛɛnɩ biǝ fusɩrdʋ fusɩrdʋ. Tɩdaara dɩ ma kɩ nɩnɛɛnɩ biǝ fiintɔ fiintɔ.

⁹ Abam nan fɔgɩ á cǝgi a taanɩ dɩm lanyɩranɩ.»

¹⁰ Zezi na maŋɩ mɩmaŋɩ dɩm kʋntʋ o ti tɩn, o karabiǝ bam laan ma vu o te, yɩ ba bwe-o ba wɩ: «Bɛɛ mʋ yɩ nmʋ yǝni n maŋɩ mɩmaŋa n brɩ nɔɔna bam?»

¹¹ O ma lǝri-ba o wɩ: «Wɛ paarɩ dɩm kuri ya sǝgi mʋ. Kʋ nan na yɩ abam, Wɛ maŋɩ DƖ pa á lwarɩ DƖ paarɩ dɩm kuri na yɩ te tɩn. Kʋ daarɩ nɔɔna badaara bam, Wɛ wʋ pɛ ba lwarɩ DƖ paarɩ dɩm kuri. ¹² Mɩmaŋa yam na maŋɩ sɩ ya zǝni nɔɔna wʋbʋŋa te tɩn nyɩ dɩ nɔɔnʋ na maŋɩ o jɩgɩ woŋo, o ta wʋ́ joŋi kʋdoŋ o wǝli da sɩ kʋ taa daga. Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na maŋɩ o ba jɩgɩ kʋlʋkʋlʋ tɩn laan wʋ́ ba o ga kʋlʋ fɩnfɩɩn o ya na jɩgɩ tɩn mʋ. ¹³ Kʋntʋ, a maɩ mɩmaŋa mʋ a brɩ-ba, bɛŋwaanɩ bantʋ yiǝ mʋ naɩ a na kɩ wǝǝnu tɩlʋ tɩn, yɩ ba ba ni tɩ kuri. Ba ta maa ni a zaasɩm dɩm, yɩ ba ba lwarɩ dɩ kuri. ¹⁴ Kʋntʋ mʋ brɩ nɩ Wɛ nijoŋnu Ezayi * dɛɛn na tagɩ kʋlʋ faŋa faŋa tɩn sɩɩnɩ kʋ kɩ bantʋ tee nɩ. O dɛɛn tagɩ o wɩ:

‹Abam wʋ́ fɔgɩ á cǝgi Wɛ taanɩ dɩm dɩ á zwa,

yɩ á bá ni dɩ kuri.

Abam wʋ́ fɔgɩ á nii dɩ á yiǝ,

yɩ á bá na.

¹⁵ Bɛŋwaanɩ nɔɔna bam kʋntʋ wʋbʋŋa tɩgɩ mʋ.

Ba zwa dɩ ma kwarɩmɩ,

yɩ ba daarɩ ba pu ba yiǝ,

sɩ ba yiǝ yɩ zaŋɩ ya na,

sɩ ba zwa yɩ zaŋɩ ya ni,

sɩ ba wʋbʋŋa yɩ zaŋɩ ya lwarɩ Wɛ taanɩ dɩm kuri.

Kʋ na daɩ kʋntʋ, ba ya wʋ́ pipiri ba sɛ amʋ Wɛ,

yɩ aá pa-ba yazurǝ.› »

¹⁶ Zezi laan ma ta dɩ o karabiǝ bam o wɩ: «Kʋ nan na yɩ abam, á jɩgɩ yu-yoŋo, bɛŋwaanɩ abam yiǝ naɩ yɩ á zwa dɩ ni. ¹⁷ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, faŋa faŋa Wɛ nijoŋnǝ bam dɩ nɔn-ŋʋna zanzan dɛɛn jɩgɩ tɩɩna sɩ ba ya na kʋlʋ abam na naɩ lele tɩn, yɩ ba wʋ wanɩ ba na. Ba dɛɛn ta jɩgɩ tɩɩna sɩ ba ya ni Wɛ taanɩ dɩlʋ abam na ni tɩn, yɩ ba wʋ wanɩ ba ni-dɩ.

¹⁸ Nan cǝgi-na, sɩ a maŋɩ valʋ wʋm mɩmaŋɩ dɩm kuri a brɩ abam. ¹⁹ Wo-duuru tɩlʋ na tʋ cwǝŋǝ kam ni nɩ tɩn nyɩ dɩ nɔɔna balʋ na ni Wɛ paarɩ dɩm taanɩ yɩ ba wʋ lwarɩ dɩ kuri tɩn. Wo-lwaanʋ tu sʋtaanɩ laan ma ba o lɩ-dɩ, yɩ dɩ wʋ zʋ ba wʋbʋŋa. ²⁰ Wo-duuru tɩlʋ na tʋ kandwa jǝgǝ nɩ tɩn dɩ maa nyɩ dɩ nɔɔna balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba joŋi-dɩ lɩla dɩ wʋpolo. ²¹ Taanɩ dɩm ma wʋ tiini dɩ zʋ ba wʋbʋŋa, ba ma wʋ zɩgɩ kǝŋkǝŋ. Yaara na yi-ba yɩ ba na bɛɛsɩ-ba Wɛ taanɩ dɩm ŋwaanɩ, baá da ba kwe ba yagɩ mʋ lɩla. ²² Wo-duuru tɩlʋ na tʋ sabarɩ sɩm wʋnɩ tɩn maa nyɩ dɩ nɔɔna balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba ta jɩgɩ liǝ dɩ lʋgʋ baŋa wǝǝnu tɩn. Sǝbu-lagɩ ma cɔgɩ ba wʋbʋŋa, nɩ sabarɩ sɩm na ligi wo-duuru tɩm te tɩn. Kʋ ma pa ba kwe Wɛ taanɩ dɩm ba yagɩ, yɩ dɩ wʋ jaanɩ kuri dɩ pa-ba. ²³ Kʋ daarɩ wo-duuru tɩlʋ na tʋ tɩ-ywǝŋǝ jǝgǝ kam nɩ tɩn maa nyɩ dɩ balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba pa dɩ tiini dɩ zʋ ba wʋbʋŋa tɩn. Kʋntʋ ma pa Wɛ taanɩ dɩm ja kuri dɩ pa-ba, nɩnɛɛnɩ wo-duuru na kɩ biǝ lanyɩranɩ te tɩn. Tɩdaara kɩ biǝ bi bi, tɩdonnǝ ma kɩ biǝ fusɩrdʋ fusɩrdʋ, tɩtɩm ma kɩ biǝ fiintɔ fiintɔ.»

Mɩn-ŋʋna dɩ mɩn-kayalɩ mɩmaŋa

²⁴ Zezi dɛɛn ma maŋɩ mɩmaŋɩ dɩdoŋ o brɩ-ba o wɩ: «A lagɩ a brɩ abam Wɛ paarɩ dɩm na wʋ nɔɔna tɩtarɩ nɩ te tɩn mʋ. Kʋ nyɩ dɩ valʋ na kwe mɩn-ŋʋna o ja vu o kara o du. ²⁵ O na dugi-ya kʋntʋ tɩn, o dʋm ma zaŋɩ pǝn-dʋa maŋa nɩ o ja mɩn-puurǝ o vu o du o gwaanɩ valʋ wʋm kara mɩn-ŋʋna yam wʋnɩ, yɩ o daarɩ o joori o vu sɔŋɔ. ²⁶ Mɩn-ŋʋna yam ma ba nuŋi ya ji mɩn-kwɩɩrʋ. O dʋm wʋm na dugi yalʋ tɩn ma nuŋi ya ji mɩn-kayalɩ. ²⁷ Sɔŋɔ tu wʋm tɩntʋŋna laan ma vu ba ta dɩd-o ba wɩ: ‹Dɩbam yuutu, nmʋ na dugi n kara kam tɩn, kʋ daɩ mɩn-ŋʋna yɩranɩ mʋ n dugi na? Bɛɛ mʋ yɩ mɩn-kayalɩ laan nuŋi sɩ gwaanɩ da?› ²⁸ O ma lǝri-ba o wɩ: ‹Kʋ yɩ a dʋm mʋ kɩ kʋntʋ.›

Ba laan ma bwe-o ba wɩ: ‹Dɩ́ nan ve dɩ́ gɔ mɩn-kayalɩ sɩm dɩ́ yagɩ na?› ²⁹ O ma wʋ sɛ, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: ‹Abam na kɩ kʋntʋ, á wʋ́ kɛ á gɔ mɩn-ŋʋna yam dɩ mʋ á wǝli da. ³⁰ Nan yagɩ-na sɩ ya maama taa wʋra sɩ kʋ ba kʋ yi zagɩm maŋa. Kantʋ maŋa kam nɩ, a laan wʋ́ ta dɩ mɩn-zagɩna bam, sɩ ba da yigǝ ba pɔɔrɩ mɩn-kayalɩ sɩm ba zagɩ ba kɩ daanɩ ba zwɛ, sɩ ba daarɩ ba zagɩ mɩn-ŋʋna yam ba pɛ ba kɩ a tulǝ nɩ.› »

Wo-duu na yɩ mɩmɩɩnʋ mɩmaŋa

(Marɩkɩ 4:30-32, Luki 13:18-19)

³¹ Zezi daa ta ma maŋɩ mɩmaŋɩ dɩdoŋ o brɩ-ba o wɩ: «Wɛ paarɩ dɩm nyɩ dɩ nɔɔnʋ na kwe wo-duu na yɩ mɩmɩɩnʋ o vu o du o kara nɩ. ³² Wo-duu kʋm kʋntʋ mʋ tiini kʋ yɩ mɩmɩɩnʋ wo-dwǝ maama wʋnɩ. Kʋ ma nuŋi, yɩ kʋ ji kamunu kʋ dwǝni dwǝ balʋ maama na wʋ o kara kam nɩ tɩn. Kʋ laan maa ji tu-kamunu, yɩ zunǝ tui ba sɔ ba pwǝru da.»

Dabɩlɩ mɩmaŋa

(Luki 13:20-21)

³³ Zezi daa ta ma maŋɩ mɩmaŋɩ dɩdoŋ o brɩ-ba o wɩ: «Wɛ paarɩ dɩm nyɩ dɩ kaanɩ na kwe dabɩlɩ o gwaanɩ dɩ dɩpɛ muni zwɩ-zɛ sɩtɔ te tɩn mʋ. Dɩ laan ma pa dɩpɛ muni dɩm maama tiini dɩ fʋlɩ.»

³⁴ Wǝǝnu tɩm kʋntʋ maama Zezi dɛɛn na brɩ nɔn-kɔgɔ kʋm tɩn yɩ mɩmaŋa yɩranɩ mʋ o ma brɩ-ba. O wʋ ŋɔɔnɩ wo-woŋo dɩ ba yɩ kʋ wʋ dɛ dɩ mɩmaŋa. ³⁵ O nan kɩ kʋntʋ, sɩ kʋ pa Wɛ nijoŋnu wʋdoŋ taanɩ mʋ sɩɩnɩ dɩ kɩ. O dɛɛn tagɩ o wɩ:

«Amʋ na lagɩ a ŋɔɔnɩ a brɩ-ba,

aá ta maɩ mɩmaŋa mʋ a ma brɩ-ba.

Aá pa ba lwarɩ Wɛ cɩga kalʋ na sǝgi lʋgʋ pulim maŋa nɩ sɩ kʋ ba kʋ yi zɩm tɩn.»

Mɩn-kayalɩ mɩmaŋɩ dɩm kuri na yɩ te tɩn

³⁶ Zezi dɛɛn ma zaŋɩ o yagɩ nɔn-kɔgɔ kʋm, yɩ o daarɩ o joori o vu sɔŋɔ. O karabiǝ bam ma ba o te yɩ ba wɩ: «Brɩ dɩbam mɩn-kayalɩ sɩm mɩmaŋɩ dɩm kuri.»

³⁷ O ma lǝri-ba o wɩ: «Nɔɔnʋ wʋlʋ na dugi mɩn-ŋʋna yam tɩn brɩ amʋ Nabiin-bu * wʋm na kɩ te tɩn mʋ. ³⁸ Kara kam maa nyɩ dɩ lʋgʋ baŋa. Mɩn-ŋʋna yam maa nyɩ dɩ nɔɔna balʋ na yɩ Wɛ paarɩ dɩm nɔɔna tɩn. Kʋ daarɩ mɩn-kayalɩ sɩm maa nyɩ dɩ balʋ na yɩ sʋtaanɩ * nɔɔna tɩn. ³⁹ Dʋm wʋlʋ na dugi mɩn-kayalɩ sɩm tɩn maa nyɩ dɩ sʋtaanɩ dɩm tɩtɩ. Zagɩm maŋa kam maa nyɩ dɩ lʋgʋ na wʋ́ ba kʋ ti te tɩn. Mɩn-zagɩna bam maa nyɩ dɩ Wɛ malɛsɩ * sɩm. ⁴⁰ Nɩ mɩn-zagɩna bam na zagɩ mɩn-kayalɩ sɩm ba zwɛ te tɩn, kʋntʋ doŋ mʋ wʋ́ kɩ lʋgʋ tiim maŋa nɩ. ⁴¹ Kʋ na wʋ́ kɩ te tɩn, amʋ Nabiin-bu wʋm wʋ́ tʋŋɩ a malɛsɩ tiinǝ bam sɩ ba vu ba lɩ kʋlʋ maama na paɩ nɔɔna tusi tɩn dɩ wo-lwaan-kǝrǝ bam maama Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ. ⁴² Ba laan wʋ́ zǝli-ba ba yagɩ min-lɔŋɔ wʋnɩ sɩ dɩ di-ba. Dáanɩ mʋ ba laan wʋ́ ta wʋra ba keerǝ yɩ ba dʋnɩ ba nwa. ⁴³ Kʋ daarɩ balʋ maama na sɛ Wɛ yɩ ba kɩ lanyɩranɩ tɩn laan wʋ́ ta tiini ba nyɩɩna ba Ko Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ, nɩ wɩa na nyɩ te tɩn.

Fɔgɩ-na á cǝgi a taanɩ dɩm lanyɩranɩ.

Wo-ŋʋnnʋ tɩlʋ na sǝgi tɩn mɩmaŋa

⁴⁴ Wɛ paarɩ dɩm daa ta nyɩ dɩ wo-ŋʋnnʋ tɩlʋ na yɩ lʋnnɩ nyɩm tɩn na sǝgi kara wʋnɩ. Nɔɔnʋ wʋdoŋ laan ma na-tɩ. O ma joori o fɔgɩ o sǝgi-tɩ. O wʋ na tiini kʋ poli tɩn, o ma vu o kwe o wǝǝnu maama o yǝgi sǝbu, sɩ o vu o yǝgi kara kantʋ, sɩ wo-ŋʋnnʋ tɩm taa yɩ o nyɩm.

Kandwɛ-ŋʋnɩ mɩmaŋa

⁴⁵ Wɛ paarɩ dɩm daa ta nyɩ dɩ pipimpiinu na beeri o lagɩ kandwa-ŋʋna * sɩ o yǝgi te tɩn. ⁴⁶ O ma ba o na kandwɛ dɩlʋ na tiini dɩ jɩgɩ lam yɩ dɩ sǝbu daga tɩn. O laan ma joori o vu o kwe o wǝǝnu maama o yǝgi, o ma yǝgi kandwɛ dɩm kʋntʋ yɩranɩ.

Kalǝŋ-jara dɩ ba bʋra mɩmaŋa

⁴⁷ Wɛ paarɩ dɩm daa ta nyɩ dɩ nɔɔna na kwe bʋra ba dɩ bugǝ nɩ sɩ ba ma ja kale te tɩn. Ba na dɩ-ka da tɩn, ba ma ja kale dwi dwi. ⁴⁸ Ka ma ba ka su lanyɩranɩ. Nɔɔna bam laan ma vaŋɩ-ka ba tuuri ba ja bɛ. Ba laan ma jǝni tɩga nɩ ba kuri kalǝŋ-ŋwɩ sɩm ba kɩ ba tampwarʋ wʋnɩ. Ba ma daarɩ ba kwe sɩlʋ na ba lana tɩn ba dʋlɩ ba yagɩ. ⁴⁹ Kʋ nan wʋ́ ba kɩ kʋntʋ mʋ lʋgʋ tiim maŋa nɩ. Wɛ malɛsɩ wʋ́ ba sɩ pɔɔrɩ nɔn-balwaarʋ dɩ balʋ na sɛ Wɛ yɩ ba kɩ lanyɩranɩ tɩn daanɩ. ⁵⁰ Sɩ laan wʋ́ daarɩ sɩ zǝli nɔn-balwaarʋ tɩm sɩ yagɩ min-lɔŋɔ kʋm wʋnɩ sɩ dɩ di-ba. Dáanɩ mʋ ba laan wʋ́ ta wʋra ba keerǝ yɩ ba dʋnɩ ba nwa.»

Zaasɩm-dʋʋrɩ dɩ zaasɩm-doori na wǝli daanɩ te tɩn

⁵¹ Zezi na ŋɔɔnɩ o ti tɩn, o laan ma bwe o karabiǝ bam o wɩ: «Abam ni wǝǝnu tɩm maama kuri na?» Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Ɛɛn, dɩ́ niǝ.» ⁵² O ma ta dɩ ba o wɩ: «Kʋntʋ tɩn, Wɛ cullu karanyɩna wʋlʋ maama na tu o zaasɩ Wɛ paarɩ dɩm cɩga kam tɩn nyɩ dɩ sɔŋɔ tu wʋlʋ na lɩ wo-dʋnnʋ dɩ wo-dwǝǝnu o jɩjɩgɩrʋ wʋnɩ o paɩ nɔɔna te tɩn mʋ. Kʋntʋ tu laan waɩ o lɩ zaasɩm-dʋʋrɩ o wǝli dɩ zaasɩm-doori dɩm sɩ o ma brɩ o nɔɔna bam.»

Zezi tɩtɩ tɩʋ kʋm tiinǝ na vɩ-o te tɩn

(Marɩkɩ 6:1-6, Luki 4:16-30)

⁵³ Zezi dɛɛn na maŋɩ mɩmaŋa yam kʋntʋ o ti tɩn, o laan ma nuŋi jǝgǝ kam kʋntʋ nɩ. ⁵⁴ O ma joori o vu o tɩtɩ tɩʋ o na bɩgɩ mɛ tɩn. O ma zʋ Zwifǝ Wɛ-digǝ kam sɩ o brɩ-ba. O na brɩ-ba te tɩn, kʋ dɛɛn sʋ-ba lanyɩranɩ. Ba ma ta ba wɩ: «Nɔɔnʋ wʋntʋ kɩ ta mʋ o jɩgɩ swan yam kʋntʋ doŋ? O nan kɩ ta mʋ o na dam o ma kɩ wo-kɩnkagɩla yantʋ? ⁵⁵ Wʋm mʋ daɩ da-lwarʋ wʋm bu wʋm na? O nu mʋ daɩ Mari na? Kʋ daɩ o nyaana mʋ yɩ Zakɩ dɩ Zʋzɛfʋ dɩ Simɔn dɩ Zudasɩ na? ⁵⁶ Kʋ daɩ o nakwa bam maama mʋ wʋra dɩdaanɩ dɩbam tɩn na? Wʋntʋ nan nɛ dam dɩm kʋntʋ maama yǝn mʋ?»

⁵⁷ Kʋntʋ ŋwaanɩ ba dɛɛn wʋ sɛ nɩ Zezi sɩɩnɩ o nuŋi Wɛ te. Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Nɔɔnʋ na yɩ Wɛ nijoŋnu, nɔɔna pa-o zulǝ lanyɩranɩ, kʋ daarɩ o tɩtɩ tɩʋ tiinǝ dɩ o sɔŋɔ tiinǝ nan bá nɩg-o.»

⁵⁸ Ba dɛɛn na wʋ kɩ ba wʋ-dɩdʋa sɩ ba sɛ-o tɩn mʋ pɛ o wʋ tiini o kɩ wo-kɩnkagɩla ba tee nɩ.

14

Pɛ Erɔdɩ na gʋ Zan te tɩn

(Marɩkɩ 6:14-29, Luki 9:7-9)

¹ Kantʋ maŋa kam nɩ, Galile Pɛ Erɔdɩ * dɛɛn ma ba o ni Zezi ŋwa. ² O ma ta dɩ o tɩntʋŋna o wɩ: «Wʋntʋ wʋ́ ta yɩ Zan wʋlʋ na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn mʋ. Wʋntʋ mʋ joori o bi o yagɩ tʋʋnɩ. Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ o jɩgɩ dam yɩ o waɩ wo-kɩnkagɩla o kɩa.»

^3-4 Erɔdɩ dɛɛn tagɩ kʋntʋ doŋ, bɛŋwaanɩ o dɛɛn ya wʋ kɩ Zan lanyɩranɩ, yɩ o ta pa ba gʋ-o. O dɛɛn di kaanɩ wʋdoŋ mʋ, o yɩrɩ mʋ Erɔdɩadɩ. Kaanɩ wʋm dɛɛn yɩ o zɩmbaarʋ Filipi kaanɩ mʋ. Zan ma ta o brɩ-o o wɩ, kʋ culǝ sɩ o di o zɩmbaarʋ kaanɩ yɩ o ta ŋwɩ. Zan na kaan-o kʋntʋ tɩn, o ma pa ba ja-o ba vɔ ba kɩ pɩɩna digǝ nɩ. ⁵ O ya maa bʋŋɩ sɩ o gʋ-o, yɩ o laan kwarɩ tɩʋ kʋm nɔɔna bam, bɛŋwaanɩ ba dɛɛn nii Zan nɩ o yɩ Wɛ nijoŋnu mʋ.

⁶ Erɔdɩ lʋra maŋa laan ma ba ka yi. O ma bǝŋi nɔɔna zanzan sɩ ba ba ba tɔgɩ ba di candiǝ. Erɔdɩadɩ bukɔ ma zaŋɩ o vu vǝrǝ bam yigǝ o sa o brɩ-ba. O sɛ dɩm na lana kʋntʋ tɩn, kʋ ma pa Erɔdɩ wʋ poli. ⁷ O wʋ na poli tɩn, o ma ta o du o wɩ, woŋo kʋlʋ maama bukɔ wʋm na lagɩ tɩn, oó pa-o. ⁸ Bukɔ wʋm nu ma ta o brɩ-o, o na wʋ́ loori kʋlʋ tɩn. O laan ma vu Erɔdɩ te o wɩ: «Woŋo kʋlʋ a na lagɩ tɩn, kʋ yɩ Zan yuu mʋ. Nmʋ na goni-kʋ, sɩ n kɩ zʋŋ-tanlaŋa wʋnɩ n pa-nɩ.»

⁹ Pɛ Erɔdɩ na ni kʋntʋ tɩn, o wʋ ma tiini kʋ cɔgɩ. O nan na tagɩ o du yɩ o vǝrǝ bam ni tɩn, o ma pa ni sɩ ba kɩ kʋntʋ ba pa-o. ¹⁰ O ma tʋŋɩ nɔɔna sɩ ba vu pɩɩna digǝ kam ba go Zan yuu kʋm. ¹¹ Ba ma sɩɩnɩ ba go o yuu kʋm ba kɩ zʋŋ-tanlaŋa wʋnɩ ba ja nuŋi ba pa bukɔ wʋm. O laan ma kwe-kʋ o ja vu o pa o nu Erɔdɩadɩ.

¹² Zan karabiǝ bam ma zaŋɩ ba vu ba kwe o yɩra yam ba ja vu ba kɩ. Ba laan ma vu ba ta dɩ Zezi kʋlʋ na kɩ tɩn.

Zezi na pɛ baara mʋrr-tɩnu (5.000) dɩ kaana dɩ biǝ di wʋdiu ba su te tɩn

(Marɩkɩ 6:30-44, Luki 9:10-17, Zan 6:1-14)

¹³ Zezi dɛɛn na ni ba na kɩ Zan te tɩn, o ma zaŋɩ o vu o zʋ naboro o nuŋi jǝgǝ kam kʋntʋ nɩ. O ya lagɩ sɩ o bɛ nɩnɩʋ kʋm ni o vu jǝgǝ kalʋ na yɩ gaa wʋ tɩn o yɩranɩ. Nɔɔna zanzan ma ba ba lwarɩ o na maa ve jǝgǝ kalʋ tɩn. Ba ma zaŋɩ ba nuŋi ba tɩɩnɩ dɩm nɩ, yɩ ba vu tɩga nɩ ba vu o te. ¹⁴ Zezi ma nuŋi naboro kʋm wʋnɩ. O laan ma na nɔn-kɔgɔ kʋm na tu kʋ wʋra. Ba ŋwaŋa ma zʋ-o lanyɩranɩ, yɩ o pa balʋ na ba jɩgɩ yazurǝ tɩn na yazurǝ.

¹⁵ Tɩga na wʋra ka yi tɩn, o karabiǝ bam laan ma vu ba ta dɩd-o ba wɩ: «Maŋa kam wʋra ka kɛa, yɩ jǝgǝ kalʋ dɩbam na wʋra tɩn yɩ gaa wʋ mʋ. Wʋdiu tǝri yo. Kʋntʋ ŋwaanɩ, pa nɔɔna bam vu sam wʋ ba yǝgi wʋdiu ba di.»

¹⁶ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Ba wʋ maŋɩ sɩ ba viiri. Abam tɩtɩ pa-ba wʋdiu sɩ ba di.»

¹⁷ Ba ma ta ba wɩ: «Dɩbam na jɩgɩ kʋlʋ tɩn yɩ dɩpwa yanu dɩ kale sɩle yɩranɩ mʋ.» ¹⁸ Zezi ma ta dɩ ba o wɩ, ba ja ba ba pa-o. ¹⁹ O laan ma ta dɩ nɔɔna bam maama sɩ ba jǝni tɩga nɩ. O ma kwe dɩpwa yanu yam dɩ kale sɩle sɩm, yɩ o kwǝni o yuu wɛɛnɩ o kɩ Wɛ le tɩ ŋwaanɩ. O ma fɔ fɔ dɩpwa yam o maŋɩ o pa o karabiǝ bam, yɩ bantʋ dɩ laan joŋi-ya ba pa nɔɔna bam. ²⁰ Nɔɔna bam maama ma di ba su ba daarɩ. Ba ma pɛ cicwǝǝru tɩlʋ na daarɩ tɩn ba su tɩtwarʋ fugǝ-tɩle. ²¹ Nɔɔna balʋ dɛɛn na di kʋntʋ tɩn yɩ nɩnɛɛnɩ baara mʋrr-tɩnu mʋ (5.000), kʋ wǝli dɩ kaana dɩ biǝ dɩ.

Zezi na ve na baŋa nɩ te tɩn

(Marɩkɩ 6:45-56, Zan 6:15-21)

²² Kʋntʋ kwaga nɩ Zezi ma da o pa o karabiǝ bam vu ba zʋ naboro kʋm, sɩ ba da yigǝ ba bɛ nɩnɩʋ kʋm ni dɩdoŋ dɩm. Ba na maa kɛ tɩn, o ma pa kɔgɔ kʋm viiri. ²³ O na pɛ ba viiri tɩn, o ma vu o di piu yuu o yɩranɩ sɩ o warɩ Wɛ. Tɩga ma ba ka yi, yɩ o ta wʋra o yɩranɩ ²⁴ dɩ o karabiǝ bam maŋɩ ba ja naboro kʋm ba kɛ nɩnɩʋ kʋm tɩtarɩ yigǝ yigǝ. Vu-dɩʋ ma ba kʋ jeeri-ba, yɩ na-ŋʋm tiini sɩ dana kʋ pa na bam pɔgɩlɩ ba magɩ naboro kʋm.

²⁵ Tɩga na wʋra ka pʋʋrɩ tɩn, Zezi laan ma zaŋɩ o ve na bam baŋa nɩ o maa ve o karabiǝ bam te. ²⁶ Ba na nɛ-o tɩn, fʋʋnɩ ma tiini dɩ ja-ba, dɩ o na wʋ na bam baŋa nɩ o ve tɩn. Ba ma ta ba wɩ: «Kʋʋ́ ta yɩ ciru mʋ!» Fʋʋnɩ na zʋ-ba kʋntʋ tɩn, ba ma kaasɩ baŋa baŋa.

²⁷ O laan ma ŋɔɔnɩ dɩ ba o wɩ: «Pa-na á wʋrʋ kɩ dam, sɩ kʋ yɩ amʋ mʋ. Yɩ pa-na fʋʋnɩ taa jɩgɩ abam.»

²⁸ Pɩyɛɛrɩ ma lǝr-o o wɩ: «A Yuutu, kʋ na sɩɩnɩ kʋ yɩ nmʋ, sɩ n pa-nɩ ni sɩ a dɩ vu na bam baŋa nɩ a ba nmʋ te.»

²⁹ Zezi maa wɩ, o ba. Pɩyɛɛrɩ laan ma nuŋi naboro kʋm wʋnɩ o tu na bam baŋa nɩ o ve o maa jeeri Zezi. ³⁰ O na nɛ viu kʋm na tiini kʋ dana te tɩn, fʋʋnɩ ma zʋ-o, yɩ o laan wʋra o miisi na bam kuri nɩ. O na wʋra o miisi tɩn, o ma loori Zezi dɩ kwǝr-dɩa o wɩ: «A Yuutu, vrɩ a ŋwɩa!»

³¹ Zezi laan ma da o twɩ o jɩŋa o ja-o, yɩ o ta dɩd-o o wɩ: «Bɛɛ mʋ yɩ n ba jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ? Bɛŋwaanɩ mʋ n jɩgɩ bʋbwɛa dɩ amʋ?»

³² Ba laan ma vu ba zʋ naboro kʋm wʋ. Viu kʋm ma da kʋ zɩgɩ. ³³ Nɔɔna balʋ na wʋ naboro kʋm wʋnɩ tɩn ma kuni doonǝ ba zuli Zezi, yɩ ba ta ba wɩ: «N sɩɩnɩ n yɩ Baŋa-Wɛ Bu cɩga cɩga.»

³⁴ Ba ma vu ba bɛ ba yi bubɛ dɩdɩm dɩm. Ba na yi jǝgǝ kalʋ tɩn yɩrɩ mʋ Zenezarɛtɩ. ³⁵ Tɩʋ kʋm kʋntʋ tiinǝ bam ma ba ba lwarɩ Zezi. Ba na lwar-o tɩn, ba ma tʋŋɩ ni ba pa nawurǝ yam maama, yɩ ba ja balʋ na ba jɩgɩ yazurǝ tɩn ba ba o te, sɩ o pa ba na yazurǝ. ³⁶ Ba ma loor-o sɩ o na sɛ, sɩ o yagɩ sɩ yawɩɩna bam dwe o gɔrɔ kʋm ni má. Balʋ maama na dwe o gɔrɔ kʋm kʋntʋ tɩn dɛɛn sɩɩnɩ ba na yazurǝ.

15

Wo-digiru tɩlʋ na cɔgɩ nɔɔna tɩn

(Marɩkɩ 7:1-23)

¹ Farizɩan * tiinǝ badaara dɩ Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ badonnǝ dɛɛn ma nuŋi Zeruzalɛm nɩ ba vu Zezi te, ba ma bwe-o ba wɩ: ² «Bɛɛ mʋ yɩ n karabiǝ bam yǝni ba cɔgɩ cullu tɩlʋ dɩ́ nabaara bam na pɛ dɩbam tɩn? Ba na lagɩ ba di wʋdiu, ba yǝni ba ba sanɩ ba jɩa sɩ kʋ tɔgɩ dɩ́ cullu tɩm na brɩ te tɩn.»

³ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Bɛŋwaanɩ mʋ abam yǝni á tɔgɩ á tɩtɩ wʋbʋŋa cullu, yɩ á daarɩ á vɩn Wɛ ni dɩm na brɩ te tɩn? ⁴ Wɛ tagɩ DƖ wɩ: ‹Nɔɔnʋ maŋɩ sɩ o taa zuli o nu dɩ o ko.› Wɛ daa ta brɩ nɩ, nɔɔnʋ na ŋɔɔnɩ ta-balɔrɔ dɩ o ko naa o nu, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ ba gʋ-o mʋ. ⁵ Kʋ daarɩ abam nan yǝni á ja Wɛ taanɩ dɩm á gugwǝli yɩ á wɩ: ‹Nɔɔnʋ na jɩgɩ woŋo kʋlʋ o ya na wʋ́ ma o zǝni o nu dɩ o ko tɩn, yɩ o na wɩ, woŋo kʋntʋ yɩ Wɛ nyɩm, ⁶ wʋntʋ daa wʋ maŋɩ sɩ o kwe-kʋ o ma zǝni o ko.› Á na kɩ te tɩn brɩ nɩ á paɩ Wɛ taanɩ dɩm daa ba jɩgɩ kuri dɩ abam, yɩ á daarɩ á tɔgɩ á tɩtɩ cwe mʋ. ⁷ Abam yɩ pipiri-nyɩna mʋ. Ezayi * dɛɛn jɩgɩ bʋra dɩ o na maŋɩ o ta abam taanɩ faŋa faŋa te tɩn. ⁸ O dɛɛn tagɩ o wɩ:

‹Nɔɔna bantʋ zuli amʋ Wɛ dɩ ba niǝ mʋ,

yɩ ba wʋbʋŋa baŋwɛ dɩ amʋ.

⁹ Ba na paɩ amʋ zulǝ yalʋ maama tɩn yɩ kafɛ mʋ.

Ba yǝni ba brɩ nabiinǝ wʋbʋŋa cullu,

yɩ ba paɩ tɩ yɩ amʋ zaasɩm dɩm mʋ.› »

¹⁰ Zezi laan ma bǝŋi nɔn-kɔgɔ kʋm o pa ba ba o te, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: «Cǝgi-na lanyɩranɩ sɩ á ni a taanɩ dɩm kuri. ¹¹ Kʋ daɩ woŋo kʋlʋ na tɔgɩ nɔɔnʋ ni kʋ zʋ o wʋ tɩn mʋ cɔg-o. Kʋ yɩ woŋo kʋlʋ na tɔgɩ nɔɔnʋ ni kʋ nuŋi tɩn mʋ cɔg-o.»

¹² Zezi karabiǝ bam laan ma vu o te, yɩ ba ta dɩd-o ba wɩ: «Nmʋ wʋ lwarɩ nɩ Farizɩan tiinǝ bam wʋrʋ cɔgɩ dɩ nmʋ taanɩ dɩm na?»

¹³ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Á nan yɩ taá nii bantʋ. A Ko Wɛ na wʋ jǝri tiu kʋlʋ maama tɩn maŋɩ sɩ kʋ gɔ kʋ yagɩ mʋ. ¹⁴ Yǝn-na-ba sɩ bantʋ nyɩ dɩ lilwe vaŋɩna balʋ dɩ na ba naɩ tɩn mʋ. Lilwe nan na lagɩ o vaŋɩ o doŋ, ba maama wʋ́ vu ba tʋ goŋo wʋnɩ mʋ.»

¹⁵ Pɩyɛɛrɩ laan ma ta dɩ Zezi, sɩ o brɩ-ba taanɩ dɩm kuri na yɩ te tɩn. ¹⁶ O ma ta dɩ ba o wɩ: «Abam dɩ ta ba jɩgɩ wʋbʋŋa na? ¹⁷ Á maŋɩ sɩ á taá ye nɩ, woŋo kʋlʋ maama na yǝni kʋ zʋ nɔɔnʋ ni tɩn mʋ yǝni kʋ tu o kana, yɩ o laan daarɩ o tɔ-kʋ o yagɩ. ¹⁸ Kʋ daarɩ kʋlʋ na nuŋi nɔɔnʋ ni nɩ tɩn yǝni kʋ zɩgɩ o wʋbʋŋa nɩ mʋ kʋ nuŋi. Kʋ nan yɩ wǝǝnu tɩm kʋntʋ mʋ yǝni tɩ cɔgɩ nɔɔna. ¹⁹ Nɔɔnʋ wʋbʋŋa mʋ paɩ o lagɩ wo-balwaarʋ kǝm, tɩ na yɩ nɔn-gʋra dɩ boorim wo-zɔɔna dwi maama, dɩ ŋwɩɩnɩ, vwa-fɔra, bɩbara dɩ nɔn-tʋra. ²⁰ Kʋ nan yɩ wǝǝnu tɩm kʋntʋ mʋ cɔgɩ nɔɔna. Kʋ daarɩ, nɔɔnʋ na di wʋdiu yɩ o wʋ sanɩ o jɩa, kʋntʋ warɩ kʋ cɔg-o.»

Kaanɩ wʋdoŋ na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi te tɩn

(Marɩkɩ 7:24-30)

²¹ Zezi dɛɛn ma zaŋɩ o nuŋi jǝgǝ kam kʋntʋ nɩ, yɩ o vu Tiiri dɩ Sidɔn tɩɩnɩ dɩm wʋnɩ. ²² Kaanɩ wʋdoŋ maa zʋʋrɩ je sɩm kʋntʋ nɩ, o yɩ dwi-gɛ * tu mʋ. O ma vu Zezi te, yɩ o kaasɩ dɩ kwǝr-dɩa o ta dɩd-o o wɩ: «Amʋ tu, Pɛ Davidi * dwi tu, popo duri a yibwǝnǝ. Cicirǝ mʋ jɩgɩ a bukɔ, yɩ ka tiini ka jɩg-o ka yaara.»

²³ Zezi maa cɩm. O karabiǝ bam ma vu o te, ba loor-o sɩ o zǝni kaanɩ wʋm sɩ o viiri, o na tɔgɩ-ba yɩ o kɩ sɔɔ tɩn ŋwaanɩ. ²⁴ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Wɛ tʋŋɩ amʋ sɩ a ba a zǝni DƖ tɩtɩ nɔɔna Yisɩrayɛlɩ * dwi tiinǝ bam mʋ, bɛŋwaanɩ bantʋ nyɩ dɩ peeni sɩlʋ na je tɩn mʋ.»

²⁵ Kaanɩ wʋm laan ma vu o kuni doonǝ o yigǝ nɩ, yɩ o loor-o o wɩ: «Amʋ tu, zǝni-nɩ!»

²⁶ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Kʋ wʋ maŋɩ sɩ nɔɔnʋ joŋi o biǝ wʋdiu o dʋlɩ o pa kakuri.»

²⁷ Kaanɩ wʋm ma lǝri o wɩ: «Amʋ tu, n tagɩ cɩga. Kakuri nan waɩ sɩ twɛ wʋdiu kʋlʋ sɩ tu wʋm na di yɩ kʋ siiri tɩga nɩ tɩn sɩ di.»

²⁸ Zezi laan ma lǝr-o o wɩ: «Kaanɩ, n cɩga sɩɩnɩ n kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ. Kʋntʋ tɩn, nmʋ na lagɩ kʋlʋ tɩn, Wɛ wʋ́ kɩ DƖ pa-m.» Maŋa kam kʋntʋ nɩ nɔ́ɔ mʋ o bukɔ wʋm nɛ yazurǝ.

Zezi na pɛ baara mʋrr-tɩna (4.000) dɩ kaana dɩ biǝ di wʋdiu ba su te tɩn

(Marɩkɩ 7:31-37, 8:1-10)

²⁹ Zezi laan ma kɛ o vu o tɔgɩ Galile nɩnɩʋ kʋm ni, yɩ o daarɩ o vu o di piu yuu o jǝni da. ³⁰ O na je da kʋntʋ tɩn, kɔ-fɔrɔ maa tui o te, yɩ ba jaanɩ yawɩɩna zanzan ba wǝli da ba tui. Badaara dɛɛn yɩ gwanɩ, badonnǝ maa yɩ lilwǝ dɩ kwaarʋ dɩ mɩmaarʋ, kʋ wǝli dɩ balʋ yawɩɩrʋ dwi dwi na jɩgɩ-ba tɩn. Ba maa jaanɩ-ba ba ve ba tiŋi Zezi yigǝ nɩ, yɩ o pa ba na yazurǝ. ³¹ Kʋ dɛɛn ma sʋ nɔn-kɔgɔ kʋm dɩ ba na nɛ mɩmaarʋ joori tɩ ŋɔɔna, yɩ gwanɩ dɩ na yazurǝ, yɩ kwaarʋ dɩ waɩ tɩ veǝ, yɩ lilwǝ yiǝ dɩ joori ya naɩ tɩn. Ba na nɛ wo-kɩnkagɩla yam tɩn, kʋ ma pa ba zuli Baŋa-Wɛ dɩlʋ na yɩ Yisɩrayɛlɩ tiinǝ bam Yuutu tɩn.

³² Zezi laan ma bǝŋi o karabiǝ bam, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: «A jɩgɩ nɔɔna bantʋ ŋwaŋa, dɩ ba na tu ba wʋ a tee nɩ zɩm da yatɔ yɩ ba daa ba jɩgɩ wʋdiu sɩ ba di tɩn. A ba lagɩ sɩ a pa ba viiri yɩ ba wʋ di kʋlʋkʋlʋ. Ba na lagɩ ba viiri kʋntʋ, kana wʋ́ pa ba bǝri cwǝŋǝ nɩ mʋ.»

³³ O karabiǝ bam ma bwe-o ba wɩ: «Dɩbam wʋ́ kɩ ta mʋ dɩ́ na wʋdiu gaa kʋntʋ wʋnɩ dɩ́ pa kɔ-fɔrɔ kʋntʋ di?»

³⁴ O ma bwe-ba o wɩ: «Abam jɩgɩ dɩpwa yagra mʋ?»

Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Dɩpwa yarpɛ mʋ wʋra, dɩ kalǝŋ-balɛ sɩgratʋ.»

³⁵ Zezi laan ma ta dɩ nɔn-kɔgɔ kʋm sɩ ba maama jǝni tɩga nɩ. ³⁶ O ma daarɩ o kwe dɩpwa yarpɛ yam dɩ kale sɩm, yɩ o kɩ Wɛ le tɩ ŋwaanɩ. O ma ja-tɩ o fɔ fɔ o pa o karabiǝ bam, yɩ bantʋ dɩ laan joŋi ba pa nɔɔna bam. ³⁷ Nɔɔna bam maama dɛɛn ma di ba su ba daarɩ. Ba laan ma twɛ cicwǝǝru tɩlʋ na daarɩ tɩn ba su tɩtwarʋ tɩrpɛ. ³⁸ Nɔɔna balʋ dɛɛn na di kʋntʋ tɩn yi nɩ baara mʋrr-tɩna (4.000), kʋ wǝli dɩ kaana dɩ biǝ dɩ.

³⁹ Zezi laan ma banɩ kɔgɔ kʋm o pa kʋ viiri. O ma daarɩ o vu o zʋ naboro o bɛ o vu o yi tɩʋ kʋdoŋ kʋ yɩrɩ mʋ Magadan.

16

Farizɩan tiinǝ dɩ Sadusɩan tiinǝ na yɩ te tɩn

(Marɩkɩ 8:11-21, Luki 12:54-56)

¹ Farizɩan * tiinǝ badaara dɩ Sadusɩan * tiinǝ dɛɛn ma zaŋɩ ba vu Zezi te, sɩ ba maŋ-o ba nii. Ba ma ta dɩd-o ba wɩ, o kɩ wo-kɩnkagɩlɩ dɩlʋ na wʋ́ brɩ-ba nɩ o dam dɩm sɩɩnɩ dɩ nuŋi Wɛ te tɩn. ² Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Kʋ na yɩ dɩdaan-ni nɩ yɩ wɛyuu na yɩ nasʋŋʋ, á yǝni á tɛ á wɩ, tɩga wʋ́ pʋʋrɩ lanyɩranɩ. ³ Kʋ nan na yɩ zɩzɩnzɩŋa yɩ wɛyuu na yɩ liirǝ liirǝ, á yǝni á tɛ á wɩ, dʋa mʋ lagɩ ka nɩ. Abam yǝni á waɩ á nii wɛyuu nɩ á lwarɩ tɩga kam yibiyǝ na wʋ́ ta yɩ te tɩn. Bɛɛ nan mʋ yɩ á warɩ á lwarɩ nɩ wǝǝnu tɩlʋ na wʋra tɩ kɩ lele tɩn brɩ Wɛ na lagɩ DƖ kɩ wo-kamunnu tɩlʋ tɩn? ⁴ Zɩm nɔɔna bam yɩ nɔn-balwaarʋ mʋ, ba yigǝ tǝrǝ dɩ Wɛ, yɩ ba laan lagɩ sɩ a kɩ wo-kɩnkagɩlɩ a brɩ-ba. Ba nan bá na, kʋ na daɩ wo-kɩnkagɩlɩ dɩlʋ na maŋɩ dɩ kɩ dɩ Wɛ nijoŋnu Zonasɩ * faŋa faŋa tɩn.»

O na tagɩ dɩ ba kʋntʋ tɩn, o laan ma yagɩ-ba yɩ o viiri.

⁵ Zezi karabiǝ bam dɛɛn na ve ba bɛ nɩnɩʋ kʋm ni dɩdoŋ dɩm tɩn, ba ya swe sɩ ba ja dɩpɛ ba wǝli da. ⁶ Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Fɔgɩ-na á cɩ á tɩtɩ sɩ á yɩ pa Farizɩan tiinǝ bam dɩ Sadusɩan tiinǝ bam dɩ abam ba dabɩlɩ dɩm.»

⁷ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba ma banɩ daanɩ ba wɩ: «Dɩbam na wʋ jaanɩ dɩpɛ dɩ́ wǝli da tɩn mʋ te o ŋɔɔnɩ kʋntʋ.»

⁸ Zezi ma lwarɩ ba na jɩgɩ kʋlʋ ba ŋɔɔnɩ tɩn, yɩ o wɩ: «Bɛɛ mʋ yɩ á ŋɔɔnɩ daanɩ á wɩ, á na ba jɩgɩ dɩpɛ tɩn mʋ te a ŋɔɔnɩ kʋntʋ? Bɛɛ nan yɩ á ba kɩ á wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ? ⁹ Abam ta wʋ lwarɩ Wɛ na jɩgɩ dam te tɩn na? Á nan swe nɩ a dɛɛn kwe dɩpwa yanu mʋ a fɔ fɔ a pa baara mʋrr-tɩnu di ba su ba daarɩ na? Á wʋ guli tɩtwarʋ tɩm ni á dɛɛn na twɛ wʋdiu kʋlʋ na daarɩ á kɩ da tɩn na? ¹⁰ Á nan wʋ guli nɩ a dɛɛn kwe dɩpwa yarpɛ mʋ a pa baara mʋrr-tɩna di ba su ba daarɩ na? Á wʋ guli tɩtwarʋ tɩm ni á dɛɛn na twɛ á su tɩn na? ¹¹ Bɛɛ mʋ nan yɩ á wʋ lwarɩ nɩ kʋ daɩ dɩpɛ taanɩ mʋ a ya tɛa? Á nan fɔgɩ á cɩ á tɩtɩ, sɩ á yɩ pa Farizɩan tiinǝ bam dɩ Sadusɩan tiinǝ bam dɩ abam ba dabɩlɩ dɩm.»

¹² O karabiǝ bam laan ma lwarɩ nɩ, kʋ ya daɩ dabɩlɩ dɩlʋ ba na kɩ dɩpɛ nɩ tɩn taanɩ mʋ o ŋɔɔnɩ dɩ ba. Kʋ nan yɩ sɩ ba yɩ pa Farizɩan tiinǝ dɩ Sadusɩan tiinǝ zaasɩm dɩm mʋ cɔgɩ-ba.

Pɩyɛɛrɩ tagɩ o wɩ, Zezi mʋ yɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn

(Marɩkɩ 8:27-30, Luki 9:18-21)

¹³ Zezi dɛɛn ma vu o yi Sezaarɩ kʋlʋ na yɩ Filipi tɩʋ tɩn. O ma bwe o karabiǝ bam o wɩ: «Nɔɔna yǝni ba tɛ amʋ Nabiin-bu * wʋm taanɩ ba wɩ amʋ yɩ wɔɔ mʋ?»

¹⁴ Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Badaara tɛ ba wɩ, nmʋ yɩ Zan wʋlʋ na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn mʋ. Badaara dɩ maa tɛ ba wɩ, nmʋ yɩ Eli * mʋ. Badaara dɩ maa tɛ ba wɩ, nmʋ yɩ Zeremi naa faŋa faŋa Wɛ nijoŋnu wʋdoŋ mʋ.»

¹⁵ O laan ma bwe-ba o wɩ: «Kʋ nan na yɩ abam, abam bʋŋɩ nɩ amʋ yɩ wɔɔ mʋ?»

¹⁶ Simɔn Pɩyɛɛrɩ ma lǝr-o o wɩ: «Nmʋ yɩ Krisi * mʋ, Ŋwɩa Tu Baŋa-Wɛ Bu wʋlʋ DƖ na tʋŋɩ tɩn.»

¹⁷ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Simɔn, Zonasɩ bu, nmʋ yɩ yu-yoŋo tu. Bɛŋwaanɩ, kʋ daɩ nabiinu yiyiu mʋ pɛ n lwarɩ cɩga kam kʋntʋ, kʋ yɩ a Ko Wɛ mʋ pɛ n lwarɩ-ka. ¹⁸ A nan wʋ́ ta a brɩ-m nɩ nmʋ yɩrɩ mʋ Pɩyɛɛrɩ, kʋ na lagɩ kʋ ta nɩ pulɔrɔ. Pulɔrɔ kʋm kʋntʋ yuu nɩ mʋ a lagɩ a puli a kɔgɔ kʋm kuri da, nɩnɛɛnɩ nɔɔnʋ na cwi sɔŋɔ kuri pulɔrɔ yuu nɩ te tɩn. Yɩ tʋʋnɩ dɩ dɩ dam maama bá wanɩ-kʋ dɩ cɔgɩ. ¹⁹ A nan wʋ́ kwe Wɛ paarɩ dɩm borbiǝ a kɩ nmʋ jɩŋa nɩ, sɩ n wanɩ n ma n pʋrɩ cwǝŋǝ n pa nɔɔna taa tɔgɩ da ba zʋʋrɩ Wɛ paarɩ dɩm wʋ. Nɔɔnʋ wʋlʋ maama nmʋ na pɛ ni sɩ o zʋ tɩn, Wɛ wʋ́ zɩgɩ nmʋ kwaga nɩ dɩ kʋntʋ. Wʋlʋ maama nmʋ nan na wɩ o bá zʋ tɩn, Wɛ daa ta wʋ́ zɩgɩ nmʋ kwaga nɩ dɩ kʋntʋ.»

²⁰ Zezi laan ma kaanɩ o karabiǝ bam, sɩ ba yɩ pa nɔɔn-nɔɔnʋ lwarɩ nɩ wʋm mʋ yɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn.

Zezi na brɩ o tʋʋnɩ na wʋ́ ta yɩ te tɩn

(Marɩkɩ 8:31-9:1, Luki 9:22-27)

²¹ Kʋ na zɩgɩ kantʋ maŋa kam nɩ tɩn, Zezi ma ŋɔɔnɩ jaja dɩ o karabiǝ bam o wɩ: «A maŋɩ sɩ a vu Zeruzalɛm a na yaara zanzan Zwifǝ nakwa bam dɩ ba kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ ba cullu karanyɩna tiinǝ bam tee nɩ. Baá gʋ-nɩ, yɩ a laan wʋ́ joori a bi a yagɩ tʋʋnɩ da yatɔ dɛ nɩ.» ²² Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, Pɩyɛɛrɩ ma ja-o o nuŋi daa, yɩ o kaan-o o wɩ: «A Yuutu, yɩ ta n tɛ kʋntʋ! Wɛ bá sɛ sɩ kʋntʋ woŋo kɩ nmʋ.»

²³ Zezi ma guni o nii Pɩyɛɛrɩ, yɩ o ta dɩd-o o wɩ: «Sʋtaanɩ *, ve daa a tee nɩ! Nmʋ lagɩ n pa a tusi mʋ. Nmʋ wʋbʋŋa yam yɩ nabiinǝ nyɩm mʋ, ya ba tɔgɩ Wɛ na lagɩ te tɩn.»

²⁴ Zezi laan ma ta dɩ o karabiǝ bam o wɩ: «Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na lagɩ sɩ o taa tɔgɩ amʋ kwaga tɩn, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o vɩn o tɩtɩ wʋbʋŋa, sɩ o sɛ yaara nɩ wʋlʋ na zɩŋɩ tʋʋn-dagara * o maa ve o tʋʋnɩ jǝgǝ te tɩn mʋ, sɩ o laan taa tɔgɩ-nɩ. ²⁵ Wʋlʋ maama nan na lagɩ sɩ o yɩrɩ o ŋwɩa tɩn, kʋntʋ tu wʋ́ ga-ka mʋ. Kʋ daarɩ, wʋlʋ maama na sɛ sɩ o ga o ŋwɩa amʋ ŋwaanɩ tɩn, kʋntʋ tu wʋ́ na ŋwɩa Wɛ tee nɩ. ²⁶ Nɔɔnʋ nan na nɛ lʋgʋ baŋa wǝǝnu tɩm maama, yɩ o laan na gɛ ŋwɩa Wɛ tee nɩ, bɛɛ nyɔɔrɩ mʋ o nɛa? Kʋlʋkʋlʋ nan tǝrǝ nɔɔnʋ na wʋ́ wanɩ o ma lǝni o ŋwɩa Wɛ tee nɩ. ²⁷ Amʋ Nabiin-bu * wʋm nan wʋ́ ba dɩ paarɩ-zulǝ nɩ a Ko Wɛ na jɩgɩ te tɩn, yɩ DƖ malɛsɩ * sɩm dɩ wʋ́ tɔgɩ-nɩ. Kantʋ maŋa kam nɩ, a laan wʋ́ pa nɔɔnʋ maama joŋi ŋwɩɩrʋ tɩlʋ na maŋɩ dɩ o tɩtʋŋa na yɩ te tɩn. ²⁸ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nɔɔna balʋ zɩm na wʋ yo seeni tɩn badaara bá tɩ, yɩ baá na amʋ Nabiin-bu wʋm na maa bɩɩnɩ dɩ a paarɩ dɩm tɩn.»

17

Zezi yibiyǝ na lǝni te tɩn

(Marɩkɩ 9:2-13, Luki 9:28-36)

¹ Da yardʋ na kɛ tɩn, Zezi laan ma ja Pɩyɛɛrɩ dɩ Zakɩ dɩ o nyaanɩ Zan, ba tɔgɩ daanɩ ba vu ba di pu-kamunu yuu, ba wʋra ba yɩranɩ. ² Ba na wʋra kʋntʋ tɩn, Zezi yibiyǝ ma lǝni ba yigǝ nɩ. O yibiyǝ kam maa nyɩ dɩ wɩa na nyɩɩnɩ te tɩn. O gwaarʋ tɩm ma ji napwǝǝnu nɩ pooni te. ³ Yɩ ba laan na Moyisi * dɩ Eli * na wʋ Zezi tee nɩ, yɩ ba ŋɔɔnɩ dɩd-o. ⁴ Pɩyɛɛrɩ ma ta dɩ Zezi o wɩ: «A Yuutu, dɩ́ na wʋ yo seeni tɩn, kʋ tiini kʋ lana kʋ pa dɩbam. Nmʋ nan na sɛ, sɩ n pa a pu vwǝ yatɔ yo, sɩ nmʋ dɩ Moyisi dɩ Eli taa zʋʋrɩ da.»

⁵ Pɩyɛɛrɩ na wʋra o ŋɔɔnɩ kʋntʋ tɩn, kunkwǝǝnu tɩlʋ na nyɩɩnɩ tɩn ma ba tɩ kwǝli-ba. Ba laan ma ni kwǝrǝ na ŋɔɔnɩ tɩ wʋnɩ ka wɩ: «Wʋntʋ mʋ yɩ amʋ bu-dʋa a na soe dɩ a wʋ maama, yɩ o yǝni o pa a jɩgɩ wʋpolo. Á nan taá cǝgi o taanɩ lanyɩranɩ.»

⁶ Zezi karabiǝ bam na ni kwǝrǝ kam kʋntʋ tɩn, ba ma vi ba yigǝ tɩga nɩ, fʋʋnɩ na tiini dɩ zʋ-ba tɩn ŋwaanɩ. ⁷ Zezi laan ma vu ba te o dwe-ba yɩ o wɩ: «Zaŋɩ-na, sɩ á yɩ pa fʋʋnɩ taa jɩgɩ abam.»

⁸ Ba laan ma kwǝni ba yum wɛɛnɩ, yɩ ba daa wʋ nɛ nɔɔn-nɔɔnʋ, kʋ na daɩ Zezi yɩranɩ. ⁹ Ba ma zaŋɩ piu kʋm yuu nɩ ba maa tuǝ. Zezi laan ma kaanɩ-ba o wɩ: «Yɩ pa-na nɔɔn-nɔɔnʋ lwarɩ á na nɛ kʋlʋ tɩn, sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ amʋ Nabiin-bu * wʋm na wʋ́ ba a bi a yagɩ tʋʋnɩ tɩn.»

¹⁰ O karabiǝ bam laan ma bwe-o ba wɩ: «Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ bam yǝni ba tɛ ba wɩ, Eli mʋ maŋɩ sɩ o da yigǝ o ba, sɩ wʋlʋ Wɛ na tʋŋɩ tɩn laan da kwaga. Kʋ yɩ cɩga naa vwan mʋ?»

¹¹ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Kʋ yɩ cɩga mʋ. Eli maŋɩ sɩ o da yigǝ o ba o kwɛ woŋo maama, sɩ wʋlʋ Wɛ na tʋŋɩ tɩn laan ba. ¹² Á nan taá ye nɩ, Eli maŋɩ o ba yɩ nɔɔna wʋ lwar-o. Ba ma tiini ba bɛɛs-o nɩ ba na lagɩ te tɩn. Kʋ nan na yɩ amʋ Nabiin-bu wʋm, ba daa ta wʋ́ bɛɛsɩ amʋ dɩ kʋntʋ mʋ.»

¹³ O karabiǝ bam laan ma lwarɩ nɩ, kʋ yɩ Zan wʋlʋ na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn taanɩ mʋ o ŋɔɔna.

Zezi na zǝli cicirǝ bu yɩra nɩ te tɩn

(Marɩkɩ 9:14-32, Luki 9:37-45)

¹⁴ Zezi dɩ o karabiǝ batɔ bam laan ma joori ba vu ba yi nɔn-kɔgɔ kʋm te. Nɔɔnʋ wʋdoŋ ma vu o kuni doonǝ Zezi yigǝ nɩ o ta dɩd-o o wɩ: ¹⁵ «Amʋ tu, duri a bu yibwǝnǝ. O saɩ kɔɔrʋ mʋ yɩ kʋ tiini kʋ cana o yɩra nɩ, yɩ o yǝni o tʋɩ mini dɩ na wʋnɩ. ¹⁶ Amʋ nan jaan-o a ba nmʋ karabiǝ bam te mʋ, sɩ ba pa o na yazurǝ, yɩ ba wʋ wanɩ.»

¹⁷ Zezi na ni kʋntʋ tɩn, o ma ta o wɩ: «Abam zɩm nɔɔna bam brɩ á ba jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ, yɩ á ba kɩ lanyɩranɩ. Amʋ wʋ́ daanɩ abam tɩtarɩ nɩ sɩ kʋ taa ve maŋa kɔɔ? Amʋ wʋ́ kɩ wʋ-zuru dɩ abam sɩ kʋ taa ve maŋa kɔɔ? Ja-na bu wʋm á ba yo seeni.» ¹⁸ Zezi laan ma bagɩ cicirǝ kalʋ na jɩgɩ bu wʋm tɩn, o pa ka nuŋi ka yag-o. O ma da o na yazurǝ maŋa kam kʋntʋ nɩ nɔ́ɔ.

¹⁹ Nɔn-kɔgɔ kʋm dɛɛn na viiri maama tɩn, Zezi karabiǝ bam laan ma vu o te ba bwe-o ba wɩ: «Bɛɛ mʋ yɩ dɩbam warɩ cicirǝ kam dɩ́ zǝli?»

²⁰ O ma lǝri-ba o wɩ: «Kʋ yɩ abam na ba tiini á jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ tɩn ŋwaanɩ mʋ. A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, abam na jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ, yɩ kʋ na maŋɩ kʋ yɩ fɩnfɩɩn yɩranɩ nɩ nyasaŋ-bu na yɩ mɩmɩɩnʋ te tɩn, á wʋ́ wanɩ á ta dɩ pu-kamunu kʋntʋ sɩ kʋ zaŋɩ kʋ vu kʋ jǝni je-gɛ, yɩ kʋʋ́ sɩɩnɩ kʋ kɩ. Abam na jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ, kʋlʋkʋlʋ tǝrǝ á na bá wanɩ á kɩ. (( ²¹ Ciciri sɩntʋ dwi warɩ sɩ zǝli kʋ na daɩ Wɛ-loro dɩ ni-vɔrɩ.))»

²² Zezi karabiǝ bam dɛɛn ma ba ba wʋ daanɩ Galile nɩ. Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Baá ja amʋ Nabiin-bu * wʋm ba kɩ nɔɔna jɩa nɩ, ²³ yɩ ba laan wʋ́ gʋ-nɩ. Da yatɔ dɛ nɩ a nan wʋ́ joori a bi a yagɩ tʋʋnɩ.»

O taanɩ dɩm kʋntʋ ma tiini dɩ cɔgɩ ba wʋrʋ.

Zwifǝ Wɛ-di-kamunu lampoo ŋwɩɩm taanɩ

²⁴ Ba dɛɛn ma vu ba yi Kapɛrnawum. Nɔɔna balʋ na yǝni ba joŋi lampoo Zwifǝ bam Wɛ-di-kamunu * kʋm ŋwaanɩ tɩn ma vu Pɩyɛɛrɩ te, yɩ ba bwe-o ba wɩ: «Abam karanyɩna ba ŋwɩ lampoo na?»

²⁵ Pɩyɛɛrɩ ma lǝri o wɩ: «O ŋwɩa.»

O laan ma joori o vu o zʋ sɔŋɔ kʋlʋ ba na wʋra tɩn. Zezi ma da yigǝ o bwe-o o wɩ: «Simɔn, nmʋ wʋbʋŋa yɩ tɩta mʋ? Lʋgʋ baŋa pwa bam yǝni ba joŋi lampoo nɔɔna bra tee nɩ mʋ? Ba yǝni ba joŋi-kʋ ba tɩtɩ tɩʋ biǝ tee nɩ mʋ naa nɔɔna badonnǝ tee nɩ mʋ?»

²⁶ Pɩyɛɛrɩ ma lǝr-o o wɩ: «Kʋ yɩ nɔɔna badonnǝ tee nɩ mʋ.»

Zezi laan ma ta o wɩ: «Kʋ nan brɩ nɩ, dɩ́ na yɩ Wɛ biǝ tɩn, dɩ́ wʋ maŋɩ sɩ dɩ́ ŋwɩ. ²⁷ Dɩ́ nan ba lagɩ sɩ dɩ́ pa lampo-joŋnǝ bam wʋbʋŋa cɔgɩ. Kʋntʋ ŋwaanɩ, zaŋɩ n vu nɩnɩʋ kʋm ni, sɩ n dɩ gwǝlǝ n ma n ja kalǝŋǝ. Nmʋ na wʋ́ da yigǝ n ja kalǝŋǝ kalʋ tɩn, sɩ n kǝŋi ka ni, sɩ n na sǝbu-dalɩ da. Sǝbu-dalɩ dɩm kʋntʋ wʋ́ wanɩ dɩ yi Wɛ-digǝ kam lampoo kʋm kuni bɩle ŋwɩɩm. N na lɩ-dɩ, sɩ n ja n ba n ma n ŋwɩ n pa amʋ dɩ n tɩtɩ.»

18

Wɔɔ mʋ yɩ nɔn-kamunu o dwe Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ?

(Marɩkɩ 9:33-37, 42-48, Luki 9:46-48, 17:1-2)

¹ Kantʋ maŋa kam nɩ Zezi karabiǝ bam ma vu o te, yɩ ba bwe-o ba wɩ: «Wɔɔ mʋ wʋ́ ta yɩ nɔn-kamunu o dwe maama Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ?»

² Zezi laan ma bǝŋi bu-balaŋa o pa o ba o zɩgɩ ba maama tɩtarɩ nɩ. ³ O ma ta o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, abam na wʋ lǝni á wʋbʋŋa á ji nɩ bu-balwa te, á bá na cwǝŋǝ sɩ á zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ. ⁴ Wʋlʋ na dwe maama Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ tɩn mʋ yɩ wʋlʋ na tu o tɩtɩ o ji nɩnɛɛnɩ bu-balaŋa kantʋ doŋ te tɩn. ⁵ Kʋlʋ na wǝli da tɩn, wʋlʋ maama na nɩgɩ bu wʋntʋ doŋ lanyɩranɩ amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn, kʋntʋ tu nɩgɩ amʋ mʋ.

⁶ Balʋ na kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ tɩn, ba na maŋɩ ba muri nɩ bu-balwa te dɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na pɛ ba dɩdʋa yagɩ Wɛ cwǝŋǝ tɔgɩm tɩn, ba na lǝgi kandwɛ kamunu mʋ kʋntʋ tu ba nɩ ba dɩ-o nɩnɩʋ wʋnɩ yɩ o tɩ, kʋʋ́ ta garɩ cam dɩlʋ o na wʋ́ ba na Wɛ tee nɩ tɩn. ⁷ Kʋ yɩ lɛɛrʋ lʋgʋ baŋa nɩ dɩ nabiinǝ balʋ na ganɩ nɔɔna sɩ ba yagɩ Wɛ cwǝŋǝ tɔgɩm tɩn. Gana yam kʋntʋ warɩ sɩ ya yɩ ba. Kʋ nan na yɩ nɔɔnʋ wʋlʋ maama na ganɩ nɔɔna sɩ ba yagɩ Wɛ cwǝŋǝ tɔgɩm tɩn, lɛɛrʋ wʋ o yuu nɩ.

⁸ Nmʋ jɩŋa naa n naga na wʋ́ pa n yagɩ Wɛ cwǝŋǝ tɔgɩm, kʋ maŋɩ sɩ n go-ka mʋ n yagɩ. N na gɛ n jɩŋa naa n naga, yɩ n daarɩ n na ŋwɩa Wɛ tee nɩ, kʋntʋ garɩ n na jɩgɩ n yɩra yam maama, yɩ ba laan dɩ-m ba yagɩ mini dɩlʋ na bá ti tɩn wʋnɩ. ⁹ Nmʋ yi nan na wʋ́ pa n yagɩ Wɛ cwǝŋǝ tɔgɩm, kʋ maŋɩ sɩ n lɩ-dɩ n dʋlɩ n yagɩ. N na jɩgɩ yi dɩdʋa yɩ n na Wɛ ŋwɩa kam, kʋ garɩ n na jɩgɩ yiǝ yale, yɩ ba laan dɩ-m ba yagɩ mini dɩlʋ na bá dwe tɩn wʋnɩ.

Pi-jiǝ mɩmaŋa

(Luki 15:3-7)

¹⁰ Á taá ye sɩ á yɩ gooni wʋlʋ maama na muri amʋ nɔɔna bam wʋnɩ tɩn. Nan lwarɩ-na nɩ, Wɛ malɛsɩ * sɩlʋ na nii bantʋ baŋa nɩ tɩn zɩgɩ amʋ Ko Wɛ tee nɩ DƖ sɔŋɔ nɩ mʋ maŋa maama. (( ¹¹ Amʋ Nabiin-bu * wʋm na tu lʋgʋ baŋa tɩn, kʋ yɩ sɩ a beeri balʋ na je tɩn mʋ, sɩ a vrɩ-ba lwarɩm wʋnɩ.))

¹² Kʋntʋ tɩn, nɔɔnʋ na jɩgɩ peeni bi (100), yɩ piǝ dɩdʋa na je, abam bʋŋɩ nɩ oó kɩ ta mʋ? O nan maŋɩ sɩ o yagɩ peeni funʋgʋ nʋgʋ kʋm (99) kaporo nɩ mʋ piu yuu nɩ, sɩ o daarɩ o vu o beeri pi-jiǝ kam. ¹³ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, o nan na beeri o na-ka, o laan wʋ́ na wʋpolo zanzan kantʋ ŋwaanɩ kʋ dwǝni peeni sɩlʋ na daarɩ yɩ sɩ wʋ je tɩn. ¹⁴ Kʋ nan yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ abam Ko Wɛ na ba lagɩ sɩ DƖ nɔɔna balʋ na muri tɩn dɩdʋa dɩ je.

Nɔɔnʋ dɩ o doŋ na maŋɩ sɩ ba fɔgɩ daanɩ te tɩn

¹⁵ Nmʋ ko-bu na kɩ-m lwarɩm, sɩ n vu n kaan-o dɩ o na kɩ kʋlʋ tɩn, sɩ kʋ taa yɩ abam yɩranɩ taanɩ, sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ ta tɔgɩ o tǝrǝ. O nan na sɛ nmʋ na tagɩ kʋlʋ tɩn, kʋ brɩ nɩ n joori n dɩ-o Wɛ cwǝŋǝ kam wʋnɩ mʋ. ¹⁶ O nan na wʋ sɛ sɩ o cǝgi nmʋ taanɩ dɩm, sɩ n lagɩ nɔɔnʋ dɩdʋa naa nɔɔna bale sɩ á tɔgɩ daanɩ á vu o te, sɩ ba bwe-o ba nii, sɩ Wɛ tɔnɔ kʋm tagɩ kʋ wɩ: ‹Nɔɔnʋ na jɩgɩ taanɩ dɩ o doŋ, kʋ maŋɩ sɩ nɔɔna bale naa batɔ mʋ taa yɩ o maana tiinǝ.› ¹⁷ Nɔɔnʋ wʋm nan ta na wʋ sɛ sɩ o cǝgi bantʋ dɩ, sɩ n laan vu n ta dɩ Wɛ-digǝ kɔgɔ kʋm kʋ na yɩ te tɩn. O nan daa ta na wʋ sɛ sɩ o cǝgi á Wɛ-digǝ kɔgɔ kʋm taanɩ dɩm, sɩ n laan ta n nii-o nɩnɛɛnɩ o yɩ nɔn-balɔrɔ kʋlʋ na maŋɩ kʋ yǝri Wɛ tɩn mʋ.

¹⁸ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ maama abam na pɛ ni sɩ o zʋ Wɛ kɔgɔ kʋm wʋnɩ tɩn, Wɛ wʋ́ zɩgɩ abam kwaga nɩ dɩ kʋntʋ. Yɩ abam na wɩ o bá zʋ, Wɛ daa ta wʋ́ zɩgɩ abam kwaga nɩ dɩ kʋntʋ. ¹⁹ Kʋ wǝli da, abam nɔɔna bale na kɩ ni daanɩ lʋgʋ baŋa nɩ, sɩ á loori woŋo kʋlʋ maama amʋ Ko Wɛ tee nɩ, dɩntʋ wʋ́ kɩ DƖ pa abam. ²⁰ Bɛŋwaanɩ, jǝgǝ kalʋ maama nɔɔna bale naa batɔ na lagɩ daanɩ amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn, amʋ wʋ ba tɩtarɩ nɩ.»

Nɔɔnʋ na maŋɩ sɩ o yagɩ o doŋ lwarɩm o ma cɛ-o te tɩn

²¹ Pɩyɛɛrɩ laan ma vu Zezi te, yɩ o bwe-o o wɩ: «A Yuutu, amʋ ko-bu na kɩ-nɩ lwarɩm, kuni bɩgra mʋ a maŋɩ sɩ a yagɩ a ma cɛ-o? Kʋ maŋɩ sɩ kʋ yi kuni bɩrpɛ mʋ naa?»

²² Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Awo, kʋ daɩ kuni bɩrpɛ yɩranɩ, kʋ maŋɩ sɩ kʋ taa yɩ fusɩrpɛ kuni bɩrpɛ mʋ. ²³ Bɛŋwaanɩ Wɛ paarɩ dɩm nyɩ nɩnɛɛnɩ pɛ wʋdoŋ na lagɩ o jeeli o sǝbu o tɩntʋŋna tee nɩ o nii te tɩn mʋ. ²⁴ O na puli sɩ o jeeli-kʋ tɩn, ba laan ma ja o tɩntʋŋnʋ wʋdoŋ na jɩgɩ o jɩnɩ zanzan nɩnɛɛnɩ sǝbu-dala mʋrr-fugǝ te tɩn (10.000) ba ba o te. ²⁵ Nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ maa warɩ o ŋwɩ o jɩnɩ dɩm. Pɛ wʋm laan ma pa ni sɩ ba ja nɔɔnʋ wʋm dɩ o kaanɩ dɩ o biǝ ba yǝgi, kʋ wǝli dɩ o wǝǝnu maama, sɩ ba ma sǝbu kʋm kʋntʋ ba ŋwɩ jɩnɩ dɩm. ²⁶ Tɩntʋŋnʋ wʋm na ni kʋntʋ tɩn, o ma vu o kuni doonǝ pɛ wʋm yigǝ nɩ o loor-o o wɩ: ‹Amʋ tu, popo ja n banɩ dɩ amʋ, sɩ amʋ wʋ́ ŋwɩ n jɩnɩ dɩm maama a pa-m.›

²⁷ Pɛ wʋm ma duri o ŋwaŋa yɩ o yagɩ jɩnɩ dɩm o ma cɛ-o, yɩ o daa wʋ kɩ-o kʋlʋkʋlʋ.

²⁸ Nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ laan ma nuŋi o vu o jeeri tɩntʋŋnʋ wʋdoŋ na jɩgɩ o jɩnɩ fɩnfɩɩn nɩnɛɛnɩ sǝbu-dalɩ dɩdʋa te tɩn. O laan ma sɔ nɔɔnʋ wʋm ba, yɩ o fɩ-o sɩ o ŋwɩ o jɩnɩ dɩm. ²⁹ Nɔɔnʋ wʋm ma kuni doonǝ o doŋ tɩntʋŋnʋ wʋm yigǝ nɩ o loor-o o wɩ: ‹Popo ja n banɩ dɩ amʋ, sɩ amʋ wʋ́ ŋwɩ n jɩnɩ dɩm a pa-m.›

³⁰ O ma wʋ sɛ, yɩ o ja nɔɔnʋ wʋm o vu o kɩ pɩɩna digǝ nɩ, sɩ kʋ vu kʋ yi maŋa kam o na wʋ́ ŋwɩ o jɩnɩ dɩm tɩn.

³¹ Pɛ wʋm tɩntʋŋna badonnǝ na nɛ kʋntʋ tɩn, kʋ ma pa ba wʋrʋ tiini tɩ cɔgɩ. Ba laan ma vu ba ta ba brɩ pɛ wʋm kʋlʋ maama na kɩ tɩn. ³² Pɛ wʋm laan ma bǝŋi o tɩntʋŋnʋ wʋm kʋntʋ o ta dɩd-o o wɩ: ‹Nmʋ yɩ nɔn-balɔrɔ mʋ. Amʋ yagɩ nmʋ jɩ-farɩ dɩm maama mʋ a ma cɛ-m, nmʋ na loori-nɩ tɩn ŋwaanɩ. ³³ Kʋ ya maŋɩ sɩ nmʋ dɩ duri n doŋ wʋm ŋwaŋa, nɩnɛɛnɩ a na duri nmʋ ŋwaŋa te tɩn.›

³⁴ Pɛ wʋm banɩ ma tiini dɩ zaŋɩ zanzan dɩ o tɩntʋŋnʋ wʋm. O ma kɩ-o o tɩntʋŋna bam jɩŋa nɩ, sɩ ba pa o na cam, sɩ kʋ vu kʋ yi maŋa kalʋ o na wʋ́ ŋwɩ o jɩnɩ dɩm maama tɩn.

³⁵ Kʋntʋ tɩn, abam wʋlʋ maama na wʋ yagɩ o ma cɛ o ko-bu dɩ o wʋ maama tɩn, amʋ Ko Wɛ dɩ wʋ́ pa abam na cam kʋntʋ doŋ mʋ.»

19

Kaanɩ vɩɩm taanɩ

(Marɩkɩ 10:1-12, Luki 16:18)

¹ Zezi dɛɛn na brɩ-ba wǝǝnu tɩm kʋntʋ maama o ti tɩn, o laan ma zaŋɩ Galile nɩ o vu o yi Zude tɩ-niǝ yam, Zʋrdɛn bugǝ kam ni dɩdoŋ dɩm nɩ. ² Nɔn-kɔgɔ ma tɔg-o kʋ vu, yɩ o pa ba yawɩɩna na yazurǝ je sɩm kʋntʋ nɩ.

³ Farizɩan * tiinǝ badaara dɛɛn ma zaŋɩ ba vu Zezi te. Ba maa lagɩ sɩ ba maŋ-o ba nii, yɩ ba bwe-o ba wɩ: «Nɔɔnʋ jɩgɩ cwǝŋǝ sɩ o vɩn o kaanɩ, kʋ na maŋɩ kʋ yɩ kʋlʋ maama ŋwaanɩ na?»

⁴ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: ‹Pulim nɩ, Wɛ na kɩ nabiinǝ tɩn, DƖ kɩ-ba sɩ ba taa yɩ baarʋ dɩ kaanɩ mʋ.› Abam nan ta wʋ karɩmɩ kʋntʋ na? ⁵ Kʋntʋ ŋwaanɩ, nɔɔnʋ na di kaanɩ, o maŋɩ sɩ o pɔɔrɩ o tɩtɩ o nu dɩ o ko tee nɩ, sɩ o daarɩ o pa o dɩ o kaanɩ wʋm jǝni daanɩ. Kʋntʋ wʋ́ pa ba laan ji nɔɔnʋ dɩdʋa. ⁶ Kʋntʋ tɩn, ba daa daɩ nɔɔna bale, ba laan yɩ nɔɔnʋ dɩdʋa mʋ. Wɛ na kɩ nɔɔna balʋ daanɩ tɩn, nɔɔn-nɔɔnʋ daa wʋ maŋɩ sɩ o pɔɔrɩ-ba daanɩ.»

⁷ Farizɩan tiinǝ bam daa ma bwe-o ba wɩ: «Bɛɛ nan mʋ yɩ Moyisi * dɛɛn pa ni, nɩ nɔɔnʋ jɩgɩ cwǝŋǝ sɩ o pʋpʋnɩ tɔnɔ o pa o kaanɩ, sɩ kʋ brɩ nɩ o vɩ-o?»

⁸ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Abam wʋrʋ na dana tɩn ŋwaanɩ mʋ pɛ Moyisi dɩ sɛ sɩ á vɩn á kaana. Kʋ na zɩgɩ pulim maŋa nɩ tɩn, kʋ ya wʋ maŋɩ sɩ nɔɔna vɩn ba kaana. ⁹ A nan lagɩ a ta abam sɩ, nɔɔnʋ na vɩn o kaanɩ, yɩ kʋ na daɩ nɩ o cɔgɩ dɩ baara, yɩ o daarɩ o di kaanɩ wʋdoŋ, kʋntʋ tu kǝm dɩm yɩ balɔrɔ nɩnɛɛnɩ o na pǝni dɩ o doŋ kaanɩ te tɩn mʋ.»

¹⁰ Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, o karabiǝ bam ma ta dɩd-o ba wɩ: «Kʋ na sɩɩnɩ kʋ yɩ kʋntʋ mʋ baarʋ dɩ o kaanɩ laŋa nɩ, kʋ ya lamma dɩ nɔɔnʋ na maŋɩ o wʋ di kaanɩ.»

¹¹ O ma lǝri-ba o wɩ: «Kʋ nan daɩ nɔɔna maama mʋ wʋ́ wanɩ ba ni taanɩ dɩntʋ kuri, kʋ yɩ balʋ yɩranɩ Wɛ na zǝni-ba sɩ ba wanɩ ba joŋi-dɩ tɩn mʋ. ¹² Nɔɔna badaara wʋra ba na ba bʋŋɩ sɩ ba di kaana, bɛŋwaanɩ ba maŋɩ ba lʋ bantʋ bakanɩ mʋ. Badaara dɩ maa wʋra ba na ba bʋŋɩ sɩ ba di kaana, yɩ kʋ yɩ nɔɔna mʋ jaanɩ-ba ba lwɩ. Kʋ daarɩ badaara wʋra ba tɩtɩ na vɩn sɩ ba di kaana, yɩ kʋ yɩ ba na lagɩ sɩ ba tʋŋɩ Wɛ paarɩ dɩm tɩtʋŋa yam tɩn ŋwaanɩ mʋ.

Nɔɔnʋ wʋlʋ na wʋ́ wanɩ o ni zaasɩm dɩntʋ kuri tɩn, sɩ o sɛ.»

Zezi na warɩ Wɛ o pa bu-balwa te tɩn

(Marɩkɩ 10:13-16, Luki 18:15-17)

¹³ Nɔɔna badonnǝ dɛɛn ma ja bu-balwa ba vu Zezi te, sɩ o daŋɩ o jɩa ba yuu nɩ sɩ o warɩ Wɛ o pa-ba. O karabiǝ bam ma zaŋɩ ba kaanɩ-ba sɩ ba yɩ taa kɩ kʋntʋ. ¹⁴ Zezi laan ma ta dɩ ba o wɩ: «Yagɩ-na sɩ biǝ bam taa tui a te, sɩ á yɩ zaŋɩ á cɩ-ba. Bɛŋwaanɩ balʋ na nyɩ nɩ bu-balwa te tɩn mʋ maŋɩ sɩ ba zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ.»

¹⁵ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, o laan ma daŋɩ o jɩa ba yuu nɩ o warɩ Wɛ o pa-ba, yɩ o daarɩ o viiri.

Nadunǝ wʋ́ wanɩ ba na ŋwɩa Wɛ tee nɩ na?

(Marɩkɩ 10:17-31, Luki 18:18-30)

¹⁶ Dɛ dɩdwɩ nɔn-dʋŋʋ kʋdoŋ dɛɛn ma zaŋɩ o vu Zezi te. O ma bwe-o o wɩ: «Karanyɩna, kǝm-laa kɔɔ mʋ a maŋɩ sɩ a kɩ, sɩ a ma na ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn Wɛ tee nɩ?»

¹⁷ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Kʋ yɩ ta mʋ yɩ n bwe amʋ sɩ n lwarɩ woŋo kʋlʋ na lana tɩn sɩ n kɩ? Wɛ yɩranɩ mʋ lana. Nmʋ na lagɩ sɩ n na ŋwɩa DƖ tee nɩ, kʋ maŋɩ sɩ n ta n tɔgɩ DƖ cullu tɩm mʋ.»

¹⁸ Nɔɔnʋ wʋm ma bwe-o o wɩ: «DƖ cullu tɔɔ mʋ kʋntʋ?»

Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Yɩ zaŋɩ n gʋ nɔɔnʋ. Yɩ zaŋɩ n pǝni dɩ n doŋ kaanɩ. Yɩ zaŋɩ n ŋɔ. Yɩ fɔ vwan n pa n doŋ. ¹⁹ Ta n zuli n nu dɩ n ko. Ta n soe n doŋ nɩ n tɩtɩ te.»

²⁰ Nɔn-dʋŋʋ kʋm laan ma ta o wɩ: «A maŋɩ a tɔgɩ cullu tɩntʋ maama. Kʋ nan ta gɛ bɛɛ mʋ sɩ a kɩ?»

²¹ Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Nmʋ na lagɩ sɩ n maŋɩ dɩ Wɛ cwǝŋǝ kam fasɩ, kʋ maŋɩ sɩ n kwe kʋlʋ maama n na jɩgɩ tɩn n yǝgi, sɩ n laan ma tɩ sǝbu kʋm n ma n zǝni yinigǝ tiinǝ. Kʋntʋ wʋ́ pa n ta n jɩgɩ jɩjɩgɩrʋ Wɛ-sɔŋɔ nɩ. Nmʋ na kɩ kʋntʋ, sɩ n laan ba n ta n tɔgɩ-nɩ.»

²² Nɔn-dʋŋʋ kʋm na ni kʋntʋ tɩn, kʋ ma pa o wʋ cɔgɩ zanzan, o jɩjɩgɩrʋ tɩm na tiini tɩ daga tɩn ŋwaanɩ. O ma viiri Zezi tee nɩ.

²³ Zezi laan ma ta dɩ o karabiǝ bam o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nadum na lagɩ sɩ o zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ, kʋʋ́ ta tiini kʋ cana kʋ pa-o. ²⁴ A nan ta lagɩ a ta dɩ abam nɩ, kʋʋ́ ta yɩ mwalɩ sɩ yogondi da gar-lwe bɔɔnɩ dɩ nuŋi kʋ dwe nadum na lagɩ sɩ o zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ.»

²⁵ O karabiǝ bam na ni kʋntʋ tɩn, kʋ ma tiini kʋ sʋ-ba. Ba maa tɛ ba wɩ: «Kʋ nan na yɩ kʋntʋ, wɔɔ mʋ wʋ́ wanɩ o na ŋwɩa Wɛ tee nɩ?»

²⁶ Zezi ma nii-ba yɩ o wɩ: «Nabiinǝ mʋ bá wanɩ ba kɩ, sɩ Wɛ waɩ woŋo maama DƖ kɩa.»

²⁷ Pɩyɛɛrɩ laan ma ta o wɩ: «Nii. Dɩbam yagɩ dɩ́ woŋo maama mʋ, yɩ dɩ́ daarɩ dɩ́ tɔgɩ nmʋ. Bɛɛ mʋ dɩbam lagɩ dɩ́ na Wɛ tee nɩ?»

²⁸ Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, abam balʋ na tɔgɩ amʋ tɩn wʋ́ ba á tɔgɩ á di paarɩ, maŋa kalʋ Wɛ na wʋ́ kɩ wǝǝnu maama sɩ tɩ taa yɩ nadʋnnʋ tɩn. Maŋa kam kʋntʋ nɩ amʋ Nabiin-bu * wʋm wʋ́ ba a jǝni a paarɩ jangɔŋɔ kʋm baŋa nɩ, yɩ abam dɩ wʋ́ jǝni paarɩ jangwaanʋ fugǝ-tɩle baŋa nɩ, sɩ á tɔgɩ á di Yisɩrayɛlɩ * dwi tiinǝ kuri fugǝ-bɩle dɩm taanɩ. ²⁹ Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na yagɩ o sɔŋɔ dɩ o nu-biǝ dɩ o nu dɩ o ko dɩ o biǝ dɩ o karɩ amʋ yɩrɩ dɩm ŋwaanɩ tɩn, kʋntʋ tu wʋ́ ba o na kʋlʋ maama o na yagɩ tɩn kuni bi mʋ, yɩ o daarɩ o na ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn Wɛ tee nɩ. ³⁰ Balʋ na maŋɩ ba yɩ yigǝ tiinǝ tɩn zanzan wʋ́ joori ba ji kwaga tiinǝ. Kʋ daarɩ balʋ dɩ na maŋɩ ba yɩ kwaga tiinǝ tɩn zanzan wʋ́ ba ba ji yigǝ tiinǝ Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ.»

20

‹Sɔŋɔ tu na ŋwɩ o kara tɩntʋŋna te tɩn› mɩmaŋa

¹ Zezi daa ma daarɩ o wɩ: «Wɛ paarɩ dɩm nyɩ dɩ nɔɔnʋ wʋdoŋ na jɩgɩ o kara. O ma zaŋɩ o nuŋi zɩzɩŋa nɩ o vu sɩ o lagɩ nɔɔna balʋ na varɩ ba joŋi sǝbu tɩn, sɩ ba vu ba tʋŋɩ o kara kam nɩ. ² O ma sɛ sɩ o ŋwɩ-ba sǝbu kʋlʋ ba na maŋɩ sɩ ba joŋi dɛ wʋnɩ tɩn. Kʋ yɩ sǝbu-dalɩ dɩdʋa mʋ. Ba na ŋɔɔnɩ ba maŋɩ daanɩ kʋntʋ tɩn, o ma tʋŋɩ-ba sɩ ba vu o kara kam ba taa tʋŋa.

³ Wɩa na bɩgɩ fɩnfɩɩn nɩnɛɛnɩ luu nʋgʋ maŋa nɩ te tɩn, o daa ma vu yaga o na nɔɔna badonnǝ na wʋra, yɩ ba ba jɩgɩ tɩtʋŋa. ⁴ O ma ta dɩ ba o wɩ: ‹Abam dɩ ba á tɔgɩ á tʋŋɩ a kara kam nɩ, sɩ amʋ wʋ́ ŋwɩ abam te na maŋɩ tɩn.› ⁵ Ba ma sɛ ba vu. Wɩa tɩtarɩ nɩ o daa ma joori o vu o lagɩ nɔɔna badonnǝ o wǝli da. Wɛ-gunim maŋa nɩ o daa ta ma vu o lagɩ nɔɔna badonnǝ dɩ o wǝli da. ⁶ Dɩdaan-ni nɩ o daa ma vu yaga o na nɔɔna badonnǝ ta na zɩgɩ da. O ma bwe-ba o wɩ: ‹Bɛɛ mʋ yɩ abam zɩgɩ yo seeni dɛ dɩm wʋnɩ maama, yɩ á ba kɩ kʋlʋkʋlʋ?› ⁷ Ba ma lǝr-o ba wɩ: ‹Nɔɔn-nɔɔnʋ wʋ kwe dɩbam sɩ dɩ́ tʋŋɩ dɩ́ pa-o.› O ma ta dɩ bantʋ dɩ, sɩ ba vu ba tɔgɩ ba tʋŋɩ o kara kam nɩ.

⁸ Tɩga na lagɩ ka yi tɩn, o laan ma ta dɩ o tɩtʋŋa yigǝ tu wʋm sɩ o ta dɩ tɩntʋŋna bam, sɩ ba zaŋɩ ba ba ba joŋi ba ŋwɩɩrʋ. O ma ta dɩd-o sɩ o puli o ŋwɩ tɩntʋŋna balʋ na tu ba kweeli tɩn. ⁹ Nɔɔna balʋ na tu ba sɩŋɩ tɩtʋŋa dɩdaan-ni nɩ tɩn ma ba sɩ ba joŋi ba ŋwɩɩrʋ. Ba ma ŋwɩ-ba sǝbu-dalɩ dɩdʋa dɩdʋa. ¹⁰ Kʋ daarɩ balʋ na puli ba tʋŋɩ tɩtɩɩtɩ tɩn dɩ laan ma ba sɩ ba joŋi ba ŋwɩɩrʋ. Ba maa bʋŋɩ nɩ baá joŋi ŋwɩɩrʋ kʋ dwe bantʋ nyɩm tɩm. Ba dɩ nan joŋi sǝbu-dalɩ dɩdʋa dɩdʋa mʋ. ¹¹ Ba ma joŋi ba sǝbu, yɩ ba daarɩ ba pʋʋna dɩ kara kam tu wʋm ba wɩ: ¹² ‹Balʋ na tu kwaga tɩn tʋŋɩ fɩnfɩɩn yɩranɩ mʋ, nɩnɛɛnɩ luu dɩdʋa te. Dɩbam nan tu dɩ́ tʋŋɩ tɩtɩɩtɩ mʋ, kʋ cɛ dɩ́ yɩra wɩa yigǝ nɩ dɛ dɩm maama wʋnɩ, yɩ nmʋ pa bantʋ ŋwɩʋ maɩ dɩ dɩbam na joŋi te tɩn.›

¹³ Kara kam tu wʋm ma lǝri ba dɩdʋa o wɩ: ‹A ciloŋ, nii yo. A wʋ kɩ nmʋ kampinǝ, bɛŋwaanɩ nmʋ sɛ sɩ n tʋŋɩ n joŋi sǝbu-dalɩ dɩdʋa mʋ dɛ wʋnɩ. ¹⁴ Nan ja n sǝbu kʋm n viiri, sɩ taanɩ tǝrǝ. Amʋ laga, yɩ a ŋwɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na tu kwaga o tʋŋɩ tɩn, sɩ kʋ maŋɩ dɩ nmʋ na joŋi te tɩn. ¹⁵ A nan ba jɩgɩ cwǝŋǝ sɩ a ma a sǝbu kʋm a kɩ kʋlʋ a na lagɩ tɩn na? Nmʋ nan jɩgɩ wʋ-gʋʋ dɩ a na jɩgɩ wʋ-yoŋo tɩn mʋ na?›

¹⁶ Mʋ kʋ kuri, balʋ na wʋ kwaga nɩ tɩn wʋ́ ba ba ji yigǝ tiinǝ, yɩ balʋ na wʋ yigǝ nɩ tɩn wʋ́ joori ba ji kwaga tiinǝ.»

Zezi daa na ŋɔɔnɩ o tʋʋnɩ taanɩ te tɩn

(Marɩkɩ 10:32-34, Luki 18:31-34)

¹⁷ Zezi dɩ o karabiǝ dɛɛn ma zaŋɩ ba maa kɛ Zeruzalɛm. Ba na wʋ cwǝŋǝ nɩ tɩn, o ma pɔɔrɩ o karabiǝ fugǝ-bale bam kɔgɔ kʋm wʋnɩ o pa ba tɔgɩ dɩd-o ba veǝ. ¹⁸ O ma ta dɩ ba o wɩ: «Taá ye-na, dɩ́ na maa ve Zeruzalɛm tɩn, dáanɩ mʋ ba laan wʋ́ ja amʋ Nabiin-bu * wʋm ba kɩ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ cullu karanyɩna tiinǝ bam jɩŋa nɩ. Nɔɔna bam kʋntʋ wʋ́ di a taanɩ sɩ kʋ brɩ nɩ a maŋɩ sɩ a tɩ mʋ. ¹⁹ Ba laan wʋ́ daarɩ ba kɩ-nɩ dwi-gɛ * tiinǝ bam jɩŋa nɩ. Bantʋ dɩ wʋ́ mwanɩ amʋ, yɩ ba daarɩ ba magɩ-nɩ dɩ balaara. Ba laan wʋ́ ja-nɩ ba pa tʋʋn-dagara * baŋa nɩ ba gʋ. Da yatɔ dɛ nɩ, a laan wʋ́ joori a bi a yagɩ tʋʋnɩ.»

Zezi cwǝŋǝ kam na jɩgɩ yaara te tɩn

(Marɩkɩ 10:35-45, Luki 22:24-27)

²⁰ Zebede biǝ bam nu dɛɛn ma vu Zezi te dɩ o biǝ bale bam. O ma kuni doonǝ o yigǝ nɩ sɩ o loor-o. ²¹ Zezi ma bwe-o o wɩ: «Bɛɛ mʋ n laga?»

O ma lǝr-o o wɩ: «Popo, pa ni sɩ n na tu n di n paarɩ dɩm, sɩ n pa a biǝ bale bantʋ jǝni nmʋ tee nɩ, n jazɩm nɩ dɩ n jagwiǝ nɩ.»

²² Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Abam tɩtɩ yǝri á na loori kʋlʋ tɩn. Abam wʋ́ wanɩ á tɔgɩ á yaarɩ nɩ a na lagɩ a ba a na yaara yalʋ tɩn na?»

Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Ɛɛn, dɩ́ wʋ́ wanɩ.»

²³ Zezi laan ma ta dɩ ba o wɩ: «Abam wʋ́ sɩɩnɩ á tɔgɩ á yaarɩ amʋ yaara yam doŋ. Kʋ daarɩ wʋlʋ na wʋ́ jǝni a jazɩm nɩ naa a jagwiǝ nɩ amʋ paarɩ dɩm wʋnɩ tɩn, a ba jɩgɩ cwǝŋǝ sɩ a kuri nɔɔna sɩ ba jǝni da. A Ko Wɛ mʋ maŋɩ o tiŋi je sɩm kʋntʋ, sɩ o pa balʋ na wʋ́ ba ba jǝni da tɩn.»

²⁴ O karabiǝ fugǝ kam na lwarɩ ba donnǝ bale bam na loori kʋlʋ Zezi tee nɩ tɩn, ba bana ma tiini ya zaŋɩ dɩ ba. ²⁵ Zezi laan ma bǝŋi ba maama, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: «Abam maŋɩ á ye lʋgʋ baŋa pwa na yǝni ba jɩgɩ ba nɔɔna ba bɛɛsɩ te tɩn, yɩ ba dɩdɛɛra mʋ di dam ba baŋa nɩ. ²⁶ Kʋ nan na yɩ abam, kʋ wʋ maŋɩ sɩ kʋ taa yɩ kʋntʋ doŋ abam tɩtarɩ nɩ. Bɛŋwaanɩ, abam wʋlʋ na lagɩ sɩ o ji nɔn-kamunu á wʋnɩ tɩn, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o ji abam maama tɩntʋŋnʋ mʋ. ²⁷ Wʋlʋ na lagɩ sɩ o ji abam yigǝ tu tɩn, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o ji á gambaa mʋ. ²⁸ Kʋ yɩ kʋntʋ doŋ mʋ, amʋ Nabiin-bu * wʋm wʋ tu sɩ nɔɔna tʋŋɩ ba pa-nɩ. Amʋ nan tu sɩ a tʋŋɩ a pa nabiinǝ mʋ, sɩ a daarɩ a kwe a ŋwɩa a ma lǝni nɔɔna zanzan ŋwɩa Wɛ tee nɩ.»

Zezi na puri lilwǝ bale yiǝ te tɩn

(Marɩkɩ 10:46-52, Luki 18:35-43)

²⁹ Zezi dɩ o karabiǝ bam dɛɛn ma nuŋi Zeriko nɩ ba maa kɛa. Ba na maa kɛ tɩn, nɔn-kɔgɔ maa tɔgɩ-ba. ³⁰ Lilwǝ bale dɛɛn ma je cwǝŋǝ kam ni nɩ. Ba na lwarɩ nɩ Zezi mʋ tɔgɩ dáanɩ o maa kɛ tɩn, ba laan ma kaasɩ baŋa baŋa dɩ kwǝr-dɩa ba wɩ: «Dɩ́ Yuutu! Pɛ Davidi * dwi tu! Duri dɩbam yibwǝnǝ!»

³¹ Nɔn-kɔgɔ kʋm ma kaanɩ-ba sɩ ba pu ba niǝ. Ba laan ma tiini ba kaasɩ ba wɩ: «Dɩbam Yuutu! Pɛ Davidi dwi tu! Duri dɩbam yibwǝnǝ!»

³² Zezi na ni kʋntʋ tɩn, o ma zɩgɩ yɩ o bǝŋi-ba o bwe o wɩ: «Abam lagɩ sɩ a kɩ bɛɛ mʋ a pa abam?»

³³ Ba ma lǝri ba wɩ: «Dɩ́ Yuutu, dɩbam lagɩ sɩ n pa dɩ́ yiǝ mʋ joori ya taa naɩ.»

³⁴ Zezi ma duri ba ŋwaŋa. O ma twɩ o jɩŋa o dwe ba yiǝ yam, yɩ ya joori ya naɩ bɩdwɩ baŋa nɩ. Ba laan ma zaŋɩ ba tɔgɩ o kwaga.

21

Zezi na zʋ Zeruzalɛm yɩ nɔɔna zul-o te tɩn

(Marɩkɩ 11:1-11, 15-19, Luki 19:28-40, 45-48, Zan 12:12-19, 2:13-17)

¹ Zezi dɩ o karabiǝ bam dɛɛn ma vu ba twɛ Zeruzalɛm. Ba ma vu ba yi tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Betifaazɩ. Kʋ wʋ Olivi piu kʋm saŋa nɩ mʋ. ² Zezi laan ma lɩ o karabiǝ bale yɩ o wɩ: «Ve-na á vu á zʋ tɩʋ kʋlʋ na wʋ abam yigǝ nɩ tɩn. Á na yi da, á wʋ́ na bɩnaga na lǝgi da, yɩ bɩna-pɔla dɩ tɔgɩ ka wʋra. Á na nɛa, sɩ á bwǝli-sɩ á ja ba á pa-nɩ. ³ Nɔɔnʋ na bwe abam sɩ woŋo, sɩ á ta dɩd-o nɩ, kʋ yɩ dɩ́ Yuutu wʋm mʋ lagɩ-sɩ. Kʋ tu wʋ́ sɛ o yagɩ o pa abam, yɩ á ja á ba.»

⁴ Kʋ kɩ kʋntʋ, sɩ kʋ pa Wɛ nijoŋnu wʋdoŋ dɛɛn na tagɩ kʋlʋ faŋa faŋa tɩn mʋ sɩɩnɩ kʋ kɩ. O dɛɛn tagɩ o wɩ:

⁵ «Ve-na á ta dɩ Siyɔn * tiinǝ bam nɩ:

‹Nii-na á pɛ wʋm,

o maa bɩɩnɩ á te.

Wʋntʋ tu o tɩtɩ mʋ,

yɩ o di bɩnaga o maa bɩɩna.

Ka yɩ bɩna-pɔla mʋ o diinǝ,

yɩ ka nu mɩ zɩla zɩŋɩm.› »

⁶ Zezi karabiǝ bale bam ma sɩɩnɩ ba tɔgɩ yigǝ, ba vu ba kɩ kʋlʋ o na tagɩ sɩ ba kɩ tɩn. ⁷ Ba ma ja bɩna-kwɩʋn kʋm dɩ bɩna-pɔla kam ba ba, yɩ ba lɩ ba gwaarʋ ba daŋɩ sɩ baŋa nɩ. Zezi laan ma di bɩna-pɔla kam, yɩ ba ve ba maa kɛa. ⁸ Ba na maa kɛ tɩn, kɔ-fɔrɔ maa tɔgɩ-ba, yɩ ba zanzan lɩ ba gwaarʋ ba lwarɩ cwǝŋǝ kam yuu nɩ, sɩ Zezi tɔgɩ tɩ baŋa o kɛ. Badaara dɩ ma goni vɔɔrʋ ba dɩ cwǝŋǝ kam yuu nɩ, sɩ o tɔgɩ tɩ baŋa o kɛ. ⁹ Nɔn-kɔgɔ kʋlʋ na wʋ o yigǝ nɩ dɩ o kwaga nɩ ba ve tɩn maa kaasa, yɩ ba tɛ ba wɩ:

«Ozaana! Zulǝ taa wʋ Pɛ Davidi * dwi tu wʋm tee nɩ!

Zuli-na wʋlʋ na tu dɩ́ Yuutu Wɛ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn.

Ozaana! Zulǝ taa wʋ Baŋa-Wɛ tee nɩ!»

¹⁰ Ba dɛɛn ma vu ba maa yi Zeruzalɛm tɩʋ kʋm ni. Tɩʋ kʋm tiinǝ bam maama ma zaŋɩ ba yɩ zulimaa ba sirigi je sɩm maama. Ba maa bwe ba wɩ: «Nɔɔnʋ wɔɔ mʋ tɩntʋ?»

¹¹ Nɔn-kɔgɔ kʋlʋ na tɔgɩ Zezi tɩn maa tɛ ba wɩ: «Wʋntʋ yɩ Wɛ nijoŋnu Zezi mʋ, o na nuŋi Galile tɩʋ Nazarɛtɩ tɩn.»

¹² Zezi dɛɛn ma vu o zʋ Wɛ-di-kamunu * kʋm wʋ. O ma na nɔɔna na wʋ ka kʋnkɔlɔ kʋm nɩ ba pipiǝ. O ma zǝli-ba o pa ba nuŋi. O ma vu o ja sǝbu-lǝnnǝ bam taabʋllʋ tɩm o pipiri o pu tɩga nɩ, o pa ba sǝbiǝ bam jagɩ. O ma daarɩ o yigi yitunnu tɩlʋ nɔɔna badonnǝ na je da ba yǝgi kunkwǝn-pulǝ tɩn o dɩ tɩga nɩ. ¹³ O na wʋra o zǝli-ba kʋntʋ tɩn, o ma ta dɩ ba o wɩ: «Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ, nɩ Wɛ mʋ wɩ: ‹Amʋ digǝ kantʋ maŋɩ sɩ ka taa yɩ jǝgǝ kalʋ nɔɔna na wʋ́ ta tui ba warɩ amʋ da tɩn mʋ.› Abam nan pɛ kʋ ji ŋwɩɩna joro je.»

¹⁴ Lilwǝ dɩ kwaarʋ dɛɛn ma ba Zezi te Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ, yɩ o pa ba na yazurǝ. ¹⁵ Zwifǝ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ ba cullu karanyɩna tiinǝ bam ma na wo-kɩnkagɩla yalʋ o na kɩ tɩn, yɩ ba daarɩ ba na biǝ na zɩgɩ Wɛ-digǝ kam kʋnkɔlɔ kʋm nɩ ba kaasɩ ba wɩ: «Ozaana! Zulǝ taa wʋ Pɛ Davidi dwi tu wʋm tee nɩ!»

Ba na nɛ kʋntʋ tɩn, ba bana ma zaŋɩ zanzan. ¹⁶ Ba ma ta dɩ Zezi ba wɩ: «Nmʋ ba ni biǝ bam na tɛ nmʋ taanɩ te? N bá cɩ-ba sɩ ba yɩ taa tɛ kʋntʋ na?»

Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «A ye ba na tɛ kʋlʋ tɩn. Kʋ nan pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: ‹Nmʋ Wɛ mʋ pɛ biǝ dɩ bu-sɩsɩn zuli nmʋ dɩ ba niǝ.› Abam maŋɩ á wʋ karɩmɩ kʋntʋ na?»

¹⁷ O laan ma zaŋɩ ba tee nɩ o viiri. O ma nuŋi tɩʋ kʋm nɩ o vu Betani, yɩ o pǝni dáanɩ.

Zezi na sɔɔlɩ kapʋrʋ yɩ kʋ tɩ te tɩn

(Marɩkɩ 11:12-14, 20-24)

¹⁸ Tɩga na pʋʋrɩ tɩtɩɩtɩ tɩn, o ma zaŋɩ sɩ o joori o vu Zeruzalɛm. O na wʋ cwǝŋǝ nɩ tɩn, o kana maa wɔɛ. ¹⁹ O ma na kapʋrʋ na zɩgɩ cwǝŋǝ kam daa nɩ. O ma vu sɩ o nii, yɩ o piini dɩ vɔɔrʋ yɩranɩ mʋ wʋra, yɩ mɔɔla tǝrǝ sɩ o di. O ma ta dɩ kapʋrʋ kʋm o wɩ: «N daa n bá joori n lǝ biǝ maŋa dɩ maŋa.» O na tagɩ kʋntʋ tɩn, kapʋrʋ kʋm ma da kʋ kwaarɩ bɩdwɩ baŋa nɩ.

²⁰ Zezi karabiǝ bam na nɛ kʋntʋ tɩn, kʋ ma sʋ-ba. Ba ma bwɛ ba wɩ: «Kʋ kɩ ta mʋ yɩ kapʋrʋ kʋm da kʋ kwaarɩ lɩla kʋntʋ?»

²¹ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, á na kɩ á wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ yɩ á ba jɩgɩ bʋbwɛa, abam dɩ wʋ́ wanɩ á kɩ kʋlʋ na kɩ kapʋrʋ kʋm tɩn doŋ. Kʋ nan daɩ kʋntʋ yɩranɩ má. Á wʋ́ wanɩ á ta dɩ pu-kamunu kʋntʋ nɩ, kʋ gɔ kʋ na wʋ mɛ tɩn kʋ vu kʋ tʋ nɩnɩʋ kʋm wʋnɩ, yɩ Wɛ nan wʋ́ pa kʋ kɩ. ²² Kʋlʋ na wǝli da tɩn, abam na loori woŋo kʋlʋ maama Wɛ tee nɩ, yɩ á na kɩ wʋ-dɩdʋa nɩ á wʋ́ na, Wɛ wʋ́ pa á sɩɩnɩ á na-kʋ.»

Nɔɔna na bwe Zezi dam dɩm na nuŋi mɛ tɩn

(Marɩkɩ 11:27-33, Luki 20:1-8)

²³ Zezi dɛɛn ma joori o vu o zʋ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋ. O maa wʋra o brɩ nɔɔna bam. Zwifǝ nakwa bam dɩ ba kaanɩm yigǝ tiinǝ bam ma vu o te ba bwe-o ba wɩ: «Wɔɔ dam mʋ n ma n kɩ wǝǝnu tɩlʋ maama n na kɩ tɩn? Wɔɔ mʋ pɛ nmʋ ni sɩ n ta n kɩ kʋntʋ?»

²⁴ O ma lǝri-ba o wɩ: «A dɩ jɩgɩ bwiǝ a lagɩ a bwe abam. Á na lǝri á pa-nɩ, sɩ a laan brɩ abam wʋlʋ na pɛ amʋ ni sɩ a tʋŋɩ tɩn. ²⁵ A lagɩ a bwe abam a nii, Zan na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn, kʋ yɩ Wɛ mʋ pɛ-o cwǝŋǝ naa nabiinǝ mʋ?»

O na bwe-ba kʋntʋ tɩn, ba maa wʋra ba bwɛ daanɩ sɩ ba nii, ba na wʋ́ lǝr-o te tɩn. Ba maa wɩ: «Dɩbam na lǝri dɩ́ wɩ, kʋ yɩ Wɛ mʋ, o laan wʋ́ bwe dɩbam o nii, bɛɛ mʋ yɩ dɩ́ nan wʋ sɛ Zan taanɩ dɩm? ²⁶ Kʋ daarɩ, dɩ́ na wɩ kʋ yɩ nabiinǝ mʋ pɛ-o cwǝŋǝ, nɔn-kɔgɔ kʋm wʋ́ ja dɩ dɩbam, dɩ ba maama na paɩ Zan yɩ Wɛ nijoŋnu tɩn ŋwaanɩ.» ²⁷ Ba na banɩ daanɩ ba ga kʋlʋ ba na wʋ́ ta tɩn, ba ma lǝri Zezi ba wɩ: «Dɩ́ yǝri wʋlʋ na pɛ Zan cwǝŋǝ tɩn.»

Zezi dɩ ma ta dɩ ba o wɩ: «Kʋ na yɩ kʋntʋ, amʋ dɩ nan bá ta wʋlʋ na pɛ amʋ ni sɩ a taa tʋŋɩ tɩn.»

Nɔɔnʋ dɩ o biǝ bale mɩmaŋa

²⁸ Zezi laan ma ta o wɩ: «A lagɩ a maŋɩ mɩmaŋɩ dɩdoŋ a brɩ abam, sɩ á bʋŋɩ á nii. Nɔɔnʋ mʋ wʋra dɩ o biǝ bale. O ma ta dɩ bu-kwɩan kam o wɩ: ‹Ve n tʋŋɩ a kara nɩ zɩm dɛ dɩm nɩ.› ²⁹ Bu wʋm ma lǝr-o o wɩ: ‹A bá vu.› Kʋ na kɩ fɩɩn tɩn, o ma joori o lǝni o wʋbʋŋa yɩ o vu o tʋŋɩ.

³⁰ Nɔɔnʋ wʋm daa ma ta dɩ o bu wʋdoŋ wʋm sɩ o dɩ vu o kara kam o tʋŋɩ. Wʋntʋ ma lǝri o wɩ: ‹A ko, aá vu.› Yɩ o laan daarɩ o wʋ ve.

³¹ Kʋntʋ tɩn, biǝ bam kʋntʋ bale wʋnɩ, wɔɔ mʋ sɩɩnɩ o kɩ ba ko wʋm na lagɩ kʋlʋ tɩn?»

Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Kʋ yɩ bu nakwɩ wʋm mʋ.» Ba na lǝri kʋntʋ tɩn, Zezi laan ma ta dɩ ba o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nɔn-cɩcɔgɩrʋ, kʋ na yɩ lampo-joŋnǝ dɩ ka-bwǝǝru, wʋ́ zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ ba daarɩ abam. ³² Bɛŋwaanɩ, Zan na tu abam te tɩn, o dɛɛn brɩ abam cwǝŋǝ kalʋ á na wʋ́ da sɩ á na cɩga Wɛ tee nɩ tɩn, yɩ á wʋ sɛ o taanɩ dɩm. Nɔn-cɩcɔgɩrʋ tɩm nan sɛ-o yɩ tɩ lǝni tɩ wʋrʋ tɩ yagɩ kǝm-balwaarʋ tɩm. Abam nan nɛ bantʋ na kɩ te tɩn, yɩ á daa ta wʋ sɛ sɩ á lǝni á wʋbʋŋa sɩ á sɛ o taanɩ dɩm.»

Nɔɔnʋ dɩ o gaarɩ mɩmaŋa

(Marɩkɩ 12:1-12, Luki 20:9-19)

³³ Zezi daa ma ta dɩ ba o wɩ: «Cǝgi-na, sɩ a daa maŋɩ mɩmaŋɩ dɩdoŋ a brɩ abam. Sɔŋɔ tu wʋdoŋ mʋ wʋra. O ma zaŋɩ o cɩ gaarɩ, yɩ o daarɩ o jǝri tweeru tɩlʋ yɩrɩ na yɩ vinyǝ * tɩn dɩ wʋnɩ. O ma daarɩ o kʋ goŋo tɩ-dɩa je nɩ, sɩ o na gwǝri tweeru tɩm biǝ bam, sɩ o kɩ dáanɩ o nɔ o ka tɩ na bam. O ma daarɩ o cwi dapala sɩ nɔɔnʋ taa je da o yɩrɩ gaarɩ dɩm. O na fɔgɩ o cɩ-dɩ kʋntʋ tɩn, o laan ma kwe nɔɔna o yagɩ da sɩ ba taa tʋŋa, yɩ o daarɩ o beeri o vu tɩʋ kʋdoŋ.

³⁴ Kʋ na yi tweeru tɩm biǝ bam gwǝrim maŋa tɩn, o ma tʋŋɩ o tɩntʋŋna, sɩ ba vu nɔɔna balʋ na nii o gaarɩ dɩm baŋa nɩ tɩn te, sɩ ba joŋi tweeru tɩm biǝ bam ba ja ba ba pa-o. ³⁵ O tɩntʋŋna bam na tu tɩn, nɔɔna bam ma ja-ba, ba magɩ dɩdʋa lanyɩranɩ, ba gʋ wʋdoŋ, yɩ ba daarɩ ba dʋlɩ dɩdʋa dɩ kandwa ba gʋ.

³⁶ Gaarɩ dɩm tu wʋm ta ma joori o tʋŋɩ o tɩntʋŋna badonnǝ nɔɔna bam tee nɩ. Bantʋ kɔgɔ dwe dayigǝ nɔɔna bam. Nɔɔna bam daa ta ma kɩ bantʋ dɩ kʋntʋ doŋ. ³⁷ Kʋ kweelim nɩ tɩn, o laan ma tʋŋɩ o tɩtɩ bu nɔɔna bam tee nɩ, yɩ o bʋŋɩ nɩ, baá nɩgɩ wʋntʋ. ³⁸ O bu wʋm na maa ve yɩ nɔɔna bam na-o tɩn, ba maa ŋɔɔnɩ daanɩ ba wɩ: ‹Mʋ gaarɩ dɩm tu bu, wʋntʋ mʋ lagɩ o ba o taa te o ko wʋm wǝǝnu tɩm. Nan pa-na dɩ́ gʋ-o, sɩ dɩ́ daarɩ dɩ́ taa te o wǝǝnu tɩm.› ³⁹ Ba laan ma ja-o ba vaŋɩ ba ja nuŋi gaarɩ dɩm wʋnɩ, ba mag-o ba gʋ.

⁴⁰ Kʋntʋ tɩn, gaarɩ dɩm tu wʋm laan na tuǝ, oó kɩ nɔɔna bam kʋntʋ tɩta mʋ?»

⁴¹ Zezi na bwe-ba kʋntʋ tɩn, ba laan ma lǝri ba wɩ: «O maŋɩ sɩ o gʋ nɔn-balwaarʋ tɩm kʋntʋ mʋ, sɩ o daarɩ o kwe gaarɩ dɩm o pa nɔɔna badonnǝ sɩ ba taa nii-dɩ, sɩ tweeru tɩm biǝ bam gwǝrim maŋa na yiǝ, sɩ ba taa pa-o o tweeru tɩm biǝ bam.»

⁴² Zezi daa ma ta dɩ ba o wɩ: «Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ:

‹Kandwɛ dɩlʋ lwara na vɩn tɩn laan mʋ joori dɩ ba dɩ ji kandwɛ dɩlʋ na paɩ sɔŋɔ kʋm dana tɩn.

Kʋntʋ yɩ Baŋa-Wɛ mʋ kɩa,

yɩ kʋ yɩ wo-kamunu kʋ pa dɩbam.›

Abam maŋɩ á wʋ karɩmɩ kʋntʋ na? ⁴³ Kʋ brɩ nɩ Wɛ laan wʋ́ joŋi DƖ paarɩ dɩm abam tee nɩ, yɩ DƖ daarɩ DƖ pa balʋ na sɛ DƖ ni tɩn na cwǝŋǝ ba zʋ DƖ paarɩ dɩm wʋ. (( ⁴⁴ Kʋ na yɩ kandwɛ dɩlʋ Wɛ na kuri tɩn, nɔɔnʋ wʋlʋ maama na tʋ dɩntʋ baŋa nɩ tɩn, kʋntʋ tu wʋ́ tiini o cʋcʋgɩ o tɩtɩ mʋ. Kʋ daarɩ, wʋlʋ maama kandwɛ dɩm na tʋ o baŋa nɩ tɩn, dɩ wʋ́ mɩɩrɩ kʋntʋ tu mʋ.))»

⁴⁵ Zezi dɛɛn na maŋɩ mɩmaŋa yam kʋntʋ maama tɩn, kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ Farizɩan * tiinǝ bam ma lwarɩ nɩ kʋ yɩ bantʋ taanɩ mʋ o tɛa. ⁴⁶ Ba maa kwaanɩ ba lagɩ cwǝŋǝ sɩ ba ja-o, yɩ ba kwarɩ fʋʋnɩ dɩ nɔn-kɔgɔ kʋm, bantʋ na pɛ o yɩ Wɛ nijoŋnu tɩn ŋwaanɩ.

22

Pɛ bu kadiri candiǝ mɩmaŋa

(Luki 14:15-24)

¹ Zezi dɛɛn ma maŋɩ mɩmaŋɩ dɩdoŋ o brɩ nɔɔna bam o wɩ: ² «Wɛ paarɩ dɩm nyɩ dɩ pɛ wʋdoŋ na lagɩ sɩ o kɩ kadiri candiǝ o pa o bu te tɩn. ³ Pɛ wʋm ya tagɩ dɩ nɔɔna badonnǝ mʋ sɩ ba ba ba tɔgɩ ba di kadiri candiǝ kam. Dɛ dɩm na tu dɩ yi tɩn, o ma tʋŋɩ o tɩntʋŋna sɩ ba vu ba bǝŋi nɔɔna bam kʋntʋ sɩ ba ba. Ba ma wʋ sɛ sɩ ba ba. ⁴ O laan ma joori o tʋŋɩ o tɩntʋŋna badonnǝ, sɩ ba vu nɔɔna bam te ba ta dɩ ba nɩ: ‹Ba-na, sɩ amʋ ti woŋo maama yɩ a pa ba gʋ na-paala dɩ varɩ-nunuguru. Nan ba-na sɩ dɩ́ di candiǝ kam.›

⁵ Nɔɔna balʋ ba na bǝŋi kʋntʋ tɩn ma zaŋɩ ba vu ba wʋbʋŋa je, ba na ba nɩgɩ o beeri dɩm tɩn ŋwaanɩ. Ba dɩdʋa ve o kara mʋ. Dɩdʋa ma vu sɩ o kɩ o pipiu. ⁶ Nɔɔna balʋ na daarɩ tɩn ma ja pɛ wʋm tɩntʋŋna bam, ba bɛɛsɩ-ba ba gʋ.

⁷ Pɛ wʋm banɩ ma tiini dɩ zaŋɩ. O ma tʋŋɩ o pamaŋna sɩ ba vu ba gʋ nɔn-gʋra bam kʋntʋ, sɩ ba daarɩ ba zwɛ ba tɩʋ kʋm maama. ⁸ O laan ma ta dɩ o tɩntʋŋna bam o wɩ: ‹Kadiri dɩm woŋo maama ti kʋ yigǝ sɩ dɩ́ di. A nan na bǝŋi balʋ sɩ dɩ́ di candiǝ kam tɩn ya wʋ maŋɩ dɩ ka. ⁹ Nan nuŋi-na á vu tɩʋ kʋm je sɩm maama nɩ, á nii cwe sɩm niǝ nɩ. Á na nɛ nɔɔnʋ wʋlʋ maama tɩn, sɩ á bǝŋ-o sɩ o ba o tɔgɩ o di.› ¹⁰ O tɩntʋŋna bam ma nuŋi ba beeri tɩʋ kʋm maama, ba la nɔɔna balʋ maama ba na nɛ tɩn, kʋ na yɩ nɔn-ŋʋna dɩ nɔn-balwaarʋ dɩ. Pɛ wʋm sɔŋɔ kʋm ma tiini kʋ su dɩ nɔɔna.

¹¹ Pɛ wʋm laan ma nuŋi sɩ o zaanɩ nɔɔna bam. O ma na nɔɔnʋ dɩdʋa na wʋra o na wʋ zʋ gwar-ŋʋŋʋ kʋlʋ na maŋɩ dɩ kadiri dim tɩn. ¹² Pɛ wʋm ma bwe-o o wɩ: ‹A ciloŋ, nmʋ kɩ ta mʋ n tɔgɩ n zʋ yo seeni, yɩ nmʋ wʋ zʋ gɔrɔ kʋlʋ na lana tɩn?› Nɔɔnʋ wʋm ma ga ka lǝrǝ je. ¹³ Pɛ wʋm laan ma ta dɩ o tɩntʋŋna bam o wɩ: ‹Ja-na nɔɔnʋ wʋntʋ á vɔ o jɩa dɩ o nɛ, sɩ á ja-o á nuŋi á dɩ lim wʋnɩ, yaara na wʋ mɛ yɩ nɔɔna keerǝ yɩ ba dʋnɩ ba nwa tɩn.›

¹⁴ Kʋntʋ brɩ nɩ, Wɛ bǝŋi nɔɔna zanzan mʋ, yɩ DƖ daarɩ DƖ kuri ba fɩnfɩɩn yɩranɩ.»

Lampoo ŋwɩɩm taanɩ

(Marɩkɩ 12:13-17, Luki 20:20-26)

¹⁵ Farizɩan * tiinǝ bam laan ma zaŋɩ ba vu sɩ ba banɩ ba nii, ba na wʋ́ kɩ te ba pa Zezi ŋɔɔnɩ o tusi sɩ ba ja-o tɩn. ¹⁶ Ba ma lɩ ba karabiǝ badonnǝ, sɩ ba tɔgɩ dɩ Pɛ Erɔdɩ * kwaga nɔɔna badonnǝ ba vu Zezi te. Ba ma vu ba ta dɩd-o ba wɩ: «Karanyɩna, dɩbam ye nɩ nmʋ yɩ cɩga tu mʋ, yɩ n yǝni n brɩ nɔɔna Wɛ cwǝŋǝ kam cɩga. Nmʋ yigǝ tǝrǝ dɩ nɔɔna na bʋŋɩ kʋlʋ ba pa nmʋ tɩn, nmʋ nan ba kuri nɔɔna daanɩ. ¹⁷ Dɩ́ nan lagɩ sɩ dɩ́ bwe nmʋ dɩ́ nii, nmʋ wʋbʋŋa yɩ tɩta mʋ? Dɩbam Zwifǝ bam cullu pɛ ni sɩ dɩ́ ŋwɩ lampoo dɩ́ pa lʋgʋ kʋm pa-farʋ wʋm na? Mʋ na kʋ wʋ maŋɩ?»

¹⁸ Zezi na lwarɩ ba na jɩgɩ wʋbʋŋ-balwaarʋ tɩlʋ tɩn, o ma lǝri-ba o wɩ: «Abam yɩ pipiri-nyɩna mʋ. Bɛɛ nan mʋ yɩ á lagɩ sɩ á maŋɩ-nɩ á nii? ¹⁹ Nan brɩ-na-nɩ sǝbu-dalɩ dɩlʋ dɩ́ na yǝni dɩ́ ma ŋwɩ lampoo tɩn.»

Ba ma lɩ sǝbu-dalɩ dɩm ba brɩ-o. ²⁰ O ma bwe-ba o wɩ: «Wɔɔ nyɩnyʋgʋ dɩ o yɩrɩ mʋ pʋpʋnɩ dɩ baŋa nɩ?»

²¹ Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Kʋ yɩ pa-farʋ wʋm mʋ.»

O laan ma ta dɩ ba o wɩ: «Kʋ lamma. Nan taá ŋwɩ-na kʋlʋ na yɩ pa-farʋ wʋm nyɩm tɩn á pa-o, sɩ á daarɩ á taá paɩ Wɛ kʋlʋ dɩ na yɩ DƖ nyɩm tɩn.»

²² O na lǝri-ba kʋntʋ tɩn, kʋ ma sʋ-ba zanzan. Ba laan ma yag-o yɩ ba viiri.

Twa biim taanɩ

(Marɩkɩ 12:18-27, Luki 20:27-40)

²³ Dɛ dɩm kʋntʋ nɩ, Sadusɩan * tiinǝ badonnǝ dɛɛn ma zaŋɩ ba vu Zezi te. Bantʋ mʋ brɩ nɩ, nɔɔnʋ na tɩga o daa bá joori o bi tɩn. ²⁴ Ba ma vu ba ta dɩ Zezi ba wɩ: «Karanyɩna, Moyisi * dɛɛn brɩ nɩ, nɔɔnʋ na tɩga, yɩ o dɩ o kaanɩ na ba jɩgɩ biǝ daanɩ, o nu-bu mʋ maŋɩ sɩ o di kadǝm wʋm sɩ ba lʋ biǝ o cʋrʋ kʋlʋ na tɩgɩ tɩn ŋwaanɩ. ²⁵ Kʋntʋ, nu-pugǝ-biǝ barpɛ mʋ ya wʋ dɩbam tɩtarɩ nɩ. Ba dɩdʋa ma di kaanɩ yɩ o tɩ o daar-o, yɩ o wʋ lʋgɩ bu dɩd-o. Wʋlʋ na saŋɩ tɩn dɩ daa ma lǝri o di kaanɩ wʋm. ²⁶ O dɩ ma tɩ o daar-o. Batɔ tu wʋm dɩ daa ma di-o. Kʋ kɩ kʋntʋ doŋ mʋ dɩ ba maama barpɛ, yɩ ba wʋ lʋgɩ bu dɩ kaanɩ wʋm. ²⁷ Ba maama na tɩgɩ tɩn, kaanɩ wʋm dɩ laan ma tɩ. ²⁸ Dɩ́ nan lagɩ dɩ́ bwe dɩ́ nii, ba maama na di kaanɩ wʋm tɩn, ba laan na tu ba bi ba yagɩ tʋʋnɩ, bantʋ wɔɔ mʋ wʋ́ ta te kaanɩ wʋm?»

²⁹ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Abam tiini á tusi mʋ. Abam nan wʋ ni Wɛ tɔnɔ kʋm zaasɩm dɩm kuri dɩ, yɩ á yǝri Wɛ dam dɩm na yɩ te tɩn. ³⁰ Bɛŋwaanɩ, nɔɔna na tu ba bi ba yagɩ tʋʋnɩ, baá ta nyɩ dɩ Wɛ malɛsɩ * sɩm na yɩ te tɩn mʋ, baara daa bá di kaana, kaana dɩ nan daa bá zʋ banna dɩ. ³¹ Kʋ nan na yɩ twa biim dɩm dɩ, abam maŋɩ á wʋ karɩmɩ kʋlʋ Wɛ na tagɩ DƖ brɩ abam yɩ kʋ pʋpʋnɩ DƖ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn na? ³² DƖ tagɩ DƖ wɩ: ‹Amʋ yɩ Abraham * Wɛ, dɩ Yizakɩ Wɛ, dɩ Zakɔbɩ Wɛ mʋ.› Kʋ brɩ nɩ bantʋ daa ta jɩgɩ ŋwɩa mʋ DƖ tee nɩ, bɛŋwaanɩ Baŋa-Wɛ yɩ naŋʋna Wɛ mʋ sɩ DƖ daɩ twa Wɛ.»

³³ Nɔn-kɔgɔ kʋm na ni Zezi zaasɩm dɩm na yɩ te tɩn, kʋ ma tiini kʋ sʋ-ba.

Wɛ niǝ yam wʋnɩ dɔɔ mʋ yɩ kamunu dɩ dwe?

(Marɩkɩ 12:28-34, Luki 10:25-28)

³⁴ Farizɩan * tiinǝ bam dɛɛn ma lwarɩ Zezi na lǝri Sadusɩan * tiinǝ bam te tɩn, kʋ pa ba daa warɩ taanɩ ba ta. Ba laan ma kikili daanɩ sɩ ba lagɩ cwǝŋǝ ba ma ja-o. ³⁵ Ba wʋ dɩdʋa na yɩ Wɛ cullu tɩm karanyɩna tɩn ma zaŋɩ sɩ o maŋ-o o nii o swan na yɩ te tɩn, o ma bwe-o o wɩ: ³⁶ «Karanyɩna, Wɛ niǝ yam maama wʋnɩ dɔɔ mʋ yɩ kamunu dɩ dwe?»

³⁷ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Ta n soe n Yuutu Baŋa-Wɛ dɩ n bɩcarɩ maama, dɩ n wʋ maama, dɩ n wʋbʋŋa maama. ³⁸ Dɩntʋ nan mʋ yɩ Wɛ dayigǝ ni yɩ dɩ yɩ kamunu. ³⁹ Dɩlʋ na saŋɩ tɩn dɩ nyɩ dɩ dɩntʋ mʋ, dɩ tagɩ dɩ wɩ, ta n soe n doŋ nɩ n tɩtɩ te. ⁴⁰ Moyisi * zaasɩm dɩm dɩ faŋa faŋa Wɛ nijoŋnǝ bam zaasɩm dɩm maama yɔɔrɩ dɩ puli niǝ yantʋ yale baŋa nɩ mʋ.»

Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn yɩ Davidi Yuutu mʋ

(Marɩkɩ 12:35-37, Luki 20:41-44)

⁴¹ Farizɩan * tiinǝ badonnǝ dɛɛn ma ba ba kikili daanɩ. Zezi ma zaŋɩ o bwe-ba o wɩ: ⁴² «Kʋ na yɩ Krisi * wʋm Wɛ na lagɩ DƖ tʋŋɩ tɩn, abam bʋŋɩ nɩ oó ta yɩ wɔɔ dwi tu mʋ?»

Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Oó ta yɩ Pɛ Davidi * dwi tu mʋ.»

⁴³ Zezi laan ma ta dɩ ba o wɩ: «Kʋ nan wʋ́ kɩ ta mʋ kʋ taa yɩ kʋntʋ? Wɛ Joro * kʋm dɛɛn pɛ Davidi ŋɔɔnɩ o woŋo, yɩ o bǝŋ-o nɩ o Yuutu. Faŋa faŋa tɩn Davidi tagɩ o wɩ:

⁴⁴ ‹Yuutu Baŋa-Wɛ tagɩ dɩ a Yuutu DƖ wɩ:

Ba n jǝni a jazɩm nɩ,

sɩ aá kɩ nmʋ dʋna maama n nɛ kuri nɩ.›

⁴⁵ Davidi nan na sɩɩnɩ o bǝŋi Krisi wʋm o wɩ o Yuutu tɩn, o nan daa wʋ́ kɩ ta mʋ o taa yɩ Davidi naa daga?»

⁴⁶ Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, nɔɔn-nɔɔnʋ daa maa warɩ sɩ o lǝri kʋlʋkʋlʋ. Kʋ na zɩgɩ dɛ dɩm kʋntʋ nɩ tɩn, nɔɔna bam maama maa kwarɩ sɩ ba daa bwe-o taanɩ.

23

Pipiri-nyɩna na wʋ́ ba na lɛɛrʋ te tɩn

(Marɩkɩ 12:38-40, Luki 20:45-47, 11:37-54)

¹ Zezi laan ma ŋɔɔnɩ dɩ o karabiǝ bam dɩ nɔn-kɔgɔ kʋm maama. ² O ma ta dɩ ba o wɩ: «Kʋ na yɩ Farizɩan * tiinǝ bam dɩ Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ bam, bantʋ mʋ tu ba lǝni Moyisi * yuu nɩ, sɩ ba pa nɔɔna lwarɩ o zaasɩm dɩm na yɩ te tɩn. ³ Kʋntʋ ŋwaanɩ á maŋɩ sɩ á taá tɔgɩ kʋlʋ maama ba na brɩ abam tɩn. Á nan yɩ zaŋɩ á lwǝni ba na kɩ kʋlʋ maama tɩn, bɛŋwaanɩ ba tɩtɩ ba tɔgɩ kʋlʋ ba na brɩ nɔɔna tɩn. ⁴ Ba na kɩ te tɩn, ba yǝni ba yaarɩ nɔɔna mʋ dɩ cul-dɛɛrʋ sɩ ba taa tɔgɩ-tɩ. Kʋ maa nyɩ dɩ ba na fɩ-ba sɩ ba zɩŋɩ zɩla yalʋ duuni na dwe ba zɩŋɩm tɩn, yɩ ba tɩtɩ yigǝ tǝrǝ sɩ ba twǝri zɩla yam fɩnfɩɩn dɩ ba zɩŋɩ. ⁵ Kʋlʋ na wǝli da tɩn, ba yǝni ba brɩ ba kǝm-laarʋ tɩm jaja mʋ sɩ nɔɔna maama taa naɩ. Ba yǝni ba brɩ ba tɩtɩ nɔɔna yigǝ nɩ, nɩ ba jɩgɩ Wɛ tɔnɔ kʋm sono, dɩ ba na tiini ba vɔ-tɩ ba yɩra nɩ jaja tɩn. Ba ma kɩ zala zanzan ba gwaarʋ yɩra nɩ, sɩ kʋ pa nɔɔna taa zuli-ba. ⁶ Ba na yǝni ba vu nɔɔnʋ sɔŋɔ sɩ ba di candiǝ, kʋ yɩ je-ŋʋŋa je nɩ mʋ ba lagɩ sɩ ba taa je da. Ba na zʋ ba Wɛ-di sɩm, ba daa ta lagɩ je-kamunnu mʋ sɩ ba taa je yigǝ nɩ. ⁷ Ba na ve yaga, ba lagɩ sɩ nɔɔna maama taa tui ba zuli-ba mʋ, yɩ ba ta lagɩ sɩ nɔɔna taa bǝ-ba nɩ ‹Karanyɩna›.

⁸ Kʋ nan na yɩ abam, á yɩ taá lagɩ sɩ ba taa bǝ abam nɩ ‹Karanyɩna›, bɛŋwaanɩ á maama yɩ nu-biǝ mʋ daanɩ, yɩ á jɩgɩ Karanyɩna dɩdʋa mʋ. ⁹ Á yɩ zaŋɩ á ma nɔɔn-nɔɔnʋ á ma bǝŋi nɩ á ‹Ko› lʋgʋ baŋa yo, Wɛ cwǝŋǝ kam tɔgɩm ŋwaanɩ. Bɛŋwaanɩ abam maama jɩgɩ Ko dɩdʋa mʋ, wʋntʋ mʋ yɩ Baŋa-Wɛ. ¹⁰ Kʋlʋ na wǝli da tɩn, á nan yɩ taá lagɩ sɩ nɔɔna taa bǝ abam nɩ ‹Yigǝ tiinǝ›, bɛŋwaanɩ á Yigǝ Tu yɩ dɩdʋa mʋ. Wʋntʋ mʋ yɩ Krisi * wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn.

¹¹ Abam nɔn-kamunu mʋ yɩ wʋlʋ na yɩ tɩntʋŋnʋ á wʋnɩ tɩn. ¹² Bɛŋwaanɩ, wʋlʋ na zǝŋi o tɩtɩ tɩn, Wɛ wʋ́ tu kʋntʋ tu. Wʋlʋ nan na tu o tɩtɩ tɩn, Wɛ wʋ́ zǝŋi kʋntʋ tu.

¹³ Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ-ba dɩ Farizɩan tiinǝ-ba, lɛɛrʋ wʋ á yuu nɩ. Abam yɩ pipiri-nyɩna mʋ. Á yǝni á cɩ cwǝŋǝ á pa nɔɔna warɩ sɩ ba zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ. Abam tɩtɩ ba lagɩ sɩ á zʋ, yɩ á daarɩ á cɩ balʋ maama na lagɩ sɩ ba zʋ tɩn cwǝŋǝ.

(( ¹⁴ Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ-ba dɩ Farizɩan tiinǝ-ba, lɛɛrʋ wʋ á yuu nɩ. Abam yɩ pipiri-nyɩna mʋ. Á yǝni á ganɩ kadǝnǝ á joŋi ba wǝǝnu. Á kwǝri á kɩ Wɛ-lor-dɩdwaarʋ sɩ kʋ taa nyɩ nɩ á yɩ nɔn-ŋʋna mʋ te. Kʋntʋ ŋwaanɩ Wɛ wʋ́ tiini DƖ pa abam na cam kʋ ja gaalɩ.))

¹⁵ Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ-ba dɩ Farizɩan tiinǝ-ba, lɛɛrʋ wʋ á yuu nɩ. Abam yɩ pipiri-nyɩna mʋ. Á yǝni á beeri lʋgʋ baŋa je maama mʋ sɩ á nii, á wʋ́ wanɩ á pa dwi-gɛ tu dɩdʋa ba o tɔgɩ cullu tɩlʋ Wɛ na pɛ dɩbam Zwifǝ bam tɩn na. Bantʋ dɩdʋa nan na tu o sɛ Wɛ, á laan wʋ́ brɩ-o á tɩtɩ cullu mʋ, sɩ á pa o tiini o ji min-tɩʋ * nɔɔnʋ kʋ dwǝni abam tɩtɩ na yɩ te tɩn.

¹⁶ Lɛɛrʋ wʋ á yuu nɩ. Abam nyɩ dɩ lilwǝ na vaŋɩ ba donnǝ lilwǝ te tɩn mʋ. Abam yǝni á brɩ nɔɔna á wɩ, nɔɔnʋ na dugi durǝ dɩ Wɛ-di-kamunu * kʋm, kʋntʋ daɩ kʋlʋkʋlʋ. Á ma daarɩ á brɩ á wɩ, nɔɔnʋ nan na dugi dɩ sǝbu-sɩŋa kalʋ na wʋ Wɛ-digǝ kam wʋnɩ tɩn, kʋ yɩ fɩfɩʋn mʋ sɩ kʋntʋ tu kɩ kʋlʋ o na dugi dɩ kʋ tɩn. ¹⁷ Abam yɩ jwǝǝru yɩ á kwǝri á nyɩ dɩ lilwǝ mʋ. Kʋ yɩ digǝ kam na yɩ Wɛ nyɩm tɩn ŋwaanɩ mʋ pɛ sǝbu-sɩŋa kam dɩ yɩ Wɛ nyɩm. Kʋntʋ tɩn, tɩntʋ wʋnɩ kɔɔ mʋ jɩgɩ kuri kʋ dwe kʋdoŋ? ¹⁸ Abam daa ta brɩ nɩ, nɔɔnʋ na dugi dɩ Wɛ kaanɩm bimbim dɩm, kʋntʋ daɩ kʋlʋkʋlʋ. Á ma daarɩ á brɩ nɩ, nɔɔnʋ na dugi dɩ kaanɩm wǝǝnu tɩlʋ maama na tigi bimbim dɩm baŋa nɩ tɩn, kʋ yɩ fɩfɩʋn mʋ sɩ kʋntʋ tu kɩ kʋlʋ o na dugi dɩ kʋ tɩn. ¹⁹ Abam nyɩ dɩ lilwǝ mʋ yɩ á ba naɩ kʋlʋ na yɩ cɩga tɩn. Kʋ yɩ bimbim dɩm na yɩ Wɛ nyɩm tɩn mʋ pɛ kaanɩm wǝǝnu tɩm dɩ yɩ Wɛ nyɩm. Kʋntʋ tɩn, tɩntʋ wʋnɩ kɔɔ mʋ jɩgɩ kuri kʋ dwe kʋdoŋ? ²⁰ Kʋntʋ, nɔɔnʋ wʋlʋ na dugi dɩ kaanɩm bimbim dɩm tɩn, kʋ brɩ nɩ kʋntʋ tu dugi dɩ bimbim dɩm tɩtɩ kʋ wǝli dɩ woŋo kʋlʋ maama na tigi dɩ baŋa nɩ tɩn mʋ. ²¹ Wʋlʋ dɩ na dugi dɩ Wɛ-digǝ kam tɩn, kʋ brɩ nɩ kʋntʋ tu dugi dɩ Wɛ mʋ, Wɛ na wʋ ka wʋnɩ tɩn ŋwaanɩ. ²² Nɔɔnʋ wʋlʋ dɩ nan na dugi dɩ Wɛ-sɔŋɔ kʋm tɩn, kʋ brɩ nɩ kʋntʋ tu dugi dɩ Wɛ paarɩ jangɔŋɔ kʋm mʋ, kʋ brɩ nɩ kʋntʋ tu dugi dɩ Baŋa-Wɛ mʋ.

²³ Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ-ba dɩ Farizɩan tiinǝ-ba, lɛɛrʋ wʋ á yuu nɩ. Abam yɩ pipiri-nyɩna mʋ. Kʋ na maŋɩ kʋ yɩ dwǝ dwi maama, ba zɩ ba daga dɩ, á yǝni á lɩ Wɛ tǝri á pa-DƖ. Kʋ lana. Kʋ daarɩ á yigǝ tǝrǝ dɩ Wɛ niǝ yadaara yalʋ na tiini ya yɩ kamunǝ tɩn, nɩnɛɛnɩ cɩga tɔgɩm dɩ yibwǝn-durǝ dɩ wʋ-dɩdʋa kǝm. Kʋ ya maŋɩ sɩ á taá kɩ wǝǝnu tɩm kʋntʋ mʋ sɩ á yɩ yagɩ Wɛ niǝ yadaara yam. ²⁴ Abam sɩɩnɩ á nyɩ dɩ lilwǝ balʋ na vaɩ ba donnǝ lilwǝ tɩn mʋ. Abam nyɩ dɩ nɔɔna balʋ na lagɩ ba nyɔ na, yɩ ba yǝni ba leeri-ba, sɩ kalisi na wʋra sɩ ba lɩ-dɩ ba yagɩ, yɩ ba yigǝ nan tǝrǝ dɩ wo-kamunu kʋlʋ ba na liri tɩn, kʋ na maŋɩ kʋ ma dɩ yogondi dɩ.

²⁵ Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ-ba dɩ Farizɩan tiinǝ-ba, lɛɛrʋ wʋ á yuu nɩ. Abam yɩ pipiri-nyɩna mʋ. Abam ŋwɩa kam nyɩ dɩ ba na sɩn zwɩ dɩ kabǝli kwɛ sɩ kʋ tɔgɩ cullu na brɩ te yɩ sɩ wʋ su dɩ digiru te tɩn mʋ. Abam wʋrʋ su dɩ kampinǝ dɩ pu-sɩŋa mʋ. ²⁶ Farizɩan tu, nmʋ nyɩ dɩ lilwe mʋ te. Nmʋ maŋɩ sɩ n da yigǝ n sɩn n zwɩ wʋ mʋ, sɩ sɩ kwɛ dɩ daa yɩ taa jɩgɩ digiru.

²⁷ Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ-ba dɩ Farizɩan tiinǝ-ba, lɛɛrʋ wʋ á yuu nɩ. Abam yɩ pipiri-nyɩna mʋ. Abam nyɩ dɩ yibeelǝ yalʋ ba na fɔgɩ ya kwaga sɩ ya taa lana nɔɔna yibiyǝ nɩ tɩn mʋ. Yibeelǝ yam kʋntʋ wʋ ma su dɩ twa kwi, yɩ ya tiini ya yɩ digiru yɩranɩ. ²⁸ Abam dɩ nan yɩ kʋntʋ mʋ. Á paɩ á jɩgɩ cɩga mʋ nɔɔna yibiyǝ nɩ, yɩ á wʋrʋ laan su dɩ lwarɩm yɩranɩ, dɩdaanɩ pipirǝ kikiǝ.

²⁹ Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ-ba dɩ Farizɩan tiinǝ-ba, lɛɛrʋ wʋ á yuu nɩ. Abam yɩ pipiri-nyɩna mʋ. Abam yǝni á fɔgɩ á kɩ faŋa faŋa Wɛ nijoŋnǝ bam yibeelǝ, yɩ á daarɩ á kwɛ Wɛ nɔn-ŋʋna bam yibeelǝ lanyɩranɩ. ³⁰ Á ma daarɩ á tɛ á wɩ, abam dɛɛn ya na wʋra á kwǝ nakwa bam maŋa kam nɩ, á ya bá sɛ á wǝli dɩ ba á gʋ Wɛ nijoŋnǝ bam. ³¹ Abam tɩtɩ ni-taanɩ nan mʋ brɩ nɩ á yɩ balʋ na gʋ Wɛ nijoŋnǝ bam tɩn biǝ. ³² Kʋntʋ, nan kwaanɩ-na á tʋŋɩ á kwǝ nakwa bam na kɩ wo-lwaanʋ tɩlʋ ba daarɩ tɩn sɩ kʋ vu kʋ ti. ³³ Abam dɩ á kwǝ bam maama nyɩ dɩ bɩsankwɩ-dwǝ mʋ. Á brɩ á bá lu min-tɩʋ * cam dɩm wʋnɩ. ³⁴ Kʋntʋ ŋwaanɩ a lagɩ a tʋŋɩ a nijoŋnǝ abam tee nɩ, dɩ yiyiu tiinǝ dɩ Wɛ tɔnɔ karanyɩna tiinǝ dɩ. Abam wʋ́ ja badaara á gʋ, yɩ á daarɩ á pa badaara tʋʋn-dagara baŋa nɩ á gʋ. Á ma wʋ́ ja badaara á Wɛ-di sɩm wʋnɩ á magɩ, yɩ á daarɩ á taá tɔgɩ ba nɛ tɩʋ dɩ tɩʋ á bɛɛsɩ-ba. ³⁵ Kʋntʋ ŋwaanɩ Wɛ wʋ́ pa abam na cam nɩnɛɛnɩ kʋ yɩ abam tɩtɩ mʋ gʋ nɔn-ŋʋna balʋ maama ba na maŋɩ ba gʋ lʋgʋ pulim nɩ sɩ kʋ ba kʋ yi zɩm tɩn. Kʋ na puli dɩ Abɛlɩ * wʋlʋ na yɩ nɔn-ŋʋm tɩn, sɩ kʋ ba kʋ kweeli dɩ Barasɩ bu Zakari wʋlʋ abam kwǝ na gʋ Wɛ di-laa kʋm dɩ Wɛ kaanɩm bimbim dɩm tɩtarɩ nɩ tɩn. ³⁶ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nɔɔna bantʋ maama caa wʋ́ ta tɔgɩ zɩm nɔɔna bam.

Zezi wʋ na cɔgɩ Zeruzalɛm tiinǝ ŋwaanɩ te tɩn

(Luki 13:34-35)

³⁷ Hǝii! Zeruzalɛm tiinǝ-ba, á yǝni á gʋɩ Wɛ nijoŋnǝ, yɩ á dʋlɩ nɔɔna balʋ Wɛ na tʋŋɩ abam tee nɩ tɩn dɩ kandwa. Kuni zanzan mʋ a ya lagɩ sɩ a la abam nɔn-biǝ a kɩ daanɩ, sɩ a taa nii á baŋa nɩ, nɩnɛɛnɩ coro na kukwǝri kʋ biǝ kʋ kɩ kʋ vwana kuri nɩ te tɩn. Abam maa ba sɛa. ³⁸ Kʋntʋ ŋwaanɩ abam tɩʋ kʋm laan wʋ́ ba kʋ ji di-dwǝǝnu. ³⁹ Nan taá ye-na nɩ, á daa bá na-nɩ sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ á na wʋ́ ta á wɩ: ‹Zuli-na wʋlʋ na bɩɩnɩ dɩ́ Yuutu Wɛ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn.› »

24

Lɛɛrʋ na wʋ́ ba lʋgʋ baŋa te tɩn

(Marɩkɩ 13:1-23, Luki 21:5-24)

¹ Zezi laan ma nuŋi Wɛ-di-kamunu * kʋm nɩ sɩ o viiri. O na maa kɛ tɩn, o karabiǝ bam ma ba o te, sɩ ba pa o maanɩ Wɛ-digǝ kam lɔɔm dɩm na lana te. ² O ma ta dɩ ba o wɩ: «Abam wʋ nɛ ka na yɩ te tɩn na? A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, ka maama wʋ́ ba ka tʋ tɩga nɩ ka cɔgɩ maama. Kandwɛ daa bá daŋɩ dɩ doŋ baŋa nɩ.»

³ Zezi dɛɛn ma vu o jǝni Olivi piu kʋm yuu nɩ. O karabiǝ bam yɩranɩ ma vu o te, yɩ ba bwe-o ba wɩ: «Maŋa kɔɔ mʋ Wɛ-digǝ kam wʋ́ ba ka tʋ kʋntʋ? Bɛɛ mʋ lagɩ kʋ kɩ maana kʋ brɩ dɩbam nɩ maŋa kam yi sɩ nmʋ joori n ba lʋgʋ baŋa, sɩ lʋgʋ tiim mɩmaŋa laan yi?»

⁴ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Á fɔgɩ á cɩ á tɩtɩ, sɩ á yɩ pa nɔɔn-nɔɔnʋ ganɩ abam. ⁵ Bɛŋwaanɩ nɔɔna zanzan wʋ́ ba abam te, yɩ baá ma amʋ yɩrɩ ba ma ganɩ abam ba wɩ, bam dɩdʋa dɩdʋa mʋ yɩ Krisi * wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn. Kʋntʋ doŋ mʋ baá ganɩ nɔɔna zanzan. ⁶ Á wʋ́ ba á na tigurǝ na wʋ abam je sɩm nɩ, yɩ á kwǝri á ni ka ŋwa tɩɩnɩ dɩlʋ na baŋwɛ tɩn nɩ. Nan yɩ pa-na fʋʋnɩ zʋ abam, bɛŋwaanɩ wǝǝnu tɩm kʋntʋ maama maŋɩ sɩ tɩ kɩ mʋ, yɩ kʋ ta daɩ lʋgʋ tiim maŋa. ⁷ Dwi wʋ́ zaŋɩ dɩ kɩ jara dɩ dwi dɩdoŋ, yɩ tɩʋ dɩ kʋ doŋ wʋ́ zaŋɩ tɩ magɩ jara. Kana dɩ wʋ́ ba ka taa wʋ je zanzan nɩ, yɩ tɩga dɩ wʋ́ sisiŋi je sɩdonnǝ nɩ. ⁸ Wǝǝnu tɩm kʋntʋ maama nan nyɩ dɩ kaanɩ na sɩŋɩ o vri pugǝ yɩ ka wɔɛ te tɩn mʋ, yɩ cam daa ta wʋ kwaga nɩ.

⁹ Kantʋ maŋa kam nɩ nɔɔna wʋ́ ja abam ba kɩ dɩdɛɛra jɩa nɩ sɩ ba bɛɛsɩ abam, yɩ ba daarɩ ba gʋ abam. Abam na yɩ amʋ nɔɔna tɩn ŋwaanɩ, lʋgʋ baŋa nɔɔna maama wʋ́ ta culi abam. ¹⁰ Kantʋ maŋa nɩ nɔɔna zanzan wʋ́ ba ba yagɩ amʋ kwaga tɔgɩm. Nɔɔna badaara wʋ́ kʋ da-kurǝ ba brɩ daanɩ, yɩ badonnǝ dɩ wʋ́ ta culi daanɩ. ¹¹ Nɔɔna zanzan wʋ́ ba ba brɩ nɩ ba yɩ Wɛ nijoŋnǝ mʋ yɩ ba daɩ, yɩ baá ganɩ nɔɔna zanzan. ¹² Wo-balwaarʋ tɩm na wʋ́ ba tɩ tiini tɩ gaalɩ tɩn, kʋʋ́ pa nɔɔna zanzan sono ti. ¹³ Wʋlʋ maama nan na kɩ pu-dɩa o zɩgɩ kǝŋkǝŋ sɩ kʋ vu kʋ yi kweelim tɩn, Wɛ wʋ́ vrɩ kʋntʋ tu ŋwɩa. ¹⁴ Nɔɔna dɩ wʋ́ beeri lʋgʋ baŋa je maama ba tɔɔlɩ Wɛ kwǝr-ywǝŋǝ kam nɩ Wɛ lagɩ DƖ di paarɩ nɔɔna tɩtarɩ nɩ, sɩ kʋ taa yɩ maana nabiinǝ maama tee nɩ, sɩ lʋgʋ tiim laan yi.

¹⁵ Abam nan wʋ́ ba á na wo-lɔŋɔ kʋlʋ na yɩ cɔgɩnʋ tɩn na wʋ́ ba kʋ zʋ kʋ zɩgɩ Wɛ tɩtɩ di-kamunu kʋm wʋnɩ kʋ cɔgɩ-ka. Wɛ nijoŋnu Daniyɛlɩ maŋɩ o ta wo-lɔŋɔ kʋm kʋntʋ taanɩ. (A lagɩ a ta dɩ abam sɩ wʋlʋ na karɩmɩ tɩn, sɩ o kwaanɩ o ni kʋ kuri lanyɩranɩ.)

¹⁶ Abam na nɛ wo-lɔŋɔ kʋm kʋntʋ, sɩ abam balʋ na zʋʋrɩ Zude nɩ tɩn kɩ lɩla á nuŋi á duri á vu pweeru yuu á sǝgi da. ¹⁷ Nɔɔnʋ nan na wʋ nayuu nɩ, o daa yɩ tu o zʋ digǝ sɩ o kwe kʋlʋkʋlʋ. ¹⁸ Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na wʋ kara nɩ tɩn, o dɩ yɩ joori sɔŋɔ sɩ o kwe o gɔrɔ o zʋ. ¹⁹ Kantʋ maŋa kam nɩ kʋʋ́ tiini kʋ taa yɩ lɛɛrʋ dɩ kaana balʋ na jɩgɩ pwi tɩn, dɩ balʋ na jɩgɩ biǝ yɩ ba ŋɔgɩ yɩlɩ tɩn. ²⁰ Nan taá loori-na Wɛ, sɩ cam durim dɩm kʋntʋ yɩ zaŋɩ dɩ ba taa yɩ waarʋ mɩmaŋa nɩ naa siun dɛ dɩm nɩ. ²¹ Bɛŋwaanɩ yaara yalʋ na lagɩ ya ba maŋa kam kʋntʋ nɩ tɩn wʋ́ ta tiini ya camma ya dwe yalʋ na maŋɩ ya kɩ lʋgʋ pulim maŋa nɩ sɩ kʋ ba kʋ yi zɩm tɩn. Yaara yantʋ nan na kɛ, yaara yadonnǝ daa bá ba nɩnɛɛnɩ yantʋ te. ²² Baŋa-Wɛ na wʋ pɛ yaara yam da yam tri, nɔɔn-nɔɔnʋ bá wǝri. Kʋ nan yɩ Wɛ tɩtɩ nɔɔna bam DƖ na kuri tɩn ŋwaanɩ mʋ DƖ wʋ́ pa yaara yam da yam tri.

²³ Kantʋ maŋa kam nɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ maama na tagɩ dɩ abam o wɩ: ‹Nii-na Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn wʋ yo seeni› naa: ‹O wʋ jǝgǝ kadoŋ nɩ›, sɩ á yɩ sɛ kʋntʋ tu. ²⁴ Nɔɔna badaara wʋ́ zaŋɩ ba brɩ nɩ bam dɩdʋa dɩdʋa yɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn mʋ, yɩ ba yagɩ ba daɩ. Badonnǝ dɩ wʋ́ brɩ nɩ bantʋ yɩ Wɛ nijoŋnǝ mʋ, yɩ ba yagɩ ba daɩ. Ba ma wʋ́ kɩ wo-kɩnkagɩla yalʋ na wʋ́ sʋ nɔɔna tɩn, sɩ ba ya na waɩ, sɩ ba sʋgɩ Wɛ tɩtɩ nɔɔna balʋ DƖ na kuri tɩn. ²⁵ Nii-na, amʋ nan wuuri a ta a brɩ abam mʋ, yɩ ka maŋa kam ta wʋ yi.

²⁶ Woŋo kʋlʋ na wǝli da tɩn, nɔɔna na tagɩ dɩ abam ba wɩ: ‹Nii-na Krisi tu o wʋ kagʋa wʋnɩ›, sɩ á yɩ zaŋɩ á vu da. Naa ba na tagɩ ba wɩ: ‹Nii-na, sɩ o wʋ sɔŋɔ kʋntʋ nɩ›, sɩ á yɩ sɛ. ²⁷ Bɛŋwaanɩ, dɛ dɩm amʋ Nabiin-bu * wʋm na lagɩ a ba lʋgʋ baŋa tɩn na yiǝ, kʋʋ́ ta nyɩ dɩ dʋa na pɩpɩlɩ wɛyuu nɩ ka zɩgɩ bri-kwaga nɩ ka vu ka yi mancoŋo te tɩn mʋ, ²⁸ nɩ bɩtar-dɩndɩa na tagɩ ka wɩ: ‹Wo-tʋʋ na wʋ mɛ tɩn, duurǝ dɩ gilimi da mʋ.›

Nabiin-bu wʋm na wʋ́ ba lʋgʋ baŋa te tɩn

(Marɩkɩ 13:24-27, Luki 21:25-28)

²⁹ Yaara yam kʋntʋ maŋa kam na tu ka kɛ,

kʋ bá daanɩ, yɩ wɩa kam laan ji nazono tim tim.

Cana dɩ daa bá fuŋi sɩ pooni taa wʋra.

Wɛyuu wʋ́ sisiŋi yɩ calɩcwɩ sɩm wʋ́ kwǝri sɩ tʋ tɩga nɩ,

yɩ wǝǝnu tɩlʋ maama na wʋ wɛyuu nɩ tɩn wʋ́ vugimi daanɩ.

³⁰ Nɔɔna laan wʋ́ na wo-kɩnkagɩlɩ wɛyuu nɩ, sɩ kʋ brɩ nɩ Nabiin-bu *f5 * wʋm maa bɩɩna. Lʋgʋ baŋa dwi tiinǝ maama wʋ́ ta keerǝ, dɩ ba na nɛ Nabiin-bu wʋm na maa bɩɩnɩ tɩn. Oó ta wʋ wɛyuu nɩ kunkwǝǝnu baŋa nɩ o bɩɩna dɩ dam, yɩ Wɛ paarɩ-zulǝ zanzan wʋ o tee nɩ. ³¹ Nabɔn-zɔŋɔ wʋ́ tiini kʋ taa wu wɛyuu nɩ, yɩ Nabiin-bu wʋm laan wʋ́ pa o malɛsɩ * sɩm nuŋi sɩ jagɩ sɩ vu lʋgʋ baŋa je maama, kʋ na yɩ wa-puli dɩ wa-zʋʋrɩ, jazɩm dɩ jagwiǝ, sɩ la o nɔɔna balʋ Wɛ na kuri tɩn je maama sɩ kɩ daanɩ.

Kapʋrʋ nyɩnyʋgʋ na zaasɩ dɩbam kʋlʋ tɩn

(Marɩkɩ 13:28-31, Luki 21:29-33)

³² Nan maanɩ-na á nii kapʋrʋ na yɩ te tɩn. Kʋntʋ na yǝni kʋ wʋra kʋ kwi vɔɔrʋ, á yǝni á lwarɩ nɩ kʋ twɛ yadɛ. ³³ Kʋ nan yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ á na nɛ wǝǝnu tɩlʋ maama a na tagɩ a brɩ abam tɩn na wʋra tɩ kɩa, sɩ á lwarɩ nɩ Nabiin-bu * wʋm tum dɩm laan twɛ dɩ ti mʋ. ³⁴ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, wǝǝnu tɩm kʋntʋ maama wʋ́ ba tɩ wʋra tɩ kɩa, yɩ zɩm nɔɔna bam ta wʋ tɩgɩ ba ti. ³⁵ Wɛyuu dɩ tɩga baŋa maama wʋ́ ba tɩ kɛ, yɩ amʋ taanɩ dɩm bá kɛ maŋa dɩ maŋa.

Wɛ yɩranɩ mʋ ye lʋgʋ tiim dɛ

(Marɩkɩ 13:32-37, Luki 17:26-30, 34-36)

³⁶ Nɔɔn-nɔɔnʋ yǝri dɛ dɩlʋ Nabiin-bu * wʋm na lagɩ o joori o ba tɩn, nɔɔn-nɔɔnʋ yǝri dɛ dɩm wʋnɩ maŋa kam o na wʋ́ ba tɩn, kʋ na maŋɩ kʋ yɩ Wɛ malɛsɩ * sɩm dɩ DƖ Bu wʋm tɩtɩ dɩ. Kʋ nan yɩ a Ko Baŋa-Wɛ yɩranɩ mʋ ye. ³⁷ Nabiin-bu wʋm na wʋ́ joori o ba maŋa kalʋ tɩn, kʋʋ́ ta nyɩ nɩnɛɛnɩ kʋ dɛɛn na kɩ Nowe * maŋa kam nɩ te tɩn. ³⁸ Kʋ na wʋ́ loori dʋ-fara kam nɩnɩm tɩn, nɔɔna dɛɛn di ba wʋdiiru, yɩ ba daarɩ ba di kaana, yɩ kaana dɩ zʋʋrɩ banna, sɩ kʋ vu kʋ yi dɛ dɩm Nowe na zʋ naboro kamunu kʋm wʋ tɩn. ³⁹ Ba dɛɛn wʋ lwarɩ woŋo kʋlʋ na lagɩ kʋ ba kʋ kɩ tɩn, sɩ kʋ vu kʋ yi maŋa kalʋ dʋ-fara kam na bam na tu ba li nɔɔna bam maama tɩn. Nabiin-bu wʋm dɩ lagɩ o ba kʋntʋ doŋ mʋ. ⁴⁰ Kantʋ maŋa kam nɩ, nɔɔna bale na wʋ kara nɩ ba tʋŋa, Wɛ wʋ́ lɩ ba dɩdʋa DƖ daarɩ wʋdoŋ wʋm. ⁴¹ Kaana bale dɩ na wʋra ba cʋɩ muni nɔŋɔ nɩ, Wɛ wʋ́ lɩ ba dɩdʋa DƖ daarɩ wʋdoŋ wʋm.

⁴² Kʋntʋ ŋwaanɩ, á fɔgɩ á cɩ á tɩtɩ, sɩ á yǝri dɛ dɩm á Yuutu wʋm na wʋ́ joori o ba tɩn. ⁴³ Lwarɩ-na sɩ, sɔŋɔ tu ya na lwarɩ maŋa kalʋ ŋwɩɩnʋ na lagɩ o ba tɩtɩɩ nɩ o ŋɔ tɩn, o ya wʋ́ yɩrɩ o sɔŋɔ kʋm, sɩ ŋwɩɩnʋ wʋm yɩ na cwǝŋǝ o zʋ o ŋɔ. ⁴⁴ Kʋntʋ tɩn, abam maŋɩ sɩ á cɩ á tɩtɩ mʋ, bɛŋwaanɩ amʋ Nabiin-bu wʋm lagɩ a ba maŋa kalʋ abam na ba bʋŋɩ nɩ aá ba tɩn mʋ.

Tɩntʋŋ-ŋʋm dɩ tɩntʋŋ-balɔrɔ mɩmaŋa

(Luki 12:41-48)

⁴⁵ Wɔɔ mʋ yɩ tɩntʋŋ-ŋʋm wʋlʋ na jɩgɩ wʋbʋŋa tɩn? O nyɩ nɩnɛɛnɩ tɩntʋŋnʋ wʋlʋ o yuutu na yagɩ o tɩtʋŋa o pa-o yɩ o daarɩ o vu cwǝŋǝ tɩn. O yuutu wʋm ma lɩ-o sɩ o taa nii o donnǝ tɩntʋŋna bam baŋa nɩ, sɩ o daarɩ o taa pa-ba ba ni-wʋdiu maŋa maama. ⁴⁶ O yuutu wʋm na joori o ba, yɩ o piini dɩ o kɩ kʋlʋ maama o na wɩ o kɩ tɩn, tɩntʋŋnʋ wʋm kʋntʋ laan wʋ́ na yu-yoŋo. ⁴⁷ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, o yuutu wʋm laan wʋ́ pa o taa nii o jɩjɩgɩrʋ tɩm maama baŋa nɩ.

⁴⁸ O nan na yɩ tɩntʋŋ-balɔrɔ yɩ o bʋŋɩ nɩ, o yuutu wʋm daanɩ zanzan yɩ o ba tui, ⁴⁹ yɩ o na jɩgɩ o donnǝ tɩntʋŋna bam o maga, yɩ o daarɩ o tɔgɩ dɩ sa-nyɔra o di yɩ o nyɔ sana dɩ ba, ⁵⁰ tɩntʋŋnʋ wʋm kʋntʋ yuutu wʋm laan wʋ́ joori o ba dɛ dɩm tɩntʋŋnʋ wʋm na ba bʋŋɩ nɩ oó ba tɩn, dɩ maŋa kalʋ o na wʋ́ ba o zʋ tɩn. ⁵¹ O yuutu wʋm nan na tu o pɩɩr-o kʋntʋ, o laan wʋ́ pa o na cam, yɩ o daarɩ o pa o tɔgɩ dɩ pipiri-nyɩna o na yaara zanzan, jǝgǝ kalʋ nɩ ba na wʋ́ ta keerǝ yɩ ba dʋnɩ ba nwa tɩn.

25

Bukwa fugǝ mɩmaŋa

¹ Kantʋ maŋa kam nɩ Wɛ paarɩ dɩm wʋ́ ta nyɩ dɩ bukwa fugǝ na zaŋɩ ba vu sɩ ba jeeri kan-bar-dʋʋrʋ te tɩn. Ba ma kwe ba min-zwǝǝnu ba ja wǝli da ba vu. ² Bukwa bam banu maa yɩ jwǝǝru, yɩ banu bam yɩ swan tiinǝ. ³ Balʋ na ba jɩgɩ swan tɩn ma wʋ kɩ nugǝ ba wǝli da, sɩ ba taa kɩ ba min-zwǝǝnu tɩm nɩ. ⁴ Kʋ daarɩ swan tiinǝ bam ma kɩ nugǝ wǝǝnu wʋnɩ ba ziǝ. ⁵ Kan-barʋ wʋm na tiini o daanɩ yɩ o ba tui tɩn, kʋ ma pa ba maama tigi ba dɔa.

⁶ Tɩga na tu ka kwɩɩrɩ tɩn, nɔɔna maa tɔɔlɩ ba wɩ: ‹Kan-barʋ wʋm maa bɩɩna! Zaŋɩ-na á nuŋi á jeer-o.›

⁷ Bukwa bam ma zaŋɩ ba tarɩgɩ ba min-zwǝǝnu tɩm. ⁸ Bukwa balʋ na ba jɩgɩ swan tɩn min-zwǝǝnu tɩm maa lagɩ tɩ dwe. Ba ma ta dɩ ba donnǝ swan tiinǝ bam sɩ ba kɩ nugǝ ba pa-ba, sɩ ba min-zwǝǝnu tɩm lagɩ tɩ dwe. ⁹ Swan tiinǝ bam ma lǝri ba wɩ: ‹Aye, nugǝ kam ba daga sɩ ka yi dɩbam maama. Kʋntʋ ŋwaanɩ, abam dɩ ve balʋ na jɩgɩ nugǝ ba yǝgi tɩn te á yǝgi.›

¹⁰ Ba laan ma kɛ sɩ ba yǝgi. Ba na kɛ ba daarɩ tɩn, mʋ kan-barʋ wʋm yiǝ. Badaara bam na maŋɩ ba ti ba yigǝ tɩn, ba ma tɔgɩ dɩ kan-barʋ wʋm ba vu ba zʋ kadiri dim sɔŋɔ kʋm. Ba ma pɩ mancoŋo kʋm ni. ¹¹ Kʋ na kɩ fɩnfɩɩn tɩn, mʋ bukwa banu balʋ na ba jɩgɩ swan tɩn laan tuǝ, yɩ ba bǝŋi kan-barʋ wʋm ba wɩ: ‹Dɩ́ yuutu, dɩ́ yuutu, pʋrɩ sɩ dɩ́ zʋ!› ¹² O ma lǝri-ba o wɩ: ‹A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, a yǝri abam.›

¹³ Kʋntʋ ŋwaanɩ á maŋɩ sɩ á taá cʋ á tɩtɩ, bɛŋwaanɩ á yǝri dɛ dɩlʋ naa maŋa kalʋ amʋ Nabiin-bu * wʋm na wʋ́ joori a ba tɩn.

Tɩntʋŋna batɔ mɩmaŋa

(Luki 19:11-27)

¹⁴ Wɛ paarɩ dɩm daa ta nyɩ dɩ sɔŋɔ tu wʋdoŋ na lagɩ o nuŋi o vu cwǝŋǝ. O ma bǝŋi o tɩntʋŋna, yɩ o kwe o wǝǝnu o pa-ba sɩ ba taa niǝ. ¹⁵ O ma cɛ sǝbu-dala mʋrr-tɩnu (5.000) o pa ba dɩdʋa, yɩ o daarɩ o pa dɩdʋa sǝbu-dala mʋrr-tɩle (2.000). O ma pa dɩdʋa kam dɩ sǝbu-dala mʋrʋ dɩdʋa (1.000). O nan pɛ-ba sǝbu kʋm, sɩ kʋ maŋɩ ba dɩdʋa dɩdʋa dam na maɩ te tɩn mʋ. O laan ma daarɩ o viiri. ¹⁶ Tɩntʋŋnʋ wʋlʋ na joŋi sǝbu-dala mʋrr-tɩnu tɩm tɩn ma kɩ lɩla o kwe sǝbu kʋm o ma kɩ pipiu, yɩ o na sǝbu-dala mʋrr-tɩnu nyɔɔrɩ o wǝli da. ¹⁷ Sǝbu-dala mʋrr-tɩle tu wʋm dɩ ma na sǝbu-dala mʋrr-tɩle nyɔɔrɩ o wǝli da. ¹⁸ Kʋ daarɩ sǝbu-dala mʋrʋ dɩdʋa kam tu wʋm ma kwe sǝbu kʋlʋ o tu wʋm na pɛ-o tɩn o kʋ goŋo o suli da.

¹⁹ Kʋ na daanɩ tɩn, sɔŋɔ tu wʋm laan ma joori. O ma bǝŋi o tɩntʋŋna bam sɩ ba ba ba jeeli o sǝbu kʋm ba nii. ²⁰ Sǝbu-dala mʋrr-tɩnu tɩm tu wʋm ma ja sǝbu-dala mʋrr-tɩnu nyɔɔrɩ dɩlʋ o na nɛ tɩn o wǝli da o vu o pa-o. O ma ta dɩ o tu wʋm o wɩ: ‹Amʋ yuutu, nii. Nmʋ ya n pɛ-nɩ sǝbu-dala mʋrr-tɩnu mʋ, yɩ a laan kɩ pipiu a na sǝbu-dala mʋrr-tɩnu nyɔɔrɩ a wǝli da.› ²¹ O tu wʋm ma lǝr-o o wɩ: ‹Nmʋ kɩ cɩga, n jɩgɩ yawala, n yɩ tɩntʋŋ-ŋʋm. Nmʋ sɩɩnɩ n kɩ cɩga dɩ n na nii kʋlʋ fɩnfɩɩn a na kɩ n jɩŋa nɩ tɩn baŋa nɩ. Kʋntʋ, a laan wʋ́ pa n ta n nii a wǝǝnu zanzan baŋa nɩ. Nan ba sɩ dɩ́ kɩ wʋpolo daanɩ.›

²² Sǝbu-dala mʋrr-tɩle tu wʋm dɩ ma vu o te, yɩ o ta dɩd-o o wɩ: ‹A yuutu, nmʋ ya n pɛ-nɩ sǝbu-dala mʋrr-tɩle mʋ, yɩ a laan kɩ pipiu a na sǝbu-dala mʋrr-tɩle a wǝli da.› ²³ O tu wʋm ma lǝr-o o wɩ: ‹Nmʋ kɩ cɩga, n jɩgɩ yawala, n yɩ tɩntʋŋ-ŋʋm. Nmʋ sɩɩnɩ n kɩ cɩga dɩ n na nii kʋlʋ fɩnfɩɩn a na kɩ n jɩŋa nɩ tɩn baŋa nɩ. Kʋntʋ, a laan wʋ́ pa n ta n nii a wǝǝnu zanzan baŋa nɩ. Nan ba sɩ dɩ́ kɩ wʋpolo daanɩ.›

²⁴ Sǝbu-dala mʋrʋ dɩdʋa kam tu wʋm laan ma vu o ta dɩ o tu wʋm o wɩ: ‹Amʋ yuutu, a ye nɩ nmʋ laŋa dana. N yǝni n zagɩ mɩna yalʋ n tɩtɩ na wʋ dugi tɩn, yɩ n daarɩ n joŋi nyɔɔrɩ dɩlʋ na daɩ nmʋ tɩtʋŋa nyɩm tɩn. ²⁵ Kʋntʋ ŋwaanɩ a kwarɩ fʋʋnɩ dɩ nmʋ, yɩ a kwe nmʋ sǝbu kʋm a vu a suli tɩga nɩ. Nan joori n joŋi n sǝbu kʋm.›

²⁶ O tu wʋm ma ta dɩd-o o wɩ: ‹Nmʋ yɩ tɩntʋŋ-balɔrɔ mʋ, yɩ n jɩgɩ yawɔrɔ zanzan. Nmʋ na ye nɩ amʋ laŋa dana, yɩ a yǝni a zagɩ mɩna yalʋ a tɩtɩ na wʋ dugi tɩn, yɩ a lagɩ nyɔɔrɩ dɩlʋ na daɩ a tɩtʋŋa nyɩm tɩn, ²⁷ kʋ ya maŋɩ sɩ nmʋ kwe a sǝbu kʋm n tiŋi bankɩ nɩ. Nmʋ ya na kɩ kʋntʋ, a ya wʋ́ ba a joŋi-kʋ dɩ nyɔɔrɩ. ²⁸ Kʋntʋ tɩn, joŋi-na sǝbu-dala mʋrʋ dɩdʋa kam o tee nɩ á pa wʋlʋ na jɩgɩ sǝbu-dala mʋrr-fugǝ kam tɩn. ²⁹ Bɛŋwaanɩ, nɔɔnʋ na maŋɩ o jɩgɩ woŋo, o ta wʋ́ joŋi kʋdoŋ o wǝli da sɩ kʋ tiini kʋ taa daga. Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na maŋɩ o ba jɩgɩ kʋlʋkʋlʋ tɩn laan wʋ́ ba o ga kʋlʋ fɩnfɩɩn o ya na jɩgɩ tɩn dɩ mʋ. ³⁰ Kʋ nan na yɩ tɩntʋŋ-kayaa kantʋ, ja-o-na á nuŋi á dɩ á yagɩ lim jǝgǝ nɩ, mɛ yaara na tiini ya wʋra yɩ nɔɔna keerǝ yɩ ba dʋnɩ ba nwa tɩn.›

Nabiin-bu wʋm na wʋ́ ba o di paarɩ yɩ o pɔɔrɩ nɔɔna daanɩ te tɩn

³¹ Nabiin-bu * wʋm nan na joori o ba dɩ o paarɩ-zulǝ yam, yɩ Wɛ malɛsɩ * sɩm maama tɔgɩ sɩ wʋ o tee nɩ, o laan wʋ́ ba o jǝni o paarɩ jangɔŋɔ kʋm baŋa nɩ. ³² Lʋgʋ baŋa dwi tiinǝ maama wʋ́ ba ba la daanɩ o yigǝ nɩ. O laan wʋ́ pɔɔrɩ-ba kuni bɩle, nɩ nayɩrʋ na pɔɔrɩ o peeni dɩ o bʋnɩ daanɩ te tɩn. ³³ Oó pɔɔrɩ peeni sɩm o pa sɩ taa wʋ o jazɩm nɩ, yɩ o daarɩ o yagɩ bʋnɩ dɩm o jagwiǝ nɩ. ³⁴ Nabiin-bu wʋm na yɩ pɛ kʋntʋ tɩn, o laan wʋ́ ta dɩ balʋ na wʋ o jazɩm nɩ tɩn o wɩ: ‹Abam balʋ a Ko Wɛ na kɩ lanyɩranɩ tɩn, á ba-na á tɔgɩ á di paarɩ dɩlʋ DƖ na maŋɩ DƖ tiŋi DƖ pa abam, kʋ na sɩŋɩ lʋgʋ pulim nɩ tɩn. ³⁵ Bɛŋwaanɩ, kana dɛɛn jaanɩ amʋ, yɩ á pa-nɩ wʋdiu yɩ a di. Na-nyɔm dɛɛn jaanɩ-nɩ, yɩ á pa-nɩ na yɩ a nyɔ. A dɛɛn tu abam sam, yɩ á kɩ-nɩ voro lanyɩranɩ. ³⁶ A dɛɛn ba jɩgɩ gɔrɔ sɩ a zʋ, yɩ á pa-nɩ gɔrɔ. A dɛɛn ba jɩgɩ yazurǝ, yɩ á ba á nii-nɩ. Ba dɛɛn kɩ-nɩ pɩɩna digǝ nɩ, yɩ á ba á nii-nɩ.›

³⁷ Wɛ nɔn-ŋʋna bam laan wʋ́ zaŋɩ ba bwe-o ba nii: ‹Dɩ́ Yuutu, maŋa kɔɔ mʋ dɩbam nɛ kana jɩgɩ nmʋ yɩ dɩ́ pa-m wʋdiu yɩ n di, naa na-nyɔm jɩgɩ-m yɩ dɩ́ pa-m na yɩ n nyɔ? ³⁸ Maŋa kɔɔ mʋ nmʋ tu dɩbam sam yɩ dɩ́ kɩ nmʋ voro, naa maŋa kɔɔ mʋ n ba jɩgɩ gɔrɔ yɩ dɩ́ pa-m gɔrɔ, ³⁹ naa maŋa kɔɔ mʋ nmʋ ba jɩgɩ yazurǝ naa n wʋ pɩɩna digǝ nɩ yɩ dɩ́ ba dɩ́ nii-m?›

⁴⁰ Pɛ wʋm laan wʋ́ lǝri o ta dɩ ba o wɩ: ‹A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, abam nan na kɩ kʋntʋ doŋ á ma á wǝli a nɔɔna bam tɩn, kʋ na maŋɩ kʋ yɩ wʋlʋ na tiini o muri ba maama wʋnɩ tɩn dɩ, kʋ yɩ amʋ mʋ á kɩ kʋntʋ.›

⁴¹ O laan ma wʋ́ daarɩ o ta dɩ balʋ na wʋ o jagwiǝ nɩ tɩn o wɩ: ‹Á ve daa a tee nɩ, sɩ abam mʋ yɩ balʋ Wɛ sɔɔla na wʋ á yuu nɩ tɩn. Kɛ-na á vu á zʋ mini dɩlʋ na ba dwe tɩn wʋ, Wɛ na maŋɩ DƖ tiŋi sɩ DƖ pa sʋtaanɩ * dɩ dɩ malɛsɩ sɩm tɩn. ⁴² Bɛŋwaanɩ, kana dɛɛn jaanɩ amʋ, yɩ á wʋ pɛ-nɩ wʋdiu sɩ a di. Na-nyɔm dɩ ma ja-nɩ, yɩ á wʋ pɛ-nɩ na sɩ a nyɔ. ⁴³ A dɛɛn tu abam sam, yɩ á wʋ kɩ-nɩ voro. A dɛɛn ba jɩgɩ gɔrɔ, yɩ á wʋ pɛ-nɩ gɔrɔ sɩ a zʋ. A dɛɛn ba jɩgɩ yazurǝ, yɩ ba ta kwǝri ba kɩ-nɩ pɩɩna digǝ nɩ, yɩ á wʋ tu sɩ á nii-nɩ.›

⁴⁴ Ba ma wʋ́ lǝri ba bwe-o ba wɩ: ‹Dɩ́ Yuutu, maŋa kɔɔ mʋ dɩbam kɩ nmʋ kʋntʋ? Maŋa kɔɔ mʋ dɩ́ nɛ kana dɩ na-nyɔm na jɩgɩ nmʋ, naa n na yɩ vǝru, naa n ba jɩgɩ gɔrɔ, naa n ba jɩgɩ yazurǝ, naa ba kɩ-m pɩɩna digǝ nɩ, yɩ dɩbam wʋ zǝni-m?› ⁴⁵ O ma wʋ́ ta dɩ ba o wɩ: ‹A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, abam na vɩn sɩ á wǝli amʋ nɔɔna bam tɩn, kʋ na maŋɩ kʋ yɩ wʋlʋ na tiini o muri ba maama wʋnɩ tɩn dɩ, kʋ yɩ amʋ mʋ á vɩn sɩ á wǝli.›

⁴⁶ Bantʋ laan wʋ́ kɛ ba vu cam dɩlʋ na bá fɔgɩ dɩ ti tɩn wʋnɩ. Kʋ daarɩ Wɛ nɔn-ŋʋna bam ma wʋ́ zʋ DƖ te ba na ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn.»

26

Zwifǝ bam yigǝ tiinǝ na kɩ ni daanɩ sɩ ba gʋ Zezi te tɩn

(Marɩkɩ 14:1-2, Luki 22:1-2, Zan 11:45-53)

¹ Zezi dɛɛn na tagɩ wǝǝnu tɩm kʋntʋ maama o ti tɩn, o laan ma ta dɩ o karabiǝ bam o wɩ: ² «Abam ye sɩ kʋ daarɩ da yale mʋ sɩ Pakɩ * candiǝ kam yi, yɩ ba laan wʋ́ ja amʋ Nabiin-bu * wʋm ba kɩ dɩdɛɛra jɩa nɩ, sɩ ba pa-nɩ tʋʋn-dagara * baŋa nɩ ba gʋ.»

³ Zwifǝ nakwa bam dɩ ba kaanɩm yigǝ tiinǝ bam ma kikili daanɩ Kayifu sɔŋɔ nɩ. Wʋntʋ mʋ yɩ ba kaanɩm * yuutu. ⁴ Ba ma banɩ daanɩ sɩ ba nii, ba na wʋ́ kɩ swan yalʋ ba ma ja Zezi ba gʋ tɩn. ⁵ Ba na wʋra ba bwɛ kʋntʋ tɩn, ba ma ta ba wɩ: «Dɩ́ nan wʋ maŋɩ sɩ dɩ́ ja-o candiǝ kam maŋa nɩ, sɩ kʋʋ́ pa vuvugǝ jǝni nɔɔna bam tɩtarɩ nɩ.»

Kaanɩ wʋdoŋ na kɩ te o zuli Zezi tɩn

(Marɩkɩ 14:3-9, Zan 12:1-8)

⁶ Zezi dɛɛn maa wʋ Betani nɩ nɔɔnʋ wʋdoŋ sɔŋɔ nɩ, o yɩrɩ mʋ Simɔn. Wʋntʋ dɛɛn ya yɩ nanyɔŋɔ mʋ. ⁷ Zezi na wʋra o di wʋdiu maŋa kalʋ tɩn, mʋ kaanɩ wʋdoŋ tu o te. O maa jɩgɩ kunkwǝlǝ ka na su dɩ tralɩ nugǝ kalʋ sǝbu na daga tɩn. O ma vu o lo nugǝ kam Zezi yuu nɩ sɩ o ma zul-o. ⁸ Zezi karabiǝ bam na nɛ kʋntʋ tɩn, ba maa ba jɩgɩ wʋpolo. Ba maa tɛ ba wɩ: «Bɛɛ mʋ yɩ o ja nugǝ kam o cɔgɩ tɩntʋ? ⁹ Dɩ́ ya wʋ́ wanɩ dɩ́ kwe-ka dɩ́ yǝgi sǝbu zanzan dɩ́ ma wǝli yinigǝ tiinǝ.»

¹⁰ Zezi ma lwarɩ ba na tɛ kʋlʋ tɩn, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: «Bɛɛ mʋ yɩ á jɩgɩ kaanɩ wʋm á yaara? O na kɩ-nɩ zulǝ yalʋ tɩn yɩ kǝm-laa mʋ o kɩ-nɩ. ¹¹ Kʋ nan na yɩ yinigǝ tiinǝ, bantʋ wʋra mʋ dɩ abam maŋa maama sɩ á taá zǝni-ba. Kʋ daarɩ amʋ nan bá ta wʋra dɩ abam maŋa maama. ¹² Kaanɩ wʋm na logi nugǝ kam a yɩra nɩ tɩn, kʋ brɩ nɩ o wuuri o turi a yɩra yam mʋ, sɩ ba laan kwe-nɩ ba kɩ. ¹³ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, ba na wʋ́ tɔɔlɩ amʋ kwǝr-ywǝŋǝ kam lʋgʋ baŋa je maama nɩ tɩn, baá ta kaanɩ wʋm kʋntʋ dɩ taanɩ sɩ ba taa guli o gulǝ.»

Zudasɩ na kɩ ni dɩ Zwifǝ yigǝ tiinǝ bam sɩ ba ja Zezi te tɩn

(Marɩkɩ 14:10-11, Luki 22:3-6)

¹⁴ Kʋntʋ kwaga nɩ, Zudasɩ Yiskarɩyo wʋlʋ na yɩ Zezi karabiǝ fugǝ-bale bam wʋ dɩdʋa tɩn laan ma zaŋɩ o vu Zwifǝ bam kaanɩm yigǝ tiinǝ bam te. ¹⁵ O ma bwe-ba o wɩ: «Abam wʋ́ pa amʋ bɛɛ mʋ, sɩ a brɩ abam cwǝŋǝ sɩ á ja Zezi?» Ba na ni kʋntʋ tɩn, ba ma sɛ sɩ ba pa-o sǝbu-dala fiintɔ. *f6 * ¹⁶ Kʋ na puli maŋa kam kʋntʋ nɩ tɩn, o laan ma kwaanɩ o beeri cwǝŋǝ sɩ o ja Zezi o kɩ ba jɩa nɩ.

Zezi na di Pakɩ candiǝ wʋdiu dɩ o karabiǝ bam te tɩn

(Marɩkɩ 14:12-26, Luki 22:7-23, Zan 13:21-30, 1 Korɛntɩ 11:23-25)

¹⁷ Kʋ ma ba kʋ yi dɛ dɩlʋ ba na puli sɩ ba di dɩpɛ dɩlʋ na ba jɩgɩ dabɩlɩ dɩ wʋnɩ tɩn. Zezi karabiǝ bam ma vu ba bwe-o ba wɩ: «Nmʋ lagɩ sɩ dɩ́ di Pakɩ * candiǝ kam jǝgǝ kɔɔ nɩ mʋ, sɩ dɩ́ vu dɩ́ ti woŋo maama yigǝ dɩ́ pa-m?»

¹⁸ O ma lǝri-ba o wɩ: «Zaŋɩ-na á vu tɩʋ kʋm wʋ nɔɔnʋ doŋ te, sɩ á ta dɩd-o nɩ: ‹Karanyɩna mʋ wɩ, o maŋa kam yiǝ. O nan lagɩ o tɔgɩ dɩ o karabiǝ bam o ba nmʋ sɔŋɔ mʋ, sɩ ba di Pakɩ candiǝ kam wʋdiu da.› »

¹⁹ O karabiǝ bam ma vu ba kɩ o na tagɩ kʋlʋ tɩn, yɩ ba kwɛ candiǝ kam wǝǝnu tɩm ba ti.

²⁰ Tɩga ma ba ka yi. Zezi dɩ o karabiǝ fugǝ-bale bam laan ma jǝni sɩ ba di wʋdiu kʋm. ²¹ Ba na wʋra ba di tɩn, Zezi laan ma ta o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, abam wʋ nɔɔnʋ dɩdʋa mʋ lagɩ o yǝgi amʋ o pa nɔɔna.»

²² Ba na ni kʋntʋ tɩn, ba wʋrʋ ma tiini tɩ cɔgɩ zanzan, yɩ ba puli sɩ ba taa bwe-o dɩdʋa dɩdʋa ba wɩ: «Amʋ Yuutu, kʋ yɩ amʋ mʋ na?»

²³ O ma lǝri-ba o wɩ: «Nɔɔnʋ wʋlʋ na tɔgɩ dɩ amʋ o lu zʋŋa dɩdʋa wʋnɩ tɩn mʋ lagɩ o yǝgi amʋ o pa nɔɔna. ²⁴ Kʋ nan maŋɩ sɩ amʋ Nabiin-bu * wʋm vu a tɩ, nɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na maŋɩ kʋ brɩ a taanɩ te tɩn. Kʋ nan za wʋ́ ta yɩ lɛɛrʋ mʋ kʋ pa nɔɔnʋ wʋlʋ na wʋ́ yǝgi amʋ Nabiin-bu wʋm o pa tɩn. Ba ya na maŋɩ ba wʋ lʋgɩ nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ, kʋ ya wʋ́ ta gara.»

²⁵ Zudasɩ wʋlʋ na lagɩ o yǝg-o o pa tɩn laan ma bwe-o o wɩ: «Karanyɩna, kʋ yɩ amʋ mʋ na?»

Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Mʋ ka da n taga.»

²⁶ Ba na wʋra ba di maŋa kalʋ tɩn, Zezi ma kwe dɩpɛ yɩ o kɩ Wɛ le dɩ ŋwaanɩ. O ma daarɩ o fɔ-dɩ o pa o karabiǝ bam yɩ o wɩ: «Joŋi-na á di, sɩ dɩntʋ yɩ a yɩra mʋ.»

²⁷ O daa ma kwe tweeru biǝ sana dɩ zʋŋa, yɩ o kɩ Wɛ le tɩ ŋwaanɩ. O ma kwe o pa-ba yɩ o wɩ: «Abam maama joŋi-na á nyɔ. ²⁸ Wo-nyɔɔrʋ tɩntʋ mʋ yɩ a jana kalʋ na lagɩ ka nuŋi ka duri sɩ ka ma vrɩ nɔɔna zanzan ba lwarɩm wʋnɩ tɩn. Kʋ maa brɩ nɩ Wɛ goni ni sɩ DƖ yagɩ nɔɔna lwarɩm DƖ ma cɛ-ba amʋ jana kam ŋwaanɩ. ²⁹ Taá ye-na nɩ, a daa bá nyɔ wo-nyɔɔrʋ tɩntʋ, sɩ kʋ taa ve maŋa kam abam na wʋ́ tɔgɩ dɩ amʋ á jǝni amʋ Ko Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ, sɩ dɩ́ daa nyɔ daanɩ.»

³⁰ Ba laan ma leeni ba zuli Wɛ, yɩ ba daarɩ ba nuŋi ba vu Olivi piu yuu.

Zezi na wuuri o brɩ Pɩyɛɛrɩ na wʋ́ vɩ-o te tɩn

(Marɩkɩ 14:27-31, Luki 22:31-34, Zan 13:36-38)

³¹ Zezi laan ma ta dɩ ba o wɩ: «Tɩtɩɩ dɩntʋ tɩtɩ nɔ́ɔ mʋ abam maama wʋ́ joori amʋ kwaga nɩ, nɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na maŋɩ kʋ brɩ te tɩn. Wɛ dɛɛn tagɩ DƖ wɩ:

‹Aá pa ba gʋ nayɩrʋ wʋm,

yɩ o peeni sɩm maama jagɩ.›

³² Kʋ daarɩ, Wɛ na joori DƖ bi-nɩ, aá da yigǝ a vu a taa cǝgi abam Galile nɩ.»

³³ Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, Pɩyɛɛrɩ ma ta dɩd-o o wɩ: «Nɔɔna bam maama na maŋɩ ba joori nmʋ kwaga nɩ, amʋ bá fɔgɩ a joori nmʋ kwaga nɩ.»

³⁴ Zezi ma ta lǝr-o o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ nmʋ sɩ, tɩtɩɩ dɩntʋ tɩtɩ nɔ́ɔ mʋ, kʋ na wʋ́ loori sɩ cɩbwɩʋ keeri tɩn, nmʋ wʋ́ fʋ kuni bɩtɔ nɩ n yǝri amʋ.»

³⁵ Pɩyɛɛrɩ laan ma ta dɩd-o o wɩ: «A brɩ a bá fʋ nɩ a yǝri nmʋ, kʋ na maŋɩ kʋ yɩ ba na lagɩ ba gʋ amʋ dɩ nmʋ maama dɩ.»

Zezi karabiǝ bam maama dɩ ma ta kʋntʋ doŋ.

Zezi na cɛ dɩ Wɛ-loro te tɩn

(Marɩkɩ 14:32-42, Luki 22:39-46)

³⁶ Zezi laan ma zaŋɩ o tɔgɩ dɩ o karabiǝ bam o vu jǝgǝ kadoŋ, gaarɩ na wʋra yɩ ba bǝ-ka nɩ Jesemanɩ tɩn. O ma ta dɩ ba o wɩ: «Á taá je yo, sɩ a vu daa a warɩ Wɛ sɩ a ba.» ³⁷ O ma pa Pɩyɛɛrɩ dɩ Zebede biǝ bale bam tɔg-o ba vu. O wʋ ma tiini kʋ cɔgɩ yɩ o bɩcarɩ di. ³⁸ O ma ta dɩ ba o wɩ: «A wʋ mʋ tiini kʋ cɔgɩ sɩ kʋ yi a tʋʋnɩ. Á nan zɩgɩ-na yo, á taá kogili-nɩ sɩ á warɩ Wɛ, sɩ á yɩ zaŋɩ á dɔ.»

³⁹ O laan ma fʋfɔ o vu daa. O ma vi o yigǝ tɩga nɩ o wʋra o loori Wɛ yɩ o wɩ: «Amʋ Ko, kʋ na waɩ, sɩ n pa cam dɩlʋ na lagɩ dɩ ba amʋ baŋa nɩ tɩn kɛ. Nmʋ nan kɩ te na yi nmʋ wʋbʋŋa tɩn, sɩ n yɩ kɩ amʋ wʋbʋŋa na lagɩ kʋlʋ tɩn.»

⁴⁰ O na loori Wɛ o ti tɩn, o ma joori o vu o karabiǝ batɔ bam te. O ma na nɩ ba tigi ba dɔa. O ma zaŋɩ-ba, yɩ o ta dɩ Pɩyɛɛrɩ o wɩ: «Bɛɛ mʋ yɩ abam warɩ sɩ á kogili amʋ, sɩ á yɩ zaŋɩ á dɔ sɩ kʋ yi mɩmaŋa fɩnfɩɩn dɩ? ⁴¹ Fɔgɩ-na á yɩrɩ á tɩtɩ sɩ á taá loori Wɛ, sɩ á yɩ tʋ maŋɩm dɩm maŋa nɩ. Bɛŋwaanɩ nanzwǝnǝ wʋbʋŋa lagɩ sɩ ya sɛ Baŋa-Wɛ, yɩ o yɩra laan bwǝnǝ.»

⁴² Zezi daa ma joori o vu daa, yɩ o loori Wɛ o wɩ: «Amʋ Ko, cam dɩntʋ na bá wanɩ dɩ lɩ amʋ baŋa nɩ dɩ yagɩ, yɩ a na maŋɩ sɩ a zʋ dɩ wʋ mʋ, amʋ ta sɛ sɩ kʋ kɩ nmʋ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn.» ⁴³ O daa ma joori o vu o na nɩ ba ta tigi ba dɔa, dɔɔm na tiini dɩ waɩ-ba tɩn ŋwaanɩ. ⁴⁴ O ma yagɩ-ba, yɩ o joori o vu daa o daa ta loori Wɛ o kɩ kuni bɩtɔ, nɩ o ya na maŋɩ o ta kʋlʋ tɩn. ⁴⁵ O daa ma joori o vu o karabiǝ bam te, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: «Á ta tigi á dɔ mʋ na? Nii-na! Maŋa kam yiǝ, sɩ ba ja amʋ Nabiin-bu * wʋm ba kɩ nɔn-balwaarʋ jɩa nɩ. ⁴⁶ Zaŋɩ-na sɩ dɩ́ vu. Nɔɔnʋ wʋlʋ na lagɩ o yǝgi-nɩ o pa tɩn maa bɩɩna.»

Ba na jaanɩ Zezi te tɩn

(Marɩkɩ 14:43-50, Luki 22:47-53, Zan 18:3-12)

⁴⁷ Zezi ta na wʋra o ŋɔɔnɩ kʋntʋ tɩn, mʋ Zudasɩ wʋlʋ na yɩ o karabiǝ fugǝ-bale bam wʋ dɩdʋa tɩn tu o yi o te, yɩ nɔn-kɔgɔ zanzan tɔgɩ dɩd-o kʋ ba, yɩ ba ze sʋ-lwaanʋ dɩ da-lwaanʋ. Kʋ yɩ Zwifǝ nakwa bam dɩ ba kaanɩm yigǝ tiinǝ bam mʋ tʋŋɩ-ba. ⁴⁸ Zudasɩ ya maŋɩ o pa kɔgɔ kʋm lwarɩ nɩ, o na ve o kukwǝri nɔɔnʋ wʋlʋ tɩn, sɩ ba ja kʋntʋ tu.

⁴⁹ O laan ma yɔɔrɩ o yi Zezi te o jɔɔn-o yɩ o wɩ: «Karanyɩna, dɩnle», yɩ o daarɩ o kukwǝr-o. ⁵⁰ Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Amʋ ciloŋ, nmʋ na tu sɩ n kɩ kʋlʋ tɩn, kɩ-kʋ lɩla.»

Nɔɔna bam laan ma yi ba ja Zezi. ⁵¹ Nɔɔna balʋ na maŋɩ ba wʋ Zezi tee nɩ tɩn dɩdʋa ma lɩ o sʋgʋ o ma zagɩ kaanɩm yuutu wʋm tɩntʋŋnʋ zwɛ o go. ⁵² Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Joori n sɩn n sʋgʋ kʋm kʋ polo nɩ, sɩ nɔɔnʋ wʋlʋ maama na soe jara dɩ sʋgʋ tɩn, sʋgʋ mʋ wʋ́ gʋ kʋ tu. ⁵³ Nmʋ yǝri nɩ, a ya na lagɩ zǝnǝ, a ya wʋ́ ta dɩ a Ko Wɛ, yɩ o da o tʋŋɩ malɛsɩ * kɔgɔ kuni fugǝ-bɩle, sɩ sɩ ba sɩ wǝli-nɩ na? ⁵⁴ Amʋ nan ya na kɩ kʋntʋ, Wɛ tɔnɔ kʋm na brɩ nɩ kʋ maŋɩ sɩ kʋ kɩ amʋ te tɩn daa wʋ́ wanɩ kʋ kɩ na?»

⁵⁵ Zezi laan ma bwe kɔgɔ kʋm o wɩ: «Abam na kwe sʋ-lwaanʋ dɩ da-lwaanʋ á ba sɩ á ja amʋ tɩn, a yɩ ŋwɩɩnʋ mʋ na? Dɛ maama a yǝni a je Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ a brɩ nɔɔna, yɩ á wʋ jaanɩ-nɩ. ⁵⁶ Kʋntʋ maama nan kɩ, sɩ kʋ pa faŋa faŋa Wɛ nijoŋnǝ bam na pʋpʋnɩ kʋlʋ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn mʋ ba kʋ sɩɩnɩ kʋ kɩ.»

Zezi karabiǝ bam na ni kʋntʋ tɩn, ba ma duri ba viiri ba daar-o.

Ba na di Zezi taanɩ te tɩn

(Marɩkɩ 14:53-65, Luki 22:54-55, 63-71, Zan 18:13-14, 19-24)

⁵⁷ Nɔɔna balʋ na tu ba ja Zezi tɩn ma ja-o ba vu ba kaanɩm * yuutu Kayifu sɔŋɔ, mɛ Zwifǝ cullu karanyɩna tiinǝ dɩ ba nakwa bam na maŋɩ ba kikili da tɩn. ⁵⁸ Pɩyɛɛrɩ ma dalɩ o tɔgɩ ba kwaga, o da o vu o yi kaanɩm yuutu wʋm sɔŋɔ. O ma zʋ o jǝni sɔŋɔ kʋm tɩntʋŋna bam tee nɩ, sɩ o nii kʋlʋ na lagɩ kʋ kɩ Zezi tɩn. ⁵⁹ Zwifǝ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ ba sarɩya-dirǝ nakwa bam maama maa kwaanɩ sɩ ba na nɔɔna balʋ na wʋ́ fɔ vwan ba pa Zezi tɩn, sɩ kʋ brɩ nɩ kʋ maŋɩ sɩ ba gʋ-o. ⁶⁰ Nɔɔna zanzan ma zaŋɩ ba fɔ vwan ba pa-o, yɩ ba daa ta wʋ wanɩ ba na kʋlʋ na brɩ nɩ kʋ maŋɩ sɩ ba gʋ-o tɩn. Kʋ kwaga seeni mʋ nɔɔna bale zaŋɩ ba ba, yɩ ba ta ba wɩ: ⁶¹ «Nɔɔnʋ wʋntʋ tagɩ o wɩ, wʋm wʋ́ wanɩ o magɩ dɩbam Wɛ-di-kamunu * kʋm maama o dɩ tɩga nɩ, yɩ o joori o ma da yatɔ o lɔ-ka.»

⁶² Kaanɩm yuutu wʋm na ni kʋntʋ tɩn, o laan ma zaŋɩ o bwe Zezi o wɩ: «Nɔɔna bantʋ na tagɩ kʋlʋ ba pa nmʋ tɩn, nmʋ ba jɩgɩ taanɩ sɩ n lǝri na?» ⁶³ Zezi maa cɩm. Kaanɩm yuutu wʋm laan ma ta dɩd-o o wɩ: «Kwarɩ Ŋwɩa Tu Baŋa-Wɛ fʋʋnɩ, sɩ n ta n brɩ dɩbam, nmʋ yɩ Wɛ Bu Krisi * wʋm DƖ na tʋŋɩ tɩn mʋ na?»

⁶⁴ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Mʋ ka da n taga. Amʋ nan lagɩ a ta dɩ abam nɩ, abam wʋ́ ba á na Nabiin-bu * wʋm o na je Dam-fɔrɔ Tu Baŋa-Wɛ jazɩm nɩ, yɩ á ta wʋ́ daarɩ á na-o o na nuŋi Wɛ-sɔŋɔ nɩ o maa bɩɩnɩ kunkwǝǝnu wʋnɩ.»

⁶⁵ Kaanɩm yuutu wʋm na ni kʋntʋ tɩn, o ma zaŋɩ o kaarɩ o tɩtɩ gɔrɔ, sɩ kʋ brɩ nɩ o wʋ tiini kʋ cɔgɩ dɩ Zezi taanɩ dɩm. O ma ta o wɩ: «Nii-na, o ŋɔɔnɩ o twɩ Wɛ mʋ, o paɩ o dɩ Wɛ ma daanɩ mʋ. Dɩ́ daa ba lagɩ maana tiinǝ sɩ ba ŋɔɔnɩ o taanɩ dɩm. Abam maama maŋɩ á ni, o na ŋɔɔnɩ o twɩ Wɛ te. ⁶⁶ Kʋntʋ tɩn, abam wɩ bɛɛ mʋ?»

Ba ma lǝr-o ba wɩ: «O maŋɩ sɩ ba gʋ-o mʋ.»

⁶⁷ Ba laan ma twɩ lileeru ba yagɩ o yiǝ nɩ, yɩ ba mag-o lanyɩranɩ. Badaara ma lɔ o pʋpwaanʋ, ⁶⁸ yɩ ba wɩ: «Nmʋ na yɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn, sɩ n lwarɩ n brɩ dɩbam wʋlʋ na magɩ-m tɩn.»

Pɩyɛɛrɩ na sɩɩnɩ o vɩn Zezi te tɩn

(Marɩkɩ 14:66-72, Luki 22:56-62, Zan 18:15-18, 25-27)

⁶⁹ Kantʋ maŋa kam nɩ Pɩyɛɛrɩ maa je kʋnkɔlɔ kʋm wʋnɩ. Kaanɩm yuutu wʋm sɔŋɔ tɩntʋŋ-kana ma vu o te, yɩ o ta dɩd-o o wɩ: «Nmʋ dɩ tɔgɩ dɩ Zezi, Galile tu wʋm mʋ.»

⁷⁰ Pɩyɛɛrɩ ma fʋ ba maama yigǝ nɩ o wɩ: «A yǝri woŋo kʋlʋ nmʋ na tɛ tɩn.» ⁷¹ O ma zaŋɩ o nuŋi mancoŋo ni. Tɩntʋŋ-kana kadoŋ dɩ daa ma na-o, yɩ o ta dɩ nɔɔna balʋ na wʋra tɩn o wɩ: «Nɔɔnʋ wʋntʋ tɔgɩ dɩ Nazarɛtɩ tu Zezi mʋ.»

⁷² Pɩyɛɛrɩ ma du durǝ, yɩ o ta fʋ o wɩ: «A brɩ a yǝri nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ.»

⁷³ Kʋ na kɩ fɩɩn tɩn, nɔɔna badonnǝ ma vu ba ta dɩ Pɩyɛɛrɩ ba wɩ: «Nmʋ sɩɩnɩ n yɩ ba kɔgɔ kʋm wʋ nɔɔnʋ dɩdʋa mʋ. Nmʋ ŋwaŋa kam mʋ brɩ nɩ n sɩɩnɩ n nuŋi dáanɩ mʋ.»

⁷⁴ O laan ma sɔɔlɩ o pa o tɩtɩ, sɩ kʋ brɩ nɩ o taanɩ dɩm yɩ cɩga, yɩ o wɩ: «A brɩ a yǝri nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ.»

O na tagɩ kʋntʋ tɩn, cɩbwɩʋ laan ma da kʋ keeri. ⁷⁵ Pɩyɛɛrɩ laan ma guli Zezi ya na tagɩ kʋlʋ dɩd-o o wɩ: «Kʋ na wʋ́ loori sɩ cɩbwɩʋ keeri tɩn, nmʋ wʋ́ fʋ kuni bɩtɔ nɩ n yǝri amʋ.» O na guli kʋntʋ tɩn, o laan ma nuŋi, yɩ o tiini o keeri zanzan.

27

Ba na jaanɩ Zezi ba vu Pilatɩ te te tɩn

(Marɩkɩ 15:1, Luki 23:1-2, Zan 18:28-32)

¹ Tɩga na tu ka pʋʋrɩ tɩtɩɩtɩ tɩn, Zwifǝ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ ba tɩʋ kʋm nakwa bam maama ma kɩ ni daanɩ, sɩ ba pa ba gʋ Zezi. ² Ba ma ja-o ba vɔ, yɩ ba ja-o ba vu ba kɩ gʋvɩrma tu Pilatɩ jɩŋa nɩ.

Zudasɩ na gʋ o tɩtɩ te tɩn

(Tɩtʋŋa Tɔnɔ 1:18-19)

³ Zudasɩ wʋlʋ na yǝgi Zezi o pa nɔɔna bam tɩn na lwarɩ nɩ ba di o sarɩya yɩ ba lagɩ ba gʋ-o tɩn, o wʋ laan ma cɔgɩ dɩ o na kɩ kʋlʋ tɩn, yɩ o joori o kwe sǝbu-dala fiintɔ kʋm, sɩ o pa kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ nakwa bam. ⁴ O ma ta dɩ ba o wɩ: «Amʋ kɩ wo-balɔrɔ, dɩ a na yǝgi nɔɔnʋ wʋlʋ na wʋ kɩ kʋlʋkʋlʋ tɩn a pa abam yɩ ba lagɩ ba gʋ-o tɩn.»

Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Dɩbam yigǝ tǝrǝ, kʋ tɔgɩ dɩ n tɩtɩ.»

⁵ O laan ma kwe sǝbu kʋm o vu o dɩ o yagɩ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ, yɩ o daarɩ o vu o kuuri ŋʋna o tɩ.

⁶ Kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɛɛn ma kwe sǝbu kʋm yɩ ba wɩ: «Sǝbu kʋntʋ yɩ jana nyɩm mʋ, kʋ culǝ sɩ dɩ́ gwaanɩ-kʋ Wɛ-digǝ sǝbiǝ bam wʋnɩ.»

⁷ Ba ma bwɛ daanɩ, yɩ ba ma-kʋ ba yǝgi tɩga kadoŋ, ka yɩrɩ mʋ ‹Kamɔ-mɔrʋ tɩga›, yɩ ba ma kɩ vǝrǝ yibeelǝ jǝgǝ. ⁸ Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ nɔɔna jɩgɩ jǝgǝ kam kʋntʋ ba ma bǝ nɩ ‹Jana tɩga›, sɩ kʋ ba kʋ yi zɩm.

^9-10 Kʋntʋ ma pa Wɛ nijoŋnu Zeremi dɛɛn na tagɩ kʋlʋ faŋa faŋa tɩn ba sɩɩnɩ kʋ kɩ. O dɛɛn tagɩ o wɩ: «Ba kwe sǝbu-dala fiintɔ mʋ, ba ma yǝgi kamɔ-mɔrʋ tɩga kam, nɩ Baŋa-Wɛ dɛɛn na pɛ-nɩ ni, sɩ a ta te tɩn. Kʋ maa yɩ sǝbu kʋlʋ Yisɩrayɛlɩ dwi tiinǝ bam na sɛ sɩ ba ma yǝgi nɔɔnʋ wʋm tɩn mʋ.»

Pilatɩ na bwe Zezi taanɩ te tɩn

(Marɩkɩ 15:2-15, Luki 23:3-5, 13-25, Zan 18:33-19:16)

¹¹ Zezi ma zaŋɩ o zɩgɩ gʋvɩrma tu Pilatɩ yigǝ nɩ. Gʋvɩrma tu wʋm ma bwe-o o wɩ: «Nmʋ mʋ yɩ Zwifǝ bam pɛ wʋm na?»

Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Mʋ ka da n taga.»

¹² Kʋ daarɩ Zwifǝ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ ba nakwa bam na ŋɔɔnɩ taanɩ dɩlʋ maama ba pa-o tɩn, o wʋ lǝri kʋlʋkʋlʋ. ¹³ Pilatɩ ma ta dɩd-o o wɩ: «Nmʋ wʋ ni ba na ŋɔɔnɩ kʋlʋ maama ba pa nmʋ tɩn na?»

¹⁴ Zezi ma wʋ sɛ sɩ o lǝri ba taanɩ dɩm dɩlʋdɩlʋ. Kʋ ma pa gʋvɩrma tu wʋm tiini o yɩ yǝǝu dɩd-o.

¹⁵ Bɩm maama Pakɩ candiǝ kam maŋa na yǝni ka yi, gʋvɩrma tu wʋm yǝni o lɩ pɩɩnʋ dɩdʋa mʋ o pa nɔn-kɔgɔ kʋm, nɩnɛɛnɩ bantʋ na lagɩ wʋlʋ tɩn. ¹⁶ Kantʋ maŋa kam nɩ pɩɩnʋ wʋdoŋ maa wʋra, o yɩrɩ mʋ Barabasɩ. Nɔɔna maama dɛɛn ye o kǝm-balwaarʋ tɩm ni nɩ. ¹⁷ Nɔɔna bam na tu ba la daanɩ tɩn, Pilatɩ ma bwe-ba o wɩ: «Abam lagɩ sɩ a yagɩ bantʋ wɔɔ mʋ a pa abam? Kʋ yɩ Barabasɩ mʋ naa Zezi wʋlʋ ba na bǝ-o nɩ Krisi tɩn mʋ?» ¹⁸ O dɛɛn bwe-ba kʋntʋ, bɛŋwaanɩ o ye nɩ, kʋ yɩ wʋ-gʋrʋ ŋwaanɩ mʋ ba jaanɩ Zezi ba kɩ o jɩŋa nɩ.

¹⁹ Pilatɩ na je sarɩya dim jǝgǝ kam nɩ tɩn, o kaanɩ ma tʋŋɩ ni o pa-o o wɩ: «Yɩ zaŋɩ n kɩ nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ kʋlʋkʋlʋ, o na jɩgɩ cɩga tɩn ŋwaanɩ. Bɛŋwaanɩ tɩtɩɩ dɩntʋ nɩ amʋ tiini a na yaara zanzan dɩ nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ dɩndwɩa wʋnɩ.»

²⁰ Zwifǝ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ ba nakwa bam ma sʋgɩ nɔn-kɔgɔ kʋm, sɩ ba ta dɩ Pilatɩ nɩ, o yagɩ Barabasɩ o pa-ba, sɩ o daarɩ o pa ba gʋ Zezi. ²¹ Pilatɩ daa ma joori o bwe-ba o wɩ: «Nɔɔna bantʋ bale wʋnɩ, abam lagɩ sɩ a yagɩ wɔɔ mʋ a pa abam?»

Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Barabasɩ.»

²² Pilatɩ laan ma bwe-ba o wɩ: «Sɩ kʋ na yɩ Zezi wʋlʋ ba na bǝ-o nɩ Krisi tɩn, abam wɩ a kɩ-o ta mʋ?»

Ba maama ma ta dɩd-o ba wɩ: «Pa-o tʋʋn-dagara * baŋa nɩ n gʋ.»

²³ O ma joori o bwe-ba o wɩ: «Wʋntʋ kɩ bɛɛ mʋ o cɔgɩ?»

Ba laan ma tiini ba kaasɩ baŋa baŋa ba wɩ: «Pa-o tʋʋn-dagara baŋa nɩ n gʋ.»

²⁴ Pilatɩ ma lwarɩ nɩ kʋ ba jɩgɩ kuri sɩ o taa ŋɔɔnɩ taan taan, kʋ na lagɩ kʋ ja bʋbwaka kʋ ba tɩn ŋwaanɩ. O ma joŋi na o ma san o jɩa nɔn-kɔgɔ kʋm maama yigǝ nɩ, yɩ o wɩ: «A yigǝ tɔgɩ ka tǝri nɔɔnʋ wʋntʋ tʋʋnɩ dɩm wʋnɩ. Kʋ yɩ abam yigǝ mʋ.»

²⁵ Nɔn-kɔgɔ kʋm maama ma lǝr-o ba wɩ: «Yagɩ sɩ o tʋʋnɩ dɩm caa taa tɔgɩ dɩbam dɩ dɩ́ biǝ.»

²⁶ O laan ma yagɩ Barabasɩ o pa-ba. O ma daarɩ o pa ba magɩ Zezi, yɩ o pa-ba cwǝŋǝ sɩ ba ja-o ba vu ba pa tʋʋn-dagara baŋa nɩ ba gʋ.

Ba na jaanɩ Zezi ba vu ba pa tʋʋn-dagara baŋa nɩ te tɩn

(Marɩkɩ 15:16-41, Luki 23:26-49, Zan 19:2-3, 17-30)

²⁷ Gʋvɩrma tu wʋm pamaŋna bam laan ma ja Zezi ba vu ba zʋ o sɔŋɔ kʋm kʋnkɔlɔ. Pamaŋna kɔgɔ kʋm maama ma gilim-o da. ²⁸ Ba ma lɩ o gwaarʋ tɩm, yɩ ba daarɩ ba zʋ-o gwar-sʋŋʋ. ²⁹ Ba ma sɔ sabarɩ yipugǝ ba pu o yuu nɩ. Ba ma kwe miu ba ma ji nacǝgǝ ba kɩ o jazɩm nɩ. Ba laan ma yáal-o ba mwana, yɩ ba ve ba kuni doonǝ o yigǝ nɩ, yɩ ba tɛ ba wɩ: «Zwifǝ bam pɛ, dɩnle.» ³⁰ Ba ma daarɩ ba twɩ lileeru ba yagɩ o yɩra nɩ, yɩ ba jɩgɩ miu kʋm ba lɔɛ o yuu nɩ.

³¹ Ba na mwan-o ba ti tɩn, ba laan ma lɩ gwar-sʋŋʋ kʋm, yɩ ba daarɩ ba joori ba zʋ-o o tɩtɩ gwaarʋ tɩm. Ba laan ma ja-o ba nuŋi ba vu sɩ ba pa-o tʋʋn-dagara * baŋa nɩ.

³² Ba na jɩg-o ba maa kɛ tɩn, ba ma jeeri nɔɔnʋ wʋdoŋ, o yɩrɩ mʋ Simɔn o nuŋi Sirɛɛnɩ mʋ. Pamaŋna bam ma fɩ-o ba pa o joŋi tʋʋn-dagara kam o zɩŋɩ sɩ ba vu. ³³ Ba maama ma vu ba yi jǝgǝ kadoŋ ba na bǝ sɩ ‹Goligota› tɩn. Yɩrɩ dɩm kʋntʋ kuri mʋ ‹Yukol-pʋa piu›. ³⁴ Ba na yi da tɩn, ba ma kɩ sana ba gwaanɩ dɩ liri sɩlʋ ni na cana tɩn ba pa Zezi sɩ o nyɔ. O ma laŋɩ o nii, yɩ o wʋ sɛ sɩ o nyɔ.

³⁵ Ba laan ma ja-o ba pa tʋʋn-dagara kam baŋa nɩ. Ba na pag-o kʋntʋ tɩn, ba ma kwe o gwaarʋ tɩm sɩ ba maŋɩ-tɩ ba pa daanɩ. Ba ma ta jɔrɔ sɩ ba nii, wɔɔ mʋ wʋ́ twǝri kʋlʋ o na lagɩ tɩn. ³⁶ Ba laan ma je da ba yɩr-o.

³⁷ Ba dɛɛn ma tanɩ tɔnɔ dagara kam yɩra nɩ Zezi yuu baŋa nɩ, sɩ kʋ brɩ kʋlʋ o na kɩ o cɔgɩ yɩ ba gʋ-o tɩn. Ba dɛɛn pʋpʋnɩ ba wɩ:

«Wʋntʋ yɩ Zezi wʋlʋ na yɩ Zwifǝ bam pɛ tɩn mʋ.»

³⁸ Ba ma daarɩ ba ja ŋwɩɩna bale ba pa dagarɩ sɩdonnǝ baŋa nɩ. Ba ma cwi dɩdʋa Zezi jazɩm nɩ. Wʋwʋm maa wʋ o jagwiǝ nɩ. ³⁹ Nɔɔna balʋ na tɔgɩ da ba kɛ tɩn maa niǝ, yɩ ba gɔgɩsɩ ba yuni yɩ ba twɩ-o. Ba maa yáal-o, ⁴⁰ yɩ ba wɩ: «Nmʋ ya na bʋŋɩ sɩ n cɔgɩ Wɛ-di-kamunu * kʋm n dɩ tɩga nɩ sɩ n daarɩ n ma da yatɔ n joori n fɔgɩ n lɔ-ka tɩn, nmʋ na sɩɩnɩ n yɩ Baŋa-Wɛ Bu, sɩ n laan vrɩ n tɩtɩ, n tu dagara kam yuu nɩ sɩ dɩ́ nii.»

⁴¹ Zwifǝ nakwa bam dɩ ba kaanɩm yigǝ tiinǝ dɩ ba cullu karanyɩna tiinǝ bam dɩ maa twɩ-o ba mwana, yɩ ba tɛ daanɩ ba wɩ: ⁴² «O yǝni o vrɩ nɔɔna badonnǝ ŋwɩa, yɩ o laan warɩ o tɩtɩ ŋwɩa o vrɩ. O maa brɩ nɩ o yɩ Yisɩrayɛlɩ * dwi tiinǝ pɛ mʋ. O laan nan tu dagara kam yuu nɩ lele sɩ dɩ́ nii, sɩ dɩ́ wʋ́ ba dɩ́ sɩɩnɩ dɩ́ sɛ-o. ⁴³ O ta brɩ nɩ o tɩɩgɩ Wɛ, yɩ o tɛ sɩ o yɩ Wɛ Bu mʋ. Kʋntʋ, Wɛ na sɩɩnɩ DƖ lag-o, sɩ DƖ laan joŋ-o DƖ yagɩ.»

⁴⁴ Ŋwɩɩna balʋ ba na pagɩ dagarɩ sɩm baŋa nɩ ba wǝli da tɩn dɩ maa jɩg-o ba twɩ kʋntʋ doŋ.

⁴⁵ Kʋ ma vu kʋ yi maŋa kam wɛ na tu dɩ yi yuparɩ baŋa nɩ tɩn. Lʋgʋ kʋm maama ma ba kʋ ji lim kʋ vu kʋ yi wɛ-gunim maŋa nɩ, ⁴⁶ kʋ kɩ nɩnɛɛnɩ luu batɔ mʋ te. Maŋa kam kʋntʋ nɩ Zezi laan ma kaasɩ baŋa baŋa dɩ kwǝr-dɩa o wɩ: «Eli, Eli, lɛma sabakɩtani?» Taanɩ dɩntʋ kuri mʋ: «Amʋ Wɛ, amʋ Wɛ, bɛɛ mʋ kɩ yɩ n yagɩ amʋ?»

⁴⁷ Nɔɔna balʋ na zɩgɩ da yɩ ba ni taanɩ dɩm tɩn ma bʋŋɩ nɩ, o bǝ Eli * mʋ sɩ o ba. ⁴⁸ Ba dɩdʋa ma kɩ lɩla o duri o vu o kwe sɩpɔɔ. O ma dɩ-kʋ sa-nywana wʋnɩ, yɩ o daarɩ o kɩ-kʋ miu ni nɩ, o vu o te o pa Zezi sɩ o nyɔ. ⁴⁹ Nɔɔna badaara bam na nɛ kʋntʋ tɩn, ba maa wɩ: «Yagɩ sɩ dɩ́ cǝgi dɩ́ nii, Eli wʋ́ ba o joŋ-o o yagɩ na?»

⁵⁰ Zezi daa ma joori o kaasɩ dɩ kwǝr-dɩa baŋa baŋa. O laan ma pa o siun ti.

⁵¹ Zezi na tɩgɩ kʋntʋ tɩn, gɔrɔ kʋlʋ ba na lǝgi ba ma cɩ Wɛ-di-laa * kʋm tɩn ma kaarɩ bɩle, kʋ zɩgɩ baŋa nɩ kʋ tu kʋ kwaarɩ kʋ kuri. Tɩga kam maa sisiŋǝ, yɩ pulwaarʋ bagɩ tɩ yarɩ. ⁵² Yibeelǝ yam ma puri. Kʋ daarɩ Wɛ nɔn-ŋʋna balʋ ya na tɩgɩ tɩn zanzan ma joori ba bi ba yagɩ tʋʋnɩ, ⁵³ yɩ ba nuŋi ba yibeelǝ wʋnɩ, maŋa kalʋ Zezi tɩtɩ na tu o bi o yagɩ tʋʋnɩ tɩn kwaga nɩ. Bantʋ laan ma vu ba zʋ Wɛ tɩtɩ tɩʋ Zeruzalɛm wʋ ba pa nɔɔna zanzan na-ba.

⁵⁴ Pamaŋna bam yigǝ tu wʋm dɩ o nɔɔna balʋ na wʋra ba yɩrɩ Zezi tɩn ma na tɩga kam sisiŋim dɩm, dɩ kʋlʋ maama na kɩ tɩn. Fʋʋnɩ ma tiini dɩ zʋ-ba, yɩ ba tɛ ba wɩ: «Nɔɔnʋ wʋntʋ ya sɩɩnɩ o yɩ Baŋa-Wɛ Bu mʋ.»

⁵⁵ Kaana zanzan dɩ tɔgɩ ba wʋra, ba ma zɩgɩ yigǝ yigǝ yɩ ba niǝ. Bantʋ dɛɛn ya tɔgɩ dɩ Zezi mʋ ba nuŋi Galile ba ba, yɩ ba yǝni ba tɔgɩ ba zǝn-o. ⁵⁶ Mari wʋlʋ na nuŋi Magɩdala tɩn dɛɛn tɔgɩ o wʋ kaana bam kʋntʋ wʋnɩ, dɩdaanɩ Mari wʋlʋ na yɩ Zakɩ dɩ Zʋzɛfʋ nu tɩn, kʋ wǝli dɩ Zebede biǝ bam nu.

Ba na kɩ Zezi bɔɔnɩ wʋnɩ te tɩn

(Marɩkɩ 15:42-47, Luki 23:50-56, Zan 19:38-42)

⁵⁷ Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɛɛn mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Zʋzɛfʋ, o na nuŋi Arimatɩ, yɩ o kwǝri o yɩ nadum. Wʋntʋ dɩ dɛɛn yɩ Zezi karabu mʋ. Tɩga dɛɛn na lagɩ ka yi tɩn, ⁵⁸ o ma zaŋɩ o vu Pilatɩ te, sɩ o loor-o cwǝŋǝ sɩ o vu o kwe Zezi yɩra yam o kɩ. Pilatɩ ma sɛ, yɩ o pa ni sɩ ba kwe Zezi yɩra yam ba pa-o. ⁵⁹ Zʋzɛfʋ laan ma vu o kwe Zezi yɩra yam o pipiri-ya dɩ gar-jalɩ dɩlʋ na lana tɩn. ⁶⁰ Ba ma daarɩ ba kwe-ya ba ja vu ba tiŋi piu bɔɔnɩ wʋnɩ. Dɩntʋ maŋɩ dɩ yɩ o tɩtɩ nyɩm mʋ, ba dɛɛn lugi-dɩ piu yɩra nɩ mʋ. Dɩ yɩ bɔn-dʋʋrɩ mʋ. Ba na tiŋi Zezi yɩra yam da tɩn, ba laan ma bibili kandwɛ-pulɔgɔ kamunu ba ma pɩ bɔɔnɩ dɩm ni, yɩ ba daarɩ ba viiri. ⁶¹ Ba na wʋra ba kɩ-o kʋntʋ tɩn, Mari wʋlʋ na nuŋi Magɩdala tɩn dɩ Mari wʋdoŋ wʋm maa je yibeeli dɩm yigǝ nɩ ba niǝ.

Ba na pɛ pamaŋna yɩrɩ yibeeli dɩm te tɩn

⁶² Dɛ dɩm Zwifǝ bam na yǝni ba ti ba yigǝ sɩ ba siun dɛ dɩm laan yi tɩn ma kɛ. Tɩga na pʋʋrɩ yɩ kʋ yɩ ba siun dɛ dɩm tɩn, Zwifǝ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ Farizɩan tiinǝ bam laan ma zaŋɩ ba vu Pilatɩ te. ⁶³ Ba ma ta dɩd-o ba wɩ: «Dɩbam tu, dɩ́ guli nɩ, vwan nyɩm wʋm ya na wʋra maŋa kalʋ tɩn, o dɛɛn tagɩ o wɩ, wʋm wʋ́ joori o bi da yatɔ dɛ nɩ. ⁶⁴ Kʋntʋ ŋwaanɩ, nan pa ni sɩ nɔɔna wuuri ba vu ba fǝri yibeeli dɩm ni, sɩ ba fɔgɩ ba taa yɩrɩ-dɩ sɩ kʋ vu kʋ yi da yatɔ yam. Kʋ na daɩ kʋntʋ, o karabiǝ bam wʋ́ wanɩ ba vu ba kwe-o ba ja viiri, yɩ ba daarɩ ba ta dɩ nɔɔna ba wɩ, o bi o yagɩ tʋʋnɩ mʋ. Kʋntʋ ma wʋ́ pa ba vwan yam laan tiini ya ji cɩga kʋ dwǝni pulim dɩm nɩ.»

⁶⁵ Pilatɩ ma sɛ yɩ o wɩ: «Abam jɩgɩ nɔɔna. Nan pa-na ba vu sɩ ba kwaanɩ ba taa yɩrɩ-dɩ, sɩ kʋ maŋɩ dɩ abam na lagɩ te tɩn.»

⁶⁶ Ba ma zaŋɩ ba vu yibeeli dɩm jǝgǝ kam, ba fǝri dɩ ni kandwɛ kamunu kʋm na pɩ tɩn. Ba ma daarɩ ba yagɩ nɔɔna da sɩ ba taa yɩrɩ-dɩ.

28

Zezi na bi o yagɩ tʋʋnɩ te tɩn

(Marɩkɩ 16:1-8, Luki 24:1-12, Zan 20:1-10)

¹ Ba siun dɛ dɩm na kɛ tɩn, tɩ-bra-pʋra nɩ *f7 * Mari wʋlʋ na nuŋi Magɩdala tɩn dɩ Mari wʋdoŋ wʋm ma zaŋɩ ba vu yibeeli dɩm jǝgǝ kam sɩ ba nii. ² Tɩga ma da ka sisiŋi zanzan. Baŋa-Wɛ malɛka * ma nuŋi wɛyuu nɩ, ka tu ka ba ka bibili kandwɛ kamunu kʋm ka yagɩ daa nɩ, yɩ ka daarɩ ka jǝni dɩ baŋa nɩ. ³ Ka yibiyǝ maa tiini ka nyɩɩna nɩ dʋa na pɩpɩlɩ te tɩn, yɩ ka gwaarʋ tɩm dɩ tiini tɩ pɩɩrɩ parɩ parɩ. ⁴ Nɔɔna balʋ na wʋra ba yɩrɩ yibeeli dɩm tɩn ma bǝri dɩ fʋʋnɩ nɩnɛɛnɩ ba tɩgɩ mʋ te.

⁵ Malɛka kam laan ma ta dɩ kaana bam ka wɩ: «Á yɩ taá kwarɩ fʋʋnɩ. Amʋ ye nɩ abam lagɩ sɩ á na Zezi wʋlʋ ba na jaanɩ ba pa tʋʋn-dagara kam baŋa nɩ ba gʋ tɩn mʋ. ⁶ O nan tǝri yo. O joori o bi o yagɩ tʋʋnɩ, nɩnɛɛnɩ o ya na maŋɩ o ta kʋlʋ dɩ abam tɩn. Nan ba-na á nii o yɩra yam ya na tigi mɛ tɩn. ⁷ Abam nan kɩ lɩla á vu á ta dɩ o karabiǝ bam nɩ, Wɛ pɛ o joori o bi o yagɩ tʋʋnɩ, yɩ o laan wʋ́ da yigǝ o vu o taa cǝgi abam Galile nɩ. Dáanɩ mʋ á wʋ́ vu á na-o. Mʋ kʋlʋ a na lagɩ a ta a brɩ abam tɩn.»

⁸ Malɛka kam na tagɩ kʋntʋ tɩn, kaana bam ma kɩ lɩla ba nuŋi yibeeli dɩm jǝgǝ kam nɩ ba maa kɛa, yɩ fʋʋnɩ dɩ wʋpolo kamunu jɩgɩ-ba. Ba ma duri ba vu sɩ ba ta dɩ Zezi karabiǝ bam kʋlʋ na kɩ tɩn.

⁹ Ba na maa kɛ tɩn, Zezi ma da o jeeri-ba, yɩ o kɩ-ba le. Ba ma vu ba yi o te, ba kuni doonǝ ba ja o nɛ yɩ ba zul-o. ¹⁰ Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Á yɩ taá kwarɩ fʋʋnɩ. Ve-na a ko-biǝ bam te, sɩ á ta dɩ ba sɩ ba vu Galile, sɩ dáanɩ mʋ baá na amʋ.»

¹¹ Kaana bam na nuŋi yibeeli dɩm jǝgǝ kam nɩ kʋntʋ tɩn, nɔɔna balʋ na wʋra ba yɩrɩ-dɩ tɩn badaara ma zaŋɩ ba joori ba vu tɩʋ kʋm wʋ, yɩ ba ta kʋlʋ maama na kɩ tɩn ba brɩ Zwifǝ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam. ¹² Kaanɩm yigǝ tiinǝ bam laan ma vu ba ŋɔɔnɩ dɩ tɩʋ kʋm nakwa bam. Ba ma kɩ ni daanɩ yɩ ba kwe sǝbu-fɔrɔ ba pa pamaŋna bam, ¹³ yɩ ba wɩ: «Abam maŋɩ sɩ á ta nɩ, Zezi karabiǝ bam mʋ tu tɩtɩɩ nɩ, ba ŋɔ o yɩra yam ba kwe ba ja viiri, yɩ abam tigi á dɔa. ¹⁴ Gʋvɩrma tu wʋm nan na tu o lwarɩ kʋ ni nɩ, yɩ kʋ na jɩgɩ taanɩ, dɩbam wʋ́ ŋɔɔnɩ dɩ́ joŋi abam dɩ́ yagɩ, sɩ liǝ yɩ taa jɩgɩ abam.»

¹⁵ Pamaŋna bam ma joŋi sǝbu kʋm, yɩ ba sɩɩnɩ ba kɩ kʋlʋ ba na tagɩ-ba sɩ ba kɩ tɩn. Mʋ taanɩ dɩntʋ mʋ Zwifǝ bam jɩgɩ ba tɛa, kʋ ba kʋ yi zɩm maama.

Zezi na ŋɔɔnɩ kʋlʋ dɩ o karabiǝ bam o kweeli tɩn

(Marɩkɩ 16:14-18, Luki 24:36-49, Zan 20:19-23, Tɩtʋŋa Tɔnɔ 1:6-8)

¹⁶ Zezi karabiǝ fugǝ-dɩdʋa kam laan ma zaŋɩ ba vu Galile, piu kʋlʋ yuu nɩ o na maŋɩ o ta dɩ ba sɩ ba vu tɩn. ¹⁷ Ba ma sɩɩnɩ ba vu ba na-o, yɩ ba kuni doonǝ ba zul-o. Badaara maa ta jɩgɩ bʋbwɛa dɩd-o. ¹⁸ Zezi laan ma vu o yi ba te, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: «Wɛ pɛ-nɩ dam sɩ a taa te wɛyuu dɩ tɩga baŋa wǝǝnu maama. ¹⁹ Kʋntʋ ŋwaanɩ, nan ve-na lʋgʋ baŋa dwi tiinǝ maama te, sɩ á pa ba ji amʋ karabiǝ, sɩ á daarɩ á miisi-ba na wʋnɩ dɩ amʋ Ko Wɛ yɩrɩ, dɩ amʋ na yɩ DƖ Bu tɩn yɩrɩ, dɩ DƖ Joro * kʋm yɩrɩ ŋwaanɩ, ²⁰ sɩ á daarɩ á brɩ-ba sɩ ba sɛ woŋo kʋlʋ maama amʋ na pɛ abam ni sɩ á kɩ tɩn. Nan taá ye-na nɩ, amʋ wʋ́ ta wʋra dɩ abam maŋa maama, sɩ kʋ vu kʋ yi lʋgʋ tiim maŋa.» ^4:12\f3 9:17 Zwifǝ bam dɛɛn yǝni ba kɩ sana lɔɔrʋ wʋnɩ mʋ, sɩ ka keeri.

MRK

Marɩkɩ

Wɛ taanɩ dɩlʋ Marɩkɩ na pʋpʋnɩ tɩn na brɩ dɩbam kʋlʋ tɩn mʋ tɩntʋ

Marɩkɩ yɩ wʋlʋ dɛɛn na tɔgɩ o tʋŋɩ Wɛ tɩtʋŋa o zǝni Pooli dɩ Pɩyɛɛrɩ tɩn mʋ. (Nii-na Tɩtʋŋa Tɔnɔ 13:5, Kolɔsɩ 4:10, 1 Pɩyɛɛrɩ 5:13.)

Marɩkɩ tɔnɔ kʋm brɩ nɩ Zezi yɩ Wɛ Bu mʋ, o jɩgɩ ni woŋo maama baŋa nɩ (Marɩkɩ 1:1 dɩ 15:39).

Marɩkɩ dɛ yigǝ o pʋpʋnɩ Zan wʋlʋ na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn na tu o kwɛ cwǝŋǝ o pa Zezi te tɩn. O ta brɩ Zezi dɩ dɛɛn na pɛ Zan miis-o na wʋnɩ te dɩ sʋtaanɩ na maŋ-o te tɩn (Marɩkɩ 1:1-13).

O brɩ Zezi na bǝŋi nɔɔna sɩ ba taa tɔg-o te, dɩ o na zaasɩ nɔɔna te, dɩ o na pɛ yawɩɩna na yazurǝ yɩ o zǝli ciciri nɔɔna yɩra nɩ, yɩ o yagɩ nɔɔna lwarɩm o ma cɛ-ba te tɩn (Marɩkɩ 1:14-10:52).

Zezi wuuri o ta dɩ o karabiǝ bam nɩ, o na ve Zeruzalɛm, oó na yaara yɩ o tɩ, sɩ o laan joori o bi o yagɩ tʋʋnɩ. Ba nan wʋ ni o taanɩ dɩm kuri (Marɩkɩ 8:31-32 dɩ 9:30-32 dɩ 10:32-34).

Zezi dɛɛn na maa zʋʋrɩ Zeruzalɛm tɩn, nɔn-kɔgɔ zul-o zanzan. Zwifǝ yigǝ tiinǝ bam maa cul-o. O laan ma zaasɩ nɔn-kɔgɔ kʋm dɩ o karabiǝ bam dɩ o dʋna dɩ o maa guri (pɔɔrɩm 11-13).

Tɔnɔ kʋm tiim jǝgǝ nɩ Marɩkɩ brɩ Zezi na tɩgɩ tʋʋn-dagara baŋa nɩ yɩ o joori o bi te tɩn (pɔɔrɩm 14-16).

Wɛ taanɩ dɩlʋ

MARƖKƖ

na pʋpʋnɩ tɩn

1

Zan na miisi nɔɔna na wʋnɩ yɩ o brɩ-ba te tɩn

(Matiyu 3:1-12, Luki 3:1-17, Zan 1:19-28)

¹ Baŋa-Wɛ Bu Zezi Krisi * kwǝr-ywǝŋǝ kam na puli te tɩn mʋ tɩntʋ: ² Kʋ kɩ nɩ Wɛ nijoŋnu Ezayi * na maŋɩ o pʋpʋnɩ kʋlʋ faŋa faŋa yɩ o tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ o wɩ:

«Nii, amʋ Wɛ lagɩ a tʋŋɩ a nɔɔnʋ mʋ,

sɩ o da nmʋ yigǝ o vu o kwɛ cwǝŋǝ kalʋ nmʋ na wʋ́ ba n tɔgɩ da tɩn.»

³ «Nɔɔnʋ mʋ wʋ kagʋa wʋnɩ o tɔɔlɩ kwǝrǝ o wɩ:

‹Zaŋɩ-na á fɔgɩ á kwɛ dɩ́ Yuutu wʋm cwǝŋǝ kam,

o na lagɩ o ba o tɔgɩ da tɩn.

Pa-na cwe sɩlʋ o na lagɩ o ba o tɔgɩ tɩn fɔgɩ sɩ yɔɔrɩ lanyɩranɩ.› »

⁴ Kʋ dɛɛn sɩɩnɩ kʋ kɩ kʋntʋ doŋ mʋ. Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɛɛn mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Zan. O maa wʋ kagʋa wʋnɩ, yɩ o miisi nɔɔna na wʋnɩ Wɛ ŋwaanɩ. O maa yǝni o tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ, o brɩ nɔɔna nɩ ba maŋɩ sɩ ba lǝni ba wʋrʋ ba yagɩ kǝm-balwaarʋ, sɩ ba daarɩ ba pa o miisi-ba na wʋnɩ, sɩ Wɛ laan wʋ́ yagɩ ba lwarɩm DƖ ma cɛ-ba. ⁵ Nɔɔna zanzan maa yǝni ba nuŋi Zude tɩ-biǝ bam maama dɩ Zeruzalɛm ba ve o te. Ba na ve o te kʋntʋ tɩn, ba maa tɛ ba brɩ kʋlʋ ba na kɩ ba cɔgɩ tɩn. O laan maa paɩ ba tu Zʋrdɛn bugǝ kam wʋnɩ, yɩ o miisi-ba na wʋnɩ Wɛ ŋwaanɩ.

⁶ Zan dɛɛn zʋʋrɩ gɔrɔ kʋlʋ ba na sɔgɩ dɩ yogondi kʋrʋ tɩn mʋ. O maa maɩ kilǝ o ja o tǝŋǝ. O wʋdiu mʋ yɩ kayɩra dɩ tʋʋrʋ. ⁷ O maa tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ dɩ nɔɔna bam o wɩ: «Nɔɔnʋ wʋdoŋ wʋ́ saŋɩ amʋ kwaga o ba, wʋntʋ tiini o dwe amʋ. A wʋ maŋɩ sɩ a tiiri a lɩ o nɛ natra a pa-o. ⁸ Amʋ miisi abam na wʋnɩ mʋ. Wʋntʋ nan na tuǝ, oó miisi abam Wɛ Joro * kʋm wʋnɩ.»

Zan na miisi Zezi Krisi na wʋnɩ te tɩn

(Matiyu 3:13-4:11, Luki 3:21-22, 4:1-13)

⁹ Maŋa kam kʋntʋ nɩ, Zezi dɛɛn ma nuŋi Galile tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Nazarɛtɩ. O ma vu o yi Zan te, yɩ o tu Zʋrdɛn bugǝ kam wʋ yɩ Zan miis-o na wʋnɩ. ¹⁰ Zezi na maa nuŋi na bam wʋnɩ tɩn, o ma na wɛyuu na pʋrɩ yɩ Wɛ Joro * kʋm tɔgɩ da kʋ tu o baŋa, yɩ kʋ nyɩ dɩ kunkwǝŋǝ te. ¹¹ O ma ni kwǝrǝ laan na ŋɔɔnɩ wɛyuu nɩ ka wɩ:

«Nmʋ mʋ yɩ amʋ bu-dʋa a na soe dɩ a wʋ maama.

A tiini a jɩgɩ wʋpolo zanzan dɩ nmʋ.»

¹² Kʋ na-niǝ da mʋ Wɛ Joro kʋm dɛ kʋ pa o vu kagʋa wʋ. ¹³ O maa wʋ kagʋa kam wʋnɩ taan da fiinna. O na wʋra tɩn, sʋtaanɩ * laan ma tui o te, sɩ dɩ gan-o sɩ o ya kɩ o cɔgɩ. O maa zʋʋrɩ dɩ kagʋ-vara, yɩ Wɛ malɛsɩ * dɩ tui o te sɩ zǝn-o.

Zezi na bǝŋi nɔɔna bana sɩ ba taa tɔg-o te tɩn

(Matiyu 4:12-22, Luki 4:14-15, 5:1-11)

¹⁴ Ba dɛɛn ma ja Zan ba kɩ pɩɩna digǝ nɩ. Kʋntʋ kwaga nɩ Zezi ma joori o vu Galile. O maa wʋra o tɔɔlɩ Wɛ kwǝr-ywǝŋǝ kam o brɩ nɔɔna, ¹⁵ yɩ o wɩ: «Maŋa kam laan yiǝ, Wɛ paarɩ dɩm na lagɩ dɩ ba nɔɔna tɩtarɩ nɩ tɩn. Kʋntʋ ŋwaanɩ, lǝni-na á wʋrʋ á yagɩ kǝm-balwaarʋ tɩm, sɩ á daarɩ á sɛ Wɛ kwǝr-ywǝŋǝ kam.»

¹⁶ Zezi dɛɛn maa wʋ Galile nɩnɩʋ kʋm ni nɩ o veǝ. O ma na nɔɔna bale, ba na yɩ cʋrʋ. Ba dɩdʋa yɩrɩ mʋ Simɔn. O nyaanɩ yɩrɩ mʋ Andre. Ba yɩ kalǝŋ-jara mʋ. Ba maa wʋ na bam wʋnɩ ba dʋlɩ bʋrɩ sɩ ba ma ja kale. ¹⁷ Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Zaŋɩ-na á ba á taá tɔgɩ amʋ. Aá pa á taá beeri nɔɔna mʋ á pa-nɩ, sɩ ba taa tɔgɩ-nɩ, nɩ á na yǝni á jaanɩ kale te tɩn.» ¹⁸ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba ma zaŋɩ lɩla ba yagɩ ba bʋrɩ sɩm, yɩ ba vu ba tɔgɩ o kwaga.

¹⁹ Zezi na ve yigǝ fɩnfɩɩn tɩn, o daa ma na nɔɔna bale. Ba dɩdʋa yɩrɩ mʋ Zakɩ. O nyaanɩ dɩ maa wʋra, o yɩrɩ mʋ Zan. Ba ko yɩrɩ mʋ Zebede. Ba maa wʋ naboro wʋnɩ ba kwɛ ba bʋrɩ. ²⁰ O laan ma bǝŋi-ba. O na bǝŋi-ba kʋntʋ tɩn, ba ma zaŋɩ lɩla ba yagɩ ba ko wʋm dɩ o tɩntʋŋna bam naboro kʋm wʋnɩ, yɩ ba vu ba tɔg-o.

Zezi na zǝli cicirǝ nɔɔnʋ yɩra nɩ te tɩn

(Luki 4:31-37)

²¹ Zezi dɩ o karabiǝ ma tɔgɩ daanɩ ba vu ba zʋ tɩʋ kʋdoŋ wʋ, kʋ yɩrɩ mʋ Kapɛrnawum. Zwifǝ bam siun dɛ na yi tɩn, Zezi ma vu o zʋ ba Wɛ-digǝ kam sɩ o brɩ-ba. ²² O na brɩ-ba tɩn, nɔɔna balʋ na wʋra tɩn maa tiini ba yɩ yǝǝu dɩ o zaasɩm dɩm, bɛŋwaanɩ o ni-taanɩ dɩm jɩgɩ dam dɩ dwe ba tɩtɩ cullu karanyɩna tiinǝ bam taanɩ dɩm.

²³ Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɛɛn maa wʋ ba Wɛ-digǝ kam wʋnɩ, yɩ cicirǝ jɩg-o. O ma kaasɩ dɩ kwǝr-dɩa o wɩ: ²⁴ «Zezi, Nazarɛtɩ tu, bɛɛ mʋ n lagɩ dɩbam tee nɩ? Nmʋ tu sɩ n cɔgɩ dɩbam dwi mʋ na? A ye nmʋ na yɩ wʋlʋ. Nmʋ yɩ Wʋ-poŋo Tu wʋlʋ Wɛ na tʋŋɩ tɩn mʋ.»

²⁵ Zezi ma kaanɩ cicirǝ kam o wɩ: «Cǝgi sɔɔ, sɩ n nuŋi n daarɩ baarʋ wʋm.»

²⁶ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, cicirǝ kam ma tiini ka ja nɔɔnʋ wʋm ka su. Ka ma kaasɩ dɩ kwǝr-dɩa yɩ ka nuŋi ka daarɩ nɔɔnʋ wʋm.

²⁷ Nɔɔna bam na nɛ kʋntʋ tɩn, kʋ ma sʋ ba maama lanyɩranɩ, yɩ ba bwe daanɩ ba wɩ: «Bɛɛ mʋ kʋntʋ? O brɩ cwǝ-dʋŋa mʋ yɩ o zaasɩm dɩm jɩgɩ dam. Nii, o na tɛ ciciri nɩ sɩ viiri, yɩ sɩ sɛ o ni.»

²⁸ Nɔɔna balʋ maama na zʋʋrɩ Galile je sɩm nɩ tɩn dɛɛn ma ni Zezi ŋwa lɩla.

Zezi na pɛ yawɩɩna zanzan na yazurǝ te tɩn

(Matiyu 8:14-17, Luki 4:38-44)

²⁹ Zezi dɩ o nɔɔna bam ma nuŋi Wɛ-digǝ kam nɩ, ba tɔgɩ dɩ Zakɩ dɩ Zan ba vu ba yi Simɔn dɩ Andre-ba sɔŋɔ. ³⁰ Paa maa jɩgɩ Simɔn tɩnkaanɩ yɩ o tigǝ. Ba ma ta dɩ Zezi kʋ na kɩ-o te tɩn. ³¹ O ma vu kaanɩ wʋm te, o ja o jɩŋa o pa o zaŋɩ wɛɛnɩ. Paa kam ma da ka yag-o. O ma zaŋɩ o kɩ wʋdiu o pa-ba.

³² Wɛ na zʋ yɩ tɩga wʋra ka yi tɩn, nɔɔna maa jaanɩ balʋ maama na yɩ yawɩɩna dɩ ciciri na jɩgɩ balʋ maama tɩn ba tui Zezi te. ³³ Tɩʋ kʋm nɔɔna bam maama ma vu ba gilimi Simɔn-ba sɔŋɔ ni nɩ. ³⁴ Zezi ma pa nɔɔna zanzan na yazurǝ dɩ ba yawɩɩrʋ dwi dwi, yɩ o daarɩ o zǝli ciciri zanzan nɔɔna yɩra nɩ. O ma wʋ sɛ sɩ ciciri sɩm ŋɔɔnɩ kʋlʋkʋlʋ, sɩ na maŋɩ sɩ ye o na yɩ wʋlʋ tɩn ŋwaanɩ.

³⁵ Tɩga na pʋʋrɩ tɩtɩɩtɩ yɩ wɛ daa ta wʋ puli tɩn, Zezi ma zaŋɩ o nuŋi o vu jǝgǝ kalʋ nɔɔn-nɔɔnʋ na tǝrǝ tɩn. O wʋra o warɩ Wɛ o yɩranɩ. ³⁶ Simɔn-ba laan ma zaŋɩ ba nuŋi sɩ ba beeri o jǝgǝ. ³⁷ Ba na nɛ-o tɩn, ba ma ta dɩd-o ba wɩ: «Nɔɔna bam maama lagɩ sɩ ba na nmʋ.»

³⁸ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Zaŋɩ-na sɩ dɩ́ kɛ dɩ́ vu je sɩdonnǝ. A maŋɩ sɩ a vu tɩ-balwa balʋ na wʋ yoba seeni tɩn a tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ kam. Kʋ yɩ kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ a nuŋi Wɛ te a ba.»

³⁹ O laan ma beeri o tɔgɩ Galile wʋ maama. O maa yǝni o zʋʋrɩ Zwifǝ bam Wɛ-di sɩm. O maa brɩ nɔɔna Wɛ cɩga kam, yɩ o zǝli ciciri nɔɔna yɩra nɩ.

Zezi na pɛ nanyɔŋɔ na yazurǝ te tɩn

(Matiyu 8:1-4, Luki 5:12-16)

⁴⁰ Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɛɛn mʋ wʋra, o na yɩ nanyɔŋɔ. * O ma zaŋɩ o vu Zezi te, o kuni doonǝ o yigǝ nɩ o loor-o o wɩ: «Nmʋ na laga, nń wanɩ n pa a na yazurǝ a ji lanyɩranɩ.»

⁴¹ O ŋwaŋa ma zʋ Zezi. O ma twɩ o jɩŋa o dwe-o, yɩ o wɩ: «Ɛɛn. A laga. Zaŋɩ dɩ yazurǝ sɩ n ji lanyɩranɩ.» ⁴² O na tagɩ kʋntʋ bɩdwɩ baŋa nɩ tɩn, mʋ yawɩʋ kʋm yagɩ nɔɔnʋ wʋm, yɩ o yɩra yam ji lanyɩranɩ. ⁴³ Zezi ma daa ta dɩd-o o wɩ, o ve, yɩ o daarɩ o kaan-o o wɩ: ⁴⁴ «Yɩ zaŋɩ n ta kʋlʋ na kɩ tɩn n brɩ nɔɔn-nɔɔnʋ. Nan yɔɔrɩ n vu Wɛ kaanɩm tu wʋm te, sɩ n pa o nii n yɩra yam, sɩ n daarɩ n kwe wǝǝnu tɩlʋ Moyisi * cullu tɩm na brɩ nɩ tɩ maŋɩ tɩn n pa-o, sɩ o ma o kaanɩ Baŋa-Wɛ. Kʋntʋ wʋ́ brɩ nɔɔna maama nɩ n yawɩʋ kʋm sɩɩnɩ kʋ je.»

⁴⁵ Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, nɔɔnʋ wʋm ma nuŋi yɩ o karɩ o ŋɔɔnɩ kʋlʋ na kɩ tɩn o pa nɔɔna maama lwarɩ kʋ ni nɩ. Kʋntʋ ŋwaanɩ Zezi daa warɩ o zʋ tɩʋ dɩ tɩʋ wʋ yɩ o wʋ sǝgi o tɩtɩ. O ma lɛɛrɩ o maŋɩ gaa wʋnɩ nɔɔna na tǝrǝ mɛ tɩn. Nɔɔna maa yǝni ba nuŋi je maama ba ve o te.

2

Zezi na brɩ nɩ o jɩgɩ dam sɩ o yagɩ nɔɔna lwarɩm o ma cɛ-ba te tɩn

(Matiyu 9:1-8, Luki 5:17-26)

¹ Da fɩnfɩɩn na kɛ tɩn, Zezi ma joori o vu Kapɛrnawum. Tɩʋ kʋm nɔɔna bam ma lwarɩ nɩ o tu o wʋ sɔŋɔ nɩ. ² Ba zanzan ma ba ba la daanɩ sɔŋɔ kʋm nɩ, yɩ laŋa daa tǝrǝ kʋ ni nɩ dɩ fɩnfɩɩn dɩ. O maa wʋra o ŋɔɔnɩ Wɛ taanɩ o brɩ-ba. ³ O na wʋra o brɩ-ba kʋntʋ tɩn, nɔɔna badonnǝ ya jɩgɩ kɔrɔ ba bɩɩnɩ o te, yɩ nɔɔna bana zɩŋ-o dɩ gungolo. ⁴ Ba na yi jǝgǝ kam tɩn, ba maa warɩ ba ja-o ba yi Zezi te, kɔgɔ kʋm na daga tɩn ŋwaanɩ. Ba ma ja-o ba di digǝ kalʋ Zezi na wʋ ka wʋnɩ tɩn nayuu, ba zagɩ ba puri bɔɔnɩ ba maŋɩ dɩ Zezi na wʋ mɛ tɩn. Ba ma daarɩ ba pa gungolo kʋm kɔrɔ kʋm na tigi kʋ baŋa nɩ tɩn tɔgɩ da kʋ tu digǝ kam wʋ. ⁵ Zezi ma lwarɩ nɩ ba kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩd-o. O ma ta dɩ kɔrɔ kʋm o wɩ: «A bu, nmʋ lwarɩm dɩm ti.»

⁶ Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ badaara ya tɔgɩ ba wʋra. Ba maa je ba bwɛ ba wʋnɩ ba wɩ: ⁷ «Bɛɛ mʋ yɩ o ŋɔɔnɩ kʋntʋ doŋ? O paɩ o dɩ Wɛ yɩ bɩdwɩ mʋ. O ŋɔɔnɩ o twɩ Wɛ mʋ. Nɔɔn-nɔɔnʋ bá wanɩ o yagɩ nɔɔnʋ lwarɩm o ma cɛ-o, kʋ na daɩ Wɛ DƖ yɩranɩ.»

⁸ Zezi ma lwarɩ ba na jɩgɩ wʋbʋŋa yalʋ ba wʋnɩ tɩn. O ma ta dɩ ba o wɩ: «Bɛŋwaanɩ mʋ á bʋŋɩ kʋntʋ doŋ? ⁹ Kɔɔ mʋ yɩ mwalɩ kʋ dwe, a na tagɩ dɩ kɔrɔ kʋm a wɩ: ‹Nmʋ lwarɩm dɩm ti› mʋ yɩ mwalɩ, naa a na tagɩ a wɩ: ‹Zaŋɩ wɛɛnɩ n kwe n gungolo kʋm n ta n veǝ› mʋ yɩ mwalɩ? ¹⁰ A nan wʋ́ pa abam lwarɩ nɩ, amʋ wʋlʋ na yɩ Nabiin-bu * wʋm tɩn jɩgɩ dam lʋgʋ baŋa nɩ, sɩ a yagɩ nɔɔna lwarɩm a ma cɛ-ba.»

O laan ma ta dɩ kɔrɔ kʋm o wɩ: ¹¹ «A lagɩ a ta dɩ nmʋ, zaŋɩ wɛɛnɩ sɩ n kwe n gungolo kʋm n ja n vu sɔŋɔ.»

¹² Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, bɩdwɩ baŋa nɩ mʋ nɔɔnʋ wʋm zaŋɩ ba maama yigǝ nɩ o kwe o gungolo kʋm o nuŋi o viiri. Ba na nɛ kʋntʋ tɩn, kʋ ma kɩ ba maama yǝǝu. Ba ma zuli Wɛ yɩ ba wɩ: «Dɩ́ daa ta wʋ fɔgɩ dɩ́ na kǝm dɩntʋ doŋ.»

Zezi na bǝŋi Leevi sɩ o taa tɔg-o te tɩn

(Matiyu 9:9-13, Luki 5:27-32)

¹³ Zezi daa ma nuŋi o vu o wʋ Galile nɩnɩʋ kʋm ni nɩ. Kɔgɔ zanzan ma ba o te kʋ gilim-o. O maa wʋra o brɩ-ba Wɛ cɩga kam. ¹⁴ O daa ma zaŋɩ o maa kɛa. O na maa kɛ tɩn, o ma na nɔɔnʋ wʋdoŋ, o yɩrɩ mʋ Leevi. *f1 * O ko yɩrɩ mʋ Alɩfɩ. O dɛɛn je mɛ seeni o na yǝni o je o joŋi lampoo tɩn mʋ. Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Zaŋɩ n ta n tɔgɩ-nɩ.» O ma sɩɩnɩ o zaŋɩ o tɔgɩ o kwaga.

¹⁵ Zezi dɛɛn ma vu Leevi sɔŋɔ sɩ o di wʋdiu dɩ o karabiǝ bam. Lampo-joŋnǝ dɩ nɔn-cɩcɔgɩrʋ zanzan dɩ maa tɔgɩ ba wʋra ba di wʋdiu kʋm dɩ ba, bɛŋwaanɩ balʋ dɛɛn na tɔg-o tɩn daga. ¹⁶ Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ badaara na nuŋi Farizɩan * tiinǝ kɔgɔ kʋm wʋ tɩn maa tɔgɩ ba wʋra. Ba na nɛ Zezi na je o di wʋdiu dɩ nɔn-cɩcɔgɩrʋ dɩ lampo-joŋnǝ kʋntʋ tɩn, ba ma bwe o karabiǝ bam ba wɩ: «Bɛɛ mʋ kɩ yɩ o di wʋdiu dɩdaanɩ lampo-joŋnǝ dɩ nɔn-cɩcɔgɩrʋ tɩm kʋntʋ?»

¹⁷ Zezi ma ni ba na tagɩ kʋlʋ tɩn. O laan ma ta dɩ ba o wɩ: «Kʋ na yɩ balʋ na jɩgɩ yazurǝ tɩn, bantʋ wʋ maŋɩ sɩ ba vu dɔgɩta tu te sɩ o sooni-ba. Kʋ daarɩ balʋ na ba jɩgɩ yazurǝ tɩn mʋ maŋɩ sɩ ba vu sɩ ba na soonim. A na tu lʋgʋ baŋa tɩn, kʋ daɩ sɩ a bǝŋi balʋ na maŋɩ ba yɩ nɔn-ŋʋna tɩn, amʋ nan tuǝ, sɩ a bǝŋi nɔn-balwaarʋ mʋ sɩ ba ba amʋ te.»

Zezi zaasɩm dɩm na yɩ zaasɩm-dʋʋrɩ te tɩn

(Matiyu 9:14-17, Luki 5:33-39)

¹⁸ Zan karabiǝ bam dɩ Farizɩan * tiinǝ bam dɛɛn yǝni ba vɔ ni. Nɔɔna badonnǝ ma vu Zezi te ba bwe-o ba wɩ: «Bɛŋwaanɩ mʋ Zan karabiǝ bam dɩ Farizɩan tiinǝ bam yǝni ba vɔ ni, yɩ nmʋ karabiǝ bam ba vɔa?»

¹⁹ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Nɔɔnʋ na di kaanɩ yɩ o kɩ candiǝ, yɩ o cilonnǝ na wʋra sɩ ba tɔgɩ ba di, bantʋ wʋ́ wanɩ ba vɔ ni yɩ kan-barʋ wʋm ta wʋ ba tee nɩ na? Ba bá sɛ ba vɔ ni maŋa kalʋ kan-barʋ wʋm ta na wʋ ba tee nɩ tɩn. ²⁰ Kʋ nan wʋ́ ba kʋ yi maŋa kam ba na wʋ́ ja kan-barʋ wʋm ba viiri tɩn. Maŋa kam kʋntʋ nɩ o daa na tǝri ba tee nɩ tɩn, mʋ ba laan wʋ́ vɔ ni.

²¹ Nɔɔn-nɔɔnʋ bá sɛ o kwe garyi-dʋʋrɩ o ma fǝri gwar-doŋo kʋlʋ na kaarɩ tɩn. O nan na kɩ kʋntʋ, garyi-dʋʋrɩ dɩm laan wʋ́ vuuri gwar-doŋo kʋm dɩ pa kʋ tiini kʋ cɔgɩ zanzan. ²² Nɔɔn-nɔɔnʋ dɩ nan bá sɛ o kwe sa-dʋŋa o lo o kɩ lɔ-doŋo *f2 * wʋnɩ. O na kɩ kʋntʋ, yɩ sana kam na keeri, kaá pa lɔɔ kʋm bagɩ mʋ. Lɔɔ kʋm wʋ́ cɔgɩ yɩ sana kam dɩ lo. Kʋntʋ ŋwaanɩ nɔɔnʋ maŋɩ sɩ o kwe sa-dʋŋa o kɩ lɔ-dʋŋʋ wʋnɩ mʋ.»

Zezi Krisi na dwe siun dɛ cullu tɩm te tɩn

(Matiyu 12:1-8, Luki 6:1-5)

²³ Zwifǝ bam siun dɛ dɩdoŋ na yi tɩn, Zezi dɛɛn ma tɔgɩ karɩ wʋ o maa kɛa. O karabiǝ bam dɩ maa tɔgɩ ba veǝ, yɩ ba bwǝri mɩna ba yu ba dʋna. ²⁴ Farizɩan tiinǝ bam na nɛ ba na kɩ te tɩn, ba ma ta dɩ Zezi ba wɩ: «Nii ba na kɩ te tɩn. Bɛɛ mʋ yɩ ba tʋŋɩ tɩtʋŋɩ dɩlʋ na cɔgɩ siun * dɛ cullu tɩm tɩn?»

²⁵ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Abam ta wʋ fɔgɩ á karɩmɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na brɩ Pɛ Davidi * taanɩ te tɩn na? Kʋ brɩ nɩ maŋa kalʋ Abɩata dɛɛn na yɩ Wɛ kaanɩm yuutu tɩn, kana dɛɛn jɩgɩ Davidi dɩ o nɔɔna bam, yɩ ba ba jɩgɩ wʋdiu sɩ ba di. ²⁶ O ma vu o zʋ Wɛ digǝ, yɩ o kwe dɩpwa yalʋ na tigi da Wɛ ŋwaanɩ tɩn o di. Dɩpɛ dɩm kʋntʋ culǝ sɩ nɔn-gaa di-dɩ, kʋ na daɩ Wɛ kaanɩm tiinǝ yɩranɩ. Davidi dɛɛn di dɩpɛ dɩm, yɩ o daarɩ o pa o nɔɔna bam dɩ tɔgɩ ba di.»

²⁷ O daa ma ta dɩ ba o wɩ: «Wɛ na kɩ nabiinǝ DƖ yagɩ lʋgʋ baŋa nɩ tɩn, DƖ tiŋi siun dɛ da yarpɛ maama wʋnɩ, sɩ kʋ taa jɩgɩ zǝnǝ mʋ kʋ pa-ba, sɩ kʋ daɩ nɩ Wɛ kɩ nabiinǝ siun dɛ cullu tɩm tɔgɩm ŋwaanɩ mʋ. ²⁸ Kʋntʋ ŋwaanɩ amʋ Nabiin-bu * wʋm jɩgɩ ni siun dɛ cullu tɩm baŋa nɩ.»

3

Zezi na pɛ nɔɔnʋ na yazurǝ siun dɛ nɩ te tɩn

(Matiyu 12:9-14, Luki 6:6-11)

¹ Zezi daa ma joori o vu o zʋ ba Wɛ-digǝ kam. Nɔɔnʋ maa wʋra o jɩŋa dɩdʋa na tɩga. ² Farizɩan * tiinǝ badonnǝ maa lagɩ cwǝŋǝ sɩ ba brɩ nɩ Zezi kɩ o cɔgɩ. Kʋntʋ ŋwaanɩ ba ma je ba yɩrɩ Zezi sɩ ba nii, oó sɛ o pa nɔɔnʋ wʋm na yazurǝ siun * dɛ dɩm nɩ naa o bá sɛ. ³ Zezi ma ta dɩ nɔɔnʋ wʋm o wɩ: «Zaŋɩ n zɩgɩ nɔɔna bam maama tɩtarɩ nɩ.»

⁴ O laan ma bwe ba maama o wɩ: «Culu brɩ bɛɛ mʋ? Kɔɔ mʋ maŋɩ dɩ culu kʋm, nɔɔnʋ na kɩ o doŋ lanyɩranɩ siun dɛ nɩ mʋ maŋɩ naa o na kɩ-o lwarɩm mʋ gara? Nɔɔnʋ na vrɩ o doŋ ŋwɩa siun dɛ nɩ mʋ maŋɩ naa o na gʋ-o mʋ gara?»

O na bwe-ba kʋntʋ tɩn, ba maa cɩm. ⁵ O ma nii ba maama yɩ o banɩ zaŋɩ. O wʋ ma cɔgɩ zanzan ba wʋbʋŋa na tɩgɩ tɩn ŋwaanɩ. O laan ma ta dɩ nɔɔnʋ wʋm o wɩ: «Twɩ n jɩŋa kam.» O ma twɩ-ka, yɩ ka joori ka ji lanyɩranɩ.

⁶ Farizɩan tiinǝ bam na nɛ o na kɩ te tɩn, ba ma nuŋi ba vu ba banɩ dɩ Pɛ Erɔdɩ * kwaga nɔɔna bam, sɩ ba lagɩ cwǝŋǝ ba gʋ Zezi.

Nɔn-kɔgɔ na tu Zezi te te tɩn

⁷ Zezi dɩ o karabiǝ bam ma zaŋɩ ba kɛ. Ba ma vu ba yi nɩnɩʋ kʋm ni. Kɔgɔ zanzan ma nuŋi Galile je sɩm nɩ ba tɔgɩ o kwaga. ⁸ Nɔɔna badonnǝ dɩ ma nuŋi Zeruzalɛm dɩ Zude maama, dɩ Yidume je sɩm nɩ. Badaara dɩ ma nuŋi je sɩlʋ na wʋ Zʋrdɛn bugǝ kam bubɛ dɩdoŋ dɩm nɩ tɩn, dɩ Tiiri dɩ Sidɔn tɩ-niǝ yam maama wʋnɩ. Kɔ-fɔrɔ zanzan ma vu Zezi te, ba na lwarɩ o na kɩ kʋlʋ maama tɩn ŋwaanɩ. ⁹ Ba kɔgɔ kʋm na daga yɩ ba tiini ba pɩɩn-o zanzan tɩn, o ma ta dɩ o karabiǝ bam sɩ ba ja naboro ba ba ba zɩgɩ da, sɩ o wanɩ o zʋ kʋ wʋ. ¹⁰ O na maŋɩ o pa nɔɔna zanzan na yazurǝ tɩn, kʋ ma pa yawɩɩna bam maama yigi ba pɩɩn-o, yɩ ba kwaanɩ sɩ ba dwe o yɩra. ¹¹ Maŋa kalʋ maama ciciri sɩm na yǝni sɩ na-o, sɩ wʋ́ tʋ o yigǝ nɩ mʋ, yɩ sɩ kaasɩ sɩ wɩ: «Nmʋ mʋ yɩ Wɛ Bu wʋm.» ¹² Ciciri sɩm na yǝni sɩ tɛ kʋntʋ doŋ, o yǝni o kaanɩ-sɩ mʋ, sɩ sɩ yɩ pa nɔɔn-nɔɔnʋ lwarɩ o na yɩ wʋlʋ tɩn.

Zezi na kuri o tɩntʋŋna fugǝ-bale bam te tɩn

(Matiyu 10:1-4, Luki 6:12-16)

¹³ Zezi laan ma zaŋɩ o vu o di piu kʋdoŋ yuu. O ma bǝŋi balʋ o na lagɩ tɩn sɩ ba ba o te. ¹⁴ Ba na tu tɩn, o ma kuri nɔɔna fugǝ-bale sɩ ba taa wʋ o tee nɩ, sɩ o taa tʋŋɩ-ba sɩ ba taa ve ba tɔɔla Wɛ kwǝrǝ kam dɩ nɔɔna. ¹⁵ O ma daarɩ o pa-ba dam sɩ ba wanɩ ciciri ba zǝli nɔɔna yɩra nɩ.

¹⁶ Nɔɔna fugǝ-bale bam o na kuri tɩn yɩra mʋ tɩntʋ:

Simɔn wʋlʋ Zezi na pɛ o yɩrɩ nɩ Pɩyɛɛrɩ tɩn,

¹⁷ dɩ Zakɩ wʋlʋ na yɩ Zebede bu tɩn, dɩ o nyaanɩ Zan.

Zezi ma pa bantʋ yɩrɩ nɩ Bʋanɛrgɛsɩ, kʋ kuri mʋ ‹Dʋ-baka biǝ›.

¹⁸ Dɩ Andre, dɩ Filipi, dɩ Batelemi, dɩ Matiyu, dɩ Toma,

dɩ Zakɩ wʋlʋ na yɩ Alɩfɩ bu tɩn, dɩ Tadɩ,

dɩ Simɔn wʋlʋ na yɩ Zelɔtɩ * nɔɔna bam wʋ nɔɔnʋ tɩn,

¹⁹ dɩdaanɩ Zudasɩ Yiskarɩyo wʋlʋ na wʋ́ ba o yǝgi Zezi o pa nɔɔna tɩn.

Wɔɔ dam mʋ Zezi maɩ o zǝli ciciri sɩm?

(Matiyu 12:22-32, Luki 11:14-23, 12:10)

²⁰ Zezi ma joori o vu sɔŋɔ. Kɔgɔ zanzan daa ta ma ba kʋ gilimi sɔŋɔ kʋm. Kʋ ma pa Zezi dɩ o karabiǝ bam daa warɩ ba na laŋa sɩ ba di wʋdiu dɩ. ²¹ O sɔŋɔ tiinǝ na ni kʋntʋ tɩn, ba ma zaŋɩ ba nuŋi sɩ ba vu ba ja-o ba viiri, bɛŋwaanɩ nɔɔna tɛ ba wɩ, o co mʋ.

²² Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ ya nuŋi Zeruzalɛm ba ba sɩ ba nii-o. Ba maa tɛ ba wɩ: «Sʋtaana-pɛ Belizebuli mʋ jɩg-o. Kʋ yɩ wʋntʋ dam mʋ o ma o zǝli sʋtaana.»

²³ Zezi laan ma bǝŋi-ba sɩ ba ba o te, yɩ o daarɩ o maŋɩ mɩmaŋa o brɩ-ba o wɩ: «Nɔɔnʋ wʋ́ wanɩ o ma sʋtaana-pɛ dam o ma zǝli sʋtaana na? ²⁴ Tɩʋ kʋlʋ paarɩ na pɔɔrɩ kuni bɩle yɩ ba jɩgɩ daanɩ tɩn, kʋʋ́ tʋ mʋ. ²⁵ Sɔŋɔ kʋlʋ maama na pɔɔrɩ kʋ tɩtɩ wʋnɩ tɩn, kʋ dɩ wʋ́ tʋ mʋ. ²⁶ Sʋtaana-pɛ na joori o jɩgɩ dɩ o tɩtɩ, kʋ brɩ nɩ o paarɩ dɩm pɔɔrɩ bɩle mʋ yɩ o dam ti. Oó tʋ mʋ. ²⁷ Kʋ nan na yɩ te tɩn, sʋtaana-pɛ nyɩ dɩ nɔn-dɩdɛɛrʋ na yɩrɩ o sɔŋɔ te tɩn mʋ. Nɔɔnʋ na lagɩ sɩ o zʋ dɩdɛɛrʋ wʋm sɔŋɔ o ŋɔ, o maŋɩ sɩ o da yigǝ o ja dɩdɛɛrʋ wʋm o vɔ mʋ. O na dɛ yigǝ o vɔ-o, o laan wʋ́ wanɩ o zʋ o kwalɩmɩ o jɩjɩgɩrʋ tɩm maama o ja viiri.

²⁸ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, kǝm-balwaarʋ tɩlʋ maama nɔɔna na kɩ tɩn, naa ta-balwaarʋ tɩlʋ ba na ŋɔɔnɩ tɩn, Wɛ waɩ DƖ yagɩ-tɩ DƖ ma cɛ-ba. ²⁹ Kʋ daarɩ, wʋlʋ maama na ŋɔɔnɩ o twɩ Wɛ Joro * kʋm tɩn, Wɛ bá sɛ sɩ DƖ ma cɛ kʋntʋ tu maŋa dɩ maŋa. Lwarɩm dɩm kʋntʋ wʋ́ ta tɔgɩ kʋntʋ tu sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn.» ³⁰ Ba na tagɩ ba wɩ, cicirǝ mʋ jɩg-o tɩn, mʋ o tagɩ kʋntʋ dɩ ba.

Zezi nu dɩ Zezi nyaana na yɩ balʋ tɩn

(Matiyu 12:46-50, Luki 8:19-21)

³¹ Zezi nu dɩ o nyaana ma ba o na wʋ mɛ tɩn, ba zɩgɩ sɔŋɔ kʋm mancoŋo nɩ, yɩ ba pa ni sɩ ba bǝŋ-o. ³² Kɔgɔ zanzan maa je ba gilim-o. Ba ma ta dɩd-o ba wɩ: «N nu dɩ n nyaana tu ba wʋ mancoŋo nɩ, yɩ ba lagɩ-m.»

³³ O ma lǝri-ba o wɩ: «Wɔɔ mʋ yɩ a nu, bran yɩ a nyaana?» ³⁴ O laan ma nii balʋ na je ba gilim-o tɩn seeni yɩ o wɩ: «Amʋ nu dɩ a nyaana mʋ tɩntʋ. ³⁵ Bɛŋwaanɩ wʋlʋ maama na kɩ Wɛ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn mʋ yɩ a nyaanɩ dɩ a nakɔ dɩ a nu.»

4

Zezi na maŋɩ mɩmaŋa o brɩ nɔɔna te tɩn

(Matiyu 13:1-23, Luki 8:4-15)

¹ Zezi dɛɛn maa wʋ nɩnɩʋ kʋm ni nɩ o brɩ nɔɔna bam. Nɔɔna zanzan ma ba ba gilim-o. Ba kɔgɔ kʋm na daga tɩn, o ma zaŋɩ o di naboro kʋ na wʋ na bam wʋnɩ tɩn, yɩ o jǝni sɩ o brɩ-ba. Nɔɔna bam maama ma maŋɩ na bam ni nɩ, sɩ ba taa cǝgi o taanɩ dɩm. ² O maa maɩ mɩmaŋa o brɩ-ba wǝǝnu zanzan, yɩ o zaasɩ-ba o wɩ:

³ «Cǝgi-na. Valʋ dɛɛn mʋ wʋra. O ma zaŋɩ o vu o kara sɩ o du. ⁴ O ma karɩ o dʋlɩ o wo-duuru tɩm. Tɩdonnǝ ma tʋ cwǝŋǝ ni nɩ. Zunǝ ma ba ba twɛ-tɩ ba di. ⁵ Tɩdonnǝ ma tʋ kandwa jǝgǝ nɩ valɩm na ba daga mɛ tɩn. Tɩ ma wʋ daanɩ tɩ puli, valɩm dɩm na ba lirǝ tɩn ŋwaanɩ. ⁶ Wɩa ma ba ka baanɩ tɩ maama. Tɩ bʋnnʋ na wʋ zʋ tɩga tɩn, tɩ ma tɩ. ⁷ Kʋ daarɩ wo-duuru tɩdonnǝ ma tʋ sabarɩ wʋnɩ. Tɩ na puli tɩn, sabarɩ sɩm laan ma zaŋɩ sɩ li-tɩ sɩ gʋ, yɩ tɩ daa wʋ kɩ biǝ. ⁸ Kʋ daarɩ tɩdonnǝ ma tʋ tɩ-ywǝŋǝ jǝgǝ nɩ, tɩ ma puli tɩ nuŋi tɩ kɩ biǝ lanyɩranɩ. Tɩdonnǝ kɩ nɩnɛɛnɩ biǝ fiintɔ fiintɔ. Tɩdaara kɩ nɩnɛɛnɩ biǝ fusɩrdʋ fusɩrdʋ. Tɩtɩm dɩ maa kɩ nɩnɛɛnɩ biǝ bi bi.»

⁹ Zezi laan ma ta o wɩ: «Á nan fɔgɩ á cǝgi a taanɩ dɩm lanyɩranɩ.»

¹⁰ Kɔgɔ kʋm na viiri kʋ daarɩ Zezi o yɩranɩ tɩn, nɔɔna balʋ ya na wʋ o tee nɩ tɩn badaara ma tɔgɩ dɩ o karabiǝ fugǝ-bale bam, ba vu ba bwe-o mɩmaŋa yam kuri. ¹¹ O ma lǝri-ba o wɩ: «Kʋ na yɩ abam, Wɛ maŋɩ DƖ pa á lwarɩ DƖ paarɩ dɩm kuri na yɩ te tɩn, yɩ cɩga kam kʋntʋ ya maŋɩ ka sǝgi mʋ. Kʋ daarɩ, balʋ na daɩ amʋ kɔgɔ kʋm wʋ nɔɔna tɩn, a maɩ mɩmaŋa yɩranɩ mʋ a brɩ-ba Wɛ cɩga kam, ¹² sɩ

‹ba na niǝ, sɩ ba yɩ taa naɩ lanyɩranɩ,

ba na cǝgǝ, sɩ ba yɩ taa ni ka kuri.

Kʋ na daɩ kʋntʋ, ba ya wʋ́ pipiri ba sɛ Wɛ,

yɩ DƖ wʋ́ yagɩ ba lwarɩm DƖ ma cɛ-ba.› »

¹³ Zezi laan ma bwe-ba o wɩ: «Á wʋ ni mɩmaŋɩ dɩntʋ kuri na? Kʋntʋ tɩn, á nan wʋ́ kɩ ta mʋ á ni mɩmaŋa yadonnǝ yam kuri? ¹⁴ Mɩmaŋɩ dɩm kuri mʋ tɩntʋ:

Wo-duuru tɩlʋ valʋ wʋm na jɩgɩ o du tɩn mʋ brɩ Wɛ taanɩ dɩm na yɩ te tɩn. ¹⁵ Nɔɔna badonnǝ nyɩ dɩ cwǝŋǝ kam ni wo-duuru tɩm na tʋ mɛ tɩn mʋ. Bantʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm tɩn, sʋtaanɩ * ma da dɩ ba dɩ lɩ-dɩ, yɩ dɩ wʋ zʋ ba wʋbʋŋa. ¹⁶ Nɔɔna badonnǝ nyɩ dɩ kandwa jǝgǝ kalʋ wo-duuru tɩm na tʋ da tɩn mʋ. Bantʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm tɩn, ba joŋi-dɩ lɩla dɩ wʋpolo. ¹⁷ Taanɩ dɩm ma wʋ tiini dɩ zʋ ba wʋbʋŋa. Yaara na yi-ba, yɩ ba na bɛɛsɩ-ba Wɛ taanɩ dɩm ŋwaanɩ, baá da ba kwe-dɩ ba yagɩ mʋ lɩla. ¹⁸ Nɔɔna badaara nyɩ dɩ sabarɩ sɩm jǝgǝ kam wo-duuru tɩm na tʋ da tɩn mʋ. Bantʋ mʋ yɩ balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm, ¹⁹ yɩ ba ta jɩgɩ liǝ dɩ lʋgʋ baŋa wǝǝnu tɩm. Sǝbu-lagɩ ma cɔgɩ ba wʋbʋŋa yɩ wo-yɔɔrʋ fra jɩgɩ-ba, kʋ pa ba kwe Wɛ taanɩ dɩm ba yagɩ, yɩ dɩ wʋ jaanɩ kuri dɩ pa-ba. ²⁰ Kʋ daarɩ nɔɔna badaara nyɩ dɩ tɩ-ywǝŋǝ jǝgǝ kam wo-duuru tɩm na tʋ da tɩn mʋ. Bantʋ mʋ yɩ balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba sɛ-dɩ lanyɩranɩ tɩn. Kʋntʋ ma pa Wɛ taanɩ dɩm ja kuri dɩ pa-ba, nɩnɛɛnɩ wo-duuru na kɩ biǝ lanyɩranɩ, sɩ kʋ maŋɩ dɩ biǝ fiintɔ fiintɔ, yɩ tɩdaara dɩ kɩ biǝ fusɩrdʋ fusɩrdʋ, yɩ tɩdonnǝ dɩ kɩ biǝ bi bi tɩn.»

Kanɩa mɩmaŋa

(Luki 8:16-18)

²¹ Zezi daa ma maŋɩ o brɩ-ba o wɩ: «Nɔɔnʋ na tarɩgɩ kanɩa, oó sɛ o kwe-ka o pu tɩtɔgɔ kuri nɩ, naa o zɩgɩ-ka gadogo kuri nɩ na? Aye. Oó kwe-ka o palɩ wɛɛnɩ mʋ. ²² Kʋlʋ maama na sǝgi zɩm nɔɔna tee nɩ tɩn wʋ́ ba kʋ kwɩn. Kʋlʋ maama na pugi zɩm tɩn wʋ́ ba kʋ puri sɩ nɔɔna maama lwarɩ-kʋ. ²³ Á nan fɔgɩ á cǝgi a taanɩ dɩm lanyɩranɩ.»

²⁴ O daa ma ta o wɩ: «Kwaanɩ-na á pa á na ni kʋlʋ tɩn zʋ á wʋbʋŋa. Abam na maɩ bwaŋa kalʋ á maŋɩ á pa á donnǝ tɩn, Wɛ dɩ wʋ́ ma bwaŋa kantʋ mʋ DƖ maŋɩ DƖ pɛɛlɩ DƖ pa abam. ²⁵ Bɛŋwaanɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na maŋɩ o jɩgɩ woŋo tɩn, o ta wʋ́ joŋi kʋdoŋ o wǝli da, yɩ nɔɔnʋ wʋlʋ nan na maŋɩ o ba jɩgɩ kʋlʋkʋlʋ tɩn wʋ́ ba o ga kʋlʋ fɩnfɩɩn o ya na jɩgɩ tɩn dɩ.»

Wo-vaalʋ bɩrʋ mɩmaŋa

²⁶ Zezi daa ma ta o wɩ: «Wɛ paarɩ dɩm nyɩ dɩ nɔɔnʋ na kwe wo-duuru o du o kara wʋnɩ te tɩn mʋ. ²⁷ Tɩtɩɩ nɩ o maa tigi o dɔa. Wɩa nɩ o maa yǝni o zaŋɩ. Wɩa dɩ tɩtɩɩ maama wo-vaalʋ tɩm maa pulǝ yɩ tɩ bɩra, yɩ valʋ wʋm yǝri tɩ na kɩ te tɩ puli. ²⁸ Tɩga kam nɩ mʋ wǝǝnu tɩm tɩtɩ yǝni tɩ puli tɩ nuŋi tɩ da yigǝ tɩ kɩ vɔɔrʋ. Tɩ laan ja pugǝ yɩ tɩ daarɩ tɩ kɩ biǝ. ²⁹ Wo-vaalʋ tɩm na bɩgɩ tɩ ti, valʋ wʋm laan wʋ́ kwe o sʋgʋ o vu o zagɩ-tɩ, faa maŋa kam na yi tɩn ŋwaanɩ.»

Wɛ paarɩ dɩm na yɩ te tɩn

(Matiyu 13:31-32, Luki 13:18-19)

³⁰ Zezi daa ta ma ta o wɩ: «Amʋ wʋ́ ma bɛɛ mʋ a maa maŋɩ a brɩ abam Wɛ paarɩ dɩm na nyɩ te tɩn? Aá ma mɩmaŋa mʋ a brɩ abam sɩ á lwarɩ lanyɩranɩ. ³¹ Wɛ paarɩ dɩm nyɩ dɩ nɔɔnʋ na kwe wo-duu na yɩ mɩmɩɩnʋ o du tɩga nɩ, yɩ wo-duu kʋm kʋntʋ mʋ tiini kʋ yɩ mɩmɩɩnʋ wo-dwǝ maama wʋnɩ. ³² O na dugi-kʋ tɩn, kʋ laan ma nuŋi kʋ ji kamunu kʋ dwǝni dwǝ balʋ maama na wʋ o kara kam nɩ tɩn. Kʋ ma ta nɛ kamunǝ kamunǝ, yɩ zunǝ tui ba sɔ ba pwǝru kʋ yuu nɩ, kʋ na jɩgɩ woro tɩn ŋwaanɩ.»

³³ Zezi maa maɩ mɩmaŋa yantʋ dwi zanzan mʋ o maŋɩ Wɛ taanɩ dɩm o brɩ nɔɔna bam. O maa yǝni o brɩ-ba nɩnɛɛnɩ ba na wʋ́ wanɩ ba ni dɩ kuri te tɩn. ³⁴ O maa maɩ mɩmaŋa yɩranɩ mʋ o brɩ nɔɔna bam. Kʋ na yǝni kʋ yɩ wʋntʋ dɩ o karabiǝ bam yɩranɩ, o yǝni o tɛ wǝǝnu tɩm maama kuri o brɩ-ba.

Zezi na jɩgɩ dam vu-fɔrɔ dɩ na baŋa nɩ te tɩn

(Matiyu 8:23-27, Luki 8:22-25)

³⁵ Dɛ dɩm kʋntʋ wa-zʋʋrɩ maŋa nɩ, Zezi ma ta dɩ o karabiǝ bam o wɩ: «Pa-na dɩ́ kwe naboro dɩ́ vu dɩ́ bɛ bubɛ dɩdoŋ dɩm.» ³⁶ O na je naboro kʋm wʋnɩ kʋntʋ tɩn, ba ma kwe-o ba ja viiri yɩ ba daarɩ kɔgɔ kʋm. Nabwǝǝru tɩdonnǝ dɩ maa tɔgɩ-ba tɩ veǝ. ³⁷ Vu-fɔrɔ laan ma zaŋɩ kʋ magɩ boro kʋm. Na bam ma pɔgɩlɩ zanzan ba wʋra ba sui boro kʋm, yɩ kʋ lagɩ kʋ miisi na bam kuri nɩ. ³⁸ Zezi maa wʋ naboro kʋm kwaga kam nɩ o tigi pɔlɔ baŋa nɩ o dɔa. O karabiǝ bam ma vu ba zaŋ-o, yɩ ba ta dɩd-o ba wɩ: «Karanyɩna, dɩ́ na lagɩ dɩ́ tɩ tɩn, kʋ daɩ kʋlʋkʋlʋ dɩ nmʋ na?»

³⁹ O laan ma zaŋɩ wɛɛnɩ, yɩ o bagɩ vu-fɔrɔ kʋm o wɩ, kʋ kwǝri, yɩ o daarɩ o ta dɩ na bam o wɩ, ba yagɩ sɔɔ! O na tagɩ kʋntʋ tɩn, viu kʋm ma sɩɩnɩ kʋ ja, yɩ na bam dɩ maŋɩ da cɩmm. ⁴⁰ O ma ta dɩ o karabiǝ bam o wɩ: «Bɛɛ mʋ yɩ á fʋmma kʋntʋ? Abam ta wʋ kɩ á wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ na?»

⁴¹ Fʋʋnɩ ma tiini dɩ ja-ba. Ba ma bwe daanɩ ba wɩ: «Nɔɔnʋ wʋntʋ yɩ wɔɔ mʋ, yɩ viu dɩ na dɩ ta sɛ o ni?»

5

Zezi na zǝli ciciri nɔɔnʋ yɩra nɩ te tɩn

(Matiyu 8:28-34, Luki 8:26-39)

¹ Ba ma vu ba bɛ nɩnɩʋ kʋm ni dɩdoŋ dɩm mɛ Zeraaza tiinǝ na zʋʋrɩ da tɩn. ² Zezi ma nuŋi naboro kʋm wʋnɩ. Nɔɔnʋ wʋdoŋ ma da o nuŋi yibeelǝ je nɩ o ba o jeer-o. Cicirǝ mʋ jɩg-o ka yaara. ^3-4 O dɛɛn tigi yibeelǝ je nɩ mʋ. Kuni zanzan ba yǝni ba maɩ capʋnnʋ mʋ ba ma vɔ o jɩa dɩ o nɛ. O maa yǝni o vaŋɩ capʋnnʋ tɩlʋ na wʋ o jɩa nɩ tɩn o kɔ. O ma daarɩ o magɩ luguru tɩlʋ ba na kɩ o nɛ sɩm nɩ tɩn o cɔgɩ. O na tiini o dana tɩn, nɔɔn-nɔɔnʋ daa warɩ o ja-o o vɔ, naa o ja-o o pa o jǝni cɩm. ⁵ Maŋa maama wɩa dɩ tɩtɩɩ o beeri yibeelǝ je sɩm nɩ dɩ pweeru yuu nɩ mʋ, yɩ o kaasa. O maa yǝni o magɩ o tɩtɩ dɩ kandwa o fwǝlǝ.

⁶ O na tʋlɩ o na Zezi yigǝ yigǝ tɩn, o ma nuŋi yibeelǝ yam wʋnɩ o duri o vu o jeer-o. O na yi o te tɩn, o ma kuni doonǝ o yigǝ nɩ, ⁷ yɩ o kaasɩ dɩ kwǝr-dɩa o wɩ: «Zezi, Yuutu Baŋa-Wɛ Bu, n tu amʋ te sɩ n kɩ bɛɛ mʋ? A loori-m dɩ Wɛ yɩrɩ, sɩ n yɩ zaŋɩ n yaarɩ-nɩ.» ⁸ O tagɩ kʋntʋ, bɛŋwaanɩ Zezi maŋɩ o wʋra o tɛ dɩ cicirǝ kam sɩ ka nuŋi o yɩra nɩ.

⁹ Zezi laan ma bwe-o o wɩ: «N yɩrɩ mʋ bɛɛ?»

O ma lǝri o wɩ: «A yɩrɩ mʋ Kɔgɔ, bɛŋwaanɩ dɩ́ yɩ ciciri zanzan mʋ.» ¹⁰ Ciciri sɩm ma pa nɔɔnʋ wʋm tiini o loori Zezi, sɩ o yɩ pa sɩ nuŋi je sɩntʋ nɩ sɩ viiri.

¹¹ Tǝrǝ zanzan dɛɛn ma wʋ je sɩm kʋntʋ nɩ ba beeri piu kʋm tǝŋǝ nɩ ba di. ¹² Ciciri sɩm ma loori Zezi sɩ wɩ: «Pa dɩbam cwǝŋǝ sɩ dɩ́ vu dɩ́ zʋ tǝrǝ bam.» ¹³ O ma sɛ. Ciciri sɩm laan ma yagɩ nɔɔnʋ wʋm yɩra yɩ sɩ zʋ tǝrǝ bam. Tǝrǝ bam kɔgɔ kʋm maama laan ma duri ba tu ba tʋ bugǝ kam wʋnɩ ba li na ba tɩ. Ba dɛɛn yɩ nɩnɛɛnɩ tǝrǝ mʋrr-tɩle (2.000) mʋ te.

¹⁴ Nɔɔna balʋ ya na nii tǝrǝ bam baŋa nɩ tɩn ma duri ba vu tɩʋ kʋm wʋ dɩ dɛ sɩm maama nɩ, ba ta dɩ nɔɔna bam kʋlʋ na kɩ tɩn. Nɔɔna bam ma nuŋi ba vu sɩ ba nii kʋ na kɩ te tɩn. ¹⁵ Ba ma vu ba yi Zezi te. Ba ma na nɔɔnʋ wʋlʋ ciciri kɔgɔ kʋm ya na jɩg-o tɩn. O maa je yɩ o wʋbʋŋa joori ya ba o tɩtɩ yɩ o zʋ gwaarʋ. Ba na nɛ-o kʋntʋ tɩn, fʋʋnɩ ma zʋ-ba. ¹⁶ Balʋ yiǝ na nɛ kǝm dɩm tɩn ma ta ba brɩ nɔɔna bam kʋ na kɩ nɔɔnʋ wʋm te tɩn, dɩ kʋlʋ na kɩ tǝrǝ bam dɩ tɩn. ¹⁷ Tɩʋ kʋm nɔɔna bam laan ma loori Zezi sɩ o nuŋi ba tɩʋ kʋm nɩ o viiri.

¹⁸ Zezi ma vu sɩ o joori o zʋ naboro kʋm wʋ. Nɔɔnʋ wʋlʋ ciciri sɩm ya na jɩgɩ sɩ yaarɩ tɩn ma loor-o, sɩ o na sɛ, sɩ o taa tɔg-o.

¹⁹ O ma wʋ sɛ. O ma ta dɩd-o o wɩ: «Ve sɔŋɔ, sɩ n ta dɩ n sɔŋɔ tiinǝ n Yuutu Baŋa-Wɛ na duri nmʋ ŋwaŋa dɩ DƖ na kɩ woŋo kʋlʋ maama DƖ pa-m tɩn.»

²⁰ Nɔɔnʋ wʋm laan ma kɛ o vu je sɩlʋ ba na bǝ nɩ ‹Tɩɩnɩ Fugǝ› tɩn, yɩ o tɛ o brɩ nɔɔna bam Zezi na kɩ kʋlʋ o pa-o tɩn. Balʋ maama na ni o taanɩ dɩm tɩn, kʋ ma sʋ-ba.

Zezi na bi Zayirusi bukɔ yɩ o pa kaanɩ wʋdoŋ na yazurǝ te tɩn

(Matiyu 9:18-26, Luki 8:40-56)

²¹ Zezi dɛɛn ma joori o da nɩnɩʋ kʋm wʋ dɩ naboro o bɛ bubɛ dɩdoŋ dɩm. O na zɩgɩ nɩnɩʋ kʋm ni nɩ tɩn, nɔn-kɔgɔ ma ba o te ba gilim-o. ²² Nɔɔnʋ wʋdoŋ maa tɔgɩ o wʋra, o yɩrɩ mʋ Zayirusi. O yɩ Wɛ-digǝ kam yigǝ tiinǝ wʋ dɩdʋa mʋ. O na nɛ Zezi tɩn, o ma kuni doonǝ o yigǝ nɩ, ²³ yɩ o tiini o loor-o o wɩ: «Amʋ bukɔ balaŋa mʋ lagɩ o tɩ. Popo, a loori-m sɩ n ba n daŋɩ n jɩa o baŋa nɩ, sɩ kʋʋ́ pa o yawɩʋ kʋm je sɩ o joori o na ŋwɩa.»

²⁴ Zezi ma sɛ yɩ o tɔgɩ dɩd-o o ma ve. Kɔ-fɔrɔ dɩ maa tɔg-o, yɩ ba pɩɩn-o zanzan.

²⁵ Kaanɩ wʋdoŋ maa tɔgɩ o wʋra, o na wɔɛ ka-wʋ taan bɩna fugǝ-yale. ²⁶ O dɛɛn tiini o yaarɩ dɔgɩta tiinǝ zanzan tee nɩ. O dɛɛn cɔgɩ o sǝbu maama o yawɩʋ kʋm baŋa nɩ, yɩ kʋ ta ba garɩ kʋ pa-o, kʋ fɔgɩ kʋ jiri lɛɛrʋ mʋ o yɩra nɩ. ²⁷ O laan na ni Zezi ŋwa tɩn, o ma tɔgɩ kɔgɔ kʋm wʋ o kɛ o kwaga o vu o dwe o gɔrɔ. ²⁸ O maa bʋŋɩ o wɩ: «A na maŋɩ a dwe o gɔrɔ kʋm má dɩ, aá na yazurǝ.»

²⁹ O na dwe-o kʋntʋ tɩn, jana kam ma da ka kɔ. O ma lwarɩ nɩ o yawɩʋ kʋm sɩɩnɩ kʋ je o yɩra nɩ. ³⁰ Bɩdwɩ baŋa nɩ mʋ Zezi maanɩ nɩ dam nuŋi o yɩra nɩ. O maa zɩgɩ kɔgɔ kʋm wʋnɩ o pipiri o nii, yɩ o bwe o wɩ: «Wɔɔ mʋ dwe a gɔrɔ?»

³¹ O karabiǝ bam ma ta dɩd-o ba wɩ: «Nmʋ wʋ nɛ nɔɔna bam maama na yigi ba pɩɩnɩ nmʋ te tɩn na? Bɛɛ mʋ yɩ n bwe nɩ, wɔɔ mʋ dwe-m?»

³² O daa ta maa fɔgɩ o nii kɔgɔ kʋm wʋnɩ sɩ o lwarɩ wʋlʋ na dwe-o tɩn. ³³ Fʋʋnɩ laan maa jɩgɩ kaanɩ wʋm yɩ o yɩra saɩ, o na ye kʋlʋ na kɩ-o yɩ o na yazurǝ tɩn ŋwaanɩ. O ma vu Zezi te o kuni doonǝ o yigǝ nɩ, yɩ o ta o cɩga maama dɩd-o. ³⁴ Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «A bukɔ, nmʋ na kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ te tɩn mʋ pɛ n na yazurǝ. Ve sɩ Wɛ wʋ́ wǝli-m, sɩ n sin dɩ n yawɩʋ kʋm.»

³⁵ Zezi ta na wʋra o ŋɔɔnɩ kʋntʋ tɩn, nɔɔna badonnǝ ma nuŋi Zayirusi sɔŋɔ ba ba, ba ta dɩd-o ba wɩ: «N bukɔ wʋm tɩga. Daa n yɩ ta n jɩgɩ karanyɩna kam n yaara.»

³⁶ Zezi maa cɩm, yɩ o ta dɩ Zayirusi o wɩ: «Yɩ pa fʋʋnɩ ja-m. Za n weeni n kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ.»

³⁷ Zezi ma wʋ sɛ sɩ nɔɔna tɔgɩ dɩd-o ba vu Zayirusi sɔŋɔ kʋm, kʋ na daɩ Pɩyɛɛrɩ dɩ Zakɩ dɩ o nyaanɩ Zan yɩranɩ. ³⁸ Ba ma vu ba yi sɔŋɔ kʋm. Zezi ma ni nɩ sɔɔ yɩranɩ mʋ wʋra bɔgɩ bɔgɩ, yɩ nɔɔna keerǝ yɩ ba coosǝ. ³⁹ O ma zʋ sɔŋɔ kʋm, yɩ o ta dɩ nɔɔna bam o wɩ: «Bɛŋwaanɩ mʋ yɩ á kɩ sɔɔ yɩ á keerǝ? Bu wʋm wʋ tɩgɩ, o dɔ mʋ.»

⁴⁰ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba ma mwan-o. O ma pa ba maama nuŋi. O ma daarɩ o ja bu wʋm nu dɩ o ko dɩ o tɩtɩ karabiǝ batɔ bam o vu o zʋ digǝ kalʋ bu wʋm na tigi da tɩn. ⁴¹ O ma ja bu wʋm jɩŋa, yɩ o ta dɩd-o o wɩ: «Talita kumi.» Taanɩ dɩntʋ kuri mʋ: «Bɩsankana, a lagɩ a ta nmʋ, zaŋɩ wɛɛnɩ.»

⁴² O na tagɩ kʋntʋ tɩn, bɩsankana kam ma da ka zaŋɩ wɛɛnɩ ka veǝ. O bɩna dɛɛn yɩ fugǝ-yale mʋ. Ba na nɛ kʋntʋ tɩn, kʋ ma sʋ-ba lanyɩranɩ. ⁴³ Zezi laan ma kaanɩ-ba o wɩ, ba yɩ zaŋɩ ba pa nɔɔn-nɔɔnʋ lwarɩ kʋlʋ na kɩ tɩn. O ma daarɩ o ta dɩ ba o wɩ, ba kɩ wʋdiu ba pa bu wʋm sɩ o di.

6

Zezi tɩtɩ tɩʋ kʋm tiinǝ na vɩ-o te tɩn

(Matiyu 13:53-58, Luki 4:16-30)

¹ Zezi dɛɛn ma nuŋi jǝgǝ kam kʋntʋ nɩ, yɩ o joori o vu o tɩtɩ tɩʋ. O karabiǝ bam dɩ tɔg-o ba vu. ² Zwifǝ bam siun dɛ na yi tɩn, o ma vu o zʋ ba Wɛ-digǝ kam yɩ o puli sɩ o brɩ-ba Wɛ taanɩ. Nɔɔna zanzan maa wʋra yɩ ba cǝgi o zaasɩm dɩm. Ba na ni tɩn, kʋ ma sʋ-ba lanyɩranɩ. Ba maa tɛ ba wɩ: «Nɔɔnʋ wʋntʋ kɩ ta mʋ o lwarɩ wǝǝnu tɩntʋ doŋ? O kɩ ta mʋ o jɩgɩ swan tɩntʋ, yɩ o jɩgɩ dam o ma kɩ wo-kɩnkagɩla yantʋ? ³ Kʋ daɩ wʋm mʋ yɩ da-lwarʋ wʋm na? Wʋm mʋ daɩ Mari bu wʋm na? Kʋ daɩ wʋm nyaana mʋ yɩ Zakɩ dɩ Zʋzɛfʋ dɩ Zudasɩ dɩ Simɔn na? Kʋ daɩ wʋm nakwa mʋ wʋ dɩbam tɩtarɩ nɩ tɩn na?»

Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ ba dɛɛn wʋ sɛ nɩ Zezi sɩɩnɩ o nuŋi Wɛ te. ⁴ O laan ma ta dɩ ba o wɩ: «Nɔɔnʋ na yɩ Wɛ nijoŋnu, nɔɔna yǝni ba pa-o zulǝ lanyɩranɩ, kʋ daarɩ o tɩtɩ tɩʋ tiinǝ dɩ o sɔŋɔ tiinǝ dɩ o cʋrrʋ nan bá nɩg-o.»

⁵ O dɛɛn ma wʋ kɩ wo-kɩnkagɩla ba tee nɩ. Kʋ na daɩ o na kwe o jɩŋa o daŋɩ yawɩɩna fɩnfɩɩn baŋa nɩ o pa ba na yazurǝ tɩn. ⁶ Kʋ ma sʋ Zezi dɩ ba na wʋ kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩd-o tɩn.

Zezi na tʋŋɩ o karabiǝ fugǝ-bale bam te tɩn

(Matiyu 10:5-15, Luki 9:1-6)

Zezi dɛɛn maa tʋlɩ tɩ-balwa bam o karɩ o brɩ nɔɔna Wɛ cɩga kam. ⁷ O laan ma bǝŋi o karabiǝ fugǝ-bale bam sɩ ba ba o te. O ma lɩ-ba bale bale sɩ o tʋŋɩ-ba, yɩ o pa-ba dam sɩ ba wanɩ ba zǝli ciciri nɔɔna yɩra nɩ. ⁸ O ma ta dɩ ba o wɩ: «Á na maa ve, á yɩ zaŋɩ á kwe kʋlʋkʋlʋ á wǝli da á ja á vu, kʋ na daɩ nacǝgǝ yɩranɩ. Á nan yɩ kwe wʋdiu naa tampɔgɔ. Á yɩ kwe sǝbu á kɩ gwar-fwɛɛla nɩ á wǝli da. ⁹ Zʋ-na natra, sɩ á yɩ kwe gwaarʋ tɩle tɩle. ¹⁰ Á na ve á zʋ sɔŋɔ kʋlʋ á pǝni da, sɩ á taá zʋʋrɩ daanɩ sɩ kʋ ba kʋ yi á viirim maŋa. ¹¹ Kʋ daarɩ, á na yi tɩʋ kʋlʋ yɩ ba na wʋ sɛ sɩ ba jeeri abam lanyɩranɩ, naa ba na wʋ cǝgi abam taanɩ, sɩ á nuŋi tɩʋ kʋm kʋntʋ nɩ. Á na maa viirǝ, sɩ á pɩɩsɩ á nɛ fogo á yagɩ da, sɩ kʋ pa nɔɔna bam lwarɩ nɩ ba wʋ kɩ lanyɩranɩ.»

¹² O na tagɩ kʋntʋ dɩ ba o ti tɩn, ba laan ma nuŋi ba vu ba tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ, ba brɩ nɔɔna nɩ ba maŋɩ sɩ ba lǝni ba wʋrʋ ba yagɩ kǝm-balwaarʋ tɩm. ¹³ Ba ma zǝli ciciri zanzan nɔɔna yɩra nɩ. Ba ma kwǝri ba kwe nugǝ ba ma dwe yawɩɩna zanzan, yɩ ba na yazurǝ.

Pɛ Erɔdɩ na pɛ ba gʋ Zan te tɩn

(Matiyu 14:1-12, Luki 9:7-9)

¹⁴ Pɛ wʋdoŋ dɛɛn mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Erɔdɩ. * O ma ba o ni Zezi ŋwa, nɔɔna zanzan na jɩgɩ o taanɩ ba ŋɔɔnɩ tɩn ŋwaanɩ. Nɔɔna badonnǝ maa tɛ ba wɩ: «Kʋ yɩ Zan wʋlʋ na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn mʋ joori o bi o yagɩ tʋʋnɩ. Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ o jɩgɩ dam yɩ o waɩ wo-kɩnkagɩla o kɩa.»

¹⁵ Nɔɔna badaara maa wɩ: «Kʋ yɩ Wɛ nijoŋnu Eli * mʋ tuǝ.» Badaara dɩ ta maa wɩ: «O yɩ Wɛ nijoŋnu mʋ, nɩnɛɛnɩ balʋ na tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ faŋa faŋa tɩn.»

¹⁶ Kʋ daarɩ, Pɛ Erɔdɩ na ni Zezi ŋwa tɩn, o ma ta o wɩ: «Kʋʋ́ ta yɩ Zan wʋlʋ amʋ na pɛ ba go o yuu tɩn mʋ joori o bi o yagɩ tʋʋnɩ.»

¹⁷ O dɛɛn tagɩ kʋntʋ, bɛŋwaanɩ o ya wʋ kɩ Zan lanyɩranɩ. O pɛ ba ja Zan ba vɔ ba kɩ pɩɩna digǝ nɩ. Kʋ dɛɛn kɩ tɩntʋ doŋ mʋ: Erɔdɩ ya di kaanɩ wʋdoŋ, o yɩrɩ mʋ Erɔdɩadɩ. Kaanɩ wʋm dɛɛn yɩ o zɩmbaarʋ Filipi kaanɩ mʋ. ¹⁸ Zan dɛɛn ma ta dɩd-o nɩ, kʋ culǝ sɩ o di o zɩmbaarʋ kaanɩ yɩ o ta ŋwɩ. ¹⁹ Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ Erɔdɩadɩ culi Zan. O maa lagɩ sɩ ba gʋ-o, yɩ o wʋ nɛ cwǝŋǝ, ²⁰ bɛŋwaanɩ Erɔdɩ dɛɛn kwarɩ Zan. O maa ye nɩ Zan yɩ wʋ-poŋo tu yɩ o tɛ cɩga. Kʋntʋ ŋwaanɩ Erɔdɩ ma fɔg-o o nii lanyɩranɩ, sɩ kʋlʋkʋlʋ yɩ kɩ-o. O maa yǝni o cǝgi o taanɩ dɩ wʋpolo, yɩ kʋ pa o wʋbʋŋa vugimi.

²¹ Erɔdɩadɩ dɛɛn laan ma ba o na cwǝŋǝ sɩ ba gʋ Zan. Pɛ Erɔdɩ lʋra maŋa na tu ka yi tɩn, o ma kɩ candiǝ yɩ o bǝŋi o tɩʋ kʋm dɩdɛɛra bam dɩ pamaŋna yigǝ tiinǝ, dɩ nadunǝ balʋ na zʋʋrɩ Galile nɩ tɩn, sɩ ba tɔgɩ ba di candiǝ kam. ²² Ba na wʋra ba di candiǝ kʋntʋ tɩn, Erɔdɩadɩ bukɔ laan ma zaŋɩ o zʋ o sa o brɩ vǝrǝ bam. Kʋ ma pa pɛ wʋm dɩ o vǝrǝ bam wʋ poli lanyɩranɩ. Pɛ wʋm ma ta dɩ bukɔ wʋm o wɩ: «Woŋo kʋlʋ maama nmʋ na lagɩ tɩn, amʋ wʋ́ pa-m.» ²³ O ta ma ta o du o wɩ: «Aá pa-m woŋo kʋlʋ maama n na wʋ́ loori a tee nɩ tɩn. Kʋ na maŋɩ kʋ yɩ a tɩʋ kʋm cicoro dɩ, a ta wʋ́ pa-m.»

²⁴ Bukɔ wʋm na ni kʋntʋ tɩn, o ma nuŋi o vu o nu te o bwe-o o wɩ: «Bɛɛ woŋo mʋ amʋ wʋ́ loori?» O ma lǝri o wɩ: «Ve n ta nɩ n lagɩ sɩ o go Zan yuu mʋ o pa-m.»

²⁵ Bukɔ wʋm ma kɩ lɩla o joori o zʋ pɛ wʋm te, yɩ o ta dɩd-o o wɩ: «A lagɩ sɩ n go Zan yuu mʋ n kɩ zʋŋ-tanlaŋa wʋnɩ n pa-nɩ lele.»

²⁶ Pɛ Erɔdɩ na ni kʋntʋ tɩn, o wʋ ma tiini kʋ cɔgɩ zanzan. O nan na tagɩ o du vǝrǝ bam yigǝ nɩ tɩn, o maa ba lagɩ sɩ o vɩn. ²⁷ O ma kɩ lɩla o tʋŋɩ o pamaŋnʋ dɩdʋa sɩ o vu o go Zan yuu kʋm o ja ba. Nɔɔnʋ wʋm ma vu pɩɩna digǝ kam o go Zan yuu kʋm. ²⁸ O ma kwe-kʋ o kɩ zʋŋ-tanlaŋa wʋnɩ o ja ba o pa bukɔ wʋm. O ma joŋi o ja vu o pa o nu.

²⁹ Zan karabiǝ bam na lwarɩ kʋlʋ na kɩ tɩn, ba ma zaŋɩ ba vu ba kwe o yɩra yam ba ja vu ba kɩ.

Zezi na pɛ kɔ-fɔrɔ di wʋdiu ba su te tɩn

(Matiyu 14:13-21, Luki 9:10-17, Zan 6:1-14)

³⁰ Zezi karabiǝ fugǝ-bale bam ma joori ba ba o te. Ba ma ta ba brɩ-o kʋlʋ maama ba na kɩa, dɩ ba na brɩ nɔɔna Wɛ cɩga kam te tɩn. ³¹ Nɔɔna zanzan maa yǝni ba tui Zezi te, yɩ ba joori ba viirǝ. Ba na daga kʋntʋ tɩn, Zezi dɩ o karabiǝ bam daa warɩ ba na pwǝlǝ sɩ ba di wʋdiu dɩ. Kʋntʋ ŋwaanɩ o ma ta dɩ ba o wɩ: «Abam nan ba á yɩranɩ, sɩ dɩ́ vu gaa wʋ sɩ á wanɩ á sin fɩnfɩɩn.»

³² Ba laan ma vu ba zʋ naboro, sɩ ba vu je sɩlʋ na yɩ gaa wʋ tɩn ba yɩranɩ. ³³ Ba na maa kɛ tɩn, nɔɔna zanzan ma na-ba yɩ ba lwarɩ-ba. Ba ma zaŋɩ ba nuŋi ba tɩɩnɩ dɩm maama nɩ, ba duri dɩ nɛ ba vu ba loori-ba jǝgǝ kalʋ ba na maa ve tɩn nɩ. ³⁴ Zezi ma nuŋi naboro kʋm wʋnɩ. O laan ma na nɔn-kɔgɔ kʋm na tu kʋ wʋra. Ba ŋwaŋa ma zʋ-o lanyɩranɩ, bɛŋwaanɩ ba nyɩ dɩ peeni sɩlʋ na ba jɩgɩ nayɩrʋ sɩ o taa nii sɩ baŋa nɩ tɩn. O laan ma puli o wʋra o brɩ-ba wǝǝnu zanzan.

³⁵ Kʋ na tiini kʋ daanɩ yɩ wɛ ba wʋra dɩ zʋʋrɩ tɩn, o karabiǝ bam ma vu ba ta dɩd-o ba wɩ: «Maŋa kam wʋra ka kɛa, yɩ jǝgǝ kalʋ dɩbam na wʋra tɩn yɩ gaa wʋ mʋ. Wʋdiu tǝri yo. ³⁶ Kʋntʋ ŋwaanɩ, pa nɔɔna bam vu sam wʋnɩ ba yǝgi wʋdiu ba di.»

³⁷ O ma lǝri-ba o wɩ: «Abam tɩtɩ pa-ba wʋdiu sɩ ba di.»

Ba ma ta ba wɩ: «Dɩ́ na lagɩ dɩ́ yǝgi dɩpɛ sɩ dɩ yi ba maama dim, kʋʋ́ yi nɩnɛɛnɩ sǝbu-dala biǝ yale mʋ (200). *f3 * Dɩ́ wʋ́ wanɩ dɩ́ yǝgi kʋntʋ na?»

³⁸ O laan ma bwe-ba o wɩ: «Abam jɩgɩ dɩpwa yagra mʋ? Ve-na á nii.»

Ba na ve ba nii tɩn, ba ma joori ba ba, ba ta dɩd-o ba wɩ: «Ya yɩ dɩpwa yanu dɩ kale sɩle yɩranɩ mʋ.»

³⁹ Zezi laan ma pa o karabiǝ bam ni, sɩ ba pa nɔɔna bam pɔɔrɩ kɔgɔ kɔgɔ ba jǝni tɩga nɩ ga-lɩʋ kʋm baŋa nɩ. ⁴⁰ Ba maama ma pɔɔrɩ yɩ ba jǝni, badaara kɔgɔ bi bi, badaara kɔgɔ fiinnu fiinnu. ⁴¹ Zezi laan ma kwe dɩpwa yanu yam dɩ kale sɩle sɩm, yɩ o kwǝni o yuu wɛɛnɩ o kɩ Wɛ le tɩ ŋwaanɩ. O ma fɔ fɔ dɩpwa yam o maŋɩ o pa o karabiǝ bam, sɩ ba laan joŋi-ya ba ja vu ba maŋɩ ba pa nɔɔna bam. O ma daarɩ o maŋɩ kale sɩle sɩm dɩ o pa ba maama sɩ ba di. ⁴² Nɔɔna bam maama ma di ba su ba daarɩ. ⁴³ Zezi karabiǝ bam ma pɛ dɩpwa dɩ kale cicwǝǝru tɩlʋ na daarɩ tɩn ba su tɩtwarʋ fugǝ-tɩle. ⁴⁴ Nɔɔna balʋ dɛɛn na di kʋntʋ tɩn yɩ baara mʋrr-tɩnu mʋ (5.000), kʋ wǝli dɩ kaana dɩ biǝ dɩ.

Zezi na ve na baŋa nɩ te tɩn

(Matiyu 14:22-36, Zan 6:16-21)

⁴⁵ Kʋntʋ kwaga nɩ Zezi ma da o pa o karabiǝ bam vu ba zʋ naboro kʋm, sɩ ba da yigǝ ba bɛ nɩnɩʋ kʋm ba vu ba yi Betisayida. Ba na maa kɛ tɩn, o ma pa kɔgɔ kʋm viiri. ⁴⁶ O na pɛ ba viiri tɩn, o ma vu o di piu yuu sɩ o warɩ Wɛ.

⁴⁷ Tɩga ma ba ka yi. Naboro kʋm maa wʋ nɩnɩʋ kʋm tɩtarɩ nɩ, yɩ Zezi ta wʋ buburu kʋm nɩ o yɩranɩ. ⁴⁸ O ma na o karabiǝ bam na tiini ba kwaanɩ ba yɛ yɩ kʋ cɛ ba yɩra nɩ, vu-fɔrɔ na zaŋɩ kʋ jeeri-ba tɩn ŋwaanɩ. Tɩga na wʋra ka pʋʋrɩ tɩn, Zezi ma zaŋɩ o ve na bam baŋa nɩ o maa ve ba te. O ma vu o lagɩ o gaalɩ-ba o kɛ. ⁴⁹ Ba na nɛ-o o ve na bam baŋa nɩ tɩn, ba ya bʋŋɩ nɩ kʋ yɩ ciru mʋ. Ba ma kaasɩ baŋa baŋa, ⁵⁰ bɛŋwaanɩ ba maama nɛ-o yɩ fʋʋnɩ zʋ-ba zanzan.

Zezi laan ma ŋɔɔnɩ dɩ ba o wɩ: «Pa-na á wʋrʋ kɩ dam, sɩ kʋ yɩ amʋ mʋ. Á yɩ pa fʋʋnɩ taa jɩgɩ abam.»

⁵¹ O laan ma vu o zʋ naboro kʋm wʋ. O na yi ba te kʋntʋ tɩn, viu kʋm ma da kʋ kwǝri. Kʋ ma tiini kʋ sʋ-ba, ⁵² bɛŋwaanɩ Zezi na maŋɩ dɩpɛ dɩm o pa nɔn-kɔgɔ kʋm yɩ ba di tɩn, ba wʋ ni wo-kɩnkagɩlɩ dɩm kʋntʋ kuri, Wɛ cɩga kam na wʋ wanɩ ka zʋ ba wʋbʋŋa tɩn ŋwaanɩ.

⁵³ Ba ma vu ba bɛ ba yi bubɛ dɩdɩm dɩm. Ba ma ja naboro kʋm ba ja nuŋi ba zɩgɩ da. Ba na yi je sɩlʋ tɩn yɩrɩ mʋ Zenezarɛtɩ. ⁵⁴ Ba na nuŋi naboro kʋm wʋnɩ tɩn, nɔɔna bam ma lwarɩ Zezi. ⁵⁵ Ba laan ma duri je sɩm kʋntʋ maama nɩ, ba vu ba ta ba pa nɔɔna lwarɩ. Mɛ maama ba na lwarɩ nɩ o tu da tɩn, ba ma kwe balʋ na ba jɩgɩ yazurǝ tɩn ba zɩŋɩ gungwǝǝlu wʋnɩ ba ja vu o te. ⁵⁶ O na yǝni o ve je sɩlʋ maama tɩn, kʋ na yɩ tɩ-balɛ naa tɩ-kamunǝ, nɔɔna yǝni ba ja yawɩɩna mʋ ba nuŋi ba jeer-o yaga ni nɩ, yɩ ba loor-o sɩ o pa-ba cwǝŋǝ sɩ ba dwe o gɔrɔ kʋm ni má. Balʋ maama na dwe o gɔrɔ kʋm kʋntʋ tɩn dɛɛn nɛ yazurǝ.

7

Wo-digiru tɩlʋ na cɔgɩ nɔɔna tɩn

(Matiyu 15:1-20)

¹ Farizɩan * tiinǝ badaara dɩ Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ badonnǝ dɛɛn ya nuŋi Zeruzalɛm ba ba, ba gilimi Zezi tee nɩ. ² Ba ma na o karabiǝ badonnǝ na je ba di wʋdiu, yɩ ba wʋ sanɩ ba jɩa sɩ kʋ tɔgɩ bantʋ cullu tɩm cwǝŋǝ. ³ Bɛŋwaanɩ Farizɩan tiinǝ bam dɩ Zwifǝ bam maama ba fɔgɩ ba di wʋdiu, yɩ ba wʋ sanɩ ba jɩa sɩ kʋ tɔgɩ cullu tɩlʋ ba nabaara bam na pɛ-ba tɩn. ⁴ Ba na yǝni ba zɩgɩ yaga nɩ ba ba sɔŋɔ, baá kɩ na mʋ ba ma zarɩ ba tɩtɩ sɩ ba ji lanyɩranɩ, yɩ ba laan daarɩ ba di wʋdiu. Ba ta jɩgɩ cullu tɩdonnǝ zanzan ba na tɔgɩ-tɩ ba wǝli da. Ba yǝni ba fɔgɩ ba sɩn ba zwɩ dɩ ba kɔɔra dɩ ba luu-kambi, yɩ ba laan daarɩ ba kɩ wʋdiu da.

⁵ Kʋ yɩ kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ Farizɩan tiinǝ bam dɩ Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ bam dɛɛn bwe Zezi ba wɩ: «Bɛɛ mʋ yɩ n karabiǝ bam yǝni ba di wʋdiu, yɩ ba wʋ sanɩ ba jɩa nɩ dɩbam nabaara bam na pɛ dɩbam cullu tɩlʋ tɩn?»

⁶ O ma lǝri-ba o wɩ: «Abam yɩ pipiri-nyɩna mʋ. Wɛ nijoŋnu Ezayi * dɛɛn jɩgɩ bʋra dɩ o na maŋɩ o ta abam taanɩ faŋa faŋa te tɩn. Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ:

‹Nɔɔna bantʋ zuli amʋ Wɛ dɩ ba niǝ mʋ,

yɩ ba wʋbʋŋa baŋwɛ dɩ amʋ.

⁷ Ba na paɩ amʋ zulǝ yalʋ maama tɩn yɩ kafɛ mʋ.

Ba yǝni ba brɩ nabiinǝ wʋbʋŋa cullu,

yɩ ba paɩ tɩ yɩ amʋ zaasɩm dɩm mʋ.›

⁸ Kʋntʋ, abam kwe Wɛ niǝ yam na brɩ te tɩn á yagɩ mʋ, yɩ á daarɩ á tɔgɩ nabiinǝ cullu.»

⁹ O daa ta ma ta dɩ ba o wɩ: «Abam yǝni á vɩn Wɛ niǝ yam, yɩ á daarɩ á jɩgɩ á tɩtɩ wʋbʋŋa cullu mʋ á tɔga. ¹⁰ Faŋa faŋa tɩn, Moyisi * dɛɛn brɩ Wɛ ni dɩm o wɩ, nɔɔnʋ maŋɩ sɩ o taa zuli o nu dɩ o ko. O daa ta brɩ nɩ, nɔɔnʋ na ŋɔɔnɩ ta-balɔrɔ dɩ o nu naa o ko, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ ba gʋ-o mʋ. ¹¹ Kʋ daarɩ abam nan yǝni á ja Wɛ taanɩ dɩm á gugwǝli mʋ yɩ á wɩ, nɔɔnʋ na jɩgɩ woŋo kʋlʋ o ya na wʋ́ ma o zǝni o nu dɩ o ko tɩn, yɩ o na tagɩ dɩ ba o wɩ, woŋo kʋm kʋntʋ yɩ ‹Kɔrɩban› mʋ (kʋ kuri mʋ kʋ yɩ Wɛ nyɩm), ¹² kʋ brɩ nɩ kʋntʋ tu daa wʋ maŋɩ sɩ o kwe woŋo kʋm o ma zǝni o nu dɩ o ko. ¹³ Abam na brɩ nɔɔna sɩ ba taa tɔgɩ á tɩtɩ cullu tɩn paɩ Wɛ taanɩ dɩm daa ba jɩgɩ kuri abam tee nɩ. Abam nan ta yǝni á kɩ wo-balwaarʋ tɩntʋ donnǝ zanzan á wǝli da.»

¹⁴ Zezi daa ta ma bǝŋi nɔn-kɔgɔ kʋm sɩ ba ba o te, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: «Abam maama cǝgi lanyɩranɩ sɩ á ni a taanɩ dɩm kuri. ¹⁵ Kʋ daɩ woŋo kʋlʋ na tɔgɩ nɔɔnʋ ni kʋ zʋ o wʋ tɩn mʋ wʋ́ wanɩ kʋ cɔg-o. Kʋ yɩ woŋo kʋlʋ na tɔgɩ nɔɔnʋ ni kʋ nuŋi tɩn mʋ wʋ́ cɔg-o. (( ¹⁶ Á nan fɔgɩ á cǝgi a taanɩ dɩm lanyɩranɩ.))»

¹⁷ O laan ma vu o zʋ sɔŋɔ o daarɩ nɔn-kɔgɔ kʋm pooni nɩ. O karabiǝ bam ma bwe-o taanɩ dɩm kuri. ¹⁸ O ma ta dɩ ba o wɩ: «Abam dɩ ba jɩgɩ wʋbʋŋa na? Á maŋɩ sɩ á taá ye nɩ, woŋo kʋlʋ maama nɔɔnʋ na wʋ́ kwe o pa kʋ tɔgɩ o ni kʋ zʋ o wʋ tɩn bá wanɩ kʋ cɔg-o. ¹⁹ Bɛŋwaanɩ kʋ bá wanɩ kʋ zʋ o wʋbʋŋa. Kʋ nan wʋ́ tu o kana yɩranɩ mʋ, yɩ o laan daarɩ o tɔ-kʋ o yagɩ.»

Zezi dɛɛn na tagɩ cɩga kam kʋntʋ tɩn, o brɩ nɩ wʋdiiru maama maŋɩ sɩ nɔɔna taa di-tɩ.

²⁰ O daa ta ma ta o wɩ: «Kʋ yɩ kʋlʋ na maŋɩ kʋ wʋ nɔɔnʋ wʋnɩ yɩ kʋ laan nuŋi tɩn mʋ cɔg-o. ²¹ Bɛŋwaanɩ kʋ yɩ nɔɔnʋ wʋbʋŋa mʋ paɩ o lagɩ wo-balwaarʋ kǝm, kʋ na yɩ boorim wo-zɔɔna dwi maama, dɩ ŋwɩɩnɩ, dɩ nɔn-gʋra, ²² dɩ wo-swǝnǝ zanzan, dɩ pu-sɩŋa, dɩ kampinǝ, dɩ wo-digiru kikiǝ, dɩ wʋ-gʋrʋ, dɩ bɩbara dɩ nɔn-tʋra, dɩ kamunni, dɩ jwǝrim. ²³ Wo-balwaarʋ tɩntʋ maama nuŋi nɔɔnʋ wʋnɩ mʋ yɩ tɩ cɔg-o.»

Kaanɩ wʋdoŋ na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi te tɩn

(Matiyu 15:21-28)

²⁴ Zezi dɛɛn ma nuŋi je sɩm kʋntʋ nɩ o vu Tiiri nawurǝ yam seeni. O maa vu o zʋ sɔŋɔ kʋdoŋ. O ma ba lagɩ sɩ nɔɔna lwarɩ nɩ o wʋra, yɩ o wʋ wanɩ o sǝgi o tɩtɩ dɩ nɔɔna bam. ^25-26 Kaanɩ wʋdoŋ maa wʋra, o na yɩ dwi-gɛ * tu. Ba ya lʋg-o Siiri nɩ mʋ, je sɩlʋ yɩrɩ na yɩ Fenisi tɩn. Cicirǝ maa jɩgɩ o bukɔ ka yaara. O maa na ni Zezi ŋwa tɩn, o ma kɩ lɩla o vu o te, yɩ o kuni doonǝ o yigǝ nɩ o loor-o, sɩ o zǝli cicirǝ kam o pa ka yagɩ o bukɔ wʋm yɩra. ²⁷ Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Biǝ bam mʋ maŋɩ sɩ ba da yigǝ ba di ba daarɩ. Kʋ wʋ maŋɩ sɩ nɔɔnʋ joŋi o biǝ wʋdiu o dɩ kakuri yigǝ nɩ.»

²⁸ Kaanɩ wʋm maa lǝri o wɩ: «Amʋ tu, n tagɩ cɩga. Kakuri sɩlʋ nan na tigi taabʋlʋ kuri nɩ tɩn waɩ sɩ twɛ wʋdiu kʋlʋ biǝ bam na di yɩ kʋ siiri tɩga nɩ tɩn sɩ di.»

²⁹ O laan ma ta dɩ kaanɩ wʋm o wɩ: «Nmʋ lǝrǝ yam na lana tɩn ŋwaanɩ, a sɛ n loro kʋm. Joori n vu sɔŋɔ. Cicirǝ kam maŋɩ ka yagɩ n bukɔ wʋm yɩra.»

³⁰ Kaanɩ wʋm ma sɩɩnɩ o joori o vu sɔŋɔ. O ma na o bukɔ wʋm o tigi o tigǝ je nɩ, dɩ cicirǝ kam nuŋi ka daar-o.

Zezi na pɛ zwa-kɔgɔ na yɩ bibǝku na yazurǝ te tɩn

³¹ Zezi laan ma zaŋɩ o nuŋi Tiiri nawurǝ yam nɩ o da Sidɔn o kɛ. O laan ma tɔgɩ je sɩlʋ ba na bǝ nɩ ‹Tɩɩnɩ Fugǝ› tɩn o vu o yi Galile nɩnɩʋ kʋm je sɩm. ³² Nɔɔnʋ ma wʋra o na yɩ zwa-kɔgɔ yɩ o warɩ o ŋɔɔnɩ lanyɩranɩ. Ba ma ja-o ba vu Zezi te. Ba ma loor-o sɩ o kwe o jɩŋa o daŋɩ nɔɔnʋ wʋm baŋa nɩ sɩ o pa o na yazurǝ. ³³ Zezi ma ja-o o vu daa o yɩranɩ o daarɩ kɔgɔ kʋm. O ma kwe o nwa o tʋrɩ nɔɔnʋ wʋm zwa nɩ, yɩ o daarɩ o twɩ lileeru o kɩ o nʋa nɩ o ma dwe o dindǝlimi. ³⁴ O ma kwǝni o yuu o nii wɛɛnɩ, yɩ o suuri. O ma ta dɩ nɔɔnʋ wʋm o wɩ: «Efata», kʋ kuri mʋ ‹Pʋrɩ!›. ³⁵ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, o zwa yam ma sɩɩnɩ ya pʋrɩ, yɩ o dindǝlimi dɩ waɩ dɩ pipirǝ. O maa waɩ o ŋɔɔnɩ lanyɩranɩ.

³⁶ Zezi ma kaanɩ nɔɔna bam maama, sɩ ba yɩ ta kʋlʋ na kɩ tɩn ba brɩ nɔɔn-nɔɔnʋ. O na kaanɩ-ba kʋntʋ tɩn, mʋ ba laan fɔgɩ ba tɛ dɩ nɔɔna bam. ³⁷ Kʋ ma tiini kʋ sʋ balʋ maama na ni tɩn zanzan. Ba maa wɩ: «Woŋo kʋlʋ maama o na kɩ tɩn yɩ lanyɩranɩ mʋ. O paɩ zwa-kwarʋ joori tɩ ni, yɩ mɩmaarʋ dɩ waɩ tɩ ŋɔɔna.»

8

Zezi na pɛ kɔ-fɔrɔ di wʋdiu kʋ su te tɩn

(Matiyu 15:32-39)

¹ Kantʋ maŋa kam nɩ kɔgɔ zanzan daa ma joori kʋ gilimi daanɩ Zezi tee nɩ. Ba maa ba jɩgɩ kʋlʋkʋlʋ sɩ ba di. Zezi ma bǝŋi o karabiǝ bam yɩ ba ba o te. O ma ta dɩ ba o wɩ: ² «Nɔɔna bantʋ ŋwaŋa jɩgɩ-nɩ, dɩ ba na tu ba wʋ a tee nɩ zɩm da yatɔ yɩ ba daa ba jɩgɩ wʋdiu sɩ ba di tɩn. ³ A na pɛ ba viiri yɩ ba wʋ di kʋlʋkʋlʋ, kana wʋ́ pa ba bǝri cwǝŋǝ nɩ, bɛŋwaanɩ ba badaara nuŋi yigǝ yigǝ mʋ ba ba amʋ te.»

⁴ O karabiǝ bam ma lǝr-o ba wɩ: «Dɩ́ nan wʋ́ kɩ ta mʋ dɩ́ na wʋdiu gaa kʋntʋ wʋnɩ sɩ kʋ yi ba maama dim?»

⁵ O ma bwe-ba o wɩ: «Abam jɩgɩ dɩpwa yagra mʋ?»

Ba ma lǝri ba wɩ: «Ya yɩ yarpɛ mʋ.»

⁶ Zezi laan ma ta dɩ kɔgɔ kʋm sɩ ba maama jǝni tɩga nɩ. O ma kwe dɩpwa yarpɛ yam yɩ o kɩ Wɛ le ya ŋwaanɩ. O ma ja-ya o fɔ fɔ o pa o karabiǝ bam, yɩ bantʋ dɩ laan joŋi ba ja vu ba pa nɔɔna bam. ⁷ Ba dɛɛn jɩgɩ kalǝŋ-balɛ fɩnfɩɩn ba wǝli da. Zezi ma kwe-sɩ o kɩ Wɛ le, yɩ o daarɩ o ta dɩ o karabiǝ bam sɩ ba kwe sɩntʋ dɩ ba maŋɩ ba pa nɔɔna bam maama. ⁸ Ba maama ma di ba su ba daarɩ. Ba laan ma twɛ cicwǝǝru tɩlʋ na daarɩ tɩn ba su tɩtwarʋ tɩrpɛ. ⁹ Balʋ dɛɛn na di kʋntʋ tɩn yɩ baara mʋrr-tɩna mʋ (4.000), kʋ wǝli dɩ kaana dɩ biǝ dɩ.

Zezi laan ma pa kɔgɔ kʋm viiri. ¹⁰ O ma daarɩ o vu o zʋ naboro dɩ o karabiǝ bam. Ba ma vu ba yi jǝgǝ kalʋ yɩrɩ na yɩ Dalɩmanuta tɩn.

Farizɩan tiinǝ na yɩ te tɩn

(Matiyu 16:1-12)

¹¹ Farizɩan * tiinǝ badonnǝ dɛɛn ma ba Zezi te ba ma puli ba magɩ kantɔgɔ dɩd-o, yɩ ba lagɩ sɩ ba maŋ-o ba nii. Ba ma ta dɩd-o, sɩ o kɩ wo-kɩnkagɩlɩ dɩlʋ na wʋ́ brɩ-ba nɩ o dam dɩm nuŋi Wɛ tee nɩ tɩn. ¹² O ma tiini o suuri o wʋnɩ, yɩ o ta o wɩ: «Bɛɛ mʋ yɩ zɩm nɔɔna bam lagɩ sɩ a kɩ wo-kɩnkagɩlɩ a brɩ-ba? A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, a bá kɩ wo-kɩnkagɩlɩ a brɩ-ba.»

¹³ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, o ma yagɩ ba te, yɩ o joori o vu o zʋ naboro kʋm sɩ ba vu ba bɛ bubɛ dɩdɩm dɩm.

¹⁴ Ba dɛɛn na wʋ naboro kʋm wʋnɩ ba maa ve ba bɛ tɩn, Zezi karabiǝ bam ya swe sɩ ba ja dɩpɛ ba wǝli da, dɩpɛ dɩdʋa yɩranɩ mʋ ba ya jɩga. ¹⁵ Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Fɔgɩ-na á cɩ á tɩtɩ sɩ á yɩ pa Farizɩan tiinǝ bam dɩ Pɛ Erɔdɩ * dɩ abam ba dabɩlɩ dɩm.»

¹⁶ O na tagɩ dɩ ba kʋntʋ tɩn, ba ma ŋɔɔnɩ daanɩ ba wɩ: «Kʋ yɩ dɩpɛ taanɩ mʋ o tɛa, dɩ́ na ba jɩgɩ tɩn ŋwaanɩ.»

¹⁷ Zezi ma lwarɩ ba na jɩgɩ kʋlʋ ba ŋɔɔnɩ tɩn, yɩ o wɩ: «Bɛɛ mʋ yɩ á ŋɔɔnɩ daanɩ á wɩ, á na ba jɩgɩ dɩpɛ tɩn mʋ te a ŋɔɔnɩ kʋntʋ? Abam ta wʋ lwarɩ Wɛ na jɩgɩ dam te tɩn na? Á wʋbʋŋa tɩgɩ mʋ na? ¹⁸ Abam jɩgɩ yiǝ yɩ ya ba naɩ Wɛ cɩga kam. Á jɩgɩ zwa yɩ á ba ni Wɛ taanɩ dɩm kuri. ¹⁹ Abam maŋɩ á swe a dɛɛn na kwe dɩpwa yanu mʋ a fɔ fɔ a pa baara mʋrr-tɩnu tɩm yɩ ba di na? Ba na di ba ti tɩn, abam twɛ cicwǝǝru tɩm á su tɩtwarʋ tɩgra mʋ?»

Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Tɩtwarʋ fugǝ-tɩle.»

²⁰ O daa ma bwe-ba o wɩ: «A daa ta na kwe dɩpwa yarpɛ yam a fɔ fɔ a pa baara mʋrr-tɩna tɩm yɩ ba di tɩn, á twɛ cicwǝǝru tɩm á su tɩtwarʋ tɩgra mʋ?»

Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Tɩtwarʋ tɩrpɛ.»

²¹ O laan ma ta dɩ ba o wɩ: «Abam nan daa ta ba ni kʋ kuri mʋ na?»

Zezi na puri lilwe yiǝ te tɩn

²² Ba dɛɛn ma vu ba yi Betisayida. Nɔɔna badonnǝ ma ja lilwe ba ja vu Zezi te, yɩ ba loor-o sɩ o ma o jɩŋa o dwe-o, sɩ o na yazurǝ. ²³ O ma ja lilwe wʋm jɩŋa o vaŋɩ o ja nuŋi tɩʋ kʋm daa. O ma twɩ lileeru o kɩ o yiǝ nɩ, yɩ o daŋɩ o jɩa lilwe wʋm baŋa nɩ. O laan ma bwe-o o wɩ: «Nmʋ naɩ woŋo na?»

²⁴ Lilwe wʋm ma puri o yiǝ o nii, yɩ o wɩ: «A naɩ nɔɔna mʋ. Ba nan nyɩ dɩ tweeru mʋ te yɩ ba veǝ.»

²⁵ Zezi daa ma daŋɩ o jɩa nɔɔnʋ wʋm yiǝ nɩ. O laan ma fin o yiǝ yam, yɩ ya joori ya naɩ. O maa waɩ o naɩ woŋo maama lanyɩranɩ. ²⁶ Zezi laan ma ta dɩd-o o wɩ, o yɔɔrɩ o vu sɔŋɔ, sɩ o daa yɩ joori o zʋ tɩʋ kʋm wʋ.

Pɩyɛɛrɩ tagɩ sɩ Zezi yɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn mʋ

(Matiyu 16:13-20, Luki 9:18-21)

²⁷ Zezi dɩ o karabiǝ bam daa ma kɛ, ba vu ba yi Sezaarɩ kʋlʋ na yɩ Filipi tɩʋ tɩn. Ba na maa ve tɩn, o ma bwe-ba o wɩ: «Nɔɔna yǝni ba tɛ ba wɩ, amʋ yɩ wɔɔ mʋ?»

²⁸ Ba ma lǝri ba wɩ: «Badaara tɛ ba wɩ, nmʋ yɩ Zan wʋlʋ dɛɛn na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn mʋ. Babam dɩ maa tɛ ba wɩ, nmʋ yɩ Wɛ nijoŋnu Eli * mʋ. Badonnǝ dɩ maa tɛ ba wɩ, nmʋ yɩ faŋa faŋa Wɛ nijoŋnǝ bam dɩdʋa mʋ.»

²⁹ O laan ma bwe-ba o wɩ: «Kʋ nan na yɩ abam, abam bʋŋɩ sɩ amʋ yɩ wɔɔ mʋ?»

Pɩyɛɛrɩ ma lǝr-o o wɩ: «Nmʋ yɩ Krisi * wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn mʋ.»

³⁰ Zezi laan ma kaanɩ-ba sɩ ba yɩ ta kʋntʋ ba brɩ nɔɔn-nɔɔnʋ.

Zezi na brɩ o tʋʋnɩ na wʋ́ ta yɩ te tɩn

(Matiyu 16:21-28, Luki 9:22-27)

³¹ Kʋ na zɩgɩ kantʋ maŋa kam nɩ, Zezi ma ŋɔɔnɩ o brɩ-ba o wɩ: «Amʋ Nabiin-bu * wʋm maŋɩ sɩ a na yaara zanzan. Zwifǝ nakwa bam dɩ ba kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ ba cullu karanyɩna tiinǝ bam mʋ wʋ́ culi amʋ. Baá gʋ-nɩ, yɩ da yatɔ dɛ nɩ a laan wʋ́ joori a bi.» ³² O maa ŋɔɔnɩ kʋntʋ jaja o brɩ-ba. Pɩyɛɛrɩ ma ja-o o vu daa, yɩ o kaan-o o wɩ, o yɩ taa ŋɔɔnɩ kʋntʋ doŋ.

³³ Zezi ma guni o nii o karabiǝ bam seeni, yɩ o bagɩ Pɩyɛɛrɩ o wɩ: «Sʋtaanɩ *, ve daa a tee nɩ! Nmʋ wʋbʋŋa yam yɩ nabiinǝ nyɩm mʋ, sɩ ya ba tɔgɩ Wɛ na lagɩ te tɩn.»

³⁴ Zezi laan ma bǝŋi nɔn-kɔgɔ kʋm maama dɩ o karabiǝ bam sɩ ba ba o te. O ma ta dɩ ba o wɩ: «Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na lagɩ sɩ o taa tɔgɩ amʋ kwaga tɩn, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o vɩn o tɩtɩ wʋbʋŋa sɩ o sɛ yaara nɩ wʋlʋ na zɩŋɩ tʋʋn-dagara * o maa ve o tʋʋnɩ jǝgǝ te tɩn, sɩ o laan taa tɔgɩ-nɩ. ³⁵ Wʋlʋ maama nan na lagɩ sɩ o yɩrɩ o ŋwɩa tɩn, kʋntʋ tu wʋ́ ga-ka mʋ. Kʋ daarɩ, wʋlʋ maama na sɛ sɩ o ga o ŋwɩa amʋ ŋwaanɩ dɩ Wɛ kwǝr-ywǝŋǝ kam ŋwaanɩ, kʋntʋ tu wʋ́ na ŋwɩa Wɛ tee nɩ. ³⁶ Nɔɔnʋ nan na nɛ lʋgʋ baŋa wǝǝnu tɩm maama, yɩ o laan na gɛ ŋwɩa Wɛ tee nɩ, bɛɛ nyɔɔrɩ mʋ o nɛa? ³⁷ Kʋlʋkʋlʋ nan tǝrǝ nɔɔnʋ na wʋ́ wanɩ o ma lǝni o ŋwɩa Wɛ tee nɩ. ³⁸ Kʋntʋ tɩn, nɔɔnʋ wʋlʋ maama na kwarɩ cavɩɩra amʋ ŋwaanɩ dɩ amʋ taanɩ dɩm ŋwaanɩ zɩm nɔɔna bam tɩtarɩ nɩ, ba na yɩ nɔn-balwaarʋ yɩ ba yigǝ tǝrǝ dɩ Wɛ tɩn, amʋ Nabiin-bu wʋm dɩ wʋ́ kwarɩ kʋntʋ tu cavɩɩra, maŋa kam a na wʋ́ joori a ba lʋgʋ baŋa dɩ a Ko Wɛ paarɩ-zulǝ dɩ DƖ malɛsɩ * sɩm tɩn.»

9

¹ O daa ta ma ta dɩ ba o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nɔɔna balʋ zɩm na wʋ yo seeni tɩn badaara bá tɩ, yɩ baá na Wɛ paarɩ dɩm na wʋ́ ba nɔɔna tɩtarɩ nɩ dɩ dam te tɩn.»

Zezi yibiyǝ na lǝni te tɩn

(Matiyu 17:1-13, Luki 9:28-36)

² Da yardʋ dɛɛn na kɛ tɩn, Zezi laan ma ja Pɩyɛɛrɩ dɩ Zakɩ dɩ Zan o pa ba tɔgɩ daanɩ ba vu ba di pu-kamunu yuu. Ba wʋra ba yɩranɩ. Ba na wʋra kʋntʋ tɩn, Zezi yibiyǝ ma lǝni ba yigǝ nɩ. ³ O gwaarʋ tɩm ma tiini tɩ pɩɩrɩ parɩ parɩ yɩ tɩ nyɩɩna. Tɩ pɩɩrɩ tɩ gaalɩ nabiinu na wʋ́ wanɩ o zarɩ o gwaarʋ o pa tɩ pɩɩrɩ te tɩn. ⁴ Eli * dɩ Moyisi * ma da ba nuŋi ba yigǝ nɩ, yɩ ba ŋɔɔnɩ dɩ Zezi.

⁵ Pɩyɛɛrɩ laan ma ta dɩ Zezi o wɩ: «Karanyɩna, dɩ́ na wʋ yo seeni tɩn, kʋ tiini kʋ lana kʋ pa dɩbam. Nan pa dɩ́ pu vwǝ yatɔ yo seeni, sɩ nmʋ dɩ Moyisi dɩ Eli taa zʋʋrɩ da.» ⁶ Fʋʋnɩ dɛɛn zʋ-ba zanzan. Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ o garɩ o ŋɔɔnɩ kʋntʋ doŋ.

⁷ Kunkwǝǝnu laan ma ba tɩ kwǝli-ba. Ba ma ni kwǝrǝ na ŋɔɔnɩ tɩ wʋnɩ ka wɩ: «Wʋntʋ mʋ yɩ amʋ bu-dʋa a na so-o dɩ a wʋ maama. Á nan taá cǝgi o taanɩ lanyɩranɩ.»

⁸ Ba ma da kwǝni ba nii jǝgǝ maama, yɩ ba daa wʋ nɛ nɔɔn-nɔɔnʋ, kʋ na daɩ Zezi yɩranɩ. ⁹ Ba ma zaŋɩ piu kʋm yuu nɩ ba maa tuǝ. Zezi laan ma kaanɩ-ba o wɩ: «Yɩ pa-na nɔɔn-nɔɔnʋ lwarɩ á na nɛ kʋlʋ tɩn, sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ amʋ Nabiin-bu * wʋm na wʋ́ ba a bi a yagɩ tʋʋnɩ tɩn.» ¹⁰ Ba ma sɛ yɩ ba ŋɔɔnɩ ba yɩranɩ ba bwɛ ba nii, ka bi ka yagɩ tʋʋnɩ taanɩ dɩm kuri mʋ bɛɛ.

¹¹ Ba laan ma bwe-o ba wɩ: «Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ bam yǝni ba tɛ ba wɩ: Eli mʋ maŋɩ sɩ o da yigǝ o ba, sɩ Krisi * wʋm laan da kwaga. Kʋ yɩ cɩga mʋ naa vwan mʋ?»

¹² Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Kʋ yɩ cɩga mʋ. Eli maŋɩ sɩ o da yigǝ o ba o kwɛ woŋo maama, sɩ Krisi wʋm laan ba. Bɛɛ nan mʋ yɩ kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ, Nabiin-bu wʋm maŋɩ sɩ o yaarɩ zanzan sɩ nɔɔna cul-o? ¹³ Á nan taá ye-na nɩ, Eli maŋɩ o ba, yɩ nɔɔna tiini ba bɛɛs-o nɩ ba wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn, nɩ kʋ na maŋɩ kʋ pʋpʋnɩ o woŋo Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ te tɩn.»

Zezi na zǝli cicirǝ bu wʋdoŋ yɩra nɩ te tɩn

(Matiyu 17:14-23, Luki 9:37-45)

¹⁴ Zezi dɩ o karabiǝ batɔ bam laan ma joori ba vu ba yi o karabiǝ babam bam te. Ba ma na kɔgɔ zanzan na gilimi-ba. Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ badonnǝ maa wʋra ba magɩ kantɔgɔ dɩdaanɩ ba. ¹⁵ Kɔgɔ kʋm na nɛ Zezi tɩn, ba ma tiini ba yɩ yǝǝu, yɩ ba duri ba vu o te ba jɔɔn-o. ¹⁶ O ma bwe-ba o wɩ: «Bɛɛ ŋwaanɩ mʋ á zɩgɩ á magɩ kantɔgɔ dɩ ba?»

¹⁷ Nɔɔnʋ wʋdoŋ maa wʋ kɔgɔ kʋm wʋnɩ, o ma lǝr-o o wɩ: «Karanyɩna, a ya jaanɩ a bu mʋ a ba nmʋ te, sɩ n pa o na yazurǝ. Cicirǝ mʋ jɩg-o ka yaara, ka pa o warɩ o ŋɔɔnɩ. ¹⁸ Maŋa kalʋ ka na yǝni ka ja-o tɩn, ka yǝni ka dʋl-o ka dɩ tɩga nɩ mʋ. Lile-puŋǝ ma nuŋi o ni nɩ yɩ o dʋnɩ o yǝlǝ. O yɩra yam maama maa yǝni ya kʋ. A ma loori nmʋ karabiǝ bam sɩ ba zǝli cicirǝ kam sɩ ka yag-o, yɩ ba wʋ wanɩ.»

¹⁹ Zezi na ni kʋntʋ tɩn, o ma ta o wɩ: «Abam zɩm nɔɔna bam brɩ á ba jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ. Amʋ wʋ́ daanɩ abam tɩtarɩ nɩ a kɩ wʋ-zuru dɩ abam sɩ kʋ taa ve maŋa kɔɔ? Ja-na bu wʋm á ba.» ²⁰ Ba ma ja-o ba vu o te.

Cicirǝ kam na nɛ Zezi tɩn, ka ma su bu wʋm ka pa o yɩra saɩ pɔgɩ pɔgɩ. O ma tʋ tɩga nɩ o bibilǝ. Lile-puŋǝ maa nuŋi o ni nɩ. ²¹ Zezi ma bwe bu wʋm ko o wɩ: «Maŋa kɔɔ mʋ kʋ puli kʋ kɩ-o kʋntʋ?»

O ma lǝr-o o wɩ: «O biini nɩ. ²² Kuni zanzan cicirǝ kam yǝni ka dʋl-o ka dɩ mini wʋnɩ dɩ na wʋnɩ mʋ, sɩ ka gʋ-o. Nmʋ nan na wʋ́ wanɩ, sɩ n duri dɩbam yibwǝnǝ n zǝni dɩbam.»

²³ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Nmʋ tagɩ n wɩ, amʋ na wʋ́ wanɩ mʋ. Wʋlʋ maama nan na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ tɩn, kʋlʋkʋlʋ tǝrǝ Wɛ na bá wanɩ DƖ kɩ DƖ pa kʋntʋ tu.»

²⁴ Bu wʋm ko laan ma kaasɩ o wɩ: «A sɩɩnɩ a jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ nmʋ. Nan wǝli-nɩ sɩ a taa fɔgɩ a jɩga.»

²⁵ Zezi ma na nɔn-kɔgɔ zanzan na durǝ kʋ maa bɩɩnɩ ba te. O laan ma bagɩ cicirǝ kam, yɩ o ta dɩ ka o wɩ: «Nmʋ wʋlʋ na paɩ nɔɔna jiri mɩmaarʋ dɩ zwa-kwarʋ tɩn, a tɛ dɩ nmʋ sɩ n nuŋi bu wʋm yɩra nɩ n viiri, sɩ n daa yɩ joori n yaar-o.»

²⁶ Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, cicirǝ kam ma kaasɩ, yɩ ka tiini ka su bu wʋm ka pa o yɩra saɩ pɔgɩ pɔgɩ, yɩ ka nuŋi ka daar-o. Ka na yag-o tɩn, o ma bǝri. Nɔɔna zanzan maa tɛ ba wɩ: «O tɩgɩ mʋ.» ²⁷ Zezi laan ma ja o jɩŋa o pa o zaŋɩ wɛɛnɩ o zɩgɩ.

²⁸ Zezi na joori o zʋ digǝ tɩn, o karabiǝ bam ma vu o te ba yɩranɩ, yɩ ba bwe-o ba wɩ: «Bɛŋwaanɩ mʋ dɩbam wʋ wanɩ dɩ́ zǝli cicirǝ kam?»

²⁹ O ma lǝri-ba o wɩ: «Cicirǝ kantʋ doŋ zǝlim cana. Cicirǝ kantʋ dwi warɩ ka zǝli kʋ na daɩ dɩ Wɛ-loro dam.»

³⁰ Ba dɛɛn ma nuŋi jǝgǝ kam kʋntʋ nɩ ba vu ba tɔgɩ Galile wʋ ba kɛ. Zezi maa ba lagɩ sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ lwarɩ ba je, ³¹ o na jɩgɩ o karabiǝ bam o brɩ tɩn ŋwaanɩ. O maa brɩ-ba o wɩ: «Baá ja amʋ Nabiin-bu * wʋm ba kɩ nɔɔna jɩŋa nɩ yɩ ba gʋ-nɩ. Ba nan na gʋ-nɩ, da yatɔ dɛ nɩ a laan wʋ́ joori a bi a yagɩ tʋʋnɩ.»

³² O karabiǝ bam ma wʋ ni o taanɩ dɩm kuri, yɩ ba kwarɩ sɩ ba bwe-o ba nii.

Wɔɔ mʋ yɩ kamunu o dwe maama?

(Matiyu 18:1-9, Luki 9:46-50, 17:1-2)

³³ Ba ma vu ba yi Kapɛrnawum. Ba ma zʋ sɔŋɔ. Zezi ma bwe o karabiǝ bam o wɩ: «Dɩ́ na wʋ cwǝŋǝ nɩ dɩ́ maa bɩɩnɩ tɩn, á ya magɩ kantɔgɔ bɛɛ ŋwaanɩ mʋ?»

³⁴ Ba maa cɩm. Bɛŋwaanɩ, ba ya na maa bɩɩnɩ tɩn, ba ya magɩ kantɔgɔ daanɩ sɩ ba nii, bantʋ wʋnɩ wɔɔ mʋ yɩ kamunu o dwe ba maama. ³⁵ Zezi ma jǝni tɩga nɩ. O ma bǝŋi o karabiǝ fugǝ-bale bam sɩ ba ba o te. O ma ta dɩ ba o wɩ: «Wʋlʋ na lagɩ sɩ o taa yɩ yigǝ tu tɩn, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o ji ba maama kwaga tu mʋ, sɩ o taa tʋŋɩ o pa ba maama.»

³⁶ O ma ja bu balaŋa o pa o zɩgɩ ba maama tɩtarɩ nɩ. O ma kwe-o o kɩ o ja-kukoro nɩ, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: ³⁷ «Wʋlʋ maama na nɩgɩ bu balaŋa kantʋ doŋ lanyɩranɩ amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn, kʋntʋ tu nɩgɩ amʋ mʋ. Wʋlʋ maama nan na nɩgɩ amʋ tɩn, kʋ daɩ amʋ yɩranɩ mʋ o nɩga, kʋ yɩ o nɩgɩ Baŋa-Wɛ dɩlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn dɩ mʋ.»

³⁸ Zan ma ta dɩ Zezi o wɩ: «Karanyɩna, dɩ́ ya nɛ nɔɔnʋ wʋdoŋ na zǝli ciciri nɔɔna yɩra nɩ dɩ nmʋ yɩrɩ. O nan na daɩ dɩbam kɔgɔ kʋm wʋ nɔɔnʋ tɩn, dɩ́ ma kwaanɩ sɩ dɩ́ cɩ-o, sɩ o daa yɩ taa kɩ kʋntʋ.»

³⁹ Zezi ma lǝri o wɩ: «Á ya wʋ maŋɩ sɩ á cɩ-o. Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na tɔgɩ amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ o kɩ wo-kɩnkagɩlɩ tɩn bá wanɩ o pipiri lɩla o ŋɔɔnɩ ta-balɔrɔ o pa-nɩ. ⁴⁰ Bɛŋwaanɩ wʋlʋ maama na ba culi dɩbam tɩn yɩ dɩbam nɔɔnʋ mʋ. ⁴¹ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na kwe na o pa abam sɩ á nyɔ, á na yɩ amʋ Zezi Krisi nɔɔna tɩn ŋwaanɩ, kʋntʋ tu wʋ́ na pɛɛrɩ Wɛ tee nɩ.

⁴² Kʋ na yɩ balʋ na kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ tɩn, ba na maŋɩ ba muri nɩ bu-balwa te dɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na pɛ ba dɩdʋa yagɩ Wɛ cwǝŋǝ tɔgɩm tɩn, ba na lǝgi kandwɛ kamunu mʋ kʋntʋ tu ba nɩ ba dɩ-o nɩnɩʋ wʋnɩ yɩ o tɩ, kʋʋ́ ta garɩ cam dɩlʋ o na wʋ́ ba o na Wɛ tee nɩ tɩn. ⁴³ Nmʋ jɩŋa na lagɩ ka pa n kɩ lwarɩm, kʋ maŋɩ sɩ n go-ka mʋ n yagɩ. N na gɛ n jɩŋa, yɩ n daarɩ n na ŋwɩa Wɛ tee nɩ, kʋntʋ garɩ nmʋ na jɩgɩ n jɩa maama yɩ n vu min-tɩʋ *, mɛ na yɩ mini dɩlʋ na bá dwe maŋa dɩ maŋa tɩn. (( ⁴⁴ Jǝgǝ kam kʋntʋ nɩ,

‹kanzwa wʋ́ ta di ba yɩra,

yɩ ya ba fɔgɩ ya tʋa.

Mini wʋ́ ta di-ba,

yɩ dɩ ba fɔgɩ dɩ dweǝ.›))

⁴⁵ Nmʋ naga na lagɩ ka pa n kɩ lwarɩm, kʋ maŋɩ sɩ n go-ka mʋ n yagɩ. Nmʋ na yɩ na-dʋa yɩ n na ŋwɩa Wɛ tee nɩ, kʋntʋ garɩ nmʋ na jɩgɩ n nɛ sɩm maama, yɩ ba laan dɩ-m ba yagɩ min-tɩʋ nɩ. (( ⁴⁶ Jǝgǝ kam kʋntʋ nɩ,

‹kanzwa wʋ́ ta di ba yɩra,

yɩ ya ba fɔgɩ ya tʋa.

Mini wʋ́ ta di-ba,

yɩ dɩ ba fɔgɩ dɩ dweǝ.›))

⁴⁷ Nmʋ yi nan na lagɩ dɩ pa n kɩ lwarɩm, kʋ maŋɩ sɩ n lɩ-dɩ n dʋlɩ n yagɩ mʋ. N na jɩgɩ yi dɩdʋa yɩ n zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ, kʋntʋ garɩ nmʋ na jɩgɩ yiǝ yale, yɩ ba laan dɩ-m ba yagɩ min-tɩʋ nɩ. ⁴⁸ Jǝgǝ kam kʋntʋ nɩ,

‹kanzwa wʋ́ ta di ba yɩra,

yɩ ya ba fɔgɩ ya tʋa.

Mini wʋ́ ta di-ba,

yɩ dɩ ba fɔgɩ dɩ dweǝ.›

⁴⁹ Nɔɔnʋ maama maŋɩ sɩ Wɛ kwe mini mʋ DƖ ma maŋ-o DƖ nii, sɩ DƖ pa o bɩcarɩ fɔgɩ dɩ kwɛ, nɩ yɛ na kwɛ wʋdiu te tɩn. ⁵⁰ Yɛ ywǝnǝ yɩ dɩ waɩ dɩ kwɛ wʋdiu. Yɛ ywǝǝni nan na ti, n daa n bá wanɩ n pa dɩ joori dɩ ja ywǝǝni. Pa-na á wʋrʋ taa ywǝmmǝ da-ŋwaanɩ, sɩ á jǝni dɩ yazurǝ, nɩ yɛ na paɩ wʋdiu ywǝmmǝ te tɩn.»

10

Kaanɩ vɩɩm taanɩ

(Matiyu 19:1-12, Luki 16:18)

¹ Zezi laan ma zaŋɩ o nuŋi je sɩm kʋntʋ nɩ o vu o da Zude tɩ-niǝ yam. O ma vu o bɛ Zʋrdɛn bugǝ kam ni dɩdoŋ dɩm nɩ. Nɔn-kɔgɔ zanzan daa ma ba ba gilim-o. O ma ta brɩ-ba Wɛ cɩga kam, nɩ o na yǝni o kɩ te tɩn.

² Farizɩan * tiinǝ badaara dɛɛn ma zaŋɩ ba vu o te sɩ ba maŋ-o ba nii. Ba ma bwe-o ba wɩ: «Nɔɔnʋ jɩgɩ cwǝŋǝ sɩ o vɩn o kaanɩ na?»

³ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Moyisi * dɛɛn pɛ abam culu kʋm o wɩ bɛɛ?»

⁴ Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Moyisi pɛ ni, nɩ nɔɔnʋ jɩgɩ cwǝŋǝ sɩ o pʋpʋnɩ tɔnɔ o pa o kaanɩ, sɩ kʋ brɩ nɩ o vɩ-o mʋ.»

⁵ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Moyisi dɛɛn pʋpʋnɩ kʋntʋ o pa abam, á wʋrʋ na dana tɩn ŋwaanɩ mʋ. ⁶ Kʋ daarɩ, pulim nɩ Wɛ na kɩ nabiinǝ tɩn, DƖ kɩ-ba sɩ ba taa yɩ baarʋ dɩ kaanɩ mʋ. ⁷ Kʋntʋ ŋwaanɩ, nɔɔnʋ na di kaanɩ, o maŋɩ sɩ o pɔɔrɩ o tɩtɩ o nu dɩ o ko tee nɩ, sɩ o daarɩ o pa o dɩ o kaanɩ wʋm jǝni daanɩ. ⁸ Kʋntʋ wʋ́ pa ba laan ji nɔɔnʋ dɩdʋa. Ba daa daɩ nɔɔna bale, ba laan yɩ nɔɔnʋ dɩdʋa mʋ. ⁹ Wɛ na kɩ nɔɔna balʋ daanɩ tɩn, nɔɔn-nɔɔnʋ daa wʋ maŋɩ sɩ o pɔɔrɩ-ba daanɩ.»

¹⁰ Zezi dɩ o karabiǝ bam laan ma joori ba vu sɔŋɔ. Ba na zʋ tɩn, ba ma bwe-o o taanɩ dɩm kuri. ¹¹ O ma ta dɩ ba o wɩ: «Nɔɔnʋ na vɩn o kaanɩ yɩ o daarɩ o di kaanɩ wʋdoŋ, kʋntʋ tu kǝm dɩm dɩ ka-bwǝŋǝ yɩ bɩdwɩ mʋ. ¹² Kaanɩ dɩ na vɩn o barʋ yɩ o vu o zʋ barʋ wʋdoŋ, o dɩ kǝm dɩm dɩ bwǝŋǝ yɩ bɩdwɩ mʋ.»

Bu-balwa na maŋɩ dɩ Wɛ paarɩ dɩm te tɩn

(Matiyu 19:13-15, Luki 18:15-17)

¹³ Nɔɔna badonnǝ maa jaanɩ biǝ ba tui Zezi te sɩ o daŋɩ o jɩa ba baŋa nɩ. O karabiǝ bam ma zaŋɩ ba bagɩ-ba sɩ ba yɩ taa kɩ kʋntʋ. ¹⁴ Zezi na nɛ ba na kɩ te tɩn, o banɩ ma zaŋɩ yɩ o ta dɩ ba o wɩ: «Yagɩ-na sɩ biǝ bam taa tui amʋ te, sɩ á yɩ zaŋɩ á taá cʋ-ba. Bɛŋwaanɩ balʋ na nyɩ nɩ bu-balwa te tɩn mʋ maŋɩ sɩ ba zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ. ¹⁵ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nɔɔnʋ na wʋ sɛ sɩ Wɛ taa te-o nɩ bu-balaŋa te, o bá na cwǝŋǝ o zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ.»

¹⁶ Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, o laan ma ja ja biǝ bam o kɩ o ja-kukoro nɩ. O ma daŋɩ o jɩa ba baŋa nɩ o warɩ Wɛ o pa-ba.

Nadunǝ wʋ́ wanɩ ba na ŋwɩa Wɛ tee nɩ na?

(Matiyu 19:16-30, Luki 18:18-30)

¹⁷ Zezi ma zaŋɩ o maa kɛa. Nɔɔnʋ wʋdoŋ ma duri o vu o yi o te. O ma kuni doonǝ o yigǝ nɩ yɩ o wɩ: «Karanyɩna, n yɩ nɔn-ŋʋm. Nan brɩ-nɩ kʋlʋ a na wʋ́ kɩ, sɩ a wanɩ a na ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn Wɛ tee nɩ.»

¹⁸ Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Bɛŋwaanɩ mʋ n bǝŋi-nɩ nɩ nɔn-ŋʋm? Nɔɔn-nɔɔnʋ tǝrǝ o na yɩ nɔn-ŋʋm, kʋ na daɩ Wɛ DƖ yɩranɩ. ¹⁹ Nmʋ maŋɩ n ye Wɛ cullu tɩm na brɩ kʋlʋ tɩn. Yɩ zaŋɩ n gʋ nɔɔnʋ. Yɩ zaŋɩ n pǝni dɩ n doŋ kaanɩ. Yɩ ŋɔnɩ. Yɩ zaŋɩ n fɔ vwan n pa n doŋ. Yɩ pini n doŋ. Ta n zuli n nu dɩ n ko.»

²⁰ Nɔɔnʋ wʋm ma ta dɩd-o o wɩ: «Karanyɩna, kʋ na sɩŋɩ a biini nɩ tɩn, a maŋɩ a sɛ cullu tɩntʋ maama.»

²¹ Zezi ma nii-o dɩ sono, yɩ o ta dɩd-o o wɩ: «Kʋ nan ta gɛ woŋo dɩdʋa mʋ sɩ n kɩ. Ve sɔŋɔ n kwe woŋo kʋlʋ maama n na jɩgɩ tɩn n yǝgi, sɩ n laan kwe tɩ sǝbu kʋm n ma n wǝli yinigǝ tiinǝ. Kʋntʋ wʋ́ pa n ta n jɩgɩ jɩjɩgɩrʋ zanzan Wɛ-sɔŋɔ nɩ. Nmʋ na kɩ kʋntʋ, sɩ n laan ba n ta n tɔgɩ-nɩ.»

²² Nɔɔnʋ wʋm na ni kʋntʋ tɩn, o wʋ ma cɔgɩ zanzan yɩ o yigǝ nywanɩ, o jɩjɩgɩrʋ tɩm na tiini tɩ daga tɩn ŋwaanɩ. O ma yagɩ Zezi yɩ o viiri.

²³ Zezi laan ma pipiri o nii o karabiǝ bam seeni, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: «Nadunǝ na lagɩ sɩ ba zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ, kʋʋ́ ta tiini kʋ cana kʋ pa-ba.»

²⁴ O karabiǝ bam na ni kʋntʋ tɩn, kʋ ma sʋ-ba. Zezi daa ta ma ta dɩ ba o wɩ: «A biǝ-ba, nɔɔna na lagɩ sɩ ba zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ, kʋʋ́ ta tiini kʋ cana kʋ pa-ba. ²⁵ Kʋʋ́ ta yɩ mwalɩ sɩ yogondi da gar-lwe bɔɔnɩ dɩ nuŋi kʋ dwe nadum na lagɩ sɩ o zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ.»

²⁶ Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, kʋ ma tiini kʋ sʋ o karabiǝ bam zanzan, yɩ ba tɛ daanɩ ba wɩ: «Kʋ nan na yɩ kʋntʋ, wɔɔ mʋ wʋ́ wanɩ o na ŋwɩa Wɛ tee nɩ?»

²⁷ Zezi ma nii-ba yɩ o wɩ: «Nabiinǝ mʋ bá wanɩ ba kɩ, sɩ Wɛ waɩ DƖ kɩa. Bɛŋwaanɩ Wɛ waɩ woŋo maama DƖ kɩa.»

²⁸ Pɩyɛɛrɩ laan ma ta dɩd-o o wɩ: «Nii. Dɩbam yagɩ dɩ́ woŋo maama mʋ, yɩ dɩ́ daarɩ dɩ́ tɔgɩ nmʋ.»

²⁹ Zezi ma lǝri o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ maama na tagɩ amʋ ŋwaanɩ dɩ Wɛ kwǝr-ywǝŋǝ kam ŋwaanɩ, o yagɩ o sɔŋɔ naa o nu-biǝ naa o nu dɩ o ko naa o biǝ naa o karɩ dɩ tɩn, ³⁰ kʋntʋ tu wʋ́ ba o na kʋlʋ maama o na yagɩ tɩn kuni bi mʋ lʋgʋ kʋntʋ baŋa nɩ. Oó na sam dɩ nu-biǝ dɩ niinǝ dɩ biǝ dɩ karɩ, yɩ oó na yaara dɩ o wǝli da. Kʋ daarɩ maŋa kalʋ na wʋ́ ba tɩn, kʋntʋ tu wʋ́ na ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn Wɛ tee nɩ. ³¹ Balʋ na maŋɩ ba yɩ yigǝ tiinǝ tɩn zanzan wʋ́ joori ba ji kwaga tiinǝ. Kʋ daarɩ balʋ dɩ na maŋɩ ba yɩ kwaga tiinǝ tɩn zanzan wʋ́ ba ba ji yigǝ tiinǝ Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ.»

Zezi daa na ŋɔɔnɩ o tʋʋnɩ taanɩ te tɩn

(Matiyu 20:17-19, Luki 18:31-34)

³² Zezi dɩ nɔɔna zanzan maa zaŋɩ ba wʋ cwǝŋǝ nɩ ba maa ve Zeruzalɛm. Zezi maa wʋ ba yigǝ nɩ o veǝ. O karabiǝ bam maa yɩ yǝǝu. Nɔɔna balʋ dɩ na tɔgɩ ba kwaga tɩn maa fʋmma. Zezi ma bǝŋi o karabiǝ fugǝ-bale bam daa nɩ, yɩ o ta o brɩ-ba kʋlʋ na lagɩ kʋ kɩ-o Zeruzalɛm nɩ tɩn. ³³ O maa ta dɩ ba o wɩ: «Taá ye-na, dɩ́ na maa ve Zeruzalɛm tɩn, dáanɩ mʋ ba laan wʋ́ ja amʋ Nabiin-bu * wʋm ba kɩ Zwifǝ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ ba cullu karanyɩna tiinǝ bam jɩŋa nɩ. Nɔɔna bam kʋntʋ wʋ́ di a taanɩ ba wɩ, kʋ maŋɩ sɩ a tɩ mʋ, yɩ ba daarɩ ba kɩ-nɩ dwi-gɛ * tiinǝ bam jɩŋa nɩ. ³⁴ Baá yáalɩ-nɩ ba mwanɩ, yɩ ba daarɩ ba twɩ lileeru ba yagɩ a yɩra nɩ. Baá magɩ-nɩ dɩ balaara, yɩ ba laan daarɩ ba gʋ-nɩ. Da yatɔ dɛ nɩ a nan wʋ́ joori a bi a yagɩ tʋʋnɩ.»

Zezi cwǝŋǝ kam na jɩgɩ yaara te tɩn

(Matiyu 20:20-28)

³⁵ Zakɩ dɩ Zan balʋ na yɩ Zebede biǝ tɩn dɛɛn ma vu Zezi te ba ta dɩd-o ba wɩ: «Karanyɩna, popo, kɩ woŋo kʋlʋ dɩ́ na lagɩ tɩn n pa dɩbam.»

³⁶ Zezi ma bwe-ba o wɩ: «Á lagɩ sɩ a kɩ bɛɛ mʋ a pa abam?»

³⁷ Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Nmʋ na tu n ba n di n paarɩ dɩm, sɩ n pa dɩbam dɩdʋa jǝni n jazɩm nɩ sɩ dɩdʋa jǝni n jagwiǝ nɩ.»

³⁸ Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Abam tɩtɩ yǝri á na loori kʋlʋ tɩn. Abam wʋ́ wanɩ á tɔgɩ á yaarɩ, nɩ amʋ na lagɩ a ba a na yaara yalʋ tɩn na? Á wʋ́ wanɩ á yaarɩ á tɩ, nɩ a na lagɩ a yaarɩ a tɩ te tɩn na?»

³⁹ Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Ɛɛn, dɩ́ wʋ́ wanɩ.»

Zezi laan ma ta dɩ ba o wɩ: «Kʋ yɩ cɩga, abam nan wʋ́ sɩɩnɩ á tɔgɩ á yaarɩ amʋ yaara yam doŋ. ⁴⁰ Kʋ nan daɩ amʋ mʋ maŋɩ sɩ a kuri wʋlʋ na wʋ́ jǝni a jazɩm nɩ naa a jagwiǝ nɩ tɩn. Kʋ yɩ Baŋa-Wɛ mʋ maŋɩ DƖ tiŋi je sɩm kʋntʋ, sɩ DƖ pa balʋ na wʋ́ jǝni da tɩn.»

⁴¹ O karabiǝ fugǝ kam na tu ba lwarɩ ba donnǝ bale bam na loori kʋlʋ Zezi tee nɩ tɩn, ba bana ma tiini ya zaŋɩ dɩ Zakɩ dɩ Zan. ⁴² Zezi laan ma bǝŋi ba maama, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: «Abam nan maŋɩ á ye nɩ lʋgʋ baŋa pwa kɩ dam mʋ dɩ ba nɔɔna, yɩ ba dɩdɛɛra di dam ba baŋa nɩ. ⁴³ Kʋ nan na yɩ abam, kʋ wʋ maŋɩ sɩ kʋ taa yɩ kʋntʋ doŋ abam tɩtarɩ nɩ. Bɛŋwaanɩ, abam wʋlʋ na lagɩ sɩ o ji nɔn-kamunu á wʋnɩ tɩn, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o ji abam maama tɩntʋŋnʋ mʋ. ⁴⁴ Wʋlʋ na lagɩ sɩ o ji abam yigǝ tu tɩn, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o ji abam maama gambaa. ⁴⁵ Bɛŋwaanɩ amʋ Nabiin-bu * wʋm wʋ tu sɩ nɔɔna tʋŋɩ ba pa-nɩ. Amʋ nan tu sɩ a tʋŋɩ a pa nɔɔna mʋ, sɩ a daarɩ a kwe a ŋwɩa a ma lǝni nɔɔna zanzan ŋwɩa Wɛ tee nɩ.»

Zezi na pɛ lilwe yiǝ puri te tɩn

(Matiyu 20:29-34, Luki 18:35-43)

⁴⁶ Zezi dɩ o karabiǝ bam ma vu ba yi tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Zeriko. Ba ma tɔgɩ da ba nuŋi ba maa kɛa. Ba na maa kɛ tɩn, nɔn-kɔgɔ maa tɔgɩ-ba. Nɔɔnʋ wʋdoŋ maa wʋra o na yɩ lilwe. O yɩrɩ mʋ Batime, o ko mʋ yɩ Time. O maa je cwǝŋǝ kam ni nɩ yɩ o loorǝ. ⁴⁷ O ma lwarɩ nɩ kʋ yɩ Nazarɛtɩ tu Zezi mʋ tɔgɩ dáanɩ o maa kɛa. O laan ma puli o kaasɩ baŋa baŋa o wɩ: «Zezi, Pɛ Davidi * dwi tu, duri a yibwǝnǝ!»

⁴⁸ Nɔɔna zanzan ma bag-o sɩ o pu o ni. O laan ma tiini o kaasɩ zanzan yɩ o wɩ: «Pɛ Davidi dwi tu, duri a yibwǝnǝ!»

⁴⁹ Zezi laan ma zɩgɩ yɩ o ta o wɩ, ba bǝŋ-o sɩ o ba. Ba ma bǝŋ-o, yɩ ba ta dɩd-o ba wɩ: «Kɩ wʋpolo, sɩ n zaŋɩ wɛɛnɩ, sɩ o bǝ-m o wɩ n ba.»

⁵⁰ Lilwe wʋm ma da pɩɩsɩ o gɔrɔ o yagɩ, yɩ o zaŋɩ lɩla o vu o yi Zezi te. ⁵¹ Zezi ma bwe-o o wɩ: «Nmʋ lagɩ sɩ a kɩ bɛɛ mʋ a pa-m?»

O ma lǝri o wɩ: «Karanyɩna, a lagɩ sɩ a joori a taa naɩ mʋ.»

⁵² Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Nan ve, nmʋ na kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ te tɩn mʋ pɛ n na yazurǝ.»

Zezi na tagɩ kʋntʋ bɩdwɩ baŋa nɩ tɩn, mʋ lilwe wʋm yiǝ joori ya naɩ. O maa tɔgɩ Zezi kwaga cwǝŋǝ kam nɩ.

11

Zezi na zʋ Zeruzalɛm yɩ nɔɔna zul-o te tɩn

(Matiyu 21:1-11, Luki 19:28-40, Zan 12:12-19)

¹ Zezi dɩ o karabiǝ bam dɛɛn ma vu ba twɛ Zeruzalɛm. Ba ma vu ba yi tɩ-balwa bale, ba yɩrɩ mʋ Betifaazɩ dɩ Betani. Je sɩm kʋntʋ wʋ Olivi piu kʋm saŋa nɩ mʋ. Zezi ma lɩ o karabiǝ bam bale o tʋŋɩ, ² yɩ o ta dɩ ba o wɩ: «Ve-na á vu á zʋ tɩʋ kʋlʋ na wʋ abam yigǝ nɩ tɩn. Á na zʋ tɩʋ kʋm wʋnɩ, á wʋ́ na bɩna-pɔla na lǝgi da, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ daa ta wʋ diini ka baŋa. Ve-na á bwǝli-ka á ja ba á pa-nɩ. ³ Nɔɔnʋ na bwe abam nɩ: ‹Bɛɛ mʋ yɩ á bwǝli-ka?›, sɩ á ta dɩd-o nɩ: ‹Kʋ yɩ dɩ́ Yuutu wʋm mʋ laga. Oó joori o pa ka ba lele.› »

⁴ Ba ma zaŋɩ ba vu sɩ ba nii. Ba na yi tɩʋ kʋm wʋ tɩn, ba ma sɩɩnɩ ba na bɩna-pɔla cwǝŋǝ ni nɩ. Ka lǝgi sɔŋɔ kʋdoŋ ni nɩ. Ba ma vu ba bwǝli-ka. ⁵ Nɔɔna badonnǝ maa zɩgɩ da. Ba ma bwe Zezi karabiǝ bam ba wɩ: «Bɛɛ mʋ yɩ á lagɩ á bwǝli bɩna-pɔla kam?»

⁶ Ba ma lǝri-ba nɩ Zezi na maŋɩ o ta te tɩn. Nɔɔna bam ma sɛ. ⁷ Ba ma ja bɩna-pɔla kam ba ja vu ba yi Zezi te. Ba laan ma kwe ba gwaarʋ ba daŋɩ ka baŋa nɩ. Zezi ma di ka baŋa, yɩ ba ve ba maa kɛa. ⁸ Ba na maa kɛ tɩn, nɔɔna zanzan ma zul-o ba kwe ba gwaarʋ ba lwarɩ cwǝŋǝ kam yuu nɩ, sɩ Zezi ba o tɔgɩ tɩ baŋa o kɛ. Nɔɔna badaara ma vu ba go tweeru nɛ dɩ vɔɔrʋ ba dɩ cwǝŋǝ yuu nɩ, sɩ o tɔgɩ tɩ baŋa o kɛ. ⁹ Nɔɔna balʋ na wʋ o yigǝ nɩ dɩ o kwaga nɩ ba ve tɩn maa tɔɔlɩ ba wɩ:

«Ozaana! Zulǝ taa wʋ Wɛ tee nɩ!

Zuli-na wʋlʋ na tu dɩ́ Yuutu Wɛ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn.

¹⁰ Zuli-na wʋlʋ na wʋ́ ta te o nɔɔna,

nɩnɛɛnɩ dɩbam ko Davidi * dɛɛn na jɩgɩ paarɩ te tɩn.

Ozaana! Zulǝ taa wʋ Baŋa-Wɛ tee nɩ!»

¹¹ Zezi ma vu o zʋ Zeruzalɛm tɩʋ kʋm wʋ. O ma vu o yi Wɛ-di-kamunu kʋm o zʋ kʋ wʋ. O ma kaagɩ o nii wǝǝnu tɩm maama na yɩ te. Wɛ na lagɩ dɩ zʋ tɩn, o ma joori o nuŋi tɩʋ kʋm wʋnɩ, o tɔgɩ dɩ o karabiǝ fugǝ-bale bam o vu Betani.

Zezi na sɔɔlɩ kapʋrʋ te tɩn

(Matiyu 21:18-19)

¹² Tɩga na pʋʋrɩ tɩn, ba ma zaŋɩ Betani nɩ sɩ ba joori Zeruzalɛm. Kana maa jɩgɩ Zezi. ¹³ Ba na maa ve tɩn, o ma tʋlɩ o na kapʋrʋ. Kʋ dɛɛn li dɩ vɔɔrʋ mʋ. O ma vu sɩ o nii mɔɔla wʋra na sɩ o di. O na yi da tɩn, o ma wʋ nɛ kʋlʋkʋlʋ, kʋ na wʋ yi kʋ lǝrim maŋa tɩn ŋwaanɩ. ¹⁴ O laan ma ta dɩ kapʋrʋ kʋm o wɩ: «Nɔɔn-nɔɔnʋ daa bá na mɔɔla nmʋ yuu nɩ o di.»

O karabiǝ bam ma ni o na tagɩ kʋlʋ tɩn.

Zezi na zǝli pipimpiinǝ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ te tɩn

(Matiyu 21:12-17, Luki 19,45-48, Zan 2:13-22)

¹⁵ Ba ma vu ba yi Zeruzalɛm. Zezi ma vu o zʋ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋ. O ma na nɔɔna na wʋ ka kʋnkɔlɔ kʋm nɩ ba pipiǝ. O ma zǝli-ba o pa ba nuŋi. O ma vu o ja sǝbu-lǝnnǝ bam taabʋllʋ tɩm o pipiri o pu tɩga nɩ, o pa ba sǝbiǝ bam jagɩ. O ma daarɩ o yigi yitunnu tɩlʋ nɔɔna badonnǝ na je da ba yǝgi kunkwǝn-pulǝ tɩn o dɩ tɩga nɩ. ¹⁶ O ma wʋ sɛ sɩ nɔɔna taa zɩŋɩ ba zɩla ba tɔgɩ kʋnkɔlɔ kʋm wʋ ba kɛa. ¹⁷ O ma brɩ nɔɔna bam o wɩ: «Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ nɩ, Wɛ mʋ wɩ: ‹Amʋ digǝ kantʋ maŋɩ sɩ ka taa yɩ jǝgǝ kalʋ lʋgʋ baŋa dwi tiinǝ maama na wʋ́ ta tui ba warɩ amʋ da tɩn mʋ.› Abam nan pɛ ka ji ŋwɩɩna joro jǝgǝ.»

¹⁸ Zwifǝ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ ba cullu karanyɩna tiinǝ bam ma ni Zezi na tagɩ kʋlʋ tɩn. Ba laan ma beeri cwǝŋǝ sɩ ba gʋ-o. Ba ma kwarɩ fʋʋnɩ dɩd-o, o zaasɩm dɩm na sʋ nɔn-kɔgɔ kʋm maama tɩn ŋwaanɩ.

¹⁹ Tɩga na lagɩ ka yi tɩn, Zezi dɩ o karabiǝ bam ma nuŋi tɩʋ kʋm wʋnɩ.

Zezi ŋɔɔnɩ kapʋrʋ kʋlʋ na kʋgɩ tɩn taanɩ

(Matiyu 21:20-22)

²⁰ Tɩga na pʋʋrɩ tɩn, ba ma daa zaŋɩ ba maa kɛa. Ba ma na kapʋrʋ kʋm na kʋga, dɩ kʋ bʋnnʋ maama. ²¹ Pɩyɛɛrɩ ma guli Zezi ya na tagɩ te tɩn. O ma ta dɩ Zezi o wɩ: «Karanyɩna, nii kapʋrʋ kʋm nmʋ diin na sɔɔlɩ tɩn, kʋ kʋga.»

²² Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Fɔgɩ-na á kɩ á wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ. ²³ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, abam wʋlʋ na tagɩ dɩ piu kamunu kʋntʋ nɩ, kʋ gɔ kʋ na zɩgɩ mɛ tɩn kʋ vu kʋ tʋ nɩnɩʋ kʋm wʋnɩ, Wɛ wʋ́ pa kʋ kɩ. Nmʋ na jɩgɩ wʋ-dɩdʋa nɩ nmʋ na tagɩ kʋlʋ tɩn wʋ́ sɩɩnɩ kʋ kɩ, yɩ n ba jɩgɩ bʋbwɛa, Wɛ wʋ́ pa kʋ kɩ. ²⁴ Kʋntʋ ŋwaanɩ a lagɩ a ta dɩ abam nɩ, woŋo kʋlʋ maama á na wʋ́ loori Wɛ tee nɩ tɩn, sɩ á taá jɩgɩ wʋ-dɩdʋa nɩ á wʋ́ sɩɩnɩ á na-kʋ, yɩ Wɛ wʋ́ pa á na-kʋ. ²⁵ Maŋa maama abam na wʋra á warɩ Wɛ, yɩ taanɩ na wʋ abam dɩ nɔɔnʋ wʋdoŋ laŋa nɩ, sɩ á yagɩ á ma cɛ-o. Á Ko Wɛ laan wʋ́ yagɩ abam dɩ lwarɩm DƖ ma cɛ abam. (( ²⁶ Kʋ daarɩ, abam na wʋ sɛ sɩ á yagɩ nɔɔna lwarɩm á ma cɛ-ba, á Ko Wɛ bá yagɩ abam dɩ lwarɩm DƖ ma cɛ abam.))»

Zezi dam dɩm nuŋi yǝn mʋ?

(Matiyu 21:23-27, Luki 20:1-8)

²⁷ Ba daa ma vu ba yi Zeruzalɛm. Zezi ma vu o zʋ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋ, o karɩ ka wʋnɩ o beerǝ. Zwifǝ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ ba cullu karanyɩna tiinǝ bam dɩ ba nakwa bam ma vu o te, ²⁸ ba bwe-o ba wɩ: «Wɔɔ dam mʋ n ma n kɩ wǝǝnu tɩlʋ maama n na kɩ tɩn? Wɔɔ mʋ pɛ nmʋ ni sɩ n ta n kɩ kʋntʋ?»

²⁹ O ma lǝri-ba o wɩ: «A dɩ jɩgɩ bwiǝ a lagɩ a bwe abam, sɩ á na lǝri-ya á pa-nɩ, sɩ a laan brɩ abam wʋlʋ na pɛ amʋ ni sɩ a tʋŋɩ tɩn. ³⁰ A lagɩ a bwe abam a nii, Zan na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn, kʋ yɩ Wɛ mʋ pɛ-o cwǝŋǝ naa nabiinǝ mʋ pɛ-o?»

³¹ O na bwe-ba kʋntʋ tɩn, ba maa wʋra ba bwɛ daanɩ sɩ ba nii ba na wʋ́ lǝri te tɩn. Ba maa wɩ: «Dɩbam na lǝri dɩ́ wɩ, kʋ yɩ Wɛ mʋ, o laan wʋ́ bwe dɩbam nɩ, bɛɛ mʋ yɩ dɩ́ nan wʋ sɛ Zan taanɩ dɩm? ³² Kʋ daarɩ, dɩ́ bá wanɩ dɩ́ ta nɩ kʋ yɩ nabiinǝ mʋ pɛ-o cwǝŋǝ.» Ba tagɩ kʋntʋ, bɛŋwaanɩ ba kwarɩ fʋʋnɩ dɩ nɔɔna bam, dɩ ba maama na sɛ nɩ Zan sɩɩnɩ o yɩ Wɛ nijoŋnu tɩn. ³³ Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ ba lǝri Zezi ba wɩ: «Dɩ́ yǝri wʋlʋ na pɛ Zan cwǝŋǝ tɩn.»

Zezi dɩ ma ta dɩ ba o wɩ: «Kʋ na yɩ kʋntʋ, amʋ dɩ nan bá ta wʋlʋ na pɛ amʋ ni sɩ a taa tʋŋɩ tɩn.»

12

Nɔɔnʋ dɩ o gaarɩ mɩmaŋa

(Matiyu 21:33-46, Luki 20:9-19)

¹ Zezi ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ nɔɔna bam o wɩ: «Nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ wʋra. O ma zaŋɩ o cɩ gaarɩ, yɩ o daarɩ o jǝri tweeru tɩlʋ yɩrɩ na yɩ vinyǝ * tɩn dɩ wʋnɩ. O ma daarɩ o kʋ goŋo tɩ-dɩa je nɩ, sɩ o na gwǝri tweeru biǝ bam, sɩ o kɩ dáanɩ o nɔ o kan tɩ na bam. O ma daarɩ o cwi dapala sɩ nɔɔnʋ taa je da o yɩrɩ gaarɩ dɩm. O na fɔgɩ o cɩ-dɩ kʋntʋ tɩn, o laan ma kwe nɔɔna o yagɩ da sɩ ba taa tʋŋa, yɩ o daarɩ o nuŋi o vu cwǝŋǝ. ² Tweeru biǝ bam gwǝrim maŋa na yi tɩn, o ma tʋŋɩ o tɩntʋŋnʋ sɩ o vu nɔɔna balʋ na nii o gaarɩ dɩm baŋa nɩ tɩn te, sɩ ba cɛ o tǝri ba pa-o. ³ Tɩntʋŋnʋ wʋm na yi ba te tɩn, ba ma ja-o ba magɩ, yɩ ba daarɩ ba pa o viiri dɩ jɩ-kʋrɩ. ⁴ Nɔɔnʋ wʋm daa ma tʋŋɩ o tɩntʋŋnʋ wʋdoŋ. O na yi ba te tɩn, ba ma magɩ o yuu ba kaarɩ yɩ ba twɩ-o. ⁵ O daa ta ma tʋŋɩ o tɩntʋŋnʋ wʋdoŋ o wǝli da. Wʋntʋ na yi ba te tɩn, ba ma mag-o ba gʋ. Nɔɔnʋ wʋm ta ma tʋŋɩ o tɩntʋŋna zanzan nɔɔna bam tee nɩ, yɩ ba magɩ ba badonnǝ, ba daarɩ ba gʋ ba badaara.

⁶ Kʋ laan ma daarɩ o tɩtɩ bu wʋlʋ o na so-o zanzan tɩn yɩranɩ. O ma tʋŋ-o ba tee nɩ o ma kweeli, yɩ o bʋŋɩ sɩ, baá nɩgɩ wʋntʋ. ⁷ Nɔɔna bam na nɛ-o tɩn, ba maa ŋɔɔnɩ daanɩ ba wɩ: ‹Mʋ gaarɩ dɩm tu bu, wʋntʋ mʋ lagɩ o ba o taa te o ko wʋm wǝǝnu tɩm. Nan pa-na dɩ́ gʋ-o, sɩ dɩ́ daarɩ dɩ́ taá te o wǝǝnu tɩm.› ⁸ Ba laan ma gʋ-o, yɩ ba daarɩ ba vaŋ-o ba ja nuŋi gaarɩ dɩm wʋnɩ ba yagɩ.

⁹ Kʋntʋ tɩn, gaarɩ dɩm tu wʋm laan wʋ́ kɩ nɔɔna bam kʋntʋ tɩta mʋ? O maŋɩ sɩ o ba o gʋ-ba mʋ, sɩ o daarɩ gaarɩ dɩm o pa nɔɔna badonnǝ sɩ ba taa niǝ. ^10-11 Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ:

‹Kandwɛ dɩlʋ lwara na vɩn tɩn laan mʋ joori dɩ ba dɩ ji kandwɛ dɩlʋ na paɩ sɔŋɔ kʋm dana tɩn.

Baŋa-Wɛ na kɩ te tɩn mʋ kʋntʋ,

yɩ kʋ yɩ wo-kamunu kʋ pa dɩbam.›

Abam maŋɩ á wʋ karɩmɩ kʋntʋ na?»

¹² Zwifǝ yigǝ tiinǝ bam na ni kʋntʋ tɩn, ba ma lwarɩ nɩ o maŋɩ mɩmaŋɩ dɩm bantʋ ŋwaanɩ mʋ. Ba laan maa beeri cwǝŋǝ sɩ ba ja-o. Ba maa warɩ, ba na kwarɩ fʋʋnɩ dɩ nɔn-kɔgɔ kʋm tɩn ŋwaanɩ. Ba ma yag-o, yɩ ba daarɩ ba viiri.

Zwifǝ bam na bwe Zezi lampoo ŋwɩɩm woŋo te tɩn

(Matiyu 22:15-22, Luki 20:20-26)

¹³ Zwifǝ bam dɛɛn ma lɩ Farizɩan tiinǝ badonnǝ dɩ Pɛ Erɔdɩ * kwaga nɔɔna badonnǝ sɩ ba vu Zezi te. Ba maa lagɩ sɩ ba pa o ŋɔɔnɩ o tusi, sɩ ba wanɩ ba ja-o. ¹⁴ Ba ma yi o te, yɩ ba ta dɩd-o ba wɩ: «Karanyɩna, dɩ́ ye nɩ nmʋ yɩ cɩga tu mʋ. Nmʋ yigǝ tǝrǝ dɩ nɔɔna na bʋŋɩ kʋlʋ ba pa nmʋ tɩn, nmʋ nan ba kuri nɔɔna daanɩ. Nmʋ nan yǝni n brɩ nɔɔna Wɛ cwǝŋǝ dɩ cɩga mʋ. Dɩ́ lagɩ dɩ́ bwe dɩ́ nii, dɩbam Zwifǝ bam culu pɛ ni sɩ dɩ́ ŋwɩ lampoo dɩ́ pa lʋgʋ kʋm pa-farʋ wʋm naa kʋ wʋ maŋɩ? Dɩ́ maŋɩ sɩ dɩ́ ŋwɩ naa dɩ́ wʋ maŋɩ sɩ dɩ́ ŋwɩ?»

¹⁵ Zezi nan maŋɩ o ye ba na yɩ pipiri-nyɩna te tɩn. O ma ta dɩ ba o wɩ: «Bɛɛ nan mʋ yɩ á lagɩ sɩ á maŋɩ-nɩ á nii? Ja-na sǝbu-dalɩ dɩdʋa á ba sɩ a nii.»

¹⁶ Ba ma lɩ sǝbu-dalɩ dɩm ba brɩ-o. O ma nii yɩ o bwe-ba o wɩ: «Wɔɔ nyɩnyʋgʋ dɩ o yɩrɩ mʋ pʋpʋnɩ dɩ baŋa nɩ?»

Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Kʋ yɩ pa-farʋ wʋm mʋ.» ¹⁷ Zezi laan ma ta dɩ ba o wɩ: «Kʋ lamma. Á nan taá ŋwɩ kʋlʋ na yɩ pa-farʋ wʋm nyɩm tɩn á pa-o, sɩ á daarɩ á taá paɩ Wɛ kʋlʋ dɩ na yɩ DƖ nyɩm tɩn.»

O na lǝri-ba kʋntʋ tɩn, kʋ ma sʋ-ba zanzan.

Ba na bwe Zezi twa biim woŋo te tɩn

(Matiyu 22:23-33, Luki 20:27-40)

¹⁸ Sadusɩan * tiinǝ badonnǝ dɛɛn ma zaŋɩ ba vu Zezi te. Bantʋ mʋ brɩ ba wɩ, nɔɔnʋ na tɩga, o daa bá joori o bi. ¹⁹ Ba ma vu ba ta dɩ Zezi ba wɩ: «Karanyɩna, Moyisi * dɛɛn na pʋpʋnɩ kʋlʋ o tiŋi o pa dɩbam tɩn, kʋ brɩ nɩ, nɔɔnʋ nu-bu na tɩga yɩ o daarɩ o kaanɩ, ba na wʋ lʋgɩ biǝ daanɩ, tʋ wʋm cʋrʋ mʋ maŋɩ sɩ o di kaanɩ wʋm sɩ ba wanɩ ba lʋ biǝ o nu-bu wʋlʋ na tɩgɩ tɩn ŋwaanɩ. ²⁰ Kʋntʋ, nu-biǝ barpɛ ya mʋ wʋra. Ba dɩdʋa ma di kaanɩ, yɩ o tɩ o daar-o, yɩ o wʋ lʋgɩ bu. ²¹ Wʋlʋ na saŋɩ tɩn laan ma di kadǝm wʋm. O dɩ ma tɩ o daarɩ kaanɩ wʋm, yɩ ba dɩ wʋ lʋgɩ bu. Batɔ tu wʋm dɩ daa ma di-o. ²² Ba maama barpɛ di kaanɩ wʋm, yɩ ba wʋ lʋgɩ bu dɩd-o. Ba maama na tɩgɩ tɩn, kaanɩ wʋm dɩ laan ma tɩ. ²³ Ba maama barpɛ na di kaanɩ wʋm tɩn, ba laan na tu ba bi ba yagɩ tʋʋnɩ, bantʋ wɔɔ mʋ wʋ́ ta te kaanɩ wʋm?»

²⁴ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Abam tiini á tusi mʋ. Abam wʋ lwarɩ Wɛ tɔnɔ kʋm zaasɩm dɩm kuri, yɩ á ta yǝri Wɛ dam dɩm na yɩ te tɩn. Á wʋ tusi cɩga na? ²⁵ Nɔɔna na tu ba bi ba yagɩ tʋʋnɩ, ba lagɩ ba taa nyɩ dɩ Wɛ malɛsɩ * sɩm na yɩ te tɩn mʋ, ba ba di kaana, kaana dɩ nan ba zʋʋrɩ banna dɩ. ²⁶ Kʋ nan na yɩ twa biim dɩm dɩ, Moyisi na pʋpʋnɩ kʋlʋ tɩn brɩ nɩ nɔɔna wʋ́ sɩɩnɩ ba bi. Abam maŋɩ á wʋ karɩmɩ kʋlʋ Wɛ na tagɩ dɩ Moyisi DƖ na brɩ DƖ tɩtɩ dɩd-o sabarɩ puŋu kʋm wʋnɩ maŋa kalʋ tɩn na? Wɛ dɛɛn tagɩ DƖ wɩ: ‹Amʋ yɩ Abraham * Wɛ, dɩ Yizakɩ Wɛ, dɩ Zakɔbɩ Wɛ mʋ.› ²⁷ Kʋ brɩ nɩ bantʋ daa ta jɩgɩ ŋwɩa mʋ Wɛ tee nɩ, bɛŋwaanɩ Baŋa-Wɛ yɩ naŋʋna Wɛ mʋ, sɩ DƖ daɩ twa Wɛ. Mʋ kʋ kuri á tiini á tusi dɩ á na bʋŋɩ te tɩn.»

Wɛ niǝ yam wʋnɩ dɔɔ mʋ yɩ kamunu dɩ dwe?

(Matiyu 22:34-40, Luki 10:25-28)

²⁸ Ba na wʋra ba ŋɔɔnɩ kʋntʋ tɩn, Wɛ cullu karanyɩna tu wʋdoŋ ma yi ba te, yɩ o ni ba taanɩ dɩm. O ma lwarɩ nɩ Zezi tiini o kwaanɩ dɩ o na lǝri Sadusɩan * tiinǝ bam te tɩn. O laan ma twɛ Zezi te, yɩ o bwe o wɩ: «Wɛ niǝ yam maama wʋnɩ dɔɔ mʋ yɩ kamunu dɩ dwe?»

²⁹ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Wɛ ni dɩlʋ na yɩ kamunu dɩ dwe ya maama tɩn mʋ tɩntʋ: ‹Yisɩrayɛlɩ * tiinǝ-ba, cǝgi-na. Yuutu Baŋa-Wɛ mʋ yɩ dɩbam Yuutu dɩdʋa má. ³⁰ Ta n soe n Yuutu Baŋa-Wɛ dɩ n bɩcarɩ maama, dɩ n wʋ maama, dɩ n wʋbʋŋa maama, dɩ n dam maama.› ³¹ Wɛ ni dɩlʋ na saŋɩ tɩn mʋ tɩntʋ: ‹Ta n soe n doŋ nɩ n tɩtɩ te.› Wɛ ni dɩdoŋ daa tǝrǝ dɩ na yɩ kamunu dɩ dwe niǝ yantʋ yale.»

³² Wɛ cullu karanyɩna tu wʋm ma ta dɩ Zezi o wɩ: «Karanyɩna, n tagɩ cɩga. Nmʋ na tagɩ n wɩ, Wɛ dɩdʋa yɩranɩ mʋ wʋra yɩ DƖ doŋ daa tǝrǝ tɩn, kʋ yɩ cɩga mʋ. ³³ Kʋ maŋɩ sɩ dɩ́ taá soe Wɛ dɩ dɩ́ wʋ maama, dɩ dɩ́ wʋbʋŋa maama, dɩ dɩ́ dam maama, sɩ dɩ́ daarɩ dɩ́ taá soe dɩ́ donnǝ nɩ dɩ́ tɩtɩ te. Dɩ́ na kɩ kʋntʋ, dɩ́ kɩ lanyɩranɩ kʋ dwe dɩ́ na mɛ vara naa woŋo kʋlʋ maama dɩ́ ma kaanɩ-DƖ.»

³⁴ Zezi na nɛ nɩ o lǝri taanɩ dɩm lanyɩranɩ dɩ wʋbʋŋ-ŋʋna tɩn, o ma ta dɩd-o o wɩ: «Nmʋ batwarɩ dɩ Wɛ paarɩ dɩm.»

Kʋ na zɩgɩ maŋa kam kʋntʋ nɩ, nɔɔn-nɔɔnʋ daa maa kwarɩ sɩ o bwe-o taanɩ.

Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn yɩ Davidi Yuutu mʋ

(Matiyu 22:41-46, Luki 20:41-44)

³⁵ Zezi dɛɛn maa wʋ Wɛ-di-kamunu kʋm nɩ o brɩ nɔɔna, yɩ o ta o wɩ: «Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ bam yǝni ba brɩ nɩ, Krisi * wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn yɩ Pɛ Davidi * dwi tu mʋ. Kʋ nan wʋ́ wanɩ kʋ taa yɩ kʋntʋ na? ³⁶ Wɛ Joro * kʋm dɛɛn pɛ Davidi tɩtɩ ta o wɩ:

‹Yuutu Baŋa-Wɛ tagɩ dɩ a Yuutu DƖ wɩ:

Ba n jǝni amʋ jazɩm nɩ,

sɩ a laan kɩ nmʋ dʋna maama n nɛ kuri nɩ.›

³⁷ Davidi tɩtɩ nan na sɩɩnɩ o bǝŋi Krisi wʋm o wɩ o Yuutu tɩn, dɩbam nan daa wʋ́ kɩ ta mʋ dɩ́ bǝŋ-o nɩ Davidi naa daga?»

Zezi na brɩ Wɛ cɩga kam kʋntʋ tɩn, kʋ ma pa nɔn-kɔgɔ kʋlʋ na je kʋ cǝgi tɩn wʋ poli zanzan.

Zezi kaanɩ nɔɔna, sɩ ba yɩ lwǝni cullu karanyɩna tiinǝ bam

(Matiyu 23:1-36, Luki 20:45-47)

³⁸ O daa ta ma brɩ-ba yɩ o wɩ: «Taá yɩrɩ-na á tɩtɩ dɩ cullu karanyɩna tiinǝ bam. Bantʋ soe sɩ ba taa zʋʋrɩ gwar-dɩdwaarʋ, sɩ ba taa beerǝ yɩ nɔɔna nii-ba. Ba na ve yaga, ba lagɩ sɩ nɔɔna maama taa tui ba zuli-ba mʋ. ³⁹ Ba na yǝni ba zʋ ba Wɛ-di sɩm, ba lagɩ je-kamunnu mʋ sɩ ba taa je yigǝ nɩ. Ba na ve nɔɔnʋ sɔŋɔ sɩ ba di candiǝ, kʋ yɩ je-ŋʋŋa jǝgǝ nɩ mʋ ba lagɩ sɩ ba taa je da. ⁴⁰ Ba maa yǝni ba ganɩ kadǝnǝ ba joŋi kʋlʋ maama ba na jɩgɩ tɩn, yɩ ba kwǝri ba loori Wɛ dɩ bɩtar-dɩdwaarʋ, sɩ kʋ taa nyɩ nɩ ba yɩ nɔn-ŋʋna mʋ te. Wɛ wʋ́ tiini DƖ pa bantʋ na cam kʋ ja gaalɩ.»

Kadǝm na pɛ Wɛ pɛɛrɩ te tɩn

(Luki 21:1-4)

⁴¹ Zezi ma vu o jǝni Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ, jǝgǝ kalʋ daka na zɩgɩ da yɩ nɔɔna dɩ Wɛ pɛɛra ka wʋnɩ tɩn tɩkǝri nɩ. O maa je o nii nɔɔna bam na ve ba dɩ ba sǝbiǝ ka wʋnɩ te tɩn. Nadunǝ zanzan ma ba ba dɩ sǝbu zanzan ka wʋnɩ. ⁴² Kadǝm wʋdoŋ na yɩ yinigǝ tu tɩn ma ja sǝbu-dal-balwa bale, o ja vu o dɩ da. ⁴³ Zezi na nɛ kʋntʋ tɩn, o ma bǝŋi o karabiǝ bam, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, kadǝm wʋntʋ na yɩ yinigǝ tu tɩn, o dɩ sǝbu kʋ dwǝni nɔɔna balʋ maama na dɩ da tɩn. ⁴⁴ Bantʋ maama lɩ ba daarɩ sǝbiǝ mʋ tata. Kadǝm wʋm nan yɩ yinigǝ tu mʋ, yɩ o kwe woŋo kʋlʋ maama o na jɩgɩ sɩ o ma yǝgi o ni-wʋdiu tɩn o dɩ da.»

13

Lɛɛrʋ na wʋ́ ba lʋgʋ baŋa te tɩn

(Matiyu 24:1-28, Luki 21:5-24)

¹ Zezi laan ma zaŋɩ o nuŋi Wɛ-di-kamunu * kʋm wʋnɩ. O na maa kɛ tɩn, o karabiǝ bam dɩdʋa ma ta dɩd-o o wɩ: «Karanyɩna, nii kandwa yantʋ ba na mɛ ba lɔ digǝ kam tɩn na lana te. Nii ka lɔɔm dɩm na dana te.»

² Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Nmʋ wʋ nɛ ka na daga te tɩn na? Ka maama nan wʋ́ ba ka tʋ tɩga nɩ ka cɔgɩ. Kandwɛ daa bá daŋɩ dɩ doŋ baŋa nɩ.»

³ Zezi dɛɛn ma vu o jǝni Olivi piu kʋm yuu nɩ, yɩ o tʋlɩ o na Wɛ-di-kamunu kʋm o yigǝ nɩ. O na je kʋntʋ tɩn, Pɩyɛɛrɩ dɩ Zakɩ dɩ Zan dɩ Andre yɩranɩ ma vu o te, yɩ ba bwe-o ba wɩ: ⁴ «Maŋa kɔɔ mʋ Wɛ-digǝ kam wʋ́ ba ka cɔgɩ kʋntʋ? Bɛɛ mʋ lagɩ kʋ kɩ maana kʋ brɩ dɩbam, sɩ dɩ́ lwarɩ nɩ wǝǝnu tɩntʋ maama lagɩ tɩ kɩ?»

⁵ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Á fɔgɩ á cɩ á tɩtɩ, sɩ á yɩ pa nɔɔn-nɔɔnʋ ganɩ abam. ⁶ Bɛŋwaanɩ nɔɔna zanzan wʋ́ ba abam te, yɩ baá ma amʋ yɩrɩ ba ma ganɩ abam ba wɩ, bantʋ dɩdʋa dɩdʋa mʋ yɩ Krisi * wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn, yɩ baá ganɩ nɔɔna zanzan. ⁷ Á wʋ́ ba á na tigurǝ na wʋ abam tɩɩnɩ dɩm nɩ, yɩ á kwǝri á ni ka ŋwa tɩɩnɩ dɩlʋ na baŋwɛ tɩn nɩ. Á nan na ni kʋntʋ, sɩ á yɩ pa fʋʋnɩ zʋ abam. Wǝǝnu tɩm kʋntʋ maŋɩ sɩ tɩ kɩ mʋ, yɩ kʋ ta daɩ lʋgʋ tiim maŋa. ⁸ Dwi wʋ́ zaŋɩ dɩ kɩ jara dɩ dwi dɩdoŋ, yɩ tɩʋ dɩ kʋ doŋ wʋ́ zaŋɩ tɩ magɩ jara. Tɩga dɩ wʋ́ sisiŋi je sɩdonnǝ nɩ, yɩ kana dɩ wʋ́ ba ka taa wʋ je zanzan nɩ. Yaara yam kʋntʋ maama nan nyɩ dɩ kaanɩ na sɩŋɩ o vri pugǝ yɩ ka wɔɛ yɩ cam daa ta wʋ kwaga nɩ te tɩn mʋ.

⁹ Á fɔgɩ á cɩ á tɩtɩ, sɩ nɔɔna wʋ́ ja abam ba vu ba saŋɩ sarɩya-dirǝ nakwa tee nɩ. Ba ta wʋ́ ja abam ba magɩ ba Wɛ-di *f4 * sɩm wʋnɩ. Baá ja abam ba vu ba saŋɩ dɩdɛɛra dɩ pwa tee nɩ, abam na tɔgɩ amʋ tɩn ŋwaanɩ. Kʋntʋ mʋ wʋ́ pa á wanɩ á brɩ-ba Wɛ cɩga kam. ¹⁰ Kʋ nan fɩn mʋ sɩ ba da yigǝ ba tɔɔlɩ Wɛ kwǝr-ywǝŋǝ kam ba brɩ dwi maama tiinǝ, sɩ woŋo maama tiim laan yi. ¹¹ Ba na jaanɩ abam ba vu ba saŋɩ, sɩ á yɩ taá liǝ dɩ á na wʋ́ ta kʋlʋ tɩn. Á na wʋ́ taá zɩgɩ ba yigǝ nɩ maŋa kalʋ tɩn, sɩ á laan ŋɔɔnɩ kʋlʋ Wɛ na wʋ́ pa abam tɩn. Kʋ daɩ abam tɩtɩ mʋ wʋ́ ŋɔɔnɩ, kʋ yɩ Wɛ Joro * kʋm mʋ wʋ́ pa abam kʋlʋ á na wʋ́ ŋɔɔnɩ tɩn. ¹² Nɔɔna badonnǝ wʋ́ ja ba tɩtɩ cʋrrʋ ba kɩ nɔɔna jɩa nɩ sɩ ba gʋ-ba. Kwǝ dɩ wʋ́ kɩ ba biǝ kʋntʋ doŋ. Biǝ dɩ wʋ́ zaŋɩ ba pa ba ja ba niinǝ dɩ ba kwǝ ba gʋ. ¹³ Nɔɔna maama wʋ́ ta culi abam, á na yɩ a nɔɔna tɩn ŋwaanɩ. Wʋlʋ maama nan na kɩ pu-dɩa o zɩgɩ kǝŋkǝŋ sɩ kʋ vu kʋ yi kweelim tɩn, Wɛ wʋ́ vrɩ kʋntʋ tu ŋwɩa.

¹⁴ Abam nan wʋ́ ba á na wo-lɔŋɔ kʋlʋ na yɩ cɔgɩnʋ tɩn na wʋ́ ba kʋ zɩgɩ jǝgǝ kalʋ na wʋ maŋɩ sɩ kʋ taa zɩgɩ da tɩn.» (A tɛ abam sɩ wʋlʋ na karɩmɩ tɩn, sɩ o kwaanɩ o ni kʋ kuri lanyɩranɩ.)

«Abam na nɛ wo-lɔŋɔ kʋm kʋntʋ, sɩ abam balʋ na zʋʋrɩ Zude nɩ tɩn kɩ lɩla á nuŋi á duri á vu pweeru yum á sǝgi da. ¹⁵ Nɔɔnʋ nan na wʋ nayuu nɩ, o daa yɩ tu o zʋ digǝ sɩ o kwe kʋlʋkʋlʋ. ¹⁶ Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na wʋ kara nɩ tɩn, o daa yɩ joori sɔŋɔ sɩ o kwe o gɔrɔ o zʋ. ¹⁷ Kantʋ maŋa kam nɩ kʋʋ́ ta tiini kʋ yɩ lɛɛrʋ dɩ kaana balʋ na jɩgɩ pwi tɩn, dɩ balʋ na jɩgɩ biǝ yɩ ba ŋɔgɩ yɩlɩ tɩn. ¹⁸ Nan taá loori-na Wɛ, sɩ cam dɩm kʋntʋ yɩ ba waarʋ mɩmaŋa nɩ. ¹⁹ Bɛŋwaanɩ yaara yalʋ na lagɩ ya ba da yam kʋntʋ nɩ tɩn wʋ́ ta tiini ya camma ya dwe yalʋ na maŋɩ ya kɩ pulim nɩ Wɛ na kɩ lʋgʋ sɩ kʋ ba kʋ yi zɩm tɩn. Yaara yantʋ nan na kɛ, yadonnǝ daa bá ba nɩnɛɛnɩ yantʋ te. ²⁰ Baŋa-Wɛ nan na wʋ pɛ yaara yam da yam tri, nɔɔn-nɔɔnʋ bá wǝri. Kʋ nan yɩ Wɛ tɩtɩ nɔɔna balʋ DƖ na kuri tɩn ŋwaanɩ mʋ, DƖ wʋ́ pa yaara yam da yam tri.

²¹ Kantʋ maŋa kam nɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ maama na tagɩ dɩ abam o wɩ: ‹Nii Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn, o wʋ yo seeni› naa ‹o wʋ jǝgǝ kantʋ nɩ›, sɩ á yɩ sɛ kʋntʋ tu. ²² Nɔɔna badaara wʋ́ zaŋɩ ba brɩ nɩ bantʋ dɩdʋa dɩdʋa mʋ yɩ Krisi wʋm, yɩ ba yagɩ ba daɩ. Badonnǝ dɩ wʋ́ brɩ nɩ bantʋ mʋ yɩ Wɛ nijoŋnǝ, yɩ ba yagɩ ba daɩ. Baá kɩ wo-kɩnkagɩla yalʋ na wʋ́ sʋ nɔɔna tɩn, sɩ ba ya na waɩ, sɩ ba sʋgɩ Wɛ tɩtɩ nɔɔna balʋ DƖ na kuri tɩn. ²³ Á taá cʋ á tɩtɩ, sɩ a wuuri a ta a brɩ abam mʋ yɩ wǝǝnu tɩm maŋa daa ta wʋ yi.

Nabiin-bu wʋm na wʋ́ ba lʋgʋ baŋa te tɩn

(Matiyu 24:29-44, Luki 21:25-36)

²⁴ Yaara yam kʋntʋ maŋa na tu ka kɛ, da yantʋ wʋnɩ

‹wɩa kam laan wʋ́ ji nazono tim tim,

cana dɩ daa bá fuŋi sɩ pooni taa wʋra.

²⁵ Wɛyuu wʋ́ sisiŋi yɩ calɩcwɩ sɩm kwǝri sɩ tʋ tɩga nɩ,

yɩ wǝǝnu tɩlʋ maama na wʋ wɛyuu nɩ tɩn wʋ́ vugimi daanɩ.›

²⁶ Maŋa kam kʋntʋ nɩ nɔɔna wʋ́ na Nabiin-bu *f5 * wʋm na maa bɩɩnɩ lʋgʋ baŋa. Oó ta wʋ kunkwǝǝnu wʋnɩ o bɩɩnɩ dɩ dam, yɩ Wɛ paarɩ-zulǝ wʋ o tee nɩ zanzan. ²⁷ O laan wʋ́ pa o malɛsɩ * sɩm nuŋi sɩ jagɩ sɩ vu lʋgʋ baŋa je maama, kʋ na yɩ wa-puli dɩ wa-zʋʋrɩ, jazɩm dɩ jagwiǝ, sɩ la o nɔɔna balʋ Wɛ na kuri tɩn je maama sɩ kɩ daanɩ.

²⁸ Nan maanɩ-na á nii kapʋrʋ na yɩ te tɩn. Kʋntʋ na yǝni kʋ wʋra kʋ kwi vɔɔrʋ, á yǝni á lwarɩ nɩ kʋ twɛ yadɛ. ²⁹ Kʋ nan yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ á na tu á na wǝǝnu tɩlʋ a na tagɩ a brɩ abam tɩn na wʋra tɩ kɩa, sɩ á lwarɩ nɩ maŋa kam laan twɛ ka ti. ³⁰ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, wǝǝnu tɩm kʋntʋ maama wʋ́ ba tɩ wʋra tɩ kɩa, yɩ zɩm nɔɔna bam ta wʋ tɩgɩ ba ti. ³¹ Wɛyuu dɩ tɩga baŋa maama wʋ́ ba tɩ kɛ, yɩ amʋ taanɩ dɩm bá kɛ maŋa dɩ maŋa.

³² Nɔɔn-nɔɔnʋ nan yǝri dɛ dɩlʋ Nabiin-bu wʋm na lagɩ o joori o ba tɩn, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ yǝri dɛ dɩm wʋnɩ maŋa kam o na wʋ́ ba tɩn, kʋ na maŋɩ kʋ yɩ Wɛ malɛsɩ sɩm naa DƖ Bu wʋm tɩtɩ dɩ. Kʋ yɩ a Ko Baŋa-Wɛ yɩranɩ mʋ ye. ³³ Á taá fɔgɩ á cʋ á tɩtɩ, sɩ á yǝri maŋa kam o na wʋ́ joori o ba tɩn. ³⁴ Kʋʋ́ ta nyɩ dɩ sɔŋɔ tu na nuŋi sɩ o beeri o vu yigǝ yigǝ te tɩn. O ma pa o tɩntʋŋna bam ni sɩ ba taa nii o sɔŋɔ kʋm baŋa nɩ. O ma pa ba nɔɔnʋ maama o tɩtʋŋɩ. O ma ta dɩ ba dɩdʋa, sɩ o taa yɩrɩ o mancoŋo kʋm lanyɩranɩ. ³⁵ Abam dɩ maŋɩ sɩ á fɔgɩ á taá yɩrɩ kʋntʋ doŋ mʋ. Bɛŋwaanɩ á yǝri maŋa kalʋ sɔŋɔ tu wʋm na wʋ́ joori o ba tɩn. O waɩ o tui dɩdaan-ni nɩ naa tɩtɩɩ kʋnkʋrʋ nɩ, naa tɩ-bra-pʋra nɩ naa wa-puli maŋa nɩ. ³⁶ Kʋntʋ tɩn, o na tu bɩdwɩ baŋa nɩ, sɩ o yɩ darɩ abam dɩ á tigi á dɔa. ³⁷ A lagɩ a ta dɩ abam dɩ nɔɔna bam maama nɩ, á maŋɩ sɩ á taá cʋ á tɩtɩ mʋ.»

14

Zwifǝ bam yigǝ tiinǝ na kɩ ni daanɩ sɩ ba gʋ Zezi te tɩn

(Matiyu 26:1-5, Luki 22:1-2, Zan 11:45-53)

¹ Kʋ dɛɛn daarɩ da yale mʋ sɩ Pakɩ * candiǝ kam yi. Candiǝ kam kʋntʋ nɩ mʋ Zwifǝ bam yǝni ba di dɩpɛ dɩlʋ na ba jɩgɩ dabɩlɩ tɩn. Zwifǝ bam kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ ba cullu karanyɩna tiinǝ bam maa kwaanɩ ba lagɩ cwǝŋǝ, sɩ ba kɩ swan ba ma ja Zezi ba gʋ. ² Ba ma ta ba wɩ: «Dɩ́ nan wʋ maŋɩ sɩ dɩ́ ja-o candiǝ kam maŋa nɩ, sɩ kʋʋ́ pa vuvugǝ jǝni nɔɔna bam tɩtarɩ nɩ.»

Kaanɩ wʋdoŋ na zuli Zezi te tɩn

(Matiyu 26:6-16, Zan 12:1-8)

³ Zezi dɛɛn maa wʋ Betani nɩ nɔɔnʋ wʋdoŋ sɔŋɔ nɩ, o yɩrɩ mʋ Simɔn. Wʋntʋ dɛɛn ya yɩ nanyɔŋɔ mʋ. Zezi na wʋra o di wʋdiu maŋa kalʋ tɩn, mʋ kaanɩ wʋdoŋ tu o te. O maa jɩgɩ kunkwǝlǝ ka na su dɩ tralɩ nugǝ kalʋ yɩrɩ na yɩ ‹naadɩ› tɩn. Nugǝ kam lana yɩ ka yǝlo cana zanzan. O ma puri kunkwǝlǝ kam ni, o lo nugǝ kam Zezi yuu nɩ o ma kɩ-o zulǝ. ⁴ Balʋ na tɔgɩ ba wʋra yɩ ba na tɩn badonnǝ maa ba jɩgɩ wʋpolo, yɩ ba tɛ daanɩ ba wɩ: «Bɛɛ mʋ yɩ o cɔgɩ nugǝ kam kʋntʋ? ⁵ Dɩ́ ya waɩ dɩ́ yǝgi-ka dɩ́ na sǝbu zanzan, kʋ dwe sǝbu-dala biǝ yatɔ, *f6 * yɩ dɩ́ ma wǝli yinigǝ tiinǝ.» Ba ma tiini ba jɩgɩ kaanɩ wʋm ba ŋɔɔna dɩ o kǝm dɩm.

⁶ Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Á yag-o. Bɛɛ mʋ yɩ á jɩg-o á yaara? O na kɩ amʋ zulǝ yalʋ tɩn yɩ kǝm-laa mʋ o kɩ-nɩ. ⁷ Kʋ nan na yɩ yinigǝ tiinǝ, bantʋ wʋra mʋ dɩ abam maŋa maama, yɩ á wʋ́ wanɩ á zǝni-ba maŋa kalʋ á na lagɩ tɩn. Kʋ daarɩ amʋ nan bá ta wʋra dɩ abam maŋa maama. ⁸ Kaanɩ wʋntʋ kɩ kʋlʋ o na waɩ tɩn mʋ. O na logi nugǝ kam a yɩra nɩ tɩn, kʋ brɩ nɩ o wuuri o turi a yɩra yam mʋ, sɩ ba laan kwe-nɩ ba kɩ. ⁹ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, ba na wʋ́ tɔɔlɩ amʋ kwǝr-ywǝŋǝ kam lʋgʋ baŋa je sɩm maama nɩ tɩn, baá ta kaanɩ wʋm kʋntʋ dɩ taanɩ sɩ ba taa guli o gulǝ.»

¹⁰ Zudasɩ Yiskarɩyo wʋlʋ na yɩ Zezi karabiǝ fugǝ-bale bam wʋ dɩdʋa tɩn laan ma zaŋɩ o nuŋi. O ma vu Zwifǝ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam te, sɩ o brɩ-ba cwǝŋǝ sɩ ba wanɩ ba ja Zezi. ¹¹ Ba na ni o na tagɩ kʋlʋ tɩn, ba wʋ ma poli zanzan. Ba ma go ni nɩ baá pa-o sǝbu. O laan maa kwaanɩ o beeri cwǝŋǝ sɩ o ja Zezi o kɩ ba jɩŋa nɩ.

Zezi na di Pakɩ candiǝ wʋdiu dɩ o karabiǝ bam te tɩn

(Matiyu 26:17-30, Luki 22:7-23, Zan 13: 21-30, 1 Korɛntɩ 11:23-25)

¹² Kʋ ma ba kʋ yi dɛ dɩlʋ ba na puli sɩ ba di dɩpɛ dɩlʋ na ba jɩgɩ dabɩlɩ dɩ wʋnɩ tɩn. Dɛ dɩm kʋntʋ nɩ Zwifǝ bam yǝni ba gʋɩ pibalɩ mʋ, ba ma di Pakɩ * candiǝ kam. Zezi karabiǝ bam ma vu ba bwe-o ba wɩ: «Nmʋ lagɩ sɩ dɩ́ di Pakɩ candiǝ kam jǝgǝ kɔɔ nɩ mʋ, sɩ dɩ́ vu dɩ́ ti woŋo maama yigǝ dɩ́ pa-m?»

¹³ O ma tʋŋɩ o karabiǝ bam bale, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: «Zaŋɩ-na á vu tɩʋ kʋm wʋ. Á na yi da, nɔɔnʋ wʋdoŋ wʋ́ jeeri abam o na zɩŋɩ kɔɔrʋ dɩ na. Sɩ á da-na o kwaga á vu. ¹⁴ O na zʋ sɔŋɔ kʋlʋ tɩn, sɩ á dɩ zʋ á ta dɩ kʋ tu nɩ: ‹Dɩ́ Karanyɩna mʋ wɩ, dɩ́ ba dɩ́ bwe dɩ́ nii, digǝ kalʋ wʋm na wʋ́ jǝni da dɩ o karabiǝ bam sɩ ba di Pakɩ candiǝ kam wʋdiu tɩn wʋ yǝn mʋ?› ¹⁵ Á na bwe-o kʋntʋ, o laan wʋ́ brɩ abam wɛyuu digǝ. Kaá ta daga lanyɩranɩ, yɩ ka jɩgɩ woŋo kʋlʋ maama dɩ́ na lagɩ tɩn ka wʋnɩ. Ve-na á kwɛ candiǝ kam wǝǝnu tɩm á ti, sɩ dɩ́ laan ba.»

¹⁶ O karabiǝ bale bam ma zaŋɩ ba vu tɩʋ kʋm wʋ. Ba ma sɩɩnɩ ba na woŋo maama nɩ Zezi na maŋɩ o ta te tɩn. Ba ma kwɛ Pakɩ candiǝ kam wʋdiu kʋm ba ti.

¹⁷ Tɩga ma ba ka yi. Zezi ma ba o zʋ digǝ kam dɩ o karabiǝ fugǝ-bale bam. ¹⁸ Ba ma jǝni sɩ ba di wʋdiu kʋm. Ba na wʋra ba di tɩn, Zezi laan ma ta o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, abam balʋ na je á tɔgɩ á di dɩ amʋ tɩn wʋ nɔɔnʋ dɩdʋa mʋ lagɩ o yǝgi amʋ o pa nɔɔna.»

¹⁹ Ba na ni kʋntʋ tɩn, kʋ ma pa ba wʋ cɔgɩ zanzan. Ba maa bwe-o dɩdʋa dɩdʋa ba wɩ: «Kʋ yɩ amʋ mʋ na?»

²⁰ O ma lǝri-ba o wɩ: «Kʋ yɩ abam fugǝ-bale bam wʋ dɩdʋa mʋ. Kʋ yɩ wʋlʋ na tɔgɩ dɩ amʋ o lu zʋŋa dɩdʋa wʋnɩ tɩn mʋ. ²¹ Kʋ nan maŋɩ sɩ amʋ Nabiin-bu * wʋm vu a tɩ, nɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na maŋɩ kʋ brɩ a taanɩ te tɩn mʋ. Kʋ nan za wʋ́ ta yɩ lɛɛrʋ mʋ kʋ pa nɔɔnʋ wʋlʋ na wʋ́ yǝgi amʋ Nabiin-bu wʋm o pa tɩn. Ba ya na maŋɩ ba wʋ lʋgɩ nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ, kʋ ya wʋ́ ta gara.»

²² Ba na wʋra ba di maŋa kalʋ tɩn, Zezi ma kwe dɩpɛ yɩ o kɩ Wɛ le dɩ ŋwaanɩ. O ma daarɩ o fɔ-dɩ o pa o karabiǝ bam yɩ o wɩ: «Joŋi-na, sɩ dɩntʋ yɩ a yɩra mʋ.»

²³ O daa ma kwe tweeru biǝ sana dɩ zʋŋa, yɩ o kɩ Wɛ le tɩ ŋwaanɩ. O ma kwe o pa-ba, yɩ ba maama nyɔ. ²⁴ O maa wɩ: «Wo-nyɔɔrʋ tɩntʋ mʋ yɩ a jana kalʋ na lagɩ ka nuŋi ka duri sɩ ka ma vrɩ nɔɔna zanzan ba lwarɩm wʋnɩ tɩn. ²⁵ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, a daa bá nyɔ wo-nyɔɔrʋ tɩntʋ, sɩ kʋ taa ve maŋa kam a na wʋ́ jǝni Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ a daa nyɔ tɩn.»

²⁶ Ba laan ma leeni ba zuli Wɛ, yɩ ba daarɩ ba nuŋi ba vu Olivi piu kʋm yuu.

Zezi na wuuri o brɩ Pɩyɛɛrɩ na wʋ́ vɩ-o te tɩn

(Matiyu 26:31-35, Luki 22:31-34, Zan 13:36-38)

²⁷ Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Abam maama wʋ́ ba á joori amʋ kwaga nɩ, nɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na maŋɩ kʋ brɩ te tɩn. Wɛ dɛɛn tagɩ DƖ wɩ:

‹Aá pa ba gʋ nayɩrʋ wʋm,

yɩ o peeni sɩm maama jagɩ.›

²⁸ Kʋ daarɩ, Wɛ na joori DƖ bi-nɩ, aá da yigǝ a vu a taa cǝgi abam Galile nɩ.»

²⁹ Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, Pɩyɛɛrɩ ma ta o wɩ: «Nɔɔna bam maama na maŋɩ ba joori nmʋ kwaga nɩ, amʋ bá fɔgɩ a joori nmʋ kwaga nɩ.»

³⁰ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ nmʋ sɩ, zɩm tɩtɩɩ dɩntʋ kʋ na wʋ́ loori sɩ cɩbwɩʋ keeri kuni bɩle tɩn, nmʋ wʋ́ fʋ kuni bɩtɔ nɩ n yǝri amʋ.»

³¹ Pɩyɛɛrɩ laan ma fɔgɩ o ta dɩ baarɩ o wɩ: «A brɩ a bá fʋ nɩ a yǝri nmʋ, kʋ na maŋɩ kʋ yɩ ba na lagɩ ba gʋ amʋ dɩ nmʋ maama mʋ dɩ.»

Zezi karabiǝ bam maama dɩ ma ta kʋntʋ doŋ.

Zezi na cɛ dɩ Wɛ-loro te tɩn

(Matiyu 26:36-46, Luki 22:39-46)

³² Ba laan ma zaŋɩ ba vu jǝgǝ kadoŋ gaarɩ na wʋra yɩ ba bǝ-ka nɩ Jesemanɩ tɩn. Zezi ma ta dɩ o karabiǝ bam o wɩ: «Á taá je yo, sɩ a vu a warɩ Wɛ sɩ a ba.» ³³ O ma pa Pɩyɛɛrɩ dɩ Zakɩ dɩ Zan tɔgɩ dɩd-o ba vu. O wʋ ma tiini kʋ cɔgɩ zanzan, yɩ o bɩcarɩ di. ³⁴ O ma ta dɩ ba o wɩ: «A wʋ mʋ tiini kʋ cɔgɩ sɩ kʋ yi a tʋʋnɩ. Á nan taá zɩgɩ yo, sɩ á warɩ Wɛ sɩ á yɩ zaŋɩ á dɔ.»

³⁵ O laan ma fʋfɔ o vu daa. O ma vi o yigǝ tɩga nɩ o loori Wɛ o wɩ, kʋ na waɩ sɩ cam dɩm kɛ dɩ daar-o. ³⁶ O ma loori Wɛ o wɩ: «Amʋ Ko Baba, nmʋ waɩ woŋo maama n kɩa. Nan pa cam dɩlʋ na lagɩ dɩ ba amʋ baŋa tɩn kɛ. Nan kɩ te na yi nmʋ wʋbʋŋa tɩn, sɩ n yɩ kɩ amʋ wʋbʋŋa na lagɩ kʋlʋ tɩn.»

³⁷ O na loori Wɛ o ti tɩn, o ma joori o vu o karabiǝ batɔ bam te. O piini ba tigi ba dɔa. O ma ta dɩ Pɩyɛɛrɩ o wɩ: «Simɔn, n tigi n dɔ mʋ na? Bɛɛ mʋ yɩ n warɩ n ta n niǝ, sɩ n yɩ zaŋɩ n dɔ, sɩ kʋ yi maŋa fɩnfɩɩn dɩ? ³⁸ Fɔgɩ-na á yɩrɩ á tɩtɩ sɩ á taá loori Wɛ, sɩ á yɩ tʋ maŋɩm dɩm maŋa nɩ. Bɛŋwaanɩ nanzwǝnǝ wʋbʋŋa lagɩ sɩ ya sɛ Baŋa-Wɛ, yɩ o yɩra laan bwǝnǝ.»

³⁹ O ma yagɩ-ba, yɩ o joori o vu o loori Wɛ, nɩ o ya na maŋɩ o loori te tɩn. ⁴⁰ O daa ta ma joori o vu o piini ba tigi ba dɔa, dɔɔm na tiini dɩ waɩ-ba tɩn ŋwaanɩ. Ba maa yǝri ba daa na wʋ́ ta kʋlʋ dɩd-o tɩn. ⁴¹ O daa ma vu o loori Wɛ o kɩ kuni bɩtɔ, yɩ o joori o ba ba te. O laan ma ta dɩ ba o wɩ: «Á ta tigi á dɔa mʋ na? Kʋ maŋɩ. Nii-na! Maŋa kam yiǝ, sɩ ba ja amʋ Nabiin-bu * wʋm ba kɩ nɔn-balwaarʋ jɩa nɩ. ⁴² Zaŋɩ-na sɩ dɩ́ vu. Nɔɔnʋ wʋlʋ na lagɩ o yǝgi-nɩ o pa tɩn maa bɩɩna.»

Ba na jaanɩ Zezi te tɩn

(Matiyu 26:47-56, Luki 22:47-53, Zan 18:3-12)

⁴³ Zezi ta na wʋra o ŋɔɔnɩ kʋntʋ tɩn, mʋ Zudasɩ wʋlʋ na yɩ o karabiǝ fugǝ-bale bam wʋ dɩdʋa tɩn tu o yi o te, yɩ nɔn-kɔgɔ zanzan tɔgɩ dɩd-o kʋ ba, yɩ ba ze sʋ-lwaanʋ dɩ da-lwaanʋ. Kʋ yɩ Zwifǝ bam kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ ba cullu karanyɩna tiinǝ bam dɩ ba nakwa bam mʋ tʋŋɩ-ba. ⁴⁴ Zudasɩ ya maŋɩ o pa kɔgɔ kʋm lwarɩ nɩ, o na ve o kukwǝri nɔɔnʋ wʋlʋ tɩn, sɩ ba vu ba ja kʋntʋ tu, sɩ ba fɔgɩ ba ja-o lanyɩranɩ ba ja viiri.

⁴⁵ O laan ma yɔɔrɩ o vu o yi Zezi te yɩ o wɩ: «Karanyɩna.» O ma daarɩ o kukwǝr-o. ⁴⁶ Nɔɔna bam laan ma yi ba ja Zezi. ⁴⁷ Nɔɔna balʋ na tɔgɩ ba wʋ Zezi tee nɩ tɩn dɩdʋa ma lɩ o sʋgʋ o ma zagɩ kaanɩm yuutu wʋm tɩntʋŋnʋ zwɛ o go. ⁴⁸ Zezi laan ma bwe kɔgɔ kʋm o wɩ: «Abam na kwe sʋ-lwaanʋ dɩ da-lwaanʋ á ba sɩ á ja amʋ tɩn, a yɩ ŋwɩɩnʋ mʋ na? ⁴⁹ Dɛ maama a yǝni a wʋ abam tee nɩ a brɩ nɔɔna Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ, yɩ á ba jaanɩ-nɩ. Kʋ nan maŋɩ sɩ kʋ kɩ kʋntʋ mʋ, sɩ kʋ pa kʋlʋ na maŋɩ kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn sɩɩnɩ kʋ kɩ.»

⁵⁰ O karabiǝ bam maama na nɛ kʋntʋ tɩn, ba ma duri ba viiri ba daar-o.

⁵¹ Nɔn-dʋŋʋ kʋdoŋ ya wʋra, o na tɔgɩ Zezi. O ya kukwǝri gar-jalɩ yɩranɩ mʋ. Ba ma kwaanɩ sɩ ba ja-o. ⁵² O ma vrɩ o tɩtɩ o daarɩ o gɔrɔ kʋm o yagɩ o pa-ba, yɩ o duri kalambolo o viiri.

Ba na di Zezi taanɩ te tɩn

(Matiyu 26:57-68, Luki 22:54-55, 63-71, Zan 18:12-14, 19-24)

⁵³ Ba ma ja Zezi ba vu kaanɩm * yuutu wʋm sɔŋɔ. Zwifǝ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ ba cullu karanyɩna tiinǝ dɩ ba tɩʋ kʋm nakwa bam maama ma gilimi daanɩ jǝgǝ kam kʋntʋ nɩ. ⁵⁴ Pɩyɛɛrɩ ma dalɩ o tɔgɩ ba kwaga o da o vu o yi kaanɩm yuutu wʋm sɔŋɔ. O ma zʋ o jǝni dɩ sɔŋɔ kʋm tɩntʋŋna bam o tɔgɩ o weeri mini.

⁵⁵ Zwifǝ bam kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ ba sarɩya-dirǝ nakwa kɔgɔ kʋm maama maa kwaanɩ sɩ ba na cwǝŋǝ kalʋ ba na wʋ́ da da ba ma saŋɩ Zezi sɩ ba laan pa ba gʋ-o tɩn. Ba ma kwaanɩ taan ba ga. ⁵⁶ Nɔɔna zanzan ma zaŋɩ ba fɔ vwan ba pa-o, yɩ ba na tɛ ba wɩ o kɩ wǝǝnu tɩlʋ tɩn ba tɔgɩ daanɩ. ⁵⁷ Nɔɔna badonnǝ dɩ daa ma zaŋɩ ba fɔ vwan ba pa Zezi ba wɩ: ⁵⁸ «Dɩbam ni nɔɔnʋ wʋntʋ na tagɩ o wɩ, oó magɩ Wɛ-di-kamunu kʋntʋ nabiinǝ na lɔgɩ tɩn o dɩ tɩga nɩ, yɩ o joori o ma da yatɔ o lɔ kadoŋ, yɩ kʋ daɩ nabiinǝ mʋ wʋ́ lɔ-ka.» ⁵⁹ Nan dɩ nɔɔna bam na maŋɩ ba tɛ kʋntʋ dɩ tɩn, ba niǝ daa ta ba tɔgɩ daanɩ.

⁶⁰ Kaanɩm yuutu wʋm laan ma zaŋɩ ba maama tɩtarɩ nɩ, yɩ o bwe Zezi o wɩ: «Nɔɔna bantʋ na tagɩ kʋlʋ ba pa nmʋ tɩn, nmʋ ba jɩgɩ taanɩ sɩ n lǝri na?»

⁶¹ Zezi maa cɩm yɩ o wʋ lǝri kʋlʋkʋlʋ. Kaanɩm yuutu wʋm ma joori o bwe-o o wɩ: «Nmʋ mʋ yɩ Krisi * wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn na? Nmʋ mʋ yɩ Baŋa-Wɛ dɩlʋ dɩbam na zuli tɩn Bu wʋm na?»

⁶² Zezi ma lǝri o wɩ: «Ɛɛn, amʋ mʋ kʋntʋ. Nan taá ye-na nɩ, á wʋ́ ba á na Nabiin-bu * wʋm na je Dam-fɔrɔ Tu Baŋa-Wɛ jazɩm nɩ, yɩ á ta wʋ́ na-o o na nuŋi wɛyuu nɩ o maa bɩɩnɩ kunkwǝǝnu wʋnɩ.»

⁶³ Kaanɩm yuutu wʋm na ni kʋntʋ tɩn, o ma zaŋɩ o kaarɩ o tɩtɩ gɔrɔ, sɩ kʋ brɩ nɩ o wʋ tiini kʋ cɔgɩ dɩ Zezi taanɩ dɩm. O ma ta o wɩ: «Dɩ́ daa ba lagɩ maana tiinǝ sɩ ba ŋɔɔnɩ o taanɩ dɩm. ⁶⁴ Abam maama maŋɩ á ni o na ŋɔɔnɩ o twɩ Wɛ, o paɩ o dɩ Wɛ ma daanɩ mʋ. Kʋntʋ tɩn, abam wɩ bɛɛ mʋ?»

Ba maama ma lǝri ba wɩ, o maŋɩ sɩ o tɩ mʋ. ⁶⁵ Ba badaara ma twɩ lileeru ba yagɩ o yɩra nɩ. Ba ma kwe gɔrɔ ba ma pu o yiǝ, yɩ ba daarɩ ba mag-o dɩ jagulǝ yɩ ba wɩ: «Lwarɩ n brɩ dɩbam wʋlʋ na magɩ-m tɩn.» Pamaŋna bam ma jɩg-o ba maga.

Pɩyɛɛrɩ na sɩɩnɩ o vɩn Zezi te tɩn

(Matiyu 26:69-75, Luki 22:56-62, Zan 18:15-18, 25-27)

⁶⁶ Pɩyɛɛrɩ ya daa ta tɔgɩ o je kʋnkɔlɔ kʋm nɩ. Kaanɩm yuutu wʋm sɔŋɔ tɩntʋŋ-kana ma ba ka tɔgɩ da ka maa kɛa. ⁶⁷ O ma na Pɩyɛɛrɩ na je o weeri mini. O ma fɔgɩ o nii-o lanyɩranɩ, yɩ o wɩ: «Nmʋ dɩ tɔgɩ dɩ Nazarɛtɩ tu Zezi mʋ.»

⁶⁸ O ma fʋ o wɩ: «A yǝri woŋo kʋlʋ n na tɛ tɩn. A ba ni kʋ kuri.» O ma zaŋɩ o nuŋi o vu mancoŋo ni. Cɩbwɩʋ ma da kʋ keeri.

⁶⁹ Tɩntʋŋ-kana kam daa ma na-o. O daa ta ma ta dɩ nɔɔna balʋ na zɩgɩ da tɩn o wɩ: «Nɔɔnʋ wʋntʋ tɔgɩ o yɩ Zezi kɔgɔ kʋm wʋ dɩdʋa mʋ.» ⁷⁰ O daa ma fʋ o wɩ, o daɩ ba wʋ nɔɔnʋ.

Kʋ na kɩ fɩɩn tɩn, nɔɔna balʋ na zɩgɩ da tɩn ma ta dɩ Pɩyɛɛrɩ ba wɩ: «Nmʋ sɩɩnɩ n yɩ ba wʋ dɩdʋa mʋ. Nmʋ dɩ yɩ Galile tu mʋ.»

⁷¹ O laan ma sɔɔlɩ o pa o tɩtɩ, sɩ kʋ taa yɩ nɩ cɩga mʋ o taga, yɩ o wɩ: «A brɩ a yǝri nɔɔnʋ wʋlʋ á na tɛ o taanɩ tɩn.»

⁷² O na tagɩ kʋntʋ tɩn, cɩbwɩʋ laan ma da kʋ keeri kʋ kɩ kuni bɩle. Pɩyɛɛrɩ laan ma guli Zezi ya na tagɩ kʋlʋ dɩd-o o wɩ: «Kʋ na wʋ́ loori sɩ cɩbwɩʋ keeri kuni bɩle tɩn, nmʋ wʋ́ fʋ kuni bɩtɔ nɩ n yǝri amʋ.» O na guli kʋntʋ tɩn, o wʋ ma tiini kʋ cɔgɩ zanzan, o ma zaŋɩ o nuŋi yɩ o keerǝ.

15

Pilatɩ na bwe Zezi taanɩ te tɩn

(Matiyu 27:1-2, 11-26, Luki 23:1-5, 13-25, Zan 18:28-19:16)

¹ Tɩga na tu ka pʋʋrɩ tɩtɩɩtɩ tɩn, Zwifǝ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ ba tɩʋ kʋm nakwa bam, dɩ ba karanyɩna tiinǝ bam dɩ ba sarɩya-dirǝ nakwa kɔgɔ kʋm maama ma ba ba kɩ ni daanɩ. Ba ma pa ba ja Zezi ba vɔ, yɩ ba ja-o ba vu ba kɩ gʋvɩrma tu Pilatɩ jɩŋa nɩ. ² Pilatɩ ma bwe-o o wɩ: «Nmʋ mʋ yɩ Zwifǝ bam pɛ wʋm na?»

Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Mʋ ka da n taga.»

³ Zwifǝ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam ma tiini ba maŋɩ wǝǝnu zanzan ba pa-o. ⁴ Pilatɩ ta ma joori o bwe-o o wɩ: «Nmʋ ba lagɩ n lǝri ba taanɩ dɩm na? Nmʋ wʋ ni ba na ŋɔɔnɩ kʋlʋ maama ba pa nmʋ tɩn na?»

⁵ Zezi daa ta ma wʋ lǝri ba taanɩ dɩm dɩlʋdɩlʋ. Kʋ ma pa Pilatɩ tiini o yɩ yǝǝu dɩd-o.

⁶ Bɩnɩ maama Pakɩ candiǝ kam maŋa na yǝni ka yi, gʋvɩrma tu yǝni o lɩ pɩɩnʋ dɩdʋa mʋ o pa nɔɔna bam, nɩnɛɛnɩ bantʋ na lagɩ wʋlʋ tɩn. ⁷ Pɩɩnʋ wʋdoŋ dɛɛn maa wʋra, o yɩrɩ mʋ Barabasɩ. Ba dɛɛn ya pɩ-o dɩ balʋ na wǝli daanɩ ba kɩ jara dɩ ba tɩʋ kʋm yigǝ tiinǝ yɩ ba gʋ nɔɔnʋ tɩn mʋ. ⁸ Nɔɔna bam ma ba ba la kɔgɔ, yɩ ba ta dɩ Pilatɩ sɩ o lɩ pɩɩnʋ dɩdʋa o pa-ba, nɩ o na yǝni o kɩ te tɩn. ⁹ Pilatɩ ma bwe-ba o wɩ: «Á lagɩ sɩ a lɩ Zwifǝ bam pɛ wʋm mʋ a pa abam na?» ¹⁰ O dɛɛn bwe-ba kʋntʋ, bɛŋwaanɩ o ye nɩ kʋ yɩ wʋ-gʋrʋ ŋwaanɩ mʋ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam ya jaanɩ Zezi ba kɩ o jɩŋa nɩ.

¹¹ Kaanɩm yigǝ tiinǝ bam ma sʋgɩ nɔn-kɔgɔ kʋm, ba pa ba ta dɩ Pilatɩ nɩ ba lagɩ sɩ o yagɩ Barabasɩ mʋ o pa-ba. ¹² Pilatɩ laan ma bwe-ba o wɩ: «Sɩ wʋlʋ á na bǝ-o nɩ Zwifǝ bam pɛ tɩn, abam lagɩ sɩ a kɩ-o ta mʋ?»

¹³ Ba ma kaasɩ baŋa baŋa ba wɩ: «Pa-o tʋʋn-dagara * baŋa nɩ n gʋ.»

¹⁴ O ma joori o bwe-ba o wɩ: «Wʋntʋ cɔgɩ bɛɛ mʋ?»

Ba laan ma tiini ba kaasɩ baŋa baŋa ba wɩ: «Pa-o tʋʋn-dagara baŋa nɩ n gʋ.»

¹⁵ Pilatɩ maa lagɩ sɩ o pa kɔgɔ kʋm wʋ poli. Kʋntʋ ŋwaanɩ o ma pa ba pʋrɩ Barabasɩ ba yagɩ. O daarɩ o pa ba magɩ Zezi dɩ balaara, yɩ o pa-ba cwǝŋǝ sɩ ba ja-o ba vu ba pa tʋʋn-dagara baŋa nɩ ba gʋ.

Ba na jaanɩ Zezi ba vu ba pa tʋʋn-dagara baŋa nɩ te tɩn

(Matiyu 27:27-56, Luki 23:26-49, Zan 19:2-3, 17-30)

¹⁶ Pamaŋna bam laan ma ja Zezi ba vu ba zʋ gʋvɩrma tu Pilatɩ sɔŋɔ kʋm kʋnkɔlɔ. Ba ma pa pamaŋna bam kɔgɔ kʋm maama gilimi da, ¹⁷ yɩ ba pa o zʋ gwar-sʋŋʋ. Ba ma daarɩ ba kwe sabarɩ ba ma sɔ yipugǝ ba pu o yuu nɩ. ¹⁸ Ba laan maa kɩ nɩ ba zul-o mʋ te yɩ ba wɩ: «Zwifǝ bam pɛ, dɩnle.» ¹⁹ Ba maa jɩgɩ miu ba lɔɛ o yuu nɩ, yɩ ba twɩ lileeru ba yagɩ o yɩra nɩ. Ba ma kuni doonǝ o yigǝ nɩ, yɩ ba kɩ nɩ ba zul-o mʋ te. ²⁰ Ba na yaalɩ yaal-o ba ti tɩn, ba ma lɩ gwar-sʋŋʋ kʋm, yɩ ba joori ba zʋ-o o tɩtɩ gɔrɔ kʋm. Ba laan ma ja-o ba nuŋi ba vu sɩ ba pa tʋʋn-dagara * baŋa nɩ ba gʋ.

²¹ Ba na maa kɛ tɩn, ba ma na nɔɔnʋ wʋdoŋ, o yɩrɩ mʋ Simɔn. O nuŋi Sirɛɛnɩ mʋ. Wʋntʋ mʋ yɩ Alɛsandrɩ dɩ Rufusi ko. O dɛɛn ya nuŋi kara mʋ o ba o yi tɩʋ wʋ o maa kɛa. Pamaŋna bam na nɛ-o tɩn, ba ma fɩ-o sɩ o kwe tʋʋn-dagara kam o zɩŋɩ sɩ ba vu. ²² Ba ma ja Zezi ba vu ba yi jǝgǝ kalʋ ba na bǝ nɩ ‹Goligota› tɩn. Yɩrɩ dɩm kʋntʋ kuri mʋ ‹Yukol-pʋa piu›. ²³ Ba na yi da tɩn, ba ma kɩ sana kalʋ na gwaanɩ dɩ liri sɩlʋ yɩrɩ na yɩ Miiri tɩn, ba pa Zezi sɩ o nyɔ. O ma wʋ sɛ o nyɔ.

²⁴ Ba laan ma ja-o ba pa dagara kam baŋa nɩ. Ba ma kwe o gwaarʋ tɩm sɩ ba maŋɩ ba pa daanɩ. Ba ma ta jɔrɔ sɩ ba nii, wɔɔ mʋ wʋ́ twǝri kʋlʋ o na lagɩ tɩn. ²⁵ Ba na pag-o maŋa kalʋ tɩn yɩ tɩtɩɩtɩ luu nʋgʋ maŋa nɩ mʋ.

²⁶ Ba ma pʋpʋnɩ tɔnɔ, sɩ kʋ brɩ kʋlʋ o na cɔgɩ yɩ ba gʋ-o tɩn, ba tanɩ tʋʋn-dagara kam yuu nɩ. Ba pʋpʋnɩ ba wɩ:

«Wʋntʋ yɩ Zwifǝ bam pɛ mʋ.»

²⁷ Ba ma ja ŋwɩɩna bale dɩ ba pa dagarɩ sɩdonnǝ baŋa nɩ. Ba ma cwi dɩdʋa Zezi jazɩm nɩ. Wʋwʋm maa wʋ o jagwiǝ nɩ. (( ²⁸ Kʋntʋ ma pa kʋlʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn sɩɩnɩ kʋ kɩ, nɩ kʋ na wɩ: «Ba wǝl-o dɩ nɔn-balwaarʋ mʋ, kʋ ma pa nɔɔna nii-o nɩ nɔn-balɔrɔ te.»))

²⁹ Nɔɔna balʋ na tɔgɩ da ba kɛ tɩn maa niǝ, yɩ ba gɔgɩsɩ ba yuni ba twɩ-o. Ba ma yáal-o yɩ ba wɩ: «Nii. Nmʋ ya na bʋŋɩ sɩ n cɩcʋgɩ Wɛ-di-kamunu * kʋm mʋ n dɩ tɩga nɩ, sɩ n daarɩ n ma da yatɔ n joori n fɔgɩ n lɔ-ka tɩn, ³⁰ laan nan vrɩ n tɩtɩ n tu dagara kam yuu nɩ sɩ dɩ́ nii.»

³¹ Zwifǝ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ ba cullu karanyɩna tiinǝ bam dɩ maa twɩ-o ba brɩ daanɩ ba mwana. Ba maa tɛ daanɩ ba wɩ: «O yǝni o vrɩ nɔɔna badonnǝ ŋwɩa, yɩ o laan warɩ o tɩtɩ ŋwɩa o vrɩ. ³² O brɩ o tɩtɩ nɩ o yɩ Krisi * wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn, dɩ Yisɩrayɛlɩ * dwi tiinǝ pɛ. O nan tu dagara kam yuu nɩ lele sɩ dɩ́ nii. Dɩ́ na nɛ kʋntʋ, dɩ́ laan wʋ́ sɛ-o.»

Nɔɔna balʋ ba na pagɩ dagarɩ sɩm baŋa nɩ ba wǝli da tɩn dɩ maa jɩg-o ba twɩa.

³³ Kʋ ma vu kʋ yi maŋa kam wɛ na tu dɩ yi yuparɩ baŋa nɩ tɩn. Lʋgʋ kʋm maama ma ba kʋ ji lim kʋ vu kʋ yi wɛ-guni maŋa nɩ. ³⁴ Kʋ na kɩ nɩnɛɛnɩ luu batɔ te tɩn, Zezi laan ma kaasɩ baŋa baŋa dɩ kwǝr-dɩa o wɩ: «Eli, Eli, lɛma sabakɩtani?» Taanɩ dɩntʋ kuri mʋ: «Amʋ Wɛ, amʋ Wɛ, bɛɛ mʋ kɩ yɩ n yagɩ amʋ?»

³⁵ Nɔɔna balʋ na zɩgɩ da yɩ ba ni taanɩ dɩm tɩn badaara maa wɩ: «Cǝgi-na. O lagɩ o bǝŋi Eli * mʋ sɩ o ba.» ³⁶ Ba dɩdʋa laan ma duri o vu o kwe sɩpɔɔ o dɩ sa-nywana wʋnɩ, o kɩ-kʋ miu ni nɩ o vu o te o pa Zezi sɩ o nyɔ. O daarɩ o wɩ: «Yagɩ sɩ dɩ́ cǝgi dɩ́ nii, Eli wʋ́ ba o pa o tu dagara kam yuu nɩ na?»

³⁷ Zezi laan ma kaasɩ baŋa baŋa, yɩ o daarɩ o pa o siun ti.

³⁸ Zezi na tɩgɩ kʋntʋ tɩn, gɔrɔ kʋlʋ ba na lǝgi ba ma cɩ Wɛ-di-laa kʋm tɩn ma kaarɩ bɩle, kʋ zɩgɩ baŋa nɩ kʋ tu kʋ kwaarɩ tɩga. ³⁹ Pamaŋna bam yigǝ tu wʋlʋ na zɩgɩ Zezi yigǝ nɩ tɩn ma na o na kaasɩ yɩ o daarɩ o tɩ te tɩn. O na nɛ kʋntʋ tɩn, o maa wɩ: «Nɔɔnʋ wʋntʋ ya sɩɩnɩ o yɩ Baŋa-Wɛ Bu mʋ.»

⁴⁰ Kaana badonnǝ maa tɔgɩ ba wʋra, ba ma zɩgɩ yigǝ yigǝ ba niǝ. Mari wʋlʋ na nuŋi Magɩdala tɩn maa wʋ ba wʋnɩ, dɩdaanɩ Mari wʋlʋ na yɩ Zakɩ kukulǝ dɩ Zʋzɛsɩ nu tɩn. Salomɩ dɩ maa tɔgɩ o wʋra. ⁴¹ Kaana bantʋ dɛɛn ya tɔgɩ dɩ Zezi Galile nɩ mʋ, yɩ ba yǝni ba tʋŋɩ ba zǝn-o. Kaana badaara zanzan dɩ maa wʋra, ba ya na tɔgɩ dɩd-o ba ba Zeruzalɛm.

Ba na kɩ Zezi bɔɔnɩ wʋnɩ te tɩn

(Matiyu 27:57-61, Luki 23:50-56, Zan 19:38-42)

^42-43 Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɛɛn mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Zʋzɛfʋ, o na nuŋi Arimatɩ. O yɩ Zwifǝ bam nakwa kɔgɔ kʋm yigǝ tu dɩdʋa, yɩ nɔɔna pa-o zulǝ. O maa jɩgɩ tɩɩna nɩ Wɛ paarɩ dɩm wʋ́ ba nɔɔna tɩtarɩ nɩ. Dɛ dɩm ba na gʋ Zezi tɩn maa yɩ dɛ dɩlʋ Zwifǝ bam na maŋɩ sɩ ba ti ba yigǝ ba siun dɛ dɩm ŋwaanɩ tɩn. Tɩga na yi, mʋ ba siun dɛ dɩm pulim. Kʋntʋ ŋwaanɩ Zʋzɛfʋ ma kɩ pu-dɩa, yɩ o zaŋɩ o vu Pilatɩ te o loor-o cwǝŋǝ, sɩ o kwe Zezi yɩra yam o kɩ. ⁴⁴ Pilatɩ na lwarɩ nɩ Zezi maŋɩ o tɩ tɩn, mʋ kʋ sʋ-o lanyɩranɩ. O ma tʋŋɩ nɔɔna sɩ ba vu ba bǝŋi pamaŋna bam yigǝ tu wʋm sɩ o ba. O na tu tɩn, o ma bwe-o sɩ o nii, Zezi sɩɩnɩ o tɩ mʋ na. ⁴⁵ O na lwarɩ nɩ o tɩgɩ tɩn, o ma sɛ sɩ Zʋzɛfʋ vu o kwe o yɩra yam o kɩ. ⁴⁶ Zʋzɛfʋ ma nuŋi o vu o yǝgi gar-jalɩ dɩlʋ na lana tɩn. O ma vu o parɩ Zezi yɩra yam dagara kam yuu nɩ. O ma kwe gɔrɔ kʋm o ma pipir-o, yɩ o daarɩ o ja vu o tiŋi piu bɔɔnɩ wʋnɩ. Dɩntʋ yɩ yibeeli dɩlʋ ba dɛɛn na lugi-dɩ piu yɩra nɩ tɩn mʋ. O laan ma bibili kandwɛ-pulɔgɔ o ma pɩ bɔɔnɩ dɩm ni. ⁴⁷ Mari wʋlʋ na nuŋi Magɩdala dɩ Mari wʋlʋ na yɩ Zʋzɛsɩ nu tɩn maa zɩgɩ ba nii o na tiŋi Zezi yɩra yam mɛ tɩn.

16

Zezi na bi o yagɩ tʋʋnɩ te tɩn

(Matiyu 28:1-8, Luki 24:1-12, Zan 20:1-10)

¹ Ba siun dɛ dɩm ma ba dɩ kɛ. Mari wʋlʋ na nuŋi Magɩdala dɩ Mari wʋlʋ na yɩ Zakɩ nu tɩn dɩ Salomɩ ma zaŋɩ ba nuŋi ba vu ba yǝgi tralɩ nugǝ, sɩ ba ma turi Zezi yɩra yam. ² Dɛ dɩlʋ na saŋɩ siun dɛ dɩm tɩn, *f7 * ba maa zaŋɩ ba go tɩga dɩ wɛ wʋra dɩ pulǝ, ba vu yibeeli dɩm jǝgǝ kam. ³ Ba na maa ve tɩn, ba ma bwɛ daanɩ ba wɩ: «Wɔɔ mʋ wʋ́ bibili kandwɛ dɩlʋ na pɩ yibeeli dɩm ni tɩn o yagɩ daa nɩ o pa dɩbam?» ⁴ Kandwɛ dɩm na yɩ kamunu tɩn mʋ te ba ŋɔɔnɩ kʋntʋ. Ba na yi jǝgǝ kam tɩn, ba ma fɔgɩ ba nii ba na dɩdaanɩ kandwɛ dɩm bibili dɩ tigi daa nɩ. ⁵ Ba ma vu ba zʋ bɔɔnɩ dɩm wʋ. Ba na zʋ tɩn, ba ma na nɔn-dʋŋʋ, kʋ na je ba jazɩm seeni. O zʋ gwar-poŋo dɩdɔrɔ mʋ. Ba na nɛ-o tɩn, kʋ ma pa ba yɩra sɔɔrɩ. ⁶ O ma ta dɩ ba o wɩ: «Á yɩ taá kwarɩ fʋʋnɩ. Abam lagɩ sɩ á na Nazarɛtɩ tu Zezi wʋlʋ ba na jaanɩ ba pa tʋʋn-dagara kam baŋa nɩ ba gʋ tɩn mʋ. O nan tǝri yo. O joori o bi. Nii-na ba ya na tiŋi o yɩra yam mɛ tɩn. ⁷ Nan ve-na á ta dɩ Pɩyɛɛrɩ dɩ Zezi karabiǝ bam maama nɩ, o lagɩ o da yigǝ o vu o taa cǝgi abam Galile nɩ. Dáanɩ mʋ abam wʋ́ vu á na-o. Kʋʋ́ kɩ nɩ o na maŋɩ o ta kʋlʋ o brɩ abam tɩn.»

⁸ Kaana bam na ni kʋntʋ tɩn, fʋʋnɩ maa pa ba yɩra saɩ, yɩ ba wʋbʋŋa vugimi. Ba ma nuŋi bɔɔnɩ dɩm wʋnɩ ba duri ba kɛ. Fʋʋnɩ na jɩgɩ-ba kʋntʋ yɩ ba maa ve tɩn, ba ma wʋ tagɩ kʋlʋ na kɩ tɩn ba brɩ nɔɔn-nɔɔnʋ.

Zezi na brɩ o tɩtɩ nɔɔna badonnǝ te tɩn

(Matiyu 28:9-10, 16-20, Luki 24:13-53, Zan 20:11-23, Tɩtʋŋa Tɔnɔ 1:6-11)

(( ⁹ Dɛ dɩm Zezi na bi tɩtɩɩtɩ tɩn maa yɩ dɛ dɩlʋ na saŋɩ Zwifǝ bam siun dɛ dɩm tɩn. O na bi tɩn, o ma puli o brɩ o tɩtɩ Mari wʋlʋ na nuŋi Magɩdala tɩn tee nɩ. Wʋntʋ mʋ yɩ kaanɩ wʋlʋ o ya na zǝli ciciri sɩrpɛ o yɩra nɩ tɩn. ¹⁰ Mari laan ma vu o ta o brɩ balʋ ya na tɔgɩ dɩ Zezi tɩn. O yi ba te dɩ ba wʋrʋ cɔgɩ zanzan yɩ ba keerǝ. ¹¹ Ba na ni nɩ Mari wɩ, Zezi joori o bi o ŋwɩ yɩ wʋm na-o tɩn, ba wʋ sɛ o taanɩ dɩm.

¹² Kʋ kwaga seeni, Zezi ma lǝni o yibiyǝ yɩ o brɩ o tɩtɩ o karabiǝ bale. Ba ya nuŋi Zeruzalɛm mʋ ba maa ve tɩ-balaŋa kadoŋ. ¹³ Ba na nɛ-o tɩn, ba ma joori ba vu Zeruzalɛm ba ta ba brɩ ba donnǝ karabiǝ bam. Ba maa daa ta wʋ sɛ nɩ kʋ yɩ cɩga.

¹⁴ Kʋntʋ kwaga nɩ, Zezi laan ma ba o brɩ o tɩtɩ o karabiǝ fugǝ-dɩdʋa kam, ba na wʋra ba di wʋdiu maŋa kalʋ tɩn. O ma kaanɩ-ba dɩ ba wʋbʋŋa na muri yɩ ba wʋ sɛ Wɛ cɩga kam tɩn, bɛŋwaanɩ ba vɩn sɩ ba sɛ balʋ na tagɩ ba brɩ-ba nɩ wʋntʋ joori o bi yɩ ba na-o tɩn.

¹⁵ O laan ma ta dɩ ba o wɩ: «Zaŋɩ-na á vu lʋgʋ baŋa je maama, sɩ á tɔɔlɩ Wɛ kwǝr-ywǝŋǝ kam á brɩ nabiinǝ maama. ¹⁶ Wʋlʋ maama na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ yɩ o daarɩ o pa ba miis-o na wʋnɩ Wɛ ŋwaanɩ tɩn, Wɛ wʋ́ vrɩ kʋntʋ tu ŋwɩa. Kʋ daarɩ balʋ maama na wʋ sɛ tɩn wʋ́ ga bʋra yɩ ba na cam Wɛ tee nɩ. ¹⁷ Balʋ na sɛ amʋ tɩn wʋ́ wanɩ ba taa kɩ wo-kɩnkagɩla yalʋ na brɩ Wɛ dam tɩn. Baá da amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ ba zǝli ciciri nɔɔna yɩra nɩ. Baá ta ŋɔɔnɩ ta-gɛ. ¹⁸ Ba na jaanɩ bɩsankwɩ dɩ ba jɩa, sɩ bá kɩ-ba kʋlʋkʋlʋ. Ba na nyɔgɩ coŋo, kʋ bá kɩ-ba kʋlʋkʋlʋ. Ba na daŋɩ ba jɩa yawɩɩna baŋa nɩ, baá na yazurǝ.»

¹⁹ Dɩ́ Yuutu Zezi na ŋɔɔnɩ o brɩ-ba kʋntʋ tɩn, Wɛ laan ma pa o zaŋɩ o di DƖ sɔŋɔ. O ma vu o jǝni Baŋa-Wɛ jazɩm nɩ. ²⁰ O na diini Wɛ-sɔŋɔ kʋntʋ tɩn, o karabiǝ bam ma nuŋi ba vu ba beeri je maama nɩ ba tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ kam ba brɩ nɔɔna. Dɩ́ Yuutu wʋm maa wʋ ba tee nɩ o tʋŋa. O ma pa-ba dam sɩ ba taa kɩ wo-kɩnkagɩla, sɩ kʋ brɩ nɩ o taanɩ dɩlʋ ba na brɩ tɩn sɩɩnɩ dɩ yɩ cɩga.)) ^2:14\f3 6:37 Sǝbu-dalɩ dɩdʋa yɩ nɔɔnʋ dɛ wʋnɩ ŋwɩɩrʋ mʋ.

LUK

Luki

Wɛ taanɩ dɩlʋ Luki na pʋpʋnɩ tɩn na brɩ dɩbam kʋlʋ tɩn mʋ tɩntʋ

Luki yɩ wʋlʋ dɛɛn na tɔgɩ dɩ Pooli o tʋŋɩ Wɛ tɩtʋŋa tɩn mʋ (Filimɔn 24). O dɛɛn yɩ dɔgɩta tu mʋ. Wʋntʋ mʋ daa ta pʋpʋnɩ Tɩtʋŋa Tɔnɔ kʋm dɩ. O daɩ Zwifu. O nan tiini o kwaanɩ o pʋpʋnɩ Zezi woŋo maama lanyɩranɩ mʋ o ma brɩ dwi-gɛ tiinǝ dɩ, sɩ ba lwarɩ tɩ kuri cɩga cɩga (Luki 1:1-4).

Luki brɩ dɩbam nɩ Zezi yɩ Zwifǝ tiinǝ dɩ lʋgʋ baŋa dwi maama tiinǝ vɩrnʋ mʋ. O yɩ wʋlʋ na jɩgɩ yinigǝ tiinǝ dɩ yawɩɩna dɩ nɔɔna na culi balʋ tɩn ŋwaŋa zanzan. O brɩ nɩ Zezi tʋŋɩ dɩ Wɛ Joro dam mʋ, yɩ o ta brɩ nɩ Wɛ kwǝr-ywǝŋǝ kam jɩgɩ wʋpolo zanzan (Luki 2:10 dɩ 24:52).

Luki dɩ pʋpʋnɩ Zezi ŋwɩa kam na dɛ te tɩn, nɩ Matiyu dɩ Marɩkɩ dɩ na pʋpʋnɩ te tɩn. O brɩ Zezi na puli o tɩtʋŋa yam te, dɩ o na zaasɩ nɔɔna yɩ o pa ba na yazurǝ te tɩn, dɩ o na ve Zeruzalɛm yɩ ba ja-o ba pa tʋʋn-dagara baŋa nɩ ba gʋ yɩ o joori o bi te tɩn. Luki ta brɩ Zezi na diini Wɛ sɔŋɔ te tɩn.

Luki tɔnɔ kʋm jɩgɩ wǝǝnu zanzan tɩ na wʋ pʋpʋnɩ twaanʋ tɩdonnǝ tɩm wʋnɩ. O tagɩ Wɛ na tʋŋɩ malɛka yɩ ka ba ka ŋɔɔnɩ dɩ Mari Zezi lʋra kam woŋo te tɩn, dɩ Zan wʋlʋ na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn dɩ lʋra kam woŋo (pɔɔrɩm 1). Luki ta brɩ Zezi lʋra kam na dɛ te tɩn, dɩ malɛsɩ na brɩ nayɩra yɩ ba vu ba zul-o te tɩn. O ta brɩ ba na kwe Zezi ba pa Wɛ yɩ Simeyon dɩ Annɩ ŋɔɔnɩ o woŋo te tɩn, dɩ Zezi na kɩ te o bɩna fugǝ-yale maŋa nɩ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ tɩn (pɔɔrɩm 2). O ta tagɩ Zezi na maŋɩ mɩmaŋa o brɩ Samari tu na sooni nɔɔnʋ te tɩn (Luki 10:30-35), dɩ bu wʋlʋ na nuŋi o yagɩ o ko sɔŋɔ yɩ o joori o ba tɩn (Luki 15:11-32).

Wɛ taanɩ dɩlʋ

LUKI

na pʋpʋnɩ tɩn

1

^1-3 A ciloŋ Teofili, a bʋŋɩ sɩ kʋ lana sɩ a pʋpʋnɩ tɔnɔ kʋntʋ a pa nmʋ, sɩ n wanɩ n lwarɩ kʋlʋ na yɩ cɩga tɩn. Nmʋ maŋɩ n ye wo-kamunnu tɩlʋ na kɩ dɩbam tee nɩ tɩn ni nɩ. Nɔɔna badonnǝ dɛɛn mʋ wʋra wo-kamunnu tɩntʋ pulim nɩ. Ba nɛ kʋlʋ maama na kɩ tɩn, yɩ ba brɩ Wɛ kwǝrǝ kam. Ba ma daarɩ ba pa dɩbam lwarɩ kʋlʋ na kɩ tɩn. Nɔɔna zanzan ma kwaanɩ sɩ ba pʋpʋnɩ wǝǝnu tɩntʋ ba tiŋi. Mʋ kʋ kuri a bʋŋɩ sɩ kʋʋ́ ta lamma sɩ a dɩ pʋpʋnɩ-tɩ lanyɩranɩ a pa nmʋ. A kwaanɩ a zaasɩ wǝǝnu tɩm tɩ pulim nɩ mʋ, yɩ a lwarɩ tɩ kuri cɩga cɩga. ⁴ Kʋntʋ tɩn, aá wanɩ a pʋpʋnɩ wǝǝnu tɩntʋ na kɩ te tɩn, sɩ n wanɩ n lwarɩ lanyɩranɩ nɩ, wǝǝnu tɩlʋ ba na tagɩ ba brɩ nmʋ tɩn sɩɩnɩ tɩ yɩ cɩga.

Zakari bu Zan lʋra kam taanɩ

⁵ Maŋa kam Erɔdɩ * dɛɛn na yɩ Zude pɛ tɩn, nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Zakari. Wʋntʋ mʋ yɩ Wɛ kaanɩm tu. O nuŋi Abɩa dwi tiinǝ wʋnɩ mʋ. O kaanɩ yɩrɩ mʋ Elizabɛtɩ. Wʋntʋ dɩ dɛɛn nuŋi kaanɩm tu Aarɔn * dwi dɩm wʋnɩ mʋ. ⁶ Bantʋ maama kɩ lanyɩranɩ Wɛ yigǝ nɩ, yɩ ba sɛ Wɛ niǝ yam dɩ DƖ cullu tɩm maama. ⁷ Elizabɛtɩ dɛɛn yɩ ka-dʋgʋ mʋ yɩ o ba jɩgɩ bu. Ba maama dɛɛn kwɩn mʋ. ⁸ Maŋa ma ba yi sɩ Abɩa dwi tiinǝ bam zʋ Wɛ-di-kamunu * kʋm ba taa tʋŋɩ ba pa Wɛ. Zakari maa tɔgɩ o wʋra o tʋŋa.

⁹ Wɛ kaanɩm tiinǝ bam yǝni ba ta jɔrɔ mʋ sɩ ba nii, ba wʋnɩ wɔɔ mʋ wʋ́ zʋ Wɛ-di-laa kʋm wʋnɩ o zwɛ wǝǝnu tɩlʋ lwǝm na ywǝmmǝ tɩn o pa Wɛ. Ba ma ta jɔrɔ yɩ Zakari di. ¹⁰ O ma sɩɩnɩ o zʋ sɩ o zwɛ wǝǝnu tɩm o pa Wɛ. Maŋa kam o na wʋ digǝ kam wʋnɩ tɩn, nɔn-kɔgɔ zanzan dɛɛn ma wʋ kʋnkɔlɔ kʋm nɩ ba zɩgɩ ba warɩ Wɛ.

¹¹ Baŋa-Wɛ malɛka * laan ma da ka ba o te, ka zɩgɩ wǝǝnu zwɛɛm bimbim dɩm jazɩm nɩ. ¹² Zakari na nɛ-ka tɩn, o maa yɩ yǝǝu yɩ fʋʋnɩ zʋ-o lanyɩranɩ. ¹³ Malɛka kam ma ta dɩd-o ka wɩ: «Zakari, yɩ ta n kwarɩ fʋʋnɩ, sɩ Wɛ ni nmʋ na loori-DƖ kʋlʋ tɩn. Nmʋ kaanɩ wʋm laan wʋ́ ja pugǝ o lʋ bu o pa-m, sɩ n pa o yɩrɩ nɩ Zan. ¹⁴ O lʋra kam wʋ́ pa n na wʋpolo zanzan. Nɔɔna zanzan dɩ wʋ́ tiini ba taa jɩgɩ wʋpolo dɩ o lʋra kam. ¹⁵ Oó ta yɩ nɔn-kamunu Baŋa-Wɛ tee nɩ. O nan yɩ zaŋɩ o nyɔ sana naa woŋo kʋlʋ na kɩkarɩ yiǝ tɩn. Wɛ Joro * kʋm wʋ́ ta wʋ o tee nɩ maŋa maama, kʋ na wʋ́ sɩŋɩ o lʋra kam maŋa nɩ tɩn. ¹⁶ O nan wʋ́ pa Yisɩrayɛlɩ * dwi tiinǝ zanzan wʋbʋŋa joori ya taa tɔgɩ ba Yuutu Baŋa-Wɛ. ¹⁷ Oó tɔgɩ dɩ́ Yuutu wʋm yigǝ, yɩ Wɛ Joro kʋm dam wʋ́ ta wʋ o tee nɩ, nɩnɛɛnɩ Wɛ nijoŋnu Eli * dɛɛn na yɩ te tɩn. Oó pa kwǝ joori ba taa soe ba biǝ, yɩ o kwǝri o pa vɩnvɩɩna joori ba taa jɩgɩ nɔn-ŋʋna wʋbʋŋa, sɩ o fɔgɩ o kwɛ dɩ́ Yuutu wʋm nɔɔna bam yigǝ o pa-o.»

¹⁸ Zakari laan ma bwe malɛka kam o wɩ: «A yɩ nankwɩan mʋ, yɩ a kaanɩ dɩ kwɩn. Bɛɛ mʋ wʋ́ pa a lwarɩ nɩ nmʋ taanɩ dɩm yɩ cɩga?»

¹⁹ Malɛka kam ma lǝr-o ka wɩ: «Amʋ nan yɩ Gabrɩyɛlɩ mʋ, wʋlʋ na zɩgɩ Wɛ tee nɩ tɩn. DƖ tʋŋɩ-nɩ sɩ a ba a ŋɔɔnɩ dɩ nmʋ, sɩ a ta ta-ŋʋm dɩm a brɩ-m. ²⁰ Nmʋ nan na wʋ sɛ a taanɩ dɩm tɩn, Wɛ wʋ́ pa n ni mǝǝri. Maŋa kam na yiǝ, wǝǝnu tɩlʋ a na tagɩ a brɩ-m tɩn wʋ́ sɩɩnɩ tɩ kɩ. Nan ta n ye sɩ nmʋ bá wanɩ n ŋɔɔnɩ, sɩ kʋ taa ve maŋa kam wǝǝnu tɩm na wʋ́ kɩ tɩn.»

²¹ Kʋntʋ maama na wʋra kʋ kɩ tɩn, nɔn-kɔgɔ kʋm maa zɩgɩ ba cǝgi Zakari sɩ o nuŋi Wɛ-di-laa kʋm wʋnɩ. Ba ma cǝg-o taan ba ga. Kʋ ma kɩ-ba yǝǝu dɩ o na daanɩ te tɩn. ²² O laan ma ba nuŋi, yɩ o warɩ o ŋɔɔnɩ dɩ ba. O ni na mǝǝri tɩn, o maa maɩ o jɩa o maŋɩ o brɩ-ba. Ba ma maanɩ sɩ o nɛ wo-kɩnkagɩlɩ mʋ Wɛ-di-laa kʋm wʋnɩ.

²³ Da yalʋ o na maŋɩ sɩ o taa tʋŋɩ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ tɩn ma ba ya ti. O ma joori o vu sɔŋɔ. ²⁴ Da yantʋ na kɛ tɩn, o kaanɩ wʋm laan ma ja pugǝ. O maa wʋ sɔŋɔ nɩ taan, canɩ sɩnu. ²⁵ O na wʋra kʋntʋ tɩn, o maa wɩ: «Mʋ woŋo kʋlʋ Yuutu Baŋa-Wɛ na kɩ DƖ pa-nɩ tɩn. DƖ lɩ woŋo kʋlʋ ya na yɩ a cavɩɩra nɔɔna tɩtarɩ nɩ tɩn.»

Zezi lʋra kam taanɩ

(Matiyu 1:18-25)

^26-27 Bɩsankana kadoŋ dɛɛn mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Mari. O ta yǝri baarʋ. O sɔŋɔ tiinǝ wʋbʋŋa dɛɛn ya yɩ sɩ o zʋ nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ, yɩ o daa ta wʋ zʋ-o. Nɔɔnʋ wʋm yɩrɩ mʋ Zʋzɛfʋ. O yɩ faŋa faŋa Pɛ Davidi * dwi tu mʋ. Mari dɛɛn zʋʋrɩ Galile tɩʋ kʋdoŋ nɩ mʋ, kʋ yɩrɩ mʋ Nazarɛtɩ. Maŋa kam Zakari kaanɩ Elizabɛtɩ pugǝ kam na yi nɩnɛɛnɩ canɩ sɩrdʋ tɩn, Baŋa-Wɛ daa ma tʋŋɩ malɛka * Gabrɩyɛlɩ sɩ ka vu Mari te. ²⁸ Ka ma zʋ o te ka jɔɔn-o yɩ ka wɩ: «Kɩ wʋpolo, n Yuutu Baŋa-Wɛ wʋ nmʋ tee nɩ sɩ DƖ zǝni-m lanyɩranɩ.»

²⁹ Mari na ni ka na tagɩ kʋlʋ tɩn, o bɩcarɩ ma di. O ma bʋŋɩ o wɩ: «Taanɩ dɩntʋ kuri mʋ bɛɛ?» ³⁰ Malɛka kam laan ma ta ka wɩ: «Mari, yɩ ta n kwarɩ fʋʋnɩ, sɩ Baŋa-Wɛ kɩ nmʋ yu-yoŋo. ³¹ Nmʋ wʋ́ ba n ja pugǝ n lʋ bǝkǝrǝ, sɩ n pa o yɩrɩ nɩ Zezi. ³² Wʋntʋ wʋ́ ta yɩ nɔn-kamunu. Baá ta bǝ-o ba wɩ, Baŋa-Wɛ Bu. Dɩ́ Yuutu Wɛ wʋ́ pa o di paarɩ nɩ o ko-nakwɩ Davidi dɛɛn na di paarɩ faŋa faŋa te tɩn. ³³ O ma wʋ́ ta yɩ Zakɔbɩ * dwi tiinǝ bam pɛ maŋa maama. O paarɩ dɩm daa bá ti maŋa dɩ maŋa.»

³⁴ Mari ma lǝri malɛka kam o wɩ: «Kʋntʋ wʋ́ kɩ tɩta mʋ kʋ kɩ, yɩ a ta wʋ zʋ barʋ?»

³⁵ Malɛka kam ma lǝri ka wɩ: «Kʋ na wʋ́ kɩ te tɩn, Wɛ Joro * kʋm wʋ́ ba nmʋ te, yɩ Baŋa-Wɛ tɩtɩ dam-fɔrɔ kʋm wʋ́ ba kʋ kwǝli nmʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ bu wʋlʋ n na wʋ́ lʋ tɩn wʋ́ ta yɩ Wɛ tɩtɩ nyɩm, yɩ ba taa bǝ-o nɩ Baŋa-Wɛ Bu. ³⁶ Maanɩ n nii nmʋ cʋrʋ Elizabɛtɩ na yɩ te. Wʋntʋ jaanɩ pugǝ mʋ sɩ o lʋ bu, yɩ o maŋɩ o kwɩn. Nɔɔna ya bʋŋɩ sɩ o yɩ ka-dʋgʋ mʋ, yɩ o laan jɩgɩ pugǝ ka yi nɩnɛɛnɩ canɩ sɩrdʋ. ³⁷ Kʋlʋkʋlʋ tǝrǝ Baŋa-Wɛ na bá wanɩ DƖ kɩ.»

³⁸ Mari ma ta o wɩ: «Amʋ yɩ dɩ́ Yuutu Wɛ tɩntʋŋ-kana mʋ. Wɛ nan pa kʋ kɩ nɩ n na tagɩ te dɩ amʋ tɩn.» Malɛka kam laan ma viiri.

Mari na zaŋɩ o vu o na Elizabɛtɩ te tɩn

³⁹ Da yam kʋntʋ ni nɩ Mari ma zaŋɩ o kɩ lɩla o maa diini Zude tɩʋ kʋdoŋ na wʋ pweeru tɩtarɩ nɩ. ⁴⁰ O ma vu o yi Zakari sɔŋɔ. O ma zʋ o na o kaanɩ Elizabɛtɩ. O ma kɩ o pwǝgǝ. ⁴¹ Maŋa kam Elizabɛtɩ na ni Mari na jɔɔn-o tɩn, o bu wʋm na tigi o wʋnɩ tɩn ma pipiri. Wɛ Joro * kʋm ma ba Elizabɛtɩ te, ⁴² yɩ o ŋɔɔnɩ baŋa baŋa dɩ kwǝr-dɩa o wɩ: «Wɛ tiini DƖ kɩ nmʋ yu-yoŋo DƖ dwǝni kaana maama. Kʋ na yɩ bu wʋlʋ na wʋ n wʋnɩ tɩn, Wɛ kɩ-o yu-yoŋo lanyɩranɩ. ⁴³ Amʋ yɩ wɔɔ mʋ sɩ a Yuutu nu ba amʋ te? ⁴⁴ N jɔɔnɩm dɩm na tu dɩ tʋ a zwɛ nɩ tɩn, bu wʋm na wʋ a wʋnɩ tɩn tigi o pipiri mʋ, o na jɩgɩ wʋpolo tɩn ŋwaanɩ. ⁴⁵ Nmʋ na sɛ nɩ Baŋa-Wɛ jɩgɩ cɩga tɩn, nmʋ yɩ yu-yoŋo tu. Kʋlʋ maama Wɛ na tagɩ DƖ brɩ-m tɩn wʋ́ sɩɩnɩ kʋ kɩ.»

Mari na tee Baŋa-Wɛ te tɩn

⁴⁶ Mari laan ma ta o wɩ:

«Aá pa a Yuutu Baŋa-Wɛ zulǝ dɩ a bɩcarɩ maama.

⁴⁷ Wʋntʋ na yɩ a Vɩrnʋ tɩn mʋ pɛ a na wʋpolo dɩ a wʋ maama.

⁴⁸ Bɛŋwaanɩ amʋ yɩ Wɛ tɩntʋŋ-kana balaŋa mʋ, yɩ DƖ nii amʋ baŋa nɩ.

Kʋ na zɩgɩ zɩm kʋ ta maa ve, nɔɔna maama wʋ́ ta wɩ, a yɩ yu-yoŋo tu,

⁴⁹ dɩdaanɩ Dam-fɔrɔ Tu Baŋa-Wɛ na kɩ kʋlʋ DƖ pa-nɩ tɩn ŋwaanɩ.

Dɩntʋ mʋ yɩ wʋ-poŋo tu cɩga.

⁵⁰ Balʋ maama na kwarɩ-DƖ tɩn,

DƖ jɩgɩ ba ŋwaŋa lanyɩranɩ maŋa maama.

⁵¹ Wɛ kwe DƖ jɩŋa mʋ DƖ ma kɩ wo-kɩnkagɩla.

DƖ ma pa banɩ-nyɩna jagɩ da-yigǝ nɩ dɩ ba wʋbʋŋ-yɔɔrʋ tɩm.

⁵² DƖ joŋi balʋ na yɩ pwa tɩn paarɩ,

yɩ DƖ paɩ balʋ na yɩ nabwǝnǝ tɩn na zulǝ.

⁵³ DƖ maa paɩ balʋ yinigǝ na jɩgɩ-ba tɩn wo-laarʋ zanzan,

yɩ DƖ daarɩ DƖ pa nadunǝ viiri dɩ jɩ-kʋrɩ.

⁵⁴ Yisɩrayɛlɩ * dwi tiinǝ yɩ DƖ tɩtɩ nɔɔna mʋ.

DƖ guli ba gulǝ, DƖ duri ba ŋwaŋa yɩ DƖ zǝni-ba,

⁵⁵ nɩ DƖ na goni ni dɩdaanɩ dɩbam kwǝ-nakwa tɩn,

dɩdaanɩ Abraham * dɩ o dwi tiinǝ bam maama,

sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn.»

⁵⁶ Mari dɛɛn ma maŋɩ Elizabɛtɩ tee nɩ nɩnɛɛnɩ canɩ sɩtɔ. O laan ma joori sɔŋɔ.

Zan lʋra kam na dɛ te tɩn

⁵⁷ Maŋa kam dɛɛn ma yi sɩ Elizabɛtɩ lʋ. O ma sɩɩnɩ o lʋ bǝkǝrǝ. ⁵⁸ O tɩʋ kʋm tiinǝ dɩ o cʋrrʋ dɩ ma ni, Baŋa-Wɛ na tiini DƖ duri o ŋwaŋa yɩ DƖ kɩ kʋlʋ DƖ pa-o tɩn. Ba maama dɩ ma jɩgɩ wʋpolo zanzan.

⁵⁹ Bu wʋm da na yi nana tɩn, ba ma pa ba go-o, nɩ Moyisi cullu tɩm na brɩ sɩ ba taa goni ba bǝkǝri * te tɩn. Ba ma lagɩ sɩ ba pa o yɩrɩ nɩ Zakari, nɩ o ko yɩrɩ na yɩ te tɩn. ⁶⁰ O nu wʋm ma wʋ sɛ yɩ o wɩ: «Awo, á pa o yɩrɩ nɩ Zan.»

⁶¹ Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Bɛŋwaanɩ mʋ yɩ n ta kʋntʋ? Nɔɔnʋ maŋɩ o tǝri á sɔŋɔ nɩ o yɩrɩ na yɩ Zan.»

⁶² Ba ma daarɩ ba ma ba jɩa ba maŋɩ ba brɩ o ko wʋm sɩ ba nii, o na lagɩ sɩ ba pa o bu wʋm yɩrɩ te tɩn. ⁶³ O ma pa ba kwe tɔnɔ ba pa-o, sɩ o pʋpʋnɩ o brɩ-ba. O ma pʋpʋnɩ tɔnɔ kʋm wʋnɩ o wɩ, o yɩrɩ mʋ Zan. Kʋ ma sʋ-ba dɩ o na pʋpʋnɩ te tɩn. ⁶⁴ O na pʋpʋnɩ kʋntʋ tɩn, o ni ma puri bɩdwɩ baŋa nɩ, yɩ o dindǝlimi joori dɩ pipiri. O maa ŋɔɔnɩ o zuli Wɛ.

⁶⁵ Fʋʋnɩ dɛɛn ma ja ba tɩʋ kʋm nɔɔna bam maama. Balʋ maama dɛɛn na zʋʋrɩ Zude pweeru tɩm je sɩm nɩ tɩn dɩ dɛɛn ma ni wǝǝnu tɩlʋ na kɩ tɩn, yɩ ba jɩgɩ tɩ taanɩ ba ŋɔɔna. ⁶⁶ Ba maa jɩgɩ kʋlʋ ba na ni tɩn ba wʋrʋ nɩ, yɩ ba tɛ ba wɩ: «Bu wʋntʋ nan lagɩ o ji wɔɔ mʋ?» Bɛŋwaanɩ Baŋa-Wɛ dam dɛɛn wʋ bu wʋm tee nɩ.

Zakari na brɩ Wɛ kwǝrǝ te tɩn

⁶⁷ Wɛ Joro * kʋm dɛɛn ma ba bu wʋm ko Zakari te, yɩ kʋ pa o ŋɔɔnɩ Wɛ yiyiu-ŋwɛ o wɩ:

⁶⁸ «Pa-na dɩ́ zuli Baŋa-Wɛ dɩlʋ na te Yisɩrayɛlɩ * tiinǝ tɩn,

bɛŋwaanɩ DƖ tu DƖ nɔɔna bam te,

sɩ DƖ vrɩ-ba lwarɩm wʋnɩ DƖ yagɩ.

⁶⁹ DƖ ma pa wʋlʋ na yɩ faŋa faŋa Wɛ tɩntʋŋnʋ Davidi * dwi tu tɩn zaŋɩ dɩ́ wʋnɩ,

sɩ o ba o ji dɩbam vɩrnʋ.

⁷⁰ Kʋ ma sɩɩnɩ kʋ kɩ nɩ Baŋa-Wɛ na pɛ DƖ nijoŋnǝ bam maŋɩ ba ta kʋlʋ faŋa faŋa tɩn.

⁷¹ Ba dɛɛn tagɩ ba wɩ,

Wɛ wʋ́ vrɩ dɩbam dɩ́ dʋna jɩa nɩ,

dɩ balʋ maama na culi dɩbam tɩn jɩa nɩ.

⁷² DƖ daa ta duri dɩbam kwǝ-nakwa yibwǝnǝ,

⁷³ yɩ DƖ guli DƖ ni-ŋʋm dɩlʋ DƖ dɛɛn na goni dɩ dɩbam ko-nakwɩ Abraham * tɩn woŋo.

⁷⁴ Wɛ dɛɛn wɩ, DƖ wʋ́ joŋi dɩbam dɩ́ dʋna jɩa nɩ DƖ yagɩ,

yɩ dɩ́ daa bá kwarɩ fʋʋnɩ,

sɩ dɩ́ taá tʋŋa nɩ DƖ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn.

⁷⁵ DƖ maa wɩ, dɩ́ wʋ́ ta tɔgɩ-DƖ dɩ wʋ-poŋo,

sɩ dɩ́ taá kɩ lanyɩranɩ DƖ yigǝ nɩ dɩbam ŋwɩa maama wʋnɩ.

⁷⁶ A bu, kʋ na yɩ nmʋ, baá bǝŋi nmʋ nɩ Baŋa-Wɛ nijoŋnu,

bɛŋwaanɩ nmʋ wʋ́ da dɩ́ Yuutu wʋm yigǝ,

sɩ n fɔgɩ n kwɛ o cwǝŋǝ kam,

o na lagɩ o ba o da da tɩn.

⁷⁷ Nmʋ ta wʋ́ pa Wɛ nɔɔna bam lwarɩ sɩ DƖ wʋ́ vrɩ-ba,

dɩ DƖ na wʋ́ yagɩ ba lwarɩm DƖ ma cɛ-ba tɩn.

⁷⁸ Wɛ maa jɩgɩ dɩbam ŋwaŋa lanyɩranɩ.

DƖ ma wʋ́ pa pooni nuŋi wɛyuu dɩ ba dɩbam te dɩ nyɩɩna,

nɩ wɩa na puli tɩtɩɩtɩ te tɩn,

⁷⁹ sɩ dɩ pa nɔɔna balʋ na wʋ lim wʋnɩ tɩn dɩ balʋ na kwarɩ tʋʋnɩ tɩn na pooni,

sɩ dɩ pa dɩ́ da yazurǝ cwǝŋǝ.»

⁸⁰ Zakari bu Zan dɛɛn ma kɩ nɔɔnʋ yɩ o wʋbʋŋa bɩ lanyɩranɩ. O dɛɛn ma zʋʋrɩ kagʋa nɩ taan, sɩ kʋ vu kʋ yi dɛ dɩm o na wʋ́ nuŋi Yisɩrayɛlɩ tiinǝ bam tɩtarɩ nɩ o brɩ-ba Wɛ kwǝrǝ kam tɩn.

2

Zezi lʋra kam na dɛ te tɩn

(Matiyu 1:18-25)

¹ Maŋa kam kʋntʋ nɩ lʋgʋ kʋm pa-farʋ wʋlʋ yɩrɩ na yɩ Ogusi tɩn dɛɛn ma pa ni, sɩ ba ga o tɩʋ kʋm maama nɔn-biǝ bam sɩ o lwarɩ ba ni. ² Garɩm dɩntʋ maa yɩ pulim garɩm, yɩ dɩ kɩ maŋa kalʋ Kwirini dɩ dɛɛn na yɩ Siiri tɩɩnɩ dɩm yuutu tɩn. ³ Garɩm dɩm maŋa na yi tɩn, nɔɔnʋ maama ma vu o tɩtɩ tɩʋ sɩ ba ga-o.

⁴ Zʋzɛfʋ dɩ dɛɛn ma zaŋɩ o nuŋi Nazarɛtɩ kʋ na yɩ Galile tɩʋ tɩn. O ma vu Zude tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Betelɩhɛm, ba na lʋgɩ faŋa faŋa Pɛ Davidi * mɛ tɩn. O dɛɛn ve daanɩ, o na yɩ Davidi dwi tu tɩn ŋwaanɩ mʋ. ⁵ Mari wʋlʋ ba na sɛ sɩ o taa yɩ Zʋzɛfʋ kaanɩ tɩn dɩ ma tɔgɩ dɩd-o o vu sɩ ba ga-ba. O dɛɛn jɩgɩ pugǝ mʋ. ⁶ Ba na wʋ Betelɩhɛm nɩ kʋntʋ tɩn, kʋ ma yi sɩ o lʋ bu wʋm. ⁷ O ma lʋ bǝkǝrǝ. Mʋ o dayigǝ bu. O ma kwe bu wʋm o ma gwaarʋ o kukwǝr-o o tiŋi vara wʋdiu dim jǝgǝ nɩ. Ba dɛɛn tigi vara digǝ nɩ mʋ, bɛŋwaanɩ vǝrǝ mʋ su tɩʋ kʋm maama, yɩ ba wʋ nɛ digǝ sɩ ba zʋ.

Nayɩra na ni Zezi lʋra kam taanɩ te tɩn

⁸ Nayɩra dɩ dɛɛn mʋ wʋ je sɩm kʋntʋ nɩ, gaa kʋm wʋnɩ, ba yɩrɩ ba vara tɩtɩɩ nɩ. ⁹ Baŋa-Wɛ malɛka * ma nuŋi ba yigǝ nɩ, yɩ Wɛ zǝŋi DƖ paarɩ-zulǝ yam pooni ba baŋa nɩ, yɩ dɩ nyɩɩnɩ dɩ gilimi-ba. Fʋʋnɩ ma tiini dɩ zʋ-ba zanzan. ¹⁰ Malɛka kam laan ma ta dɩ ba ka wɩ: «Á yɩ taá kwarɩ fʋʋnɩ. Kʋ yɩ wʋpolo taanɩ mʋ a tu sɩ a ta a brɩ abam, yɩ dɩ lagɩ dɩ pa nɔɔna maama wʋ mʋ poli zanzan. ¹¹ Bɛŋwaanɩ zɩm dɛ dɩm nɩ ba lʋgɩ abam Vɩrnʋ wʋm Davidi * tɩʋ Betelɩhɛm nɩ. Wʋntʋ yɩ Krisi * wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn mʋ. Wʋm mʋ yɩ abam Yuutu. ¹² Á na ve á nii, á wʋ́ na bu-sɩsɩŋa ba na kukwǝri dɩ gwaarʋ ba tiŋi vara wʋdiu dim jǝgǝ nɩ. Mʋ kʋlʋ na wʋ́ brɩ abam nɩ kʋ yɩ cɩga mʋ a taga.»

¹³ Malɛka kam na tagɩ kʋntʋ tɩn, Wɛ malɛsɩ kɔgɔ zanzan ma da sɩ nuŋi sɩ wǝli dɩ ka. Sɩ maama ma tee Wɛ sɩ wɩ:

¹⁴ «Wɛ maŋɩ dɩ zulǝ wɛyuu nɩ.

Kʋ daarɩ tɩga baŋa nɩ,

balʋ na tigi Wɛ bɩcarɩ nɩ tɩn wʋ́ ta zʋʋrɩ lanyɩranɩ dɩ wʋ-zuru.»

¹⁵ Malɛsɩ sɩm laan ma joori Wɛ-sɔŋɔ. Sɩ na kɛ tɩn, nayɩra bam ma ta daanɩ ba wɩ: «Ba-na dɩ́ vu Betelɩhɛm dɩ́ nii kʋlʋ na kɩ da yɩ Wɛ pa dɩ́ lwarɩ tɩn.»

Nayɩra na ve sɩ ba na Zezi te tɩn

¹⁶ Ba ma zaŋɩ lɩla ba kɛ tɩʋ kʋm wʋ. Ba ma vu ba na Mari dɩdaanɩ Zʋzɛfʋ. Ba ma na bu wʋm na tigi vara wʋdiu dim jǝgǝ nɩ. ¹⁷ Ba na nɛ-o kʋntʋ tɩn, ba laan ma ta malɛka kam na maŋɩ ka ta bu wʋm taanɩ te tɩn. ¹⁸ Balʋ maama na ni nayɩra bam na tagɩ kʋlʋ tɩn, kʋ ma sʋ-ba. ¹⁹ Mari dɩ na ni wǝǝnu tɩlʋ na kɩ tɩn, o maa bʋŋɩ-tɩ o wʋ nɩ.

²⁰ Nayɩra bam ma joori ba viiri yɩ ba zuli Wɛ, yɩ ba tee-DƖ dɩ kʋlʋ ba na ni yɩ ba ta kwǝri ba na tɩn. Kʋ dɛɛn sɩɩnɩ kʋ kɩ nɩnɛɛnɩ malɛka kam na tagɩ ka brɩ-ba te tɩn.

Ba na pɛ bu wʋm yɩrɩ te tɩn

²¹ Bu wʋm na yi da nana tɩn, ba ma pa sɩ ba go-o, nɩ Moyisi cullu tɩm na brɩ sɩ ba taa goni ba bǝkǝri * te tɩn. Ba ma pa o yɩrɩ ba wɩ Zezi. * Mʋ yɩrɩ dɩlʋ malɛka kam na maŋɩ ka pa-o, yɩ ba ta wʋ jaanɩ o pugǝ tɩn.

Ba na pɛ Zezi Wɛ te tɩn

²² Maŋa kam laan ma yi sɩ Mari zarɩ o digiru tɩm sɩ o kwɛ o tɩtɩ dɩ Wɛ, sɩ kʋ tɔgɩ Wɛ cullu tɩlʋ DƖ na kɩ Moyisi * jɩŋa nɩ na brɩ te tɩn. Zʋzɛfʋ dɩ Mari ma zaŋɩ ba ja bu wʋm ba vu Zeruzalɛm, sɩ ba vu ba zʋ Wɛ-di-kamunu * kʋm wʋ, sɩ ba pa-o ba Yuutu Baŋa-Wɛ. ²³ Ba kɩ kʋntʋ, bɛŋwaanɩ Wɛ ni dɩm na brɩ te tɩn mʋ kʋntʋ: «Bǝkǝrǝ kalʋ maama na yɩ o nu dayigǝ bu tɩn maŋɩ sɩ o taa yɩ Baŋa-Wɛ nyɩm mʋ.» ²⁴ Ba ma vu sɩ ba kaanɩ Baŋa-Wɛ, nɩ DƖ ni dɩm na brɩ te tɩn. Ba maŋɩ sɩ ba kwe kunkwǝnǝ bale mʋ ba ma kaanɩ-DƖ, naa kunkwǝn-puli sɩle ba ma kaanɩ-DƖ.

²⁵ Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɛɛn maa zʋʋrɩ Zeruzalɛm tɩʋ kʋm wʋnɩ, o yɩrɩ mʋ Simeyon. O yɩ nɔn-ŋʋm mʋ, yɩ o kwarɩ Wɛ lanyɩranɩ. O maa yɔɔrɩ o cǝgi dɛ dɩm Wɛ na wʋ́ ba DƖ joŋi Yisɩrayɛlɩ dwi tiinǝ bam tɩn. Wɛ Joro kʋm maa wʋ o tee nɩ. ²⁶ Kʋ dɛɛn ya pɛ o lwarɩ sɩ o bá tɩ, yɩ oó na Krisi wʋm dɩ́ Yuutu Baŋa-Wɛ na lagɩ DƖ tʋŋɩ tɩn.

²⁷ Wɛ Joro kʋm dɛɛn ma pa Simeyon zaŋɩ o vu o zʋ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋ. O na wʋra kʋntʋ tɩn, Zezi nu dɩ o ko ma ja-o ba vu ba zʋ, sɩ ba kɩ kʋlʋ Wɛ ni dɩm na brɩ sɩ ba kɩ o ŋwaanɩ tɩn. ²⁸ Ba na jaanɩ bu wʋm ba vu ba zʋ kʋntʋ tɩn, Simeyon ma vu o kwe-o o ziǝ, yɩ o daarɩ o zuli Wɛ o wɩ:

²⁹ «A Yuutu Baŋa-Wɛ,

lele kʋntʋ a nɛ kʋlʋ nmʋ dɛɛn na tagɩ nɩ aá na tɩn.

A laan jɩgɩ wʋ-zuru.

Kʋntʋ ŋwaanɩ nmʋ laan waɩ n paɩ amʋ na yɩ nmʋ tɩntʋŋnʋ tɩn na cwǝŋǝ,

sɩ a yagɩ lʋgʋ baŋa sɩ a ba nmʋ te.

³⁰ Amʋ yi nɛ Vɩrnʋ wʋm nmʋ na tʋŋɩ sɩ o vrɩ nɔɔna lwarɩm wʋnɩ tɩn.

³¹ Nabiinǝ maama lʋgʋ baŋa nɩ wʋ́ lwarɩ nmʋ vrɩm dɩm na yɩ te tɩn.

³² Kʋʋ́ ta nyɩ nɩ wɩa pooni mʋ te,

sɩ kʋ pa dwi maama lwarɩ nmʋ cwǝŋǝ kam.

Kʋʋ́ pa nmʋ tɩtɩ nɔɔna Yisɩrayɛlɩ dwi dɩm na zulǝ.»

³³ Simeyon na tagɩ bu wʋm taanɩ kʋntʋ tɩn, o nu dɩ o ko maa yɩ yǝǝu dɩ o taanɩ dɩm. ³⁴ Simeyon daa ta ma ta dɩ ba o wɩ, Wɛ wʋ́ kɩ-ba lanyɩranɩ. O ma daarɩ o ta dɩ bu wʋm nu Mari o wɩ: «Nii, Wɛ sɩɩnɩ DƖ tʋŋɩ bu wʋm sɩ o ba o pa Yisɩrayɛlɩ tiinǝ zanzan mʋ tʋ tɩga nɩ, ba na tusi tɩn ŋwaanɩ. O nan daa ta wʋ́ pa ba zanzan zaŋɩ wɛɛnɩ. Wɛ wʋ́ pa o brɩ nɔɔna cɩga, yɩ ba zanzan ta wʋ́ vɩ-o. ³⁵ Mʋ kʋ kuri nɔɔna zanzan wʋbʋŋa ya na sǝgi tɩn wʋ́ ba ya lwarɩ jaja. Kʋ daarɩ, kʋ na yɩ nmʋ tɩtɩ, n wʋ wʋ́ di nɩ sʋ-zɔɔ na zɔgɩ nɔɔnʋ bɩcɔŋɔ nɩ te tɩn.»

^36-37 Kaanɩ wʋdoŋ dɩ dɛɛn mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Annɩ. O ko yɩrɩ mʋ Fanuyɛlɩ, o yɩ Asɛɛrɩ dwi tu mʋ. Annɩ dɛɛn ya zʋ barʋ. Ba maa wʋra daanɩ bɩna yarpɛ, yɩ o barʋ wʋm tɩ o daar-o. O daa ma wʋ zʋ barʋ. O kwɩn zanzan yɩ o jɩgɩ bɩna funɔnɔ-yana (84). O ma yɩ Wɛ nijoŋnu. O maa zʋʋrɩ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ maŋa maama. Wɩa dɩ tɩtɩɩ maama o ma zuli Wɛ dɩ ni-vɔɔm dɩ Wɛ-loro. ³⁸ Maŋa kam kʋntʋ nɩ nɔ́ɔ, mʋ o ve o yi bu wʋm na wʋ mɛ tɩn. O ma kɩ Wɛ le, yɩ o wʋra o ŋɔɔnɩ bu wʋm woŋo o brɩ balʋ maama na wʋra yɩ ba cǝgi maŋa kalʋ Wɛ na wʋ́ ba DƖ vrɩ Yisɩrayɛlɩ tiinǝ bam lwarɩm wʋnɩ DƖ yagɩ tɩn.

³⁹ Zezi nu dɩ o ko dɛɛn ma kɩ kʋlʋ maama Baŋa-Wɛ cullu tɩm na brɩ sɩ ba kɩ tɩn. Ba na kɩ ba ti tɩn, ba ma joori ba vu Nazarɛtɩ na yɩ ba tɩtɩ tɩʋ yɩ kʋ wʋ Galile nɩ tɩn. ⁴⁰ Ba na joori ba vu ba wʋra tɩn, bu wʋm ma kɩ nɔɔnʋ dɩ ya-dɛɛra. O yiǝ ma pʋʋrɩ, Wɛ na kɩ-o yu-yoŋo tɩn ŋwaanɩ.

Zezi na kɩ te o bɩna fugǝ-yale maŋa nɩ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ tɩn

⁴¹ Zwifǝ bam candiǝ kalʋ yɩrɩ na yɩ Pakɩ * tɩn ma yi. Bɩnɩ maama wuu, Zezi nu dɩ o ko dɛɛn yǝni ba vu Zeruzalɛm mʋ, sɩ ba di candiǝ kam kʋntʋ. ⁴² Zezi dɛɛn na yi bɩna fugǝ-yale tɩn, o ma da dɩ ba o vu candiǝ kam, nɩnɛɛnɩ ba na yǝni ba ve ba di-ka te tɩn. ⁴³ Ba na di candiǝ kam ba ti tɩn, ba ma zaŋɩ ba maa joori sɔŋɔ. Zezi ma maŋɩ Zeruzalɛm nɩ, yɩ o nu dɩ o ko yǝri kʋ ni nɩ. ⁴⁴ Ba ma vu taan dɛ dɩdwɩ, yɩ ba bʋŋɩ sɩ oó ta wʋ ba kɔgɔ kʋm wʋnɩ mʋ. Ba na wʋ nɛ-o ba tee nɩ tɩn, ba laan ma puli sɩ ba beeri o je ba nu-biǝ bam dɩ ba badonnǝ bam tee nɩ. ⁴⁵ Ba ma wʋ nɛ-o. Ba ma joori ba vu Zeruzalɛm tɩʋ kʋm wʋ sɩ ba beer-o. ⁴⁶ Ba ma beer-o taan da yatɔ, yɩ ba laan vu ba na-o Wɛ-di-kamunu * kʋm wʋnɩ, o je karanyɩna tiinǝ bam tɩtarɩ nɩ. O na je da kʋntʋ tɩn, o maa cǝgi ba na brɩ te tɩn, yɩ o bwe-ba wǝǝnu zanzan. ⁴⁷ Balʋ maama na je ba cǝgi o taanɩ dɩm tɩn maa yɩ yǝǝu, dɩ o na jɩgɩ yǝno dɩ taanɩ dɩm lǝrim te tɩn. ⁴⁸ Zezi nu dɩ o ko na nɛ-o kʋntʋ tɩn, kʋ ma sɔɔrɩ-ba. O nu wʋm ma ta dɩd-o o wɩ: «A bu, bɛɛ mʋ yɩ n kɩ kʋntʋ dɩdaanɩ dɩbam? Ta n nii, amʋ dɩ nmʋ ko na tiini dɩ́ beeri nmʋ taan, yɩ liǝ dɩ wʋ-cɔgɔ jɩgɩ dɩbam.»

⁴⁹ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Bɛɛ mʋ yɩ abam karɩ á beeri amʋ je? Amʋ maŋɩ sɩ a taa wʋ a Ko sɔŋɔ kʋm nɩ mʋ. Abam yǝri kʋntʋ na?» ⁵⁰ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba ma wʋ ni o taanɩ dɩm kuri.

⁵¹ Zezi dɛɛn ma tɔgɩ dɩ ba o joori Nazarɛtɩ, yɩ o sɛ ba ni. O nu wʋm maa jɩgɩ wǝǝnu tɩm kʋntʋ maama o wʋ nɩ. ⁵² Zezi dɛɛn bɩra o yɩra wʋnɩ, yɩ o yǝno dɩ bɩra kʋ wǝli da, yɩ Baŋa-Wɛ dɩ nabiinǝ dɛɛn so-o.

3

Zakari bu Zan na tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ te tɩn

(Matiyu 3:1-12, Marɩkɩ 1:1-8, Zan 1:19-28)

^1-2 Kʋ dɛɛn na kɛ yɩ Tibɛɛrɩ yɩ lʋgʋ kʋm pa-farʋ kʋ maŋɩ dɩ bɩna fugǝ-yanu tɩn, mʋ Wɛ kwǝrǝ dɛɛn tu Zakari bu Zan te. Kantʋ maŋa kam nɩ Pɔnsɩ Pilatɩ mʋ yɩ Zude tɩɩnɩ dɩm gʋvɩrma tu. Erɔdɩ * maa yɩ Galile tɩʋ kʋm yuutu, yɩ o zɩmbaarʋ Filipi dɩ yɩ Yituri dɩ Tɩrakoni tɩɩnɩ dɩm yuutu. Lizanɩa dɩ maa yɩ Abɩlɛnɩ tɩʋ yuutu. Kʋ daarɩ Annɩ dɩ Kayifu dɛɛn maa yɩ Wɛ kaanɩm yigǝ tiinǝ. Maŋa kam Wɛ kwǝrǝ kam na tu Zan te kʋntʋ tɩn, o wʋ kagʋa wʋnɩ mʋ. ³ O ma zaŋɩ o tʋlɩ Zʋrdɛn bugǝ ni tɩɩnɩ dɩm maama nɩ, yɩ o tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ kam o brɩ nɔɔna o wɩ, ba maŋɩ sɩ ba lǝni ba wʋrʋ ba yagɩ kǝm-balwaarʋ, sɩ ba daarɩ ba pa o miisi-ba na wʋnɩ, sɩ Wɛ laan wʋ́ yagɩ ba lwarɩm DƖ ma cɛ-ba. ⁴ Zan na tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ kam kʋntʋ tɩn, kʋ sɩɩnɩ kʋ kɩ nɩnɛɛnɩ Wɛ nijoŋnu Ezayi * dɛɛn na pʋpʋnɩ o tɔnɔ kʋm nɩ o ta te tɩn. Faŋa faŋa tɩn, o dɛɛn tagɩ o wɩ:

«Nɔɔnʋ mʋ wʋ kagʋa wʋnɩ o tɔɔlɩ kwǝrǝ o wɩ:

‹Zaŋɩ-na á fɔgɩ á kwɛ dɩ́ Yuutu wʋm cwǝŋǝ kam,

o na lagɩ o ba o tɔgɩ da tɩn.

Pa-na cwe sɩlʋ o na lagɩ o da tɩn fɔgɩ sɩ yɔɔrɩ lanyɩranɩ.

⁵ Je sɩlʋ maama na jɩgɩ gwǝǝnu tɩn maŋɩ sɩ tɩ suuri mʋ,

dɩ je sɩlʋ maama na jɩgɩ zwǝǝnu dɩ pweeru tɩn maŋɩ sɩ tɩ guri mʋ tɩ daarɩ cwǝŋǝ kam.

Cwe sɩlʋ maama na gugwǝli tɩn maŋɩ sɩ sɩ fɔgɩ sɩ yɔɔrɩ mʋ.

Cwe sɩlʋ maama na ba lana tɩn maŋɩ sɩ sɩ fɔgɩ sɩ kwɛ mʋ.

⁶ Nabiinǝ maama laan wʋ́ na Wɛ na wʋ́ vrɩ nɔɔna lwarɩm wʋnɩ te tɩn.› »

Mʋ Ezayi na ŋɔɔnɩ Zan taanɩ faŋa faŋa te tɩn.

⁷ Nɔɔna zanzan dɛɛn ma zaŋɩ ba vu Zan te ba pa o miisi-ba na wʋnɩ Wɛ ŋwaanɩ. Ba na tu o te kʋntʋ tɩn, o ma ta dɩ ba o wɩ: «Abam nyɩ dɩ bɩsankwɩ-dwǝ. Wɔɔ mʋ brɩ abam sɩ á kwaanɩ á lu cam dɩlʋ Wɛ na lagɩ DƖ pa nabiinǝ na tɩn wʋnɩ? ⁸ Abam nan maŋɩ sɩ á kɩ kǝnǝ yalʋ na wʋ́ brɩ nɩ á lǝni á wʋrʋ á yagɩ kǝm-balwaarʋ tɩn mʋ. Abam nan yɩ garɩ á bʋŋɩ á pa á tɩtɩ nɩ, abam na yɩ Abraham * dwi tiinǝ tɩn, á daa wʋ maŋɩ sɩ á lǝni á wʋrʋ. Wɛ na laga, DƖ wʋ́ wanɩ DƖ pa kandwa yantʋ lǝni ya ji Abraham dwi tiinǝ. ⁹ Nɔɔnʋ nan maŋɩ o jɩgɩ dooru o jɩŋa nɩ, sɩ o ta maa goni tweeru tɩm o dɩ tɩga nɩ. Tiu kʋlʋ maama na ba lǝri bu-ŋʋna tɩn, o maŋɩ sɩ o go-kʋ mʋ o dɩ mini nɩ sɩ kʋ di. Mʋ Wɛ dɩ na lagɩ DƖ kɩ nɔn-balwaarʋ te tɩn.»

¹⁰ Zan na tagɩ kʋntʋ tɩn, nɔn-kɔgɔ kʋm ma bwe-o ba wɩ: «Dɩ́ nan wʋ́ kɩ bɛɛ mʋ?»

¹¹ O ma lǝri-ba o wɩ: «Abam balʋ na jɩgɩ gwaarʋ tɩle tɩle tɩn, á maŋɩ sɩ á kwe dɩdʋa mʋ á pa balʋ na ba jɩgɩ kʋlʋkʋlʋ tɩn. Kʋ daarɩ, abam balʋ na jɩgɩ wʋdiiru tɩn, á dɩ maŋɩ sɩ á kwe-tɩ á maŋɩ á pa nɔɔna balʋ na ba jɩgɩ ba di tɩn.»

¹² Lampo-joŋnǝ dɩ dɛɛn ma ba sɩ Zan miisi-ba na wʋnɩ. Ba ma bwe-o ba wɩ: «Karanyɩna, bɛɛ mʋ dɩbam nan wʋ́ kɩ?»

¹³ O ma lǝri-ba o wɩ: «Á wʋ maŋɩ sɩ á la nɔɔnʋ yuu, sɩ kʋ dwǝni á na wʋ́ joŋ-o te tɩn.»

¹⁴ Pamaŋna dɩ daa ma ba ba bwe-o ba wɩ: «Dɩbam nan wʋ́ kɩ bɛɛ mʋ?»

O ma lǝri-ba o wɩ: «Abam wʋ maŋɩ sɩ á vrɩ nɔɔn-nɔɔnʋ sǝbu dɩ dam naa á ganɩ-ba á joŋi. Kʋ daarɩ, á taá jɩgɩ wʋpolo dɩ á ŋwɩɩrʋ tɩm na maŋɩ tɩ yɩ te dɩ.»

¹⁵ Nɔɔna dɛɛn maa jɩgɩ tɩɩna dɩ Wɛ lanyɩranɩ, yɩ ba maama ma bwɛ ba wʋnɩ sɩ ba lwarɩ Zan na yɩ wʋlʋ tɩn. Ba maa wɩ: «Wʋntʋ mʋ wʋ́ ta yɩ Krisi * wʋm Wɛ na lagɩ DƖ tʋŋ-o sɩ o ba tɩn na?»

¹⁶ Ba maama na bʋŋɩ kʋntʋ tɩn, Zan ma ta dɩ ba o wɩ: «Kʋ na yɩ amʋ, a miisi abam na wʋnɩ mʋ. Kʋ daarɩ wʋlʋ na tiini o dwe amʋ tɩn lagɩ o saŋɩ amʋ kwaga o ba. A wʋ maŋɩ sɩ a bwǝli o nɛ natra a pa-o. Wʋntʋ nan wʋ́ miisi abam Wɛ Joro * dɩ mini wʋnɩ. ¹⁷ Wʋntʋ nan ze zʋŋ-kɔgɔ mʋ sɩ o ma caarɩ o mɩna o pɛ o kɩ o tulǝ nɩ, sɩ o daarɩ mɩn-swaanʋ tɩm o zwɛ dɩ mini dɩlʋ na ba di dɩ dwe tɩn. Mʋ o na lagɩ o pɔɔrɩ nɔɔna daanɩ o kɩ-ba te tɩn.»

¹⁸ Mʋ tɩntʋ wǝǝnu tɩm dɩ wǝǝnu dwi tǝri tǝri mʋ Zan dɛɛn ma o brɩ nɔn-kɔgɔ kʋm Wɛ kwǝr-ywǝŋǝ kam. ¹⁹ O dɛɛn ma ta dɩ Erɔdɩ wʋlʋ na yɩ Galile yuutu tɩn, nɩ o kɩ kʋlʋ na wʋ maŋɩ tɩn dɩ o zɩmbaarʋ kaanɩ Erɔdɩadɩ. O daa ta ma kaan-o dɩ wo-balwaarʋ tɩlʋ maama o na maŋɩ o kɩ tɩn. ²⁰ Erɔdɩ ma ja Zan o kɩ pɩɩna digǝ nɩ. Kʋntʋ tɩn, o daa ta kɩ wo-balɔrɔ mʋ o wǝli da.

Zan na miisi Zezi na wʋnɩ te tɩn

(Matiyu 3:13-17, Marɩkɩ 1:9-11)

²¹ Nɔn-kɔgɔ kʋm dɛɛn na tu Zan te sɩ o miisi-ba na wʋnɩ tɩn, Zezi dɩ dɛɛn ma ba o te, sɩ o pa Zan miis-o dɩ. Zezi na miisi na kʋntʋ tɩn, o maa wʋra o warɩ Wɛ. ²² Wɛyuu laan ma puri, yɩ Wɛ Joro * kʋm tɔgɩ da kʋ tu o baŋa, yɩ kʋ nyɩ dɩ kunkwǝŋǝ te. Kwǝrǝ laan ma ŋɔɔnɩ wɛyuu nɩ ka wɩ:

«Nmʋ mʋ yɩ amʋ bu-dʋa a na soe dɩ a wʋ maama.

Amʋ tiini a jɩgɩ wʋpolo dɩ nmʋ.»

Zezi dwi dɩm na toŋi te tɩn

(Matiyu 1:1-17)

²³ Maŋa kam Zezi na puli sɩ o brɩ nɔɔna Wɛ cwǝŋǝ kam tɩn, o dɛɛn yɩ nɩnɛɛnɩ bɩna fiintɔ mʋ te. Nɔɔna dɛɛn bʋŋɩ ba wɩ, o yɩ Zʋzɛfʋ bu mʋ.

Zʋzɛfʋ ko dɛɛn mʋ yɩ Eli.

²⁴ Eli ko dɛɛn mʋ yɩ Matatɩ.

Matatɩ ko dɛɛn maa yɩ Leevi.

Leevi ko dɛɛn maa yɩ Meliki.

Meliki ko dɛɛn maa yɩ Zanayi.

Zanayi ko dɛɛn maa yɩ Zʋzɛfʋ.

²⁵ Zʋzɛfʋ ko dɛɛn maa yɩ Matatɩa.

Matatɩa ko dɛɛn maa yɩ Amɔsɩ.

Amɔsɩ ko dɛɛn maa yɩ Nawum.

Nawum ko dɛɛn maa yɩ Esili.

Esili ko dɛɛn maa yɩ Nagayi.

²⁶ Nagayi ko dɛɛn maa yɩ Maatɩ.

Maatɩ ko dɛɛn maa yɩ Matatɩa.

Matatɩa ko dɛɛn maa yɩ Semeyi.

Semeyi ko dɛɛn maa yɩ Zozeki.

Zozeki ko dɛɛn maa yɩ Zoda.

²⁷ Zoda ko dɛɛn maa yɩ Zʋanan.

Zʋanan ko dɛɛn maa yɩ Risa.

Risa ko dɛɛn maa yɩ Zorobabɛlɩ.

Zorobabɛlɩ ko dɛɛn maa yɩ Salatɩyɛlɩ.

Salatɩyɛlɩ ko dɛɛn maa yɩ Neri.

²⁸ Neri ko dɛɛn maa yɩ Meliki.

Meliki ko dɛɛn maa yɩ Adi.

Adi ko dɛɛn maa yɩ Kosam.

Kosam ko dɛɛn maa yɩ Elimadam.

Elimadam ko dɛɛn maa yɩ Eri.

²⁹ Eri ko dɛɛn maa yɩ Zozwe.

Zozwe ko dɛɛn maa yɩ Elizɛɛrɩ.

Elizɛɛrɩ ko dɛɛn maa yɩ Zorim.

Zorim ko dɛɛn maa yɩ Matatɩ.

Matatɩ ko dɛɛn maa yɩ Leevi.

³⁰ Leevi ko dɛɛn maa yɩ Simeyon.

Simeyon ko dɛɛn maa yɩ Zuda.

Zuda ko dɛɛn maa yɩ Zʋzɛfʋ.

Zʋzɛfʋ ko dɛɛn maa yɩ Zʋnam.

Zʋnam ko dɛɛn maa yɩ Eliyakɩm.

³¹ Eliyakɩm ko dɛɛn maa yɩ Mɩlɩa.

Mɩlɩa ko dɛɛn maa yɩ Mɩnna.

Mɩnna ko dɛɛn maa yɩ Matata.

Matata ko dɛɛn maa yɩ Natan.

Natan ko dɛɛn maa yɩ Davidi. *

³² Davidi ko dɛɛn maa yɩ Zese.

Zese ko dɛɛn maa yɩ Zʋbɛdɩ.

Zʋbɛdɩ ko dɛɛn maa yɩ Bʋazɩ.

Bʋazɩ ko dɛɛn maa yɩ Sala.

Sala ko dɛɛn maa yɩ Naasɔn.

³³ Naasɔn ko dɛɛn maa yɩ Amɩnadabɩ.

Amɩnadabɩ ko dɛɛn maa yɩ Adɩmɩnɩ.

Adɩmɩnɩ ko dɛɛn maa yɩ Arnɩ.

Arnɩ ko dɛɛn maa yɩ Esrɔm.

Esrɔm ko dɛɛn maa yɩ Farɛsɩ.

Farɛsɩ ko dɛɛn maa yɩ Zuda.

³⁴ Zuda ko dɛɛn maa yɩ Zakɔbɩ.

Zakɔbɩ ko dɛɛn maa yɩ Yizakɩ.

Yizakɩ ko dɛɛn maa yɩ Abraham. *

Abraham ko dɛɛn maa yɩ Tara.

Tara ko dɛɛn maa yɩ Nakɔɔrɩ.

³⁵ Nakɔɔrɩ ko dɛɛn maa yɩ Seruki.

Seruki ko dɛɛn maa yɩ Rago.

Rago ko dɛɛn maa yɩ Falɛkɩ.

Falɛkɩ ko dɛɛn maa yɩ Ebɛɛrɩ.

Ebɛɛrɩ ko dɛɛn maa yɩ Sala.

³⁶ Sala ko dɛɛn maa yɩ Kayɩnam.

Kayɩnam ko dɛɛn maa yɩ Arɩfasadɩ.

Arɩfasadɩ ko dɛɛn maa yɩ Sɛm.

Sɛm ko dɛɛn maa yɩ Nowe.

Nowe ko dɛɛn maa yɩ Lamɛkɩ.

³⁷ Lamɛkɩ ko dɛɛn maa yɩ Matusala.

Matusala ko dɛɛn maa yɩ Enɔkɩ.

Enɔkɩ ko dɛɛn maa yɩ Zarɛdɩ.

Zarɛdɩ ko dɛɛn maa yɩ Malɩlɩyɛlɩ.

Malɩlɩyɛlɩ ko dɛɛn maa yɩ Kayɩnan.

³⁸ Kayɩnan ko dɛɛn maa yɩ Enɔsɩ.

Enɔsɩ ko dɛɛn maa yɩ Sɛtɩ.

Sɛtɩ ko dɛɛn maa yɩ Adam.

Adam * maa yɩ wʋlʋ Wɛ na mɔɔnɩ tɩn.

4

Sʋtaanɩ na maŋɩ Zezi te tɩn

(Matiyu 4:1-11, Marɩkɩ 1:12-13)

¹ Zezi dɛɛn ma nuŋi Zʋrdɛn bugǝ kam ni nɩ o maa kɛa. Wɛ Joro * kʋm maa tɔg-o dɩ dam. Kʋ ma ja-o kʋ vu kagʋa wʋnɩ. ² O maa wʋra taan da fiinna. O na wʋra tɩn mʋ sʋtaanɩ * tu o te, sɩ dɩ sʋg-o sɩ o ya kɩ o cɔgɩ. Maŋa kam kʋntʋ nɩ o ya ba di kʋlʋkʋlʋ. Da fiinna yam na kɛ tɩn, kana maa jɩg-o lanyɩranɩ. ³ Sʋtaanɩ laan ma ba dɩ ta dɩd-o dɩ wɩ: «Nmʋ na sɩɩnɩ n yɩ Baŋa-Wɛ Bu, sɩ n ta dɩ kandwɛ dɩntʋ sɩ dɩ ji wʋdiu sɩ n di.»

⁴ Zezi ma lǝri-dɩ o wɩ: «Kʋ nan pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ:

‹Kʋ daɩ wʋdiu yɩranɩ mʋ paɩ nabiinu ŋwɩ.› »

⁵ Sʋtaanɩ daa ma ja-o dɩ ja vu dɩ di piu kʋlʋ na dwara tɩn yuu. Dɩ laan ma brɩ-o lʋgʋ baŋa tɩɩnɩ dɩm maama yibʋgɩsa wʋnɩ. ⁶ Dɩ daa ma ta dɩ wɩ: «Wo-laarʋ tɩntʋ maama yɩ amʋ nyɩm mʋ. A nan wʋ́ wanɩ a kwe-tɩ a pa wʋlʋ maama a na lagɩ tɩn. Amʋ wʋ́ pa n di dam tɩ maama baŋa nɩ, sɩ n ta n te zulǝ nɔɔna maama tee nɩ. ⁷ Nmʋ na sɛ n kuni doonǝ n zuli-nɩ, wǝǝnu tɩntʋ maama wʋ́ ta yɩ nmʋ nyɩm.»

⁸ Zezi ma lǝri-dɩ o wɩ: «Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ:

‹Kʋ yɩ n Yuutu Baŋa-Wɛ yɩranɩ mʋ n maŋɩ sɩ n kuni doonǝ n zuli,

sɩ n kɩ DƖ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn.› »

⁹ Sʋtaanɩ daa ma kwe-o dɩ ja vu Zeruzalɛm. Dɩ ma ja-o dɩ ja vu dɩ di Wɛ-di-kamunu * kʋm yuu mɛ na dwara tɩn dɩ zɩg-o da, yɩ dɩ wɩ: «Nmʋ na yɩ Baŋa-Wɛ Bu, sɩ n faŋɩ n cu tɩga nɩ sɩ dɩ́ nii, ¹⁰ sɩ kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ:

‹Wɛ wʋ́ ta DƖ malɛsɩ *,

sɩ sɩ taa nii nmʋ baŋa nɩ.

¹¹ DƖ wʋ́ pa sɩ ba sɩ ma sɩ jɩa sɩ lwǝri-m,

sɩ n yɩ tʋ tɩga nɩ n magɩ n naga dɩ kandwɛ.› »

¹² Zezi laan ma lǝri o wɩ: «Kʋ ta pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ:

‹Yɩ zaŋɩ n maŋɩ n Yuutu Baŋa-Wɛ n nii.› »

¹³ Sʋtaanɩ laan na maŋɩ Zezi wǝǝnu maama wʋnɩ dɩ ga tɩn, dɩ ma yag-o sɩ dɩ daa beeri maŋa kadoŋ.

Zezi na sɩŋɩ o tɩtʋŋa Galile nɩ te tɩn

(Matiyu 4:12-17, Marɩkɩ 1:14-15)

¹⁴ Zezi laan ma joori o vu Galile, yɩ Wɛ Joro * kʋm dam wʋ o tee nɩ. Nɔɔna balʋ maama na zʋʋrɩ je sɩm kʋntʋ nɩ tɩn ma ni o ŋwa. ¹⁵ O maa yǝni o zʋ Zwifǝ bam Wɛ-di sɩm o brɩ-ba Wɛ taanɩ. Nɔɔna maama ma zul-o lanyɩranɩ.

Zezi tɩtɩ tɩʋ kʋm tiinǝ na vɩ-o te tɩn

(Matiyu 13:53-58, Marɩkɩ 6:1-6)

¹⁶ Zezi dɛɛn ma vu o yi Nazarɛtɩ, mʋ tɩʋ kʋlʋ o na kɩ nɔɔnʋ da tɩn. Zwifǝ bam siun dɛ maama, o dɛɛn maa zʋʋrɩ ba Wɛ-digǝ kam. Ba siun dɛ dɩdʋa na yi tɩn, o ma vu da. O na zʋ da tɩn, o ma zaŋɩ wɛɛnɩ sɩ o karɩmɩ Wɛ tɔnɔ o brɩ-ba. ¹⁷ Ba ma kwe tɔnɔ kʋlʋ Wɛ nijoŋnu Ezayi * na pʋpʋnɩ faŋa faŋa tɩn ba pa-o. O ma puri-kʋ o karɩma, yɩ o na mɛ seeni kʋ na pʋpʋnɩ kʋ wɩ:

¹⁸ «Yuutu Baŋa-Wɛ Joro * kʋm wʋ amʋ tee nɩ.

DƖ ma kuri-nɩ yɩ DƖ pa-nɩ dam,

sɩ a tɔɔlɩ DƖ kwǝr-ywǝŋǝ kam a brɩ yinigǝ tiinǝ.

((DƖ tʋŋɩ amʋ sɩ a ganɩ nɔɔna balʋ wʋrʋ na cɔgɩ tɩn,))

sɩ a tɔɔlɩ DƖ kwǝrǝ kam dɩ balʋ na wʋ gambɛɛm wʋnɩ tɩn, sɩ ba na vrɩm,

sɩ a daarɩ a brɩ lilwǝ nɩ ba yiǝ wʋ́ ba ya puri.

DƖ daa ta ma tʋŋɩ-nɩ sɩ a vrɩ nɔɔna balʋ ba na bɛɛsɩ tɩn, sɩ ba na siun,

¹⁹ sɩ a daarɩ a pa nɔɔna lwarɩ sɩ maŋa kam yiǝ,

sɩ Baŋa-Wɛ laan ba DƖ vrɩ DƖ nɔɔna bam lwarɩm wʋnɩ.»

²⁰ Zezi na karɩmɩ o ti tɩn, o laan ma pu tɔnɔ kʋm, yɩ o kwe o pa ba Wɛ-digǝ kam tɩntʋŋnʋ. O ma jǝni sɩ o brɩ-ba. Nɔɔna bam maama ma lo yiǝ o baŋa nɩ yɩ ba cǝg-o. ²¹ O ma ta o wɩ: «Zɩm dɛ dɩm nɩ abam na ni Wɛ tɔnɔ kʋm na brɩ kʋlʋ tɩn kɩ á yibiyǝ nɩ.»

²² Ba maama ma zul-o yɩ ba wɩ: «O taanɩ dɩm lamma.» O kwǝrǝ kam na ywǝmmǝ tɩn, kʋ kɩ-ba yǝǝu. Ba daa ta ma wɩ: «Kʋ daɩ Zʋzɛfʋ bu mʋ tɩntʋ na?»

²³ O ma ta dɩ ba o wɩ: «A nan maŋɩ a ye nɩ abam wʋ́ ŋɔɔnɩ sɩsɩɩna dɩ amʋ nɩnɛɛnɩ: ‹Nmʋ wʋlʋ na pɛ nɔɔna na yazurǝ tɩn, sɩ n zǝni n tɩtɩ!› Abam daa ta wʋ́ ta á wɩ: ‹Dɩ́ ni wǝǝnu tɩlʋ nmʋ na kɩ Kapɛrnawum nɩ tɩn ŋwa. Nan daa n kɩ kʋntʋ doŋ n tɩtɩ tɩʋ kʋm nɩ.› »

²⁴ O daa ta ma ta o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, Baŋa-Wɛ nijoŋnu bá na zulǝ o tɩtɩ tɩʋ nɩ. ²⁵ Kʋ sɩɩnɩ kʋ yɩ cɩga mʋ, sɩ maŋa kalʋ Wɛ nijoŋnu Eli * dɛɛn na wʋra tɩn, dʋa dɛɛn tu ka zɩgɩ ka wʋ nɩgɩ taan bɩna yatɔ dɩ canɩ sɩrdʋ mʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ kana dɛɛn maa jɩgɩ lʋgʋ kʋm maama. Kadǝnǝ maa daga zanzan Yisɩrayɛlɩ tiinǝ bam wʋnɩ, ²⁶ yɩ Wɛ nan wʋ tʋŋɩ Eli sɩ o vu ba wʋlʋwʋlʋ te. Wɛ dɛɛn tʋŋ-o kadǝm wʋdoŋ tee nɩ mʋ, o na zʋʋrɩ Sarɛpɩta tɩʋ wʋnɩ, kʋ na yɩ Sidɔn tɩʋ nɩ. ²⁷ Woŋo kʋlʋ ta na wǝli da tɩn, maŋa kalʋ Wɛ nijoŋnu Elize dɛɛn na wʋra tɩn, nanywaanʋ zanzan dɛɛn wʋ Yisɩrayɛlɩ tɩʋ kʋm nɩ. Ba wʋlʋwʋlʋ dɩ dɛɛn nan wʋ nɛ yazurǝ ba wʋnɩ. Elize dɛɛn pɛ Naaman yɩranɩ mʋ na yazurǝ, yɩ wʋntʋ nuŋi Siiri tɩʋ mʋ.»

²⁸ Nɔɔna balʋ maama na wʋ Wɛ-digǝ kam nɩ tɩn na ni Zezi na tagɩ-ba te tɩn, ba bana ma zaŋɩ zanzan. ²⁹ Ba ma zaŋɩ ba zǝl-o ba pa o nuŋi tɩʋ kʋm wʋnɩ. Tɩʋ kʋm wʋ piu yuu nɩ mʋ. Ba ma ja-o ba vu jǝgǝ kalʋ na luunǝ dɩ tɩga tɩn, sɩ ba yig-o ba dɩ tɩga nɩ ba gʋ. ³⁰ Ba maa warɩ. Zezi ma pipiri o vu o tɔgɩ ba tɩtarɩ o nuŋi o maa kɛa.

Zezi na zǝli cicirǝ nɔɔnʋ yɩra nɩ te tɩn

(Marɩkɩ 1:21-28)

³¹ Zezi dɛɛn ma vu Galile tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Kapɛrnawum. Zwifǝ bam siun * dɛ ma yi. O ma vu o zʋ ba Wɛ-digǝ kam sɩ o brɩ nɔɔna bam Wɛ taanɩ da. ³² O na brɩ-ba tɩn, ba maa tiini ba yɩ yǝǝu dɩ o zaasɩm dɩm, o ni-taanɩ dɩm na jɩgɩ dam tɩn ŋwaanɩ. ³³ Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɛɛn maa wʋ ba Wɛ-digǝ kam wʋnɩ yɩ cicirǝ jɩg-o. ³⁴ O ma kaasɩ dɩ kwǝr-dɩa yɩ o wɩ: «Aa, Zezi, Nazarɛtɩ tu, bɛɛ mʋ n lagɩ dɩbam tee nɩ? Nmʋ tu sɩ n cɔgɩ dɩbam dwi mʋ na? A ye nmʋ na yɩ wʋlʋ. Nmʋ yɩ Wʋ-poŋo Tu wʋlʋ Wɛ na tʋŋɩ tɩn mʋ.»

³⁵ Zezi ma kaanɩ cicirǝ kam o wɩ: «Cǝgi sɔɔ, sɩ n nuŋi n daarɩ baarʋ wʋm.» Cicirǝ kam na ni kʋntʋ tɩn, ka ma yigi nɔɔnʋ wʋm ka dɩ tɩga nɩ. Ka laan ma yag-o yɩ ka wʋ kɩ-o kʋlʋkʋlʋ. Kʋntʋ kɩ nɔɔna bam maama yiǝ nɩ mʋ. ³⁶ Kʋ ma sʋ-ba lanyɩranɩ. Ba maama ma ŋɔɔnɩ daanɩ ba wɩ: «Bɩtara kantʋ yɩ bɩtarɩ dwi dɔɔ mʋ? Nii o na maɩ o dam o tɛ dɩ ciciri sɩm, yɩ sɩ sɛ o ni yɩ sɩ viirǝ.»

³⁷ Nɔɔna balʋ maama na zʋʋrɩ je sɩm kʋntʋ nɩ tɩn laan ma ni Zezi ŋwa.

Zezi na pɛ yawɩɩna zanzan na yazurǝ te tɩn

(Matiyu 8:14-17, Marɩkɩ 1:29-34)

³⁸ Zezi dɛɛn ma nuŋi Wɛ-digǝ kam wʋnɩ. O ma vu Simɔn-ba sɔŋɔ. O na yi da tɩn dɩ paa magɩ Simɔn tɩnkaanɩ kʋ cana. Ba ma loori Zezi sɩ o zǝni kaanɩ wʋm sɩ o na yazurǝ. ³⁹ O ma vu o tiiri kaanɩ wʋm baŋa nɩ. O ma ta dɩ paa kam o wɩ, ka yag-o. Ka ma sɩɩnɩ ka yag-o. O laan ma zaŋɩ lɩla, yɩ o kɩ wʋdiu o pa-ba.

⁴⁰ Kʋ na tu kʋ yi wa-zʋʋrɩ maŋa nɩ tɩn, ba ma ja nɔɔna dɩ ba yawɩɩrʋ dwi tǝri tǝri ba ba Zezi te, sɩ o pa ba na yazurǝ. O ma daŋɩ o jɩa ba dɩdʋa dɩdʋa baŋa nɩ o pa ba maama na yazurǝ. ⁴¹ Kʋlʋ na wǝli da tɩn, ciciri dɩ ma nuŋi sɩ yagɩ nɔɔna zanzan sɩ ya na jɩgɩ sɩ yaara tɩn yɩra. Sɩ maa yǝni sɩ kaasa sɩ wɩ: «Nmʋ yɩ Baŋa-Wɛ Bu mʋ.» Sɩ na ye nɩ o sɩɩnɩ o yɩ Krisi * wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn, o ma kaanɩ-sɩ, sɩ sɩ yɩ taa ŋɔɔnɩ o taanɩ.

Zezi na tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ Zwifǝ Wɛ-di sɩm maama wʋnɩ te tɩn

(Marɩkɩ 1:35-39)

⁴² Tɩga na pʋʋrɩ tɩtɩɩtɩ tɩn, Zezi daa ma nuŋi o vu je sɩlʋ nɔɔn-nɔɔnʋ na tǝrǝ tɩn. Tɩʋ kʋm nɔɔna bam ma zaŋɩ ba nuŋi sɩ ba beeri o je. Ba laan ma na-o yɩ ba vu o te. Ba ma kwaanɩ sɩ ba ja-o, sɩ o yɩ viiri o yagɩ-ba. ⁴³ O ma ta dɩ ba o wɩ: «A nan maŋɩ sɩ a vu a tʋlɩ tɩɩnɩ dɩdɩm dɩm mʋ, a tɔɔlɩ kwǝr-ywǝŋǝ kam a brɩ-ba Wɛ na lagɩ DƖ di paarɩ tɩte nɔɔna tɩtarɩ nɩ tɩn. Kʋ yɩ kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ Wɛ tʋŋɩ-nɩ nabiinǝ tee nɩ.» ⁴⁴ O laan ma tʋlɩ Zwifǝ bam tɩɩnɩ dɩm nɩ. O maa yǝni o zʋ ba Wɛ-di sɩm sɩ o taa tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ kam.

5

Zezi na bǝŋi o dayigǝ karabiǝ bam sɩ ba taa tɔg-o te tɩn

(Matiyu 4:18-22, Marɩkɩ 1:16-20)

¹ Dɛ dɩdwɩ mʋ Zezi dɛɛn ve o zɩgɩ nɩnɩʋ kʋdoŋ ni nɩ, kʋ yɩrɩ mʋ Zenezarɛtɩ. *f1 * O na zɩgɩ da kʋntʋ tɩn, nɔɔna ma ba o te sɩ ba taa cǝgi Wɛ kwǝrǝ kam. Ba ma yigi daanɩ sɩ ba twɛ Zezi. ² O ma na nabwǝǝru tɩle tɩ tigi nɩnɩʋ kʋm ni nɩ, kalǝŋ-jara na yagɩ-tɩ yɩ ba wʋra ba zarɩ ba bʋrɩ. ³ Naboro dɩdʋ kʋm yɩ Simɔn nyɩm mʋ. Zezi ma zʋ kʋ wʋnɩ. O ma ta dɩdaanɩ Simɔn o wɩ: «Co boro kʋm n ja n vu yigǝ fɩnfɩɩn n pa-nɩ.» O na cogǝ o ja o yi yigǝ tɩn, Zezi laan ma je naboro kʋm wʋnɩ o tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ o brɩ nɔn-kɔgɔ kʋm.

⁴ O na brɩ-ba o ti tɩn, o ma ta dɩ Simɔn o wɩ: «Co boro kʋm n ja n vu na-luŋǝ kam je, sɩ abam dɩ á bʋrɩ sɩm na bam kuri nɩ á ma ja kale.»

⁵ O ma lǝr-o o wɩ: «A Yuutu, dɩbam maŋɩ dɩ́ dɩ bʋrɩ sɩm taan dɩ́ pʋʋrɩ tɩga, yɩ dɩ́ wʋ nɛ kʋlʋkʋlʋ. Nmʋ nan na wɩ, dɩ́ daa joori dɩ́ dɩ tɩn, dɩ́ wʋ́ dɩ-sɩ sɩ dɩ́ nii.»

⁶ Ba ma vu ba yi na bam tɩtarɩ, yɩ ba dɩ bʋrɩ sɩm da ba ja kale zanzan. Kale sɩm maa tiini sɩ daga zanzan, yɩ kʋ pa bʋrɩ sɩm lagɩ sɩ kaarɩ. ⁷ Ba ma yɩgɩsɩ jɩa ba bǝŋi ba donnǝ bam naboro kʋkʋm kʋm wʋnɩ, sɩ ba ba ba wǝli-ba. Bantʋ dɩ ma ja ba boro kʋm ba vu ba zǝni-ba. Bwǝǝru tɩm tɩle maama ma su dɩ kale. Tɩ ma ga fɩnfɩɩn sɩ tɩ miisi na bam wʋnɩ. ⁸ Simɔn wʋlʋ yɩrɩ dɩdoŋ na yɩ Pɩyɛɛrɩ tɩn na nɛ kʋlʋ na kɩ tɩn, o ma vu o kuni doonǝ Zezi yigǝ nɩ yɩ o wɩ: «A Yuutu, fɔɔrɩ a tee nɩ, sɩ a yɩ lwarɩm tu mʋ.» ⁹ Ba na jaanɩ kale zanzan tɩn ŋwaanɩ mʋ fʋʋnɩ zʋ Simɔn dɩdaanɩ nɔɔna balʋ na wʋ o tee nɩ tɩn. Kʋntʋ mʋ te Simɔn tagɩ kʋntʋ. ¹⁰ Fʋʋnɩ dɩm dɩ dɛɛn zʋ Zebede biǝ balʋ na tɔgɩ ba wʋra tɩn. Ba dɩdʋa yɩrɩ mʋ Zakɩ, o nyaanɩ yɩrɩ mʋ Zan. Bantʋ dɛɛn yǝni ba tɔgɩ dɩ Simɔn mʋ ba tʋŋa. Zezi daa ma ta dɩ Simɔn o wɩ: «Yɩ ta n kwarɩ fʋʋnɩ. Kʋ na zɩgɩ zɩm dɛ dɩm nɩ sɩ kʋ taa ve tɩn, nmʋ laan wʋ́ ta n beeri nɔɔna mʋ n pa-nɩ sɩ ba da amʋ kwaga, nɩ nmʋ ya na yǝni n jaanɩ kale te tɩn.»

¹¹ Ba ma joori ba ja nabwǝǝru tɩm ba nuŋi ba tiŋi buburu kʋm ni nɩ. Ba na kɩ kʋntʋ ba ti tɩn, ba yagɩ ba wǝǝnu maama, yɩ ba laan daarɩ ba tɔgɩ Zezi.

Zezi na pɛ nanyɔŋɔ na yazurǝ te tɩn

(Matiyu 8:1-4, Marɩkɩ 1:40-45)

¹² Dɛ dɩdwɩ mʋ Zezi ve tɩʋ kʋdoŋ. Baarʋ wʋdoŋ mʋ wʋra o na yɩ nanyɔŋɔ. * O yawɩʋ kʋm dɛɛn zʋ o yɩra zanzan. O na nɛ Zezi tɩn, o ma vu o te o tʋ o yigǝ nɩ, yɩ o loor-o o wɩ: «Amʋ tu, nmʋ na laga, nmʋ wʋ́ wanɩ n pa a na yazurǝ a ji lanyɩranɩ.»

¹³ Zezi ma sɛ. O ma twɩ o jɩŋa o dwe-o o wɩ: «Ɛɛn, a laga. Zaŋɩ dɩ yazurǝ sɩ n ji lanyɩranɩ.» O na tagɩ kʋntʋ bɩdwɩ baŋa nɩ tɩn, mʋ yawɩʋ kʋm je nɔɔnʋ wʋm yɩra nɩ. ¹⁴ Zezi ma kaan-o o wɩ: «Yɩ zaŋɩ n ta kʋlʋ na kɩ tɩn n brɩ nɔɔn-nɔɔnʋ. Nan yɔɔrɩ n vu kaanɩm tu wʋm te, sɩ n pa o nii n yɩra yam, sɩ n daarɩ n kwe wǝǝnu tɩlʋ Moyisi * cullu tɩm na brɩ nɩ tɩ maŋɩ tɩn n pa-o, sɩ o ma kaanɩ Baŋa-Wɛ. Kʋntʋ mʋ wʋ́ brɩ nɔɔna nɩ n yawɩʋ kʋm sɩɩnɩ kʋ je.»

¹⁵ Nan dɩ kʋ dɩ, nɔɔna zanzan dɛɛn ni Zezi ŋwa je maama. Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ nɔn-kɔgɔ zanzan maa ve o te sɩ ba taa cǝgi o ni-taanɩ dɩm, sɩ ba daarɩ ba na yazurǝ. ¹⁶ O dɛɛn yǝni o ve mɛ seeni nɔɔn-nɔɔnʋ na tǝrǝ tɩn mʋ o warɩ Wɛ.

Zezi na pɛ kɔrɔ zaŋɩ kʋ vu te tɩn

(Matiyu 9:1-8, Marɩkɩ 2:1-12)

¹⁷ Dɛ dɩdʋa mʋ Zezi dɛɛn wʋra o brɩ nɔɔna Wɛ taanɩ. Ba badaara yɩ Farizɩan * tiinǝ mʋ dɩdaanɩ Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ. Ba dɛɛn nuŋi tɩɩnɩ dwi tǝri tǝri mʋ ba ba. Kʋ na yɩ Zeruzalɛm dɩ tɩɩnɩ dɩlʋ maama na wʋ Galile nɩ dɩ Zude nɩ tɩn. Ba jǝni ba kaagɩ Zezi, yɩ o jɩgɩ Wɛ dam o ma pa yawɩɩna na yazurǝ. ¹⁸ O na wʋra o brɩ-ba kʋntʋ tɩn, nɔɔna badonnǝ ya zɩŋɩ kɔrɔ dɩ gungolo ba jɩgɩ ba bɩɩna. Ba na yi da tɩn, mʋ ba kwaanɩ sɩ ba ja-o ba ja zʋ digǝ kam wʋ ba zʋʋrɩ ba tiŋi Zezi yigǝ nɩ. ¹⁹ Ba maa warɩ, kɔgɔ kʋm na daga tɩn ŋwaanɩ. Ba ma wʋ nɛ cwǝŋǝ sɩ ba zʋ. Ba ma ja-o ba di nayuu. Ba ma puri bɔɔnɩ yɩ ba daarɩ ba pa gungolo kʋm tɔgɩ da kʋ tu digǝ kam wʋnɩ. Kʋ pǝni nɔɔna bam tɩtarɩ nɩ Zezi yigǝ nɩ. ²⁰ Zezi ma lwarɩ nɩ ba kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩd-o. O ma ta o wɩ: «A badoŋ, nmʋ lwarɩm dɩm ti.»

²¹ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ bam dɩ Farizɩan tiinǝ bam ma bwɛ ba wʋnɩ ba wɩ: «O brɩ o tɩtɩ nɩ o yɩ wɔɔ mʋ, yɩ o paɩ o dɩ Wɛ yɩ bɩdwɩ? O ŋɔɔnɩ o twɩ Wɛ mʋ. Nɔɔn-nɔɔnʋ nan ba jɩgɩ cwǝŋǝ sɩ o yagɩ nɔɔna lwarɩm o ma cɛ-ba, kʋ na daɩ Wɛ DƖ yɩranɩ.»

²² Zezi ma lwarɩ ba na bwɛ te tɩn, yɩ o ta-ba o wɩ: «Bɛŋwaanɩ mʋ á bʋŋɩ kʋntʋ á wʋnɩ? ²³ Kɔɔ mʋ yɩ mwalɩ kʋ dwe, amʋ na tagɩ dɩ kɔrɔ kʋm a wɩ: ‹Nmʋ lwarɩm dɩm ti› mʋ yɩ mwalɩ, naa a na tagɩ a wɩ: ‹Zaŋɩ n ta n veǝ› mʋ yɩ mwalɩ? ²⁴ Amʋ nan wʋ́ pa abam lwarɩ sɩ a na yɩ Nabiin-bu * wʋm tɩn jɩgɩ dam lʋgʋ baŋa nɩ, sɩ a yagɩ nɔɔna lwarɩm a ma cɛ-ba.» O laan ma ta dɩ kɔrɔ kʋm o wɩ: «A lagɩ a ta nmʋ, zaŋɩ wɛɛnɩ sɩ n kwe n gungolo kʋm n ja n vu sɔŋɔ.»

²⁵ Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, bɩdwɩ baŋa nɩ mʋ nɔɔnʋ wʋm zaŋɩ ba maama yigǝ nɩ, yɩ o kwe o gungolo kʋm o ya na tigi kʋ baŋa nɩ tɩn o zɩŋɩ o maa ve sɔŋɔ, yɩ o zuli Wɛ.

²⁶ Nɔɔna bam maama na nɛ kʋlʋ na kɩ tɩn, mʋ kʋ kɩ-ba yǝǝu. Fʋʋnɩ ma ja-ba. Ba ma zuli Wɛ, yɩ ba tɛ ba wɩ: «Dɩ́ zɩm nɛ wo-kɩnkagɩla!»

Zezi na bǝŋi Leevi sɩ o taa tɔg-o te tɩn

(Matiyu 9:9-13, Marɩkɩ 2:13-17)

²⁷ Kʋntʋ maama na kɛ tɩn, Zezi ma zaŋɩ o nuŋi o maa kɛa. O na maa kɛ tɩn mʋ o nɛ lampo-joŋnu wʋdoŋ, o yɩrɩ mʋ Leevi. *f2 * O dɛɛn je mɛ seeni o na yǝni o jǝni o joŋi lampoo tɩn. Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Zaŋɩ n ta n tɔgɩ amʋ.» ²⁸ Leevi ma zaŋɩ o yagɩ o woŋo maama yɩ o tɔgɩ o kwaga. ²⁹ O ma vu sɔŋɔ o kɩ wʋdiiru zanzan o ma kɩ candiǝ o pa Zezi. Lampo-joŋnǝ zanzan dɩ nɔɔna badonnǝ ma ba ba tɔgɩ ba di.

³⁰ Farizɩan * tiinǝ dɩ ba cullu karanyɩna tiinǝ bam na nɛ kʋntʋ tɩn, ba ma vu Zezi karabiǝ bam te ba ŋɔɔna yɩ ba pʋʋna ba wɩ: «Bɛɛ mʋ kɩ yɩ abam di wʋdiu dɩdaanɩ lampo-joŋnǝ dɩ nɔn-cɩcɔgɩrʋ tɩm kʋntʋ?»

³¹ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Kʋ na yɩ balʋ na jɩgɩ yazurǝ tɩn, bantʋ wʋ maŋɩ sɩ ba vu dɔgɩta tu te sɩ o sooni-ba. Kʋ daarɩ balʋ na ba jɩgɩ yazurǝ tɩn mʋ maŋɩ sɩ ba vu ba na soonim. ³² Amʋ na tu lʋgʋ baŋa tɩn, kʋ daɩ sɩ a bǝŋi balʋ na maŋɩ ba yɩ nɔn-ŋʋna tɩn, a nan tu sɩ a bǝŋi nɔn-balwaarʋ mʋ, sɩ ba lǝni ba wʋrʋ ba yagɩ kǝm-balwaarʋ.»

Zezi zaasɩm dɩm na yɩ zaasɩm-dʋʋrɩ te tɩn

(Matiyu 9:14-17, Marɩkɩ 2:18-22)

³³ Ba daa ta ma ta dɩ Zezi ba wɩ: «Zan karabiǝ bam yǝni ba vɔ ni mʋ maŋa zanzan yɩ ba daarɩ ba warɩ Wɛ. Farizɩan * karabiǝ bam dɩ yǝni ba kɩ kʋntʋ doŋ mʋ. Bɛɛ mʋ yɩ nmʋ karabiǝ bam ba vɔ ni kʋntʋ?»

³⁴ O ma lǝri-ba o wɩ: «Nɔɔnʋ na di kaanɩ yɩ o kɩ candiǝ, yɩ o cilonnǝ na wʋra sɩ ba tɔgɩ ba di, n sɛ n pa ba vɔ ni yɩ kan-barʋ wʋm ta wʋ ba tee nɩ na? ³⁵ Maŋa nan wʋ́ ba yi, yɩ ba ja kan-barʋ wʋm ba viiri. Maŋa kam kʋntʋ nɩ yɩ o daa na ba ta wʋ ba tee nɩ tɩn, mʋ ba laan wʋ́ vɔ ni.»

³⁶ Zezi daa ma maŋɩ mɩmaŋɩ dɩdoŋ o brɩ-ba o wɩ: «Nɔɔn-nɔɔnʋ bá sɛ o kwe gwar-dʋŋʋ o kaarɩ sɩ o ma fǝri gwar-doŋo. O nan na kɩ kʋntʋ oó kaarɩ gwar-dʋŋʋ kʋm o cɔgɩ mʋ, yɩ kʋ bá wanɩ kʋ maŋɩ dɩ gwar-doŋo kʋm. ³⁷ Nɔɔn-nɔɔnʋ dɩ nan bá sɛ o kwe sa-dʋŋa o lo o kɩ lɔ-doŋo *f3 * wʋnɩ. O na kɩ kʋntʋ, yɩ sana kam na keeri, kaá pa lɔɔ kʋm bagɩ mʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ sana kam wʋ́ lo, yɩ lɔɔ kʋm dɩ cɔgɩ. ³⁸ Sa-dʋŋa nan maŋɩ sɩ n lo n kɩ lɔ-dʋŋʋ wʋnɩ mʋ. ³⁹ Nɔɔnʋ nan na nyɔgɩ sa-doŋǝ o mɩ, o daa bá lagɩ sɩ o nyɔ sa-dʋŋa. Oó ta wɩ: ‹Sa-doŋǝ kam tiini ka lamma›.»

6

Zezi Krisi na brɩ nɩ o dwe siun dɛ cullu tɩm te tɩn

(Matiyu 12:1-14, Marɩkɩ 2:23-3:6)

¹ Zwifǝ bam siun dɛ dɩdoŋ daa ma yi. Zezi dɩ o karabiǝ bam dɛɛn ma tɔgɩ daanɩ ba da karɩ wʋ ba maa kɛa. Ba na maa kɛ tɩn, o karabiǝ bam maa bwǝri mɩna ba yu ba dʋna. ² Farizɩan * tiinǝ badonnǝ na nɛ kʋntʋ tɩn, ba ma bwe ba wɩ: «Bɛɛ mʋ yɩ abam tʋŋɩ tɩtʋŋɩ dɩlʋ na cɔgɩ dɩbam siun * dɛ cullu tɩm tɩn?» ³ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Abam ta wʋ fɔgɩ á karɩmɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na brɩ Pɛ Davidi * taanɩ te tɩn na? Kʋ brɩ sɩ kana dɛɛn jaan-o dɩ o nɔɔna bam. ⁴ O ma vu o zʋ Wɛ digǝ, yɩ o kwe culu dɩpɛ dɩlʋ na tigi da Wɛ ŋwaanɩ tɩn. Dɩpɛ dɩntʋ ya culǝ sɩ nɔn-gaa di-dɩ, kʋ na daɩ Wɛ kaanɩm tiinǝ bam yɩranɩ. Yɩ Davidi dɛɛn di dɩpɛ dɩm, yɩ o daarɩ o pa o nɔɔna bam dɩ tɔgɩ ba di».

⁵ Zezi daa ta ma ta dɩ ba o wɩ: «Kʋntʋ tɩn, amʋ Nabiin-bu * wʋm jɩgɩ ni siun dɛ cullu tɩm baŋa nɩ.»

⁶ Kʋntʋ na kɛ tɩn, siun dɛ dɩdɩm daa ma yi. Zezi ma vu o zʋ Zwifǝ bam Wɛ-digǝ. O maa wʋra o brɩ-ba Wɛ taanɩ. Nɔɔnʋ wʋdoŋ maa tɔgɩ o wʋra, o jazɩm jɩŋa na tɩga. ⁷ Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ dɩ Farizɩan tiinǝ dɩ maa wʋra. Bantʋ maa kwaanɩ ba lagɩ cwǝŋǝ sɩ ba brɩ nɩ Zezi kɩ o tusi. Kʋntʋ ŋwaanɩ ba dɛɛn je ba yɩr-o sɩ ba nii, oó sɛ o pa nɔɔnʋ na yazurǝ siun dɛ dɩm nɩ naa o bá sɛ. ⁸ Zezi ma lwarɩ ba na bʋŋɩ te tɩn. O ma ta dɩ jɩ-tɩga kam tu o wɩ: «Zaŋɩ wɛɛnɩ n ba n zɩgɩ nɔɔna bam maama tɩtarɩ nɩ.» O ma zaŋɩ o nuŋi o zɩgɩ da.

⁹ Zezi ma bwe-ba o wɩ: «Cullu brɩ sɩ bɛɛ mʋ? Kɔɔ mʋ maŋɩ dɩ culu kʋm, nɔɔnʋ na kɩ o doŋ lanyɩranɩ siun dɛ nɩ mʋ maŋɩ naa o na kɩ-o lwarɩm mʋ gara? Nɔɔnʋ na vrɩ o doŋ ŋwɩa siun dɛ nɩ mʋ maŋɩ naa o na gʋ-o mʋ gara?»

¹⁰ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, o ma nii ba maama, yɩ o daarɩ o ŋɔɔnɩ dɩ jɩ-tɩga kam tu o wɩ: «Twɩ n jɩŋa kam!» O na twɩ o jɩŋa kam tɩn, ka ma joori ka ji lanyɩranɩ. ¹¹ Ba na nɛ kʋntʋ tɩn, ba ma fʋlɩ dɩdaanɩ Zezi, yɩ ba banɩ daanɩ sɩ ba nii ba na wʋ́ wanɩ ba kɩ-o te tɩn.

Zezi na kuri o karabiǝ fugǝ-bale te tɩn

(Matiyu 10:1-4, Marɩkɩ 3:13-19)

¹² Da yantʋ ni nɩ, Zezi ma vu o di piu kʋdoŋ yuu sɩ o warɩ Wɛ. Tɩtɩɩ dɩm kʋntʋ maama o warɩ Wɛ taan, sɩ kʋ yi tɩ-pʋra. ¹³ Tɩga na pʋʋrɩ ka ti tɩn, o ma bǝŋi o karabiǝ bam sɩ ba ba o te. O laan ma lɩ nɔɔna fugǝ-bale ba wʋnɩ, sɩ ba taa yɩ nɔɔna balʋ o na wʋ́ tʋŋɩ tɩn. ¹⁴ Ba yɩra mʋ tɩntʋ:

Simɔn wʋlʋ Zezi na pɛ o yɩrɩ o wɩ Pɩyɛɛrɩ tɩn,

Andre wʋlʋ na yɩ Simɔn nyaanɩ tɩn,

Zakɩ, Zan, Filipi, Batelemi,

¹⁵ Matiyu, Toma,

Zakɩ wʋlʋ na yɩ Alɩfɩ bu tɩn,

Simɔn wʋlʋ na yɩ Zelɔtɩ * nɔɔna bam wʋ nɔɔnʋ tɩn,

¹⁶ Zudasɩ wʋlʋ na yɩ Zakɩ bu tɩn,

dɩdaanɩ Zudasɩ Yiskarɩyo wʋlʋ na wʋ́ ba o yǝgi Zezi o pa nɔɔna tɩn.

¹⁷ Zezi dɛ dɩ ba o zɩgɩ piu kʋm yuu nɩ o tu pɔgɔ-tɩga. O ma zɩgɩ da dɩdaanɩ o karabiǝ zanzan, dɩ nɔn-kɔgɔ zanzan maŋɩ kʋ gilimi kʋ su jǝgǝ kam maama. Bantʋ dɛɛn nuŋi je dwi tǝri tǝri mʋ Zwifǝ bam tɩɩnɩ dɩm maama wʋnɩ. Badonnǝ nuŋi Zeruzalɛm. Badonnǝ dɩ ma nuŋi Tiiri dɩ Sidɔn je sɩlʋ na wʋ nɩnɩʋ kʋm ni nɩ tɩn. ¹⁸ Ba dɛɛn tu Zezi te sɩ ba cǝgi o taanɩ dɩm, sɩ ba kwǝri ba na yazurǝ dɩ ba yawɩɩrʋ. Nɔɔna badaara wʋra ciciri na jɩgɩ-ba sɩ yaara, yɩ ba na yazurǝ. ¹⁹ Nɔɔna bam maama maa kwaanɩ sɩ ba dwe-o, bɛŋwaanɩ dam nuŋi o yɩra nɩ dɩ pa ba na yazurǝ.

Wʋpolo dɩ lɛɛrʋ taanɩ

(Matiyu 5:1-12)

²⁰ Zezi ma kwǝni o yiǝ o nii o karabiǝ bam seeni yɩ o wɩ:

«Yinigǝ na jɩgɩ abam balʋ tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo,

á na wʋ́ da á di Wɛ paarɩ dɩm tɩn ŋwaanɩ.

²¹ Kana na jɩgɩ abam balʋ lele tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo,

Wɛ na wʋ́ pa abam kʋ daga tɩn ŋwaanɩ.

Abam balʋ wʋrʋ na cɔgɩ lele tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo,

Wɛ na wʋ́ pa abam wʋpolo tɩn ŋwaanɩ.

²² Nɔɔna na culi abam, yɩ ba na vaɩ abam, naa ba na twɩ abam, naa ba na jɩgɩ abam ba goonǝ, á na tɔgɩ amʋ na yɩ Nabiin-bu * wʋm tɩn ŋwaanɩ, á jɩgɩ yu-yoŋo mʋ. ²³ Maŋa kalʋ ba na kɩ abam kʋntʋ tɩn, taá faŋɩ-na á caka dɩ wʋpolo, á ŋwɩɩrʋ na yɩ zanzan Wɛ tee nɩ tɩn ŋwaanɩ. Taá ye-na sɩ ba kwǝ-nakwa dɩ dɛɛn kɩ faŋa faŋa Wɛ nijoŋnǝ bam kʋntʋ mʋ.

²⁴ Kʋ daarɩ abam balʋ na yɩ nadunǝ tɩn,

kʋ yɩ lɛɛrʋ dɩ abam,

á na maŋɩ á na wo-laarʋ tɩm yɩ á daa bá na-tɩ tɩn ŋwaanɩ.

²⁵ Abam balʋ na jɩgɩ wʋ-fwaarʋ á di lele tɩn,

kʋ yɩ lɛɛrʋ dɩ abam,

á na wʋ́ ba á yaarɩ dɩ kana tɩn ŋwaanɩ.

Abam balʋ na jɩgɩ wʋpolo lele tɩn,

kʋ yɩ lɛɛrʋ dɩ abam,

á na wʋ́ ba á keeri yɩ á yi-na lu tɩn ŋwaanɩ.

²⁶ Nɔɔna maama na jɩgɩ abam ba zulǝ, kʋ yɩ lɛɛrʋ dɩ abam. Á taá ye-na sɩ ba kwǝ-nakwa dɩ dɛɛn zuli balʋ na paɩ ba yɩ Wɛ nijoŋnǝ yɩ ba yagɩ ba daɩ tɩn.»

Sono taanɩ

(Matiyu 5:38-48, 7:12)

²⁷ Zezi daa ma ta o wɩ: «Abam balʋ na cǝgi a taanɩ tɩn nan cǝgi-na lanyɩranɩ. Taá soe á dʋna. Taá kɩ balʋ na culi abam tɩn lanyɩranɩ. ²⁸ Kʋ na yɩ balʋ na sɔɔlɩ sɩ kʋ cɔgɩ abam tɩn, sɩ á loori-na Wɛ sɩ DƖ kɩ-ba lanyɩranɩ. Loori-na Wɛ á pa balʋ na jɩgɩ abam ba bɛɛsɩ tɩn. ²⁹ Nɔɔnʋ na lɔgɩ n pʋpɔŋɔ, sɩ n guni kʋdoŋ kʋm sɩ o lɔ o wǝli da. Nɔɔnʋ na vrɩ n gwar-bwǝrǝ, yɩ cʋ-o sɩ o vrɩ n gwar-bu dɩ. ³⁰ Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na loori woŋo nmʋ tee nɩ tɩn, sɩ n pa-o. Nɔɔnʋ na kwe nmʋ woŋo o ja viiri, yɩ bwe kʋ bwiǝ sɩ n joŋi. ³¹ Nan taá kɩ-na á donnǝ lanyɩranɩ, sɩ kʋ maŋɩ dɩ abam na lagɩ sɩ bantʋ taa kɩ abam te tɩn.

³² Abam nan na soe balʋ dɩ na soe abam tɩn yɩranɩ, á wʋ́ na pɛɛrɩ na? Nɔɔna balʋ na ba tɔgɩ Wɛ tɩn dɩ soe balʋ na soe-ba tɩn mʋ. ³³ Abam na kɩ lanyɩranɩ dɩ balʋ na kɩ abam lanyɩranɩ tɩn yɩranɩ, á wʋ́ na pɛɛrɩ na? Nɔɔna balʋ na ba tɔgɩ Wɛ tɩn dɩ maŋɩ ba kɩ kʋntʋ doŋ mʋ. ³⁴ Abam na jɩnɩ balʋ abam na bʋŋɩ sɩ baá wanɩ ba joori ba ŋwɩ abam tɩn yɩranɩ, á wʋ́ na pɛɛrɩ na? Nɔɔna balʋ na ba tɔgɩ Wɛ tɩn dɩ yǝni ba paɩ ba donnǝ jɩna, sɩ ba joori ba joŋi kʋ ni nɩ mʋ. ³⁵ Abam nan maŋɩ sɩ á taá soe á dʋna sɩ á taá kɩ-ba lanyɩranɩ. Pa-na jɩna, nan yɩ taá tɩɩna sɩ á joori á joŋi. Á na kɩ kʋntʋ doŋ, á wʋ́ na pɛɛrɩ zanzan Wɛ tee nɩ, yɩ kʋʋ́ brɩ sɩ á yɩ Yuutu Baŋa-Wɛ biǝ mʋ, bɛŋwaanɩ Wɛ yǝni DƖ zǝni banɩ-nyɩna dɩ nɔn-balwaarʋ dɩ. ³⁶ Á taá jɩgɩ nɔɔna ŋwaŋa, nɩ á Ko Wɛ na jɩgɩ nɔɔna ŋwaŋa te tɩn.

Yɩ ŋɔɔnɩ n doŋ wǝǝnu

(Matiyu 7:1-5)

³⁷ Abam yɩ taá ŋɔɔna á donnǝ wǝǝnu, sɩ Wɛ yɩ ŋɔɔnɩ abam dɩ wǝǝnu. Yɩ taá lwɛ-na nɔɔna, sɩ Wɛ yɩ zaŋɩ DƖ ba DƖ lwɛ abam dɩ. Nan yagɩ-na á donnǝ lwarɩm á ma cɛ-ba, sɩ Wɛ wʋ́ yagɩ abam lwarɩm DƖ ma cɛ abam dɩ. ³⁸ Pa-na á donnǝ woŋo kʋlʋ na maŋɩ sɩ á pa-ba tɩn, sɩ Wɛ dɩ wʋ́ pa abam woŋo kʋlʋ na maŋɩ sɩ DƖ pa abam tɩn. Wɛ wʋ́ pa abam lanyɩranɩ nɩnɛɛnɩ ba na kwe bwaŋ-kamunu ba maŋɩ ba vuuri ka ni yɩ kʋ siiri te tɩn. Bwaŋa kalʋ abam na ma á maŋɩ á pa nɔɔna tɩn, Wɛ dɩ wʋ́ ma kantʋ mʋ DƖ maŋɩ DƖ pa abam dɩ.»

³⁹ Zezi laan ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ-ba o wɩ: «Lilwe wʋ́ wanɩ o vaŋɩ o doŋ lilwe na? Ba na vaŋɩ daanɩ, ba maama bá tʋ goŋo wʋnɩ na? ⁴⁰ Karabu bá wanɩ o dwǝni o karanyɩna. Karabu nan na zaasɩ o ti maama, o dɩ o karanyɩna kam maɩ daanɩ mʋ.

⁴¹ Abam nyɩ dɩ nɔɔnʋ na nii o doŋ yi nɩ o na gaa balaŋa da, yɩ o ba lagɩ sɩ o lwarɩ nɩ o tɩtɩ yi jɩgɩ daa tɩn. Kʋ maŋɩ sɩ kʋ taa yɩ kʋntʋ doŋ na? ⁴² Nmʋ na wʋ nɛ daa na wʋ nmʋ yi nɩ tɩn, nmʋ wʋ́ kɩ ta n ta n doŋ nɩ o ba sɩ n lɩ gaa o yi nɩ? Nmʋ yɩ pipiri-nyɩm dɩ nmʋ na kɩ n doŋ te tɩn. Nmʋ nan maŋɩ sɩ n lɩ n tɩtɩ yi daa kam mʋ, sɩ n laan wanɩ n nii lanyɩranɩ sɩ n lɩ n doŋ yi gaa kam.

Nɔɔnʋ kǝm mʋ pa ba lwarɩ o na yɩ te tɩn

(Matiyu 7:16-20, 12:33-35)

⁴³ Tu-ŋʋŋʋ bá wanɩ kʋ lǝ bu-balwaarʋ. Tu-balɔrɔ dɩ nan bá wanɩ kʋ lǝ bu-ŋʋna. ⁴⁴ Abam na lagɩ sɩ á lwarɩ tiu maama na yɩ kʋlʋ tɩn, á wʋ́ ma kʋ biǝ mʋ á lwarɩ. Nmʋ bá na mɔɔla sabara yuu nɩ, asawɛ n na swan kaligoŋo kuri nɩ n twɛ. ⁴⁵ Nɔn-ŋʋm ŋɔɔnɩ wo-ŋʋnnʋ tɩlʋ na wʋ o wʋbʋŋa nɩ tɩn mʋ. Nɔn-balɔrɔ dɩ ma ŋɔɔnɩ wo-balwaarʋ tɩlʋ na wʋ o wʋbʋŋa nɩ tɩn. Woŋo kʋlʋ maama na wʋ nɔɔnʋ wʋbʋŋa nɩ tɩn mʋ tɔgɩ o ni kʋ nuŋǝ.

Dɩ́ na maŋɩ sɩ dɩ́ sɛ Wɛ taanɩ te tɩn

(Matiyu 7:24-27)

⁴⁶ Bɛŋwaanɩ mʋ yɩ á bǝ amʋ sɩ ‹Yuutu, Yuutu›, yɩ á ba kɩ a na wɩ á kɩ te tɩn? ⁴⁷ Wʋlʋ maama na tu amʋ te o cǝgi a taanɩ dɩm yɩ o kɩ a na wɩ te tɩn, amʋ wʋ́ brɩ abam kʋntʋ tu na nyɩ te tɩn. ⁴⁸ Wʋntʋ nyɩ dɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na lagɩ o lɔ o sɔŋɔ yɩ o kʋ goŋo o yi pulɔrɔ yɩ o laan cwi sɔŋɔ kʋm kuri pulɔrɔ kʋm baŋa nɩ tɩn mʋ. Dʋ-na na daga yɩ ba magɩ sɔŋɔ kʋm, ba bá wanɩ ba coori-kʋ, o na lɔgɩ-kʋ lanyɩranɩ yɩ kʋ dana tɩn ŋwaanɩ. ⁴⁹ Kʋ daarɩ wʋlʋ maama nan na cǝgi amʋ taanɩ dɩm yɩ o ba kɩ a na wɩ te tɩn, kʋntʋ tu nyɩ dɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na lɔgɩ o sɔŋɔ kasʋlʋ baŋa nɩ yɩ o wʋ kʋgɩ goŋo sɩ o ma cwi-kʋ tɩn mʋ. Dʋ-na na daga, baá magɩ sɔŋɔ kʋm ba guri yɩ ba coori kʋ maama.»

7

Zezi na pɛ pamaŋnʋ tɩntʋŋnʋ na yazurǝ te tɩn

(Matiyu 8:5-13)

¹ Zezi dɛɛn na brɩ nɔn-kɔgɔ kʋm o zaasɩm dɩm o ti tɩn, o ma vu Kapɛrnawum. ² Pamaŋna yigǝ tu wʋdoŋ dɛɛn mʋ wʋra, o na jɩgɩ tɩntʋŋnʋ. O maa so-o lanyɩranɩ. O tɩntʋŋnʋ wʋm dɛɛn ba jɩgɩ yazurǝ, kʋ gɛ fɩɩn sɩ o tɩ. ³ Pamaŋnʋ wʋm ma ba o ni Zezi ŋwa. O ma tʋŋɩ Zwifǝ bam nakwa o tee nɩ sɩ ba vu ba loor-o, sɩ o ba o pa o tɩntʋŋnʋ wʋm na yazurǝ. ⁴ Ba ma vu Zezi te ba tiini ba loor-o, sɩ o ba o pa ba dɩdɛɛrʋ wʋm tɩntʋŋnʋ wʋm na yazurǝ. Ba ma ta dɩd-o ba wɩ: «O yɩ nɔn-ŋʋm. ⁵ O soe dɩbam balʋ na yɩ Zwifǝ tɩn zanzan, yɩ o lɔ Wɛ-digǝ o pa dɩbam. Kʋntʋ ŋwaanɩ, kwaanɩ sɩ n duri o yibwǝnǝ.» ⁶ Zezi ma sɛ. O ma tɔgɩ dɩdaanɩ ba o maa ve pamaŋnʋ wʋm sɔŋɔ. O na ma twɛ sɔŋɔ kʋm tɩn, dɩdaanɩ pamaŋnʋ wʋm daa tʋŋɩ o cilonnǝ o tee nɩ o wɩ: «Amʋ tu, yɩ yaarɩ n tɩtɩ n ba. A wʋ maŋɩ sɩ n ba n zʋ amʋ sɔŋɔ. ⁷ Kʋntʋ mʋ pɛ a bʋŋɩ sɩ kʋ wʋ maŋɩ sɩ a tɩtɩ ba nmʋ te. Nan weeni n ta dɩ n ni nɩ a tɩntʋŋnʋ wʋm zaŋɩ. N na tagɩ kʋntʋ, oó na yazurǝ. ⁸ Bɛŋwaanɩ, amʋ dɩ yɩ nɔɔnʋ wʋlʋ nɔɔna badonnǝ na jɩgɩ dam a baŋa nɩ tɩn, yɩ amʋ dɩ ta jɩgɩ dam pamaŋna badaara baŋa nɩ. A na tagɩ a wɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ ve, o maŋɩ sɩ o vu mʋ. A nan daa na wɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ ba, o dɩ wʋ́ ba mʋ. Kʋ daa zɩ yɩ a tɩntʋŋnʋ, a na wɩ o kɩ woŋo, oó kɩ mʋ.»

⁹ Zezi na ni kʋntʋ tɩn, kʋ ma sʋ-o. O ma pipiri o nii kɔgɔ kʋlʋ na tɔg-o tɩn, yɩ o ta o wɩ: «A lagɩ a ta abam sɩ, amʋ wʋ nɛ nɔɔn-nɔɔnʋ o na jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ nɩnɛɛnɩ wʋntʋ na jɩgɩ wʋ-dɩdʋa te tɩn, kʋ na maŋɩ kʋ yɩ Yisɩrayɛlɩ * dwi tiinǝ bam wʋnɩ dɩ.»

¹⁰ Pamaŋnʋ wʋm cilonnǝ bam o na tʋŋɩ tɩn laan ma joori sɔŋɔ. Ba na yi da tɩn, ba nɛ dɩ o tɩntʋŋnʋ wʋm jɩgɩ yazurǝ.

Zezi na bi kadǝm bu te tɩn

¹¹ Kʋntʋ na kɛ tɩn, Zezi daa ma zaŋɩ o vu tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Nayim. O na maa ve tɩn, o karabiǝ bam dɩdaanɩ kɔ-fɔrɔ mʋ tɔg-o ba veǝ. ¹² O na yi tɩʋ kʋm ni tɩn, o ma jeeri nɔɔna na zɩŋɩ tʋ dɩ gandwa ba ma nuŋǝ. Tʋ wʋm nu yɩ kadǝm mʋ. Mʋ o bu dɩdʋa. Tɩʋ kʋm kɔ-fɔrɔ dɩ maa tɔgɩ tʋ wʋm kwaga. ¹³ Dɩ́ Yuutu Zezi na nɛ kadǝm wʋm tɩn, o ŋwaŋa ma zʋ-o. O ma ta dɩd-o o wɩ: «Yɩ ta n keerǝ.»

¹⁴ O ma vu o dwe gandwa yam. O na dwe-ya tɩn, balʋ na zɩŋɩ tʋ wʋm tɩn ma zɩgɩ. Zezi ma ta dɩ tʋ wʋm o wɩ: «Bu-dʋŋʋ, a tɛ dɩ nmʋ: Zaŋɩ wɛɛnɩ!» ¹⁵ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, tʋ wʋm ma sɩɩnɩ o zaŋɩ yɩ o sɩŋɩ o ŋɔɔna. Zezi ma joŋ-o o pa o nu wʋm.

¹⁶ Nɔɔna bam maama na nɛ kʋntʋ tɩn, fʋʋnɩ jaanɩ-ba lanyɩranɩ. Ba ma tee Wɛ ba wɩ: «Wɛ nijoŋnu kamunu mʋ tu dɩbam tɩtarɩ nɩ. Wɛ tu sɩ DƖ zǝni DƖ nɔɔna bam.»

¹⁷ Ba laan ma ni Zezi ŋwa Zude tɩɩnɩ dɩm maama wʋnɩ dɩ je sɩm maama nɩ.

Zan wʋlʋ na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn mʋ tʋŋɩ nɔɔna Zezi tee nɩ

(Matiyu 11:2-19)

¹⁸ Zan dɩ dɛɛn ma ni Zezi ŋwa. O karabiǝ bam ma ta ba brɩ-o Zezi na kɩ kʋlʋ maama tɩn. O laan ma lɩ o karabiǝ bam bale, ¹⁹ yɩ o tʋŋɩ-ba dɩ́ Yuutu Zezi tee nɩ, sɩ ba vu ba bwe-o ba nii, wʋntʋ mʋ yɩ wʋlʋ Wɛ na brɩ-ba sɩ oó ba tɩn naa ba ta wʋ́ ta cǝgi nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ?

²⁰ Nɔɔna bam ma vu Zezi te ba ta dɩd-o ba wɩ: «Zan wʋlʋ na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn mʋ tʋŋɩ dɩbam nmʋ tee nɩ, sɩ dɩ́ ba dɩ́ bwe dɩ́ nii, nmʋ mʋ yɩ wʋlʋ Wɛ na brɩ dɩbam sɩ n ba tɩn naa dɩ́ ta wʋ́ ta cǝgi nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ?»

²¹ Kantʋ maŋa kam nɩ nɔ́ɔ, mʋ Zezi dɛɛn pɛ nɔɔna zanzan na yazurǝ dɩ ba yawɩɩrʋ dwi dwi. O ma zǝli ciciri sɩlʋ na yaarɩ nɔɔna tɩn, yɩ o daarɩ o pa lilwǝ zanzan yiǝ puri. ²² O laan ma lǝri Zan karabiǝ bam o wɩ: «Ve-na á ta dɩ Zan kʋlʋ maama á na nɛ tɩn yɩ á kwǝri á ni tɩn. Á ta á brɩ-o nɩ lilwǝ yiǝ puri, kwaarʋ dɩ waɩ tɩ veǝ, nanywaanʋ * yɩra dɩ kwɛ lanyɩranɩ, zwa-kwarʋ dɩ zwa ni, twa dɩ joori ba bi. Kʋlʋ na wǝli da tɩn, yinigǝ tiinǝ dɩ maa ni Wɛ kwǝr-ywǝŋǝ kam. ²³ Wʋlʋ maama na ba joori amʋ kwaga nɩ tɩn mʋ yɩ yu-yoŋo tu.»

²⁴ Zan karabiǝ bam ma joori ba viiri. Zezi laan ma ta Zan taanɩ o brɩ nɔn-kɔgɔ kʋm o wɩ: «Abam dɛɛn na ve Zan te kagʋa kam wʋnɩ tɩn, á bʋŋɩ sɩ á wʋ́ na bɛɛ mʋ? Á ve sɩ á nii miu kʋlʋ viu na jɩgɩ kʋ zuuli tɩn mʋ na? Aye, kʋ daɩ kʋntʋ. ²⁵ Sɩ bɛɛ mʋ? Á ve sɩ á nii nɔɔnʋ wʋlʋ na zʋ gwar-ŋʋnnʋ tɩn mʋ na? Aye, kʋ daɩ kʋntʋ. Nɔɔna balʋ na zʋ gwar-ŋʋnnʋ yɩ ba ŋwɩa ywǝnǝ tɩn zʋʋrɩ sɔ-ŋʋnnʋ wʋnɩ mʋ, sɩ kʋ daɩ kagʋa wʋnɩ. ²⁶ Bɛɛ nan mʋ á ve sɩ á nii? Á ve sɩ á na Wɛ nijoŋnu mʋ na? Ɛɛn, kʋ yɩ kʋntʋ mʋ. Á nan na nɛ wʋlʋ tɩn tiini o dwe faŋa faŋa Wɛ nijoŋnǝ bam na yɩ te tɩn. ²⁷ Wɛ tɔnɔ kʋm nan maŋɩ kʋ ta wʋntʋ taanɩ kʋ wɩ:

‹Nii, amʋ Wɛ lagɩ a tʋŋɩ a tɩntʋŋnʋ mʋ,

sɩ o da nmʋ yigǝ o vu o kwɛ cwǝŋǝ kalʋ nmʋ na wʋ́ ba n tɔgɩ da tɩn.›

²⁸ A lagɩ a ta abam sɩ, nabiinǝ balʋ maama ba na maŋɩ ba lʋ tɩn wʋnɩ nɔɔn-nɔɔnʋ tǝrǝ o na dwe Zan na yɩ te tɩn. Kʋ daarɩ lele kʋntʋ, nɔn-nabwǝm wʋlʋ maama na zʋ Baŋa-Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ tɩn laan tu o dwe Zan.

²⁹ Nɔɔna bam maama dɩdaanɩ lampo-joŋnǝ bam dɛɛn dɩ na ni Zan taanɩ tɩn, ba ma sɛ sɩ Wɛ jɩgɩ cɩga dɩ ba na maŋɩ ba pa Zan miisi-ba na wʋnɩ tɩn ŋwaanɩ. ³⁰ Kʋ daarɩ Farizɩan * tiinǝ bam dɩ cullu karanyɩna tiinǝ bam dɛɛn wʋ sɛ sɩ Zan miisi-ba na wʋnɩ, yɩ ba vɩn Wɛ na bʋŋɩ kʋlʋ sɩ DƖ kɩ DƖ pa-ba tɩn.»

³¹ Zezi daa ma ta o wɩ: «Amʋ nan wʋ́ kɩ ta mʋ a maŋɩ zɩm nɔɔna bam kǝm na yɩ te tɩn? Ba nyɩ dɩ bɛɛ mʋ? ³² Zɩm nɔɔna bam nyɩ nɩnɛɛnɩ biǝ na je yaga kaporo nɩ ba kwɛɛrɩ te tɩn mʋ. Ba maa tɛ daanɩ ba wɩ:

‹Dɩ́ magɩ gullu mʋ sɩ á sa,

yɩ á wʋ sagɩ.

Dɩ́ ma daarɩ dɩ́ leeni luǝ le,

yɩ á yigǝ wʋ nywanɩ.›

³³ Zɩm nɔɔna bam dɩ yɩ kʋntʋ mʋ. Bɛŋwaanɩ, Zan na tu tɩn, o dɛɛn pɩɩnɩ o kana mʋ yɩ o kwǝri o ba nyɔ sana. Abam na nɛ-o tɩn, á maa jɩg-o á yáala sɩ kʋ yɩ cicirǝ mʋ tɔg-o. ³⁴ Kʋ daarɩ, amʋ Nabiin-bu * wʋm nan na tu tɩn, a wʋ vɔgɩ ni. Abam daa ta ma yáalɩ amʋ dɩ á wɩ, a yɩ nɔn-kolo mʋ, yɩ a yɩ sa-nyɔrʋ dɩ. Á daa ta maa wɩ, a yɩ lampo-joŋnǝ dɩ nɔn-balwaarʋ ciloŋ mʋ. ³⁵ Balʋ maama nan na tɔgɩ Wɛ cwǝŋǝ tɩn mʋ lwarɩ nɩ Wɛ jɩgɩ cɩga.»

Zezi na kɩ te Farizɩan tu Simɔn sɔŋɔ nɩ tɩn

³⁶ Farizɩan * tu dɩdʋa dɛɛn mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Simɔn. O ma bǝŋi Zezi sɩ o ba o vu o sɔŋɔ o di wʋdiu. Zezi ma vu o zʋ o sɔŋɔ kʋm o jǝni sɩ o di. ³⁷ Ka-cɩcwaka dɛɛn mʋ wʋ tɩʋ kʋm kʋntʋ nɩ. O ma lwarɩ sɩ Zezi wʋ Farizɩan tu wʋm sɔŋɔ nɩ o di wʋdiu. O ma kwe kunkwǝlǝ na su dɩ tralɩ nugǝ tɩn o ja vu Zezi te. ³⁸ O ma vu o zɩgɩ Zezi nɛ ni nɩ, yɩ o keerǝ. O yi-na maa lurǝ ba bugi Zezi nɛ. O ma tiiri o ma o yuuywe o guguni o yi-na bam Zezi nɛ nɩ, yɩ o kukwǝri Zezi nɛ sɩm. O ma daarɩ o pwǝri tralɩ nugǝ kam o ma turi o nɛ sɩm.

³⁹ Farizɩan tu wʋlʋ na bǝŋi Zezi o sɔŋɔ nɩ tɩn na nɛ kʋntʋ tɩn, o laan ma bʋŋɩ o wʋnɩ o wɩ: «Nɔɔnʋ wʋntʋ ya na yɩ Wɛ nijoŋnu, o ya wʋ́ lwarɩ kaanɩ wʋntʋ kǝm na yɩ te tɩn, yɩ o ya wʋ́ lwarɩ nɩ kaanɩ wʋlʋ na dwe-o tɩn yɩ ka-cɩcwaka mʋ.»

⁴⁰ Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Simɔn a lagɩ a bwe nmʋ woŋo.» O maa wɩ: «Karanyɩna, nan bwe.»

⁴¹ Zezi laan ma maŋɩ mɩmaŋa o wɩ: «Nɔɔna bale mʋ jɩnɩ sǝbu nɔɔnʋ tee nɩ, dɩdʋa jɩnɩ mʋrr-fiinnu, wʋdoŋ wʋm ma jɩnɩ mʋrr-tɩnu. ⁴² Ba maa warɩ ba ŋwɩ jɩnɩ dɩm, yɩ o yagɩ o ma cɛ ba maama. Kʋntʋ tɩn, bantʋ wʋnɩ wɔɔ mʋ wʋ́ ta so-o o dwe?»

⁴³ Simɔn ma lǝr-o o wɩ: «A bʋŋɩ sɩ wʋlʋ jɩnɩ na daga yɩ o yagɩ o ma cɛ-o tɩn mʋ wʋ́ taa so-o o dwe.»

Zezi maa wɩ: «N sɩɩnɩ n ta cɩga.»

⁴⁴ O laan ma pipiri kaanɩ wʋm seeni, yɩ o ta dɩ Simɔn o wɩ: «Nmʋ nɛ kaanɩ wʋntʋ na kɩ te tɩn na? A na tu a zʋ n sɔŋɔ kʋm tɩn, nmʋ wʋ pɛ-nɩ na sɩ a ma sɩn a nɛ. Kaanɩ wʋntʋ nan bugi a nɛ dɩdaanɩ o yi-na mʋ, yɩ o daarɩ o guguni-sɩ dɩdaanɩ o yuuywe. ⁴⁵ A na tu tɩn, nmʋ wʋ kukwǝri-nɩ sɩ kʋ brɩ nɩ n jeeri-nɩ lanyɩranɩ. Kaanɩ wʋntʋ nan kukwǝri a nɛ mʋ taan, kʋ na puli dɩ maŋa kam a na tu nmʋ sɔŋɔ tɩn. ⁴⁶ A na tu nmʋ te tɩn, nmʋ wʋ kɩ nugǝ a yuu nɩ sɩ kʋ pa-nɩ zulǝ. Kaanɩ wʋntʋ nan kwe tralɩ nugǝ mʋ o lo o ma turi a nɛ. ⁴⁷ Kʋntʋ ŋwaanɩ a lagɩ a ta nmʋ sɩ, o sono kamunu kʋm mʋ brɩ nɩ Wɛ yagɩ o lwarma yam zanzan DƖ ma cɛ-o. Kʋ daarɩ wʋlʋ Wɛ na yagɩ o lwarɩm fɩnfɩɩn DƖ ma cɛ-o tɩn jɩgɩ sono fɩnfɩɩn yɩranɩ mʋ.»

⁴⁸ Zezi laan ma daarɩ o ta dɩ kaanɩ wʋm o wɩ: «N lwarɩm dɩm ti.»

⁴⁹ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, nɔɔna balʋ dɩ na tɔgɩ ba wʋra tɩn ma ŋɔɔnɩ daanɩ ba wɩ: «Wʋntʋ nan brɩ o tɩtɩ nɩ o yɩ wɔɔ mʋ, yɩ o yagɩ nɔɔnʋ lwarɩm o ma cɛ-o?»

⁵⁰ O laan ma ta dɩ kaanɩ wʋm o wɩ: «Nmʋ na kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ tɩn mʋ pɛ n na vrɩm. Ve dɩ yazurǝ.»

8

Kaana badonnǝ na zǝni Zezi te tɩn

¹ Kʋntʋ kwaga nɩ, Zezi dɛɛn ma beeri o tʋlɩ tɩ-kamunnu dɩ tɩ-balwa bam maama, yɩ o tɔɔlɩ kwǝr-ywǝŋǝ kam o brɩ Wɛ na lagɩ DƖ di paarɩ tɩte nɔɔna tɩtarɩ nɩ tɩn. O karabiǝ fugǝ-bale bam dɩ dɛɛn maa tɔgɩ dɩd-o ba beerǝ. ² Kaana badonnǝ dɩ tɔgɩ ba wʋ o tee nɩ. Bantʋ yɩ balʋ ciciri dɩ yawɩɩrʋ dwi dwi dɛɛn na yaarɩ-ba yɩ Zezi pa ba na yazurǝ tɩn. Ba dɩdʋa yɩrɩ mʋ Mari wʋlʋ na nuŋi Magɩdala tɩn. Wʋntʋ mʋ Zezi ya zǝli ciciri sɩrpɛ yɩ sɩ nuŋi sɩ daar-o. ³ Wʋdoŋ yɩrɩ mʋ Zannɩ. Wʋntʋ mʋ yɩ Zuuza wʋlʋ na nii Erɔdɩ * sɔŋɔ baŋa nɩ tɩn kaanɩ. Wʋdoŋ dɩ yɩrɩ mʋ Suzaanɩ. Kaana zanzan dɩ tɔgɩ ba wʋra. Kaana bantʋ maama dɛɛn yǝni ba lɩ ba jɩjɩgɩrʋ ba ma zǝni Zezi dɩ o karabiǝ bam.

Nɔɔna na joŋi Wɛ taanɩ te tɩn

(Matiyu 13:1-23, Marɩkɩ 4:1-20)

⁴ Nɔɔna zanzan dɛɛn nuŋi tɩɩnɩ tǝri tǝri ba ba Zezi te. Kɔ-fɔrɔ na gilim-o kʋntʋ tɩn, o laan ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ-ba o wɩ:

⁵ «Valʋ dɛɛn mʋ wʋra. O ma zaŋɩ o vu o kara duum maŋa nɩ. O ma karɩ o dʋlɩ o wo-duuru tɩm kara kam wʋnɩ. Wo-duuru tɩdonnǝ ma tʋ cwǝŋǝ ni nɩ. Nɔɔna ma nɔna tɩ baŋa nɩ ba kɛa. Zunǝ ma na-tɩ ba twɛ ba di. ⁶ Tɩdaara ma tʋ kandwa jǝgǝ nɩ. Tɩ ma nuŋi yɩ tɩ kwaarɩ tɩ tɩ lɩla, tɩga kam na ba zurǝ tɩn ŋwaanɩ. ⁷ Tɩdaara ma tʋ sabarɩ jǝgǝ nɩ. Tɩ na puli tɩ zaŋɩ tɩn, sabarɩ sɩm ma tɔgɩ sɩ zaŋɩ sɩ li-tɩ sɩ gʋ. ⁸ Kʋ daarɩ tɩdaara ma tʋ tɩ-ywǝŋǝ jǝgǝ nɩ. Tɩ ma nuŋi tɩ kɩ biǝ lanyɩranɩ nɩnɛɛnɩ biǝ bi bi te.»

Zezi na tagɩ kʋntʋ o ti tɩn, o laan ma ta dɩ kwǝr-dɩa o wɩ: «Abam nan fɔgɩ á cǝgi a taanɩ dɩm lanyɩranɩ.»

⁹ Zezi karabiǝ bam laan ma bwe-o ba wɩ: «Mɩmaŋɩ dɩntʋ kuri mʋ bɛɛ?»

¹⁰ O ma lǝri-ba o wɩ: «Wɛ paarɩ dɩm kuri ya sǝgi mʋ. Kʋ nan na yɩ abam, Wɛ maŋɩ DƖ pa á lwarɩ DƖ paarɩ dɩm kuri na yɩ te tɩn. Kʋ na yɩ nɔɔna badaara, a yǝni a maŋɩ mɩmaŋa mʋ a brɩ-ba, sɩ

‹ba na niǝ, sɩ ba yɩ taa naɩ,

ba na cǝgǝ, sɩ ba yɩ taa ni kʋ kuri.›

¹¹ Mɩmaŋɩ dɩm kuri mʋ tɩntʋ: Wo-duuru tɩm brɩ Wɛ taanɩ dɩm na yɩ te tɩn mʋ. ¹² Cwǝŋǝ kam wo-duuru tɩm na tʋ da tɩn maa maŋɩ nɔɔna balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ sʋtaanɩ * laan ba dɩ lɩ-dɩ yɩ dɩ wʋ zʋ ba wʋbʋŋa tɩn mʋ. Dɩ kɩ kʋntʋ sɩ ba yɩ kɩ ba wʋ-dɩdʋa mʋ dɩ Wɛ, sɩ Wɛ yɩ vrɩ-ba lwarɩm wʋnɩ. ¹³ Kandwa yam jǝgǝ kam maa maŋɩ balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba joŋi-dɩ dɩ wʋpolo tɩn mʋ. Taanɩ dɩm ma wʋ tiini dɩ zʋ ba wʋbʋŋa, yɩ kʋ na kɩ fɩnfɩɩn, ba daa ba sɛa. Cam maŋa na yiǝ, baá da kwe ba yagɩ mʋ. ¹⁴ Sabarɩ sɩm jǝgǝ kam wo-duuru tɩm na tʋ da tɩn maa maŋɩ balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba zaŋɩ ba ta jɩgɩ liǝ dɩ ba ŋwɩa wǝǝnu, yɩ sǝbu-laga dɩ lʋgʋ baŋa ywǝǝni cɔgɩ ba wʋbʋŋa nɩ sabarɩ sɩm na ligi wo-duuru tɩm te tɩn. Bantʋ wʋbʋŋa daa bá bɩ dɩ Wɛ cwǝŋǝ kam tɔgɩm. ¹⁵ Tɩ-ywǝŋǝ jǝgǝ kam wo-duuru tɩm na tʋ da tɩn maa maŋɩ balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba joŋi-dɩ lanyɩranɩ ba kɩ ba bɩcarɩ nɩ tɩn mʋ. Bantʋ mʋ jɩgɩ wʋbʋŋ-ŋʋna, yɩ ba vɔ ba wʋ dɩ Wɛ cwǝŋǝ kam tɔgɩm. Wɛ taanɩ dɩm ma ja kuri dɩ pa-ba nɩ wo-duuru tɩlʋ na kɩ biǝ zanzan tɩn.»

Kanɩa mɩmaŋa

(Marɩkɩ 4:21-25)

¹⁶ Zezi daa ma ta o wɩ: «Nɔɔnʋ na jɩgɩ kanɩa, o bá sɛ sɩ o tarɩgɩ-ka o pu tɩtɔgɔ kuri nɩ, naa o zɩgɩ-ka gadogo kuri nɩ. Oó kwe-ka o palɩ wɛɛnɩ mʋ, sɩ ka taa jɩgɩ pooni ka paɩ balʋ na lagɩ ba zʋ digǝ kam wʋnɩ tɩn. ¹⁷ Kʋlʋ maama zɩm na sǝgi nɔɔna tee nɩ tɩn wʋ́ ba kwɩn. Kʋlʋ maama na pugi tɩn wʋ́ ba kʋ puri mʋ, sɩ nɔɔna lwarɩ kʋ kuri na yɩ te.

¹⁸ Kwaanɩ-na á pa á na ni kʋlʋ tɩn zʋ á wʋbʋŋa. Bɛŋwaanɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na maŋɩ o jɩgɩ woŋo tɩn, o ta wʋ́ joŋi kʋdoŋ o wǝli da, yɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na maŋɩ o ba jɩgɩ tɩn wʋ́ ba ga kʋlʋ fɩnfɩɩn o na bʋŋɩ sɩ o jɩgɩ tɩn.»

Zezi nu dɩ Zezi nyaana na yɩ balʋ tɩn

(Matiyu 12:46-50, Marɩkɩ 3:31-35)

¹⁹ Zezi nu dɩ o nyaana ma ba o te sɩ ba na-o. Ba ma warɩ ba yi o te, kɔgɔ kʋm na daga tɩn ŋwaanɩ. ²⁰ Nɔɔnʋ wʋdoŋ ma ta dɩ Zezi o wɩ: «N nu dɩ n nyaana mʋ tu ba zɩgɩ cicwǝŋǝ nɩ, yɩ ba lagɩ sɩ ba na-m.» ²¹ O ma lǝri-ba o wɩ: «Balʋ maama na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba sɛ-dɩ tɩn mʋ yɩ a nu dɩ a nyaana.»

Zezi na jɩgɩ dam vu-fɔrɔ baŋa nɩ te tɩn

(Matiyu 8:23-27, Marɩkɩ 4:35-41)

²² Dɛ dɩdwɩ Zezi dɩ o karabiǝ bam ma zʋ naboro. O ma ta dɩ ba o wɩ: «Pa-na dɩ́ bɛ nɩnɩʋ kʋm ni dɩdoŋ dɩm.» Ba ma sɩŋɩ ba yɛ ba maa kɛa. ²³ Ba na maa kɛ tɩn, Zezi ma tʋ dɔɔm nɩ. Vu-fɔrɔ ma da kʋ zaŋɩ nɩnɩʋ kʋm baŋa nɩ, kʋ magɩ boro kʋm kʋ pa kʋ wʋra kʋ miisǝ na bam kuri nɩ. Ba dɛɛn maa wʋ cam wʋnɩ ba lagɩ ba tɩ. ²⁴ Ba ma vu ba zaŋɩ Zezi dɔɔm nɩ, yɩ ba wɩ: «Dɩ́ Yuutu, zaŋɩ sɩ dɩ́ lagɩ dɩ́ li na dɩ́ tɩ.»

O laan ma zaŋɩ wɛɛnɩ. O ma bagɩ viu kʋm dɩ na bam sɩ tɩ yagɩ. Viu kʋm laan ma yagɩ, yɩ na bam dɩ maŋɩ da cɩmm. ²⁵ O ma bwe o karabiǝ bam o wɩ: «Bɛɛ mʋ yɩ á ba jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ?»

Fʋʋnɩ ma ja-ba, yɩ kʋ kɩ-ba yǝǝu. Ba ma bwe daanɩ ba wɩ: «Wʋntʋ yɩ wɔɔ mʋ, yɩ o ta wanɩ o bagɩ viu dɩdaanɩ na, yɩ tɩ sɛ o ni?»

Zezi na zǝli ciciri nɔɔnʋ yɩra nɩ te tɩn

(Matiyu 8:28-34, Marɩkɩ 5:1-20)

²⁶ Ba ma yɛ ba vu ba bɛ nɩnɩʋ kʋm. Ba ma yi Zeraaza tiinǝ na zʋʋrɩ mɛ tɩn. Nɩnɩʋ kʋm tigi je sɩm kʋntʋ dɩ Galile laŋa nɩ mʋ. ²⁷ Zezi ma nuŋi naboro kʋm wʋnɩ. Tɩʋ kʋm nɔɔnʋ dɩdʋa ma ba o jeer-o. Ciciri mʋ jɩg-o sɩ yaara. Kʋ tiini kʋ daanɩ o na wʋ zʋ kʋlʋkʋlʋ yɩ o ba zʋʋrɩ sɔŋɔ nɩ. O yǝni o tigi yibeelǝ je nɩ mʋ. ²⁸ O na nɛ Zezi tɩn, o ma sɩŋɩ o kaasɩ wɛwɛ. O ma vu o tʋ Zezi yigǝ nɩ, yɩ o kaasɩ dɩ kwǝr-dɩa o wɩ: «Zezi, Yuutu Baŋa-Wɛ Bu, nmʋ tu amʋ tee nɩ sɩ n kɩ bɛɛ mʋ? Popo, yɩ zaŋɩ n yaarɩ-nɩ.» ²⁹ O tagɩ kʋntʋ, bɛŋwaanɩ Zezi maŋɩ o pa cicirǝ kam ni sɩ ka nuŋi ka yagɩ nɔɔnʋ wʋm. Kʋ daanɩ cicirǝ kam na maŋɩ ka jɩg-o. Kʋntʋ mʋ paɩ ba yǝni ba kwe capʋnnʋ ba ma vɔ o jɩa dɩ o nɛ, sɩ ba taa yɩr-o. Ba na yǝni ba vɔ-o kʋntʋ, o yǝni o kɔ-tɩ mʋ. Cicirǝ kam laan ma zǝl-o ka pa o duri o vu kagʋa wʋ.

³⁰ Zezi laan ma bwe-o o wɩ: «N yɩrɩ mʋ bɛɛ?»

O ma lǝri o wɩ: «A yɩrɩ mʋ Kɔgɔ», bɛŋwaanɩ ciciri zanzan mʋ tɔg-o. ³¹ Ciciri sɩm ma loori Zezi, sɩ o yɩ zǝli-sɩ o pa sɩ zʋ curu goŋ-luŋu kʋm wʋ.

³² Tǝrǝ kɔgɔ zanzan dɛɛn ma wʋ je sɩm nɩ ba beeri piu yuu nɩ ba di. Ciciri sɩm ma loori Zezi, sɩ o pa-sɩ cwǝŋǝ sɩ sɩ vu sɩ zʋ tǝrǝ bam wʋ. O ma sɛ. ³³ Ciciri sɩm laan ma yagɩ nɔɔnʋ wʋm yɩra, yɩ sɩ vu sɩ zʋ tǝrǝ bam. Tǝrǝ bam maama ma duri ba tu ba tʋ nɩnɩʋ kʋm wʋnɩ ba li na ba tɩ.

³⁴ Nɔɔna balʋ ya na nii tǝrǝ bam baŋa nɩ tɩn na nɛ kʋntʋ tɩn, ba ma duri ba vu ba ta kʋlʋ na kɩ tɩn tɩʋ wʋnɩ dɩdaanɩ dɛ sɩm maama ba brɩ nɔɔna bam. ³⁵ Nɔɔna bam ma nuŋi ba vu sɩ ba nii kʋ na kɩ te tɩn. Ba ma vu ba yi Zezi te. Ba ma na nɔɔnʋ wʋlʋ cicirǝ kam na yag-o tɩn. O maa je Zezi tee nɩ dɩdaanɩ o swan joori ya ba, yɩ o zʋ gwaarʋ. Ba na nɛ-o kʋntʋ tɩn, fʋʋnɩ ma zʋ-ba. ³⁶ Balʋ yiǝ na nɛ kʋ maama tɩn ma ta ba brɩ nɔɔna bam kʋ na kɩ te yɩ ciciri sɩm nuŋi sɩ yagɩ nɔɔnʋ wʋm tɩn.

³⁷ Zeraaza tɩʋ kʋm dɩ kʋ nawurǝ yam maama nɔɔna bam ma loori Zezi sɩ o viiri, bɛŋwaanɩ fʋʋnɩ tiini dɩ jɩgɩ-ba. Zezi laan ma joori o vu o zʋ naboro kʋm sɩ o viiri.

³⁸ O na maa viiri tɩn, nɔɔnʋ wʋlʋ ciciri sɩm na yag-o tɩn ma loor-o sɩ o pa o da o vu. Zezi ma wʋ sɛ. ³⁹ O ma ta dɩ nɔɔnʋ wʋm o wɩ: «Joori n vu n sɔŋɔ tiinǝ te, sɩ n ta kʋlʋ Wɛ na kɩ DƖ pa nmʋ tɩn n brɩ-ba.»

Nɔɔnʋ wʋm ma vu o tʋlɩ tɩʋ kʋm maama wʋnɩ o tɔɔlɩ kʋlʋ maama Zezi na kɩ o pa-o tɩn.

Zezi na pɛ Zayirusi bukɔ dɩ kaanɩ wʋdoŋ na yazurǝ te tɩn

(Matiyu 9:18-26, Marɩkɩ 5:21-43)

⁴⁰ Zezi dɛɛn ma joori o bɛ nɩnɩʋ kʋm ni dɩdoŋ dɩm dɩdaanɩ kɔgɔ zanzan mʋ maŋɩ kʋ gilimi daanɩ kʋ cǝg-o. Ba na nɛ-o tɩn, ba ma jeer-o lanyɩranɩ. ^41-42 Nɔɔnʋ wʋdoŋ maa tɔgɩ o wʋra, o yɩrɩ mʋ Zayirusi. O yɩ Zwifǝ Wɛ-digǝ kam yigǝ tu. O ma vu Zezi te, o kuni doonǝ o yigǝ nɩ o loor-o o wɩ: «Popo, ba dɩbam sɔŋɔ n joŋi a bu n yagɩ, sɩ o wɔɛ o lagɩ o tɩ.» Mʋ o bu dɩdʋa yɩranɩ, o yɩ bɩsankana mʋ, o yi nɩ bɩna fugǝ-yale te. Zezi ma sɛ sɩ o vu.

O na maa kɛ tɩn, kɔgɔ kʋm tiini kʋ pɩɩn-o. ⁴³ Kaanɩ wʋdoŋ dɩ maa wʋra o na wɔɛ ka-wʋ taan bɩna fugǝ-yale. O ya kwe o jɩjɩgɩrʋ maama o pa liri tiinǝ sɩ ba soon-o, yɩ nɔɔnʋ dɩ dɩdʋa wʋ wanɩ o soon-o. ⁴⁴ O ma kɛ Zezi kwaga o vu o laarɩ o dwe o gɔrɔ kʋm ni. O na dwe-o kʋntʋ tɩn, jana bam ma kɔ bɩdwɩ baŋa nɩ.

⁴⁵ Zezi ma bwe o wɩ: «Wɔɔ mʋ dwe amʋ?» Ba maama ma fʋ ba wɩ, ba wʋ dwe-o. Pɩyɛɛrɩ dɩ balʋ na wʋ o tee nɩ tɩn ma ta ba wɩ: «Dɩ́ Yuutu, nmʋ wʋ nɛ nɔɔna bam na tiini ba daga yɩ ba pɩɩnɩ nmʋ te tɩn na?»

⁴⁶ Zezi ma lǝri o wɩ: «Kʋ yɩ nɔɔnʋ mʋ dwe-nɩ. Amʋ ye sɩ dam nuŋi a yɩra nɩ.» ⁴⁷ Kaanɩ wʋm ma lwarɩ sɩ o bá wanɩ o sǝgi dɩ kʋlʋ na kɩ tɩn. Fʋʋnɩ maa jɩg-o yɩ o yɩra saɩ. O ma vu o tʋ Zezi yigǝ nɩ. O ma ta dɩd-o kʋlʋ maama na pɛ o dwe-o kʋntʋ tɩn, dɩ o na nɛ yazurǝ bɩdwɩ baŋa nɩ te tɩn. Kɔgɔ kʋm maama ma ni o na tagɩ kʋlʋ tɩn. ⁴⁸ Zezi laan ma ta dɩd-o o wɩ: «A bukɔ, nmʋ na kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ te tɩn mʋ pɛ n na yazurǝ. Ve sɩ Wɛ wʋ́ wǝli-m.»

⁴⁹ Zezi ta na wʋra o ŋɔɔnɩ kʋntʋ tɩn, nɔɔnʋ wʋdoŋ ma nuŋi Zayirusi sɔŋɔ o ba o ta dɩd-o o wɩ: «N bukɔ wʋm tɩga. Daa yɩ ta n yaarɩ karanyɩna kam.» ⁵⁰ Zezi na ni kʋntʋ tɩn, o ma ta dɩ Zayirusi o wɩ: «Yɩ ta n fʋna. Za n weeni n kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ, sɩ oó na yazurǝ.»

⁵¹ Ba ma vu ba yi sɔŋɔ kʋm. Zezi ma zʋ. O ma wʋ sɛ sɩ nɔɔna da-o ba zʋ, kʋ na daɩ Pɩyɛɛrɩ dɩ Zan dɩ Zakɩ, dɩ bu wʋm nu dɩ o ko yɩranɩ. ⁵² Balʋ maama na maŋɩ ba wʋ sɔŋɔ kʋm wʋnɩ tɩn maa keerǝ ba coosǝ bɩsankana kam ŋwaanɩ. Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Á yɩ taá keerǝ, sɩ o wʋ tɩgɩ, o dɔ mʋ.»

⁵³ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba maama ma mwan-o, bɛŋwaanɩ ba ye nɩ bu wʋm sɩɩnɩ o tɩ mʋ. ⁵⁴ Zezi laan ma vu o ja bɩsankana kam jɩŋa, yɩ o ta dɩd-o o wɩ: «A bu, zaŋɩ wɛɛnɩ.» ⁵⁵ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, o ŋwɩa ma joori. O ma zaŋɩ wɛɛnɩ bɩdwɩ baŋa nɩ. Zezi ma ta dɩ ba sɩ ba kɩ wʋdiu ba pa bu wʋm sɩ o di. ⁵⁶ Kʋ ma sʋ bu wʋm nu dɩ o ko lanyɩranɩ. Zezi ma kaanɩ-ba o wɩ, ba yɩ zaŋɩ ba ta ba brɩ nɔɔn-nɔɔnʋ woŋo kʋlʋ na kɩ tɩn.

9

Zezi na tʋŋɩ o karabiǝ fugǝ-bale bam te tɩn

(Matiyu 10:5-15, Marɩkɩ 6:7-13)

¹ Zezi dɛɛn ma bǝŋi o karabiǝ fugǝ-bale bam sɩ ba la daanɩ jǝgǝ dɩdʋa. O ma pa-ba dam sɩ ba wanɩ ciciri maama ba zǝli nɔɔna yɩra nɩ, sɩ ba daarɩ ba pa nɔɔna na yazurǝ ba yawɩɩrʋ wʋnɩ. ² O ma tʋŋɩ-ba sɩ ba vu ba tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ kam ba brɩ DƖ na lagɩ DƖ di paarɩ tɩte nɔɔna tɩtarɩ nɩ tɩn, sɩ ba daarɩ ba pa yawɩɩna na yazurǝ. ³ O ma ta dɩ ba o wɩ: «Á na maa ve, á yɩ zaŋɩ á kwe kʋlʋkʋlʋ á wǝli da á ja vu. Á yɩ kwe nacǝgǝ naa tampɔgɔ naa wʋdiu naa sǝbu. Á yɩ kwe gwaarʋ tɩle tɩle á wǝli da. ⁴ Á na ve á zʋ sɔŋɔ kʋlʋ maama á pǝni da, sɩ á taá zʋʋrɩ dáanɩ sɩ kʋ ba kʋ yi á viirim mɩmaŋa. ⁵ Ba nan daa na wʋ sɛ sɩ ba jeeri abam lanyɩranɩ, sɩ á nuŋi tɩʋ kʋm kʋntʋ nɩ. Á na maa viirǝ, sɩ á pɩɩsɩ á nɛ fogo kʋm á yagɩ da, sɩ kʋ pa nɔɔna bam lwarɩ nɩ ba wʋ kɩ lanyɩranɩ.»

⁶ Zezi na tagɩ kʋntʋ dɩ ba o ti tɩn, ba laan ma nuŋi ba tʋlɩ tɩ-balɛ sɩm maama. Je sɩlʋ maama ba na ve tɩn, ba ma tɔɔlɩ Wɛ kwǝr-ywǝŋǝ kam, yɩ ba pa nɔɔna yawɩɩrʋ je.

Erɔdɩ bwɛ Zezi na yɩ wʋlʋ tɩn

(Matiyu 14:1-12, Marɩkɩ 6:14-29)

⁷ Galile Pɛ Erɔdɩ * dɛɛn ni kʋlʋ maama Zezi dɩ o karabiǝ bam na wʋra ba kɩ tɩn. Kʋ ma pa o wʋbʋŋa vugimi daanɩ, bɛŋwaanɩ nɔɔna badaara tɛ Zezi woŋo ba wɩ, Zan mʋ joori o bi o yagɩ tʋʋnɩ. ⁸ Babam maa tɛ ba wɩ, Wɛ nijoŋnu Eli * mʋ joori o ba lʋgʋ baŋa. Badonnǝ dɩ maa tɛ ba wɩ, kʋ yɩ faŋa faŋa Wɛ nijoŋnǝ bam dɩdʋa mʋ joori o bi. ⁹ Erɔdɩ ma ta o wɩ: «Kʋ nan na yɩ Zan, a maŋɩ a pa ba go o yuu. Nɔɔnʋ wʋntʋ nan yɩ nɔɔnʋ wɔɔ mʋ, yɩ o kɩ wo-kɩnkagɩla yalʋ maama a na ni ya ŋwa tɩn?» O maa tiini o kwaana, sɩ o na wʋlʋ na kɩ wǝǝnu tɩntʋ maama tɩn.

Zezi na pɛ kɔ-fɔrɔ di wʋdiu kʋ su te tɩn

(Matiyu 14:13-21, Marɩkɩ 6:30-44, Zan 6:1-14)

¹⁰ Zezi karabiǝ bam dɛɛn ma joori ba vu o te. Ba ma ta ba brɩ-o ba na kɩ kʋlʋ maama tɩn. O ma pa ba tɔgɩ dɩd-o ba vu jǝgǝ kadoŋ ba yɩranɩ, yɩ ba daarɩ nɔn-kɔgɔ kʋm. Jǝgǝ kam ba na ve tɩn batwarɩ dɩ tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Betisayida. ¹¹ Nɔn-kɔgɔ kʋm ma lwarɩ Zezi dɩ o karabiǝ bam na ve mɛ tɩn. Ba laan ma tɔgɩ ba kwaga. Ba ma vu ba yi Zezi te. O ma jeeri-ba lanyɩranɩ. O ma ŋɔɔnɩ o brɩ-ba Wɛ paarɩ dɩm na yɩ te tɩn, yɩ o daarɩ o pa balʋ maama na lagɩ yazurǝ tɩn na yazurǝ.

¹² Maŋa kalʋ wɛ na wʋra dɩ zʋʋrɩ tɩn, Zezi karabiǝ fugǝ-bale bam ma ba o te ba wɩ: «Pa nɔɔna bam vu sam wʋnɩ ba lagɩ wʋdiu ba di, dɩ pwǝgǝ je ba pǝni, bɛŋwaanɩ jǝgǝ kalʋ dɩbam na wʋra tɩn yɩ gaa wʋ mʋ. Wʋdiu tǝri yo.»

¹³ O ma lǝri-ba o wɩ: «Abam tɩtɩ mʋ wʋ́ pa-ba wʋdiu sɩ ba di.»

Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Dɩ́ jɩgɩ dɩpwa yanu dɩ kale sɩle má má mʋ, kʋ na daɩ sɩ dɩ́ vu dɩ́ yǝgi wʋdiu dɩ́ ja ba dɩ́ pa nɔn-kɔgɔ kʋntʋ maama.»

¹⁴ Kɔgɔ kʋm dɛɛn yɩ nɩnɛɛnɩ baara mʋrr-tɩnu mʋ (5.000), kʋ wǝli dɩ kaana dɩ biǝ dɩ. Zezi ma ta dɩ o karabiǝ bam o wɩ, ba pa nɔɔna bam pɔɔrɩ fiinnu fiinnu ba jǝni tɩga nɩ. ¹⁵ Ba ma kɩ kʋntʋ. Nɔɔna bam maama ma jǝni tɩga nɩ. ¹⁶ Zezi laan ma kwe dɩpwa yanu yam dɩ kale sɩle sɩm, yɩ o kwǝni o yuu wɛɛnɩ o kɩ Wɛ le tɩ ŋwaanɩ. O ma fɔ fɔ wʋdiiru tɩm o maŋɩ o pa o karabiǝ bam, sɩ ba ja vu ba pa nɔɔna bam. ¹⁷ Nɔɔna bam maama ma di ba su ba daarɩ. Ba na di ba daarɩ kʋlʋ tɩn, ba ma pɛ cicwǝǝru tɩlʋ na daarɩ tɩn ba su tɩtwarʋ fugǝ-tɩle.

Pɩyɛɛrɩ tagɩ sɩ Zezi yɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn mʋ

(Matiyu 16:13-21, Marɩkɩ 8:27-31)

¹⁸ Dɛ dɩdwɩ mʋ Zezi dɛɛn wʋra o warɩ Wɛ o yɩranɩ. O karabiǝ bam dɩ maa wʋ jǝgǝ kam kʋntʋ nɩ. O ma bwe-ba o wɩ: «Nɔɔna yǝni ba tɛ ba wɩ, amʋ yɩ wɔɔ mʋ?»

¹⁹ Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Badaara tɛ ba wɩ, nmʋ yɩ Zan wʋlʋ dɛɛn na miisi nɔɔna na wʋnɩ Wɛ ŋwaanɩ tɩn mʋ. Babam dɩ maa tɛ ba wɩ, nmʋ yɩ Wɛ nijoŋnu Eli * mʋ. Badonnǝ dɩ maa tɛ ba wɩ, nmʋ yɩ faŋa faŋa Wɛ nijoŋnǝ bam dɩdʋa mʋ n joori n bi n yagɩ tʋʋnɩ.»

²⁰ O laan ma bwe-ba o wɩ: «Kʋ nan na yɩ abam, á bʋŋɩ sɩ amʋ yɩ wɔɔ mʋ?»

Pɩyɛɛrɩ ma lǝr-o o wɩ: «Nmʋ yɩ Krisi * wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn mʋ.»

²¹ Zezi laan ma tiini o kaanɩ-ba, sɩ ba yɩ ta woŋo kʋntʋ ba brɩ nɔɔn-nɔɔnʋ. ²² O daa ma ta o wɩ: «Kʋ fɩn mʋ sɩ amʋ Nabiin-bu * wʋm na yaara zanzan. Zwifǝ nakwa bam dɩ ba kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ ba cullu karanyɩna tiinǝ bam mʋ wʋ́ culi amʋ. Baá gʋ-nɩ, yɩ a laan wʋ́ joori a bi da yatɔ dɛ nɩ.»

Dɩ́ na maŋɩ sɩ dɩ́ tɔgɩ Zezi te tɩn

(Matiyu 16:24-28, Marɩkɩ 6:34-9:1)

²³ Zezi laan ma ta dɩ nɔɔna bam maama o wɩ: «Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na lagɩ sɩ o taa tɔgɩ amʋ kwaga tɩn, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o vɩn o tɩtɩ wʋbʋŋa, sɩ o sɛ yaara dɛ maama, nɩ wʋlʋ na zɩŋɩ dagara o maa ve o tʋʋnɩ jǝgǝ te tɩn, sɩ o laan taa tɔgɩ-nɩ. ²⁴ Wʋlʋ maama nan na lagɩ sɩ o yɩrɩ o ŋwɩa tɩn, kʋntʋ tu wʋ́ ga-ka mʋ. Kʋ daarɩ, wʋlʋ maama na sɛ sɩ o ga o ŋwɩa amʋ ŋwaanɩ tɩn, kʋntʋ tu wʋ́ na ŋwɩa Wɛ tee nɩ. ²⁵ Nɔɔnʋ nan na nɛ lʋgʋ baŋa wǝǝnu tɩm maama, yɩ o laan na gɛ ŋwɩa Wɛ tee nɩ, kʋ jɩgɩ bɛɛ nyɔɔrɩ mʋ kʋ pa-o? ²⁶ Wʋlʋ maama na kwarɩ cavɩɩra amʋ ŋwaanɩ dɩ a taanɩ dɩm ŋwaanɩ tɩn, cavɩɩra wʋ́ ta jɩgɩ amʋ Nabiin-bu * wʋm kʋntʋ tu ŋwaanɩ, maŋa kam a na wʋ́ joori a ba lʋgʋ baŋa dɩ paarɩ-zulǝ, nɩ a Ko Wɛ dɩ DƖ malɛsɩ * sɩm na jɩgɩ paarɩ-zulǝ te tɩn. ²⁷ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nɔɔna balʋ zɩm na wʋ yo seeni tɩn badaara bá tɩ, yɩ baá na nɩ Wɛ paarɩ dɩm tu nɔɔna tɩtarɩ nɩ.»

Zezi yibiyǝ na lǝni te tɩn

(Matiyu 17:1-8, Marɩkɩ 9:2-8)

²⁸ Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, kʋ maŋɩ dɩ da nana na kɛ tɩn, o laan ma ja Pɩyɛɛrɩ dɩ Zan dɩ Zakɩ o vu o di piu yuu sɩ o warɩ Wɛ. ²⁹ Maŋa kam o na wʋra o warɩ Wɛ tɩn, o yibiyǝ ma lǝni. O gwaarʋ tɩm dɩ maa pɩɩrɩ parɩ parɩ, yɩ tɩ nyɩɩna. ^30-31 Nɔɔna bale ma da ba nuŋi ba yigǝ nɩ, ba na tiini ba jɩgɩ Wɛ paarɩ-zulǝ pooni lanyɩranɩ. Bantʋ yɩ Moyisi * dɩ Eli * mʋ. Ba ma zɩgɩ ba ŋɔɔnɩ dɩ Zezi. Ba maa wʋra ba tɛ o na wʋ́ vu o tɩ Zeruzalɛm nɩ, sɩ o ma ti kʋlʋ o na tu sɩ o tʋŋɩ tɩn. ³² Pɩyɛɛrɩ dɩ o donnǝ bam ma cɛ dɩ dɔɔnɩ. Ba laan na dɔ ba zaŋɩ tɩn, mʋ ba nɛ Zezi na jɩgɩ Wɛ paarɩ-zulǝ pooni kʋ gaalɩ te. Ba ma daarɩ ba na nɔɔna bale bam na zɩgɩ o tee nɩ. ³³ Maŋa kam nɔɔna bale bam na lagɩ ba viiri tɩn, Pɩyɛɛrɩ ma ta dɩ Zezi o wɩ: «Dɩ́ Yuutu, dɩ́ na wʋ yo seeni tɩn, kʋ tiini kʋ lana kʋ pa dɩbam. Nan pa dɩ́ pu vwǝ yatɔ yo seeni, sɩ nmʋ dɩ Moyisi dɩ Eli taa zʋʋrɩ da.» O dɛɛn garɩ o ŋɔɔnɩ mʋ, sɩ o yǝri kʋlʋ o na jɩgɩ o tɛ tɩn.

³⁴ O na wʋra o ŋɔɔnɩ kʋntʋ tɩn mʋ kunkwǝǝnu tu tɩ ba tɩ kwǝli-ba. Tɩ na kwǝli-ba tɩn, fʋʋnɩ ma ja Zezi karabiǝ bam lanyɩranɩ. ³⁵ Ba ma ni kwǝrǝ na ŋɔɔnɩ kunkwǝǝnu tɩm wʋnɩ ka wɩ: «Wʋntʋ mʋ yɩ amʋ Bu wʋm a na kuri tɩn. Á nan taá cǝgi o taanɩ lanyɩranɩ.»

³⁶ Kwǝrǝ kam na ŋɔɔnɩ ka ti tɩn, ba ma daa wʋ nɛ nɔɔn-nɔɔnʋ ba wǝli Zezi nɩ.

Da yam kʋntʋ ni nɩ ba ma cɩm, yɩ ba wʋ tagɩ kʋlʋ ba na nɛ tɩn ba brɩ nɔɔn-nɔɔnʋ.

Zezi na zǝli cicirǝ bu wʋdoŋ yɩra nɩ te tɩn

(Matiyu 17:14-21, Marɩkɩ 9:14-29)

³⁷ Tɩga na pʋʋrɩ tɩn, Zezi ma tu piu kʋm yuu nɩ dɩ o karabiǝ bam. Nɔn-kɔgɔ zanzan ma jeer-o. ³⁸ Nɔɔnʋ wʋdoŋ maa tɔgɩ o wʋ kɔgɔ kʋm wʋnɩ. O ma ta dɩ kwǝr-dɩa o wɩ: «Karanyɩna, popo, ba n nii a bu baŋa nɩ. Mʋ amʋ bu dɩdʋa, yɩ cicirǝ laan jɩg-o. ³⁹ Maŋa kam cicirǝ kam na yǝni ka zaŋ-o tɩn, o da o kaasɩ mʋ, yɩ o yɩra saɩ pɔgɩ pɔgɩ, yɩ lile-puŋǝ tɔgɩ o ni ka nuŋǝ. Ka ma tiini ka yaar-o maŋa maama, yɩ ka na yǝni ka zaŋ-o, ka ba nuŋi o yɩra nɩ mwalɩ mwalɩ. ⁴⁰ Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ a loori nmʋ karabiǝ bam sɩ ba zǝli-ka o yɩra nɩ, yɩ ba wʋ wanɩ.»

⁴¹ Zezi ma lǝri o wɩ: «Abam zɩm nɔɔna bam brɩ á ba jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ, yɩ á ba kɩ lanyɩranɩ. Amʋ wʋ́ daanɩ abam tɩtarɩ nɩ a kɩ wʋ-zuru dɩ abam sɩ kʋ taa ve maŋa kɔɔ?» O laan ma ta dɩ nɔɔnʋ wʋm o wɩ: «Ja n bu wʋm n ba.»

⁴² Bu wʋm na maa ve o te kʋntʋ tɩn, cicirǝ kam daa ta ma dʋl-o ka dɩ tɩga nɩ, yɩ ka paɩ o yɩra saɩ pɔgɩ pɔgɩ. Zezi ma bagɩ cicirǝ kam o pa ka yag-o. O ma pa bu wʋm na yazurǝ. O laan ma joori o kɩ-o o ko wʋm jɩŋa nɩ. ⁴³ Nɔɔna bam maama ma na Wɛ dam dɩm na gaalɩ te, yɩ kʋ sʋ-ba zanzan.

Zezi daa na ŋɔɔnɩ o tʋʋnɩ taanɩ te tɩn

(Matiyu 17:22-23, Marɩkɩ 9:30-32)

Nɔɔna maama dɛɛn yɩ yǝǝu dɩ kʋlʋ maama Zezi na kɩ tɩn. O laan ma ta dɩ o karabiǝ bam o wɩ: ⁴⁴ «Cǝgi-na taanɩ dɩlʋ a na lagɩ a ta dɩ abam tɩn, sɩ á joŋi-dɩ lanyɩranɩ. Baá ja amʋ Nabiin-bu * wʋm ba kɩ nɔɔna jɩŋa nɩ.» ⁴⁵ Ba ma wʋ ni o taanɩ dɩm kuri. Dɩ kuri dɩm sǝgi mʋ dɩ ba, yɩ ba wʋ wanɩ ba joŋi-dɩ. Ba ma kwarɩ sɩ ba bwe-o ba nii.

Wɔɔ mʋ yɩ nɔn-kamunu Wɛ tee nɩ?

(Matiyu 18:1-5, Marɩkɩ 9:33-40)

⁴⁶ Kantɔgɔ dɛɛn ma ba Zezi karabiǝ bam wʋ. Ba dɛɛn lagɩ sɩ ba lwarɩ, bantʋ wʋnɩ wɔɔ mʋ wʋ́ ta yɩ nɔn-kamunu o dwe ba maama. ⁴⁷ Zezi ma lwarɩ ba na jɩgɩ kʋlʋ ba wʋbʋŋa nɩ tɩn. O ma ja bu balaŋa o pa o zɩgɩ o tee nɩ. ⁴⁸ O laan ma ta dɩ ba o wɩ: «Wʋlʋ maama na nɩgɩ bu wʋntʋ doŋ amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn, kʋntʋ tu nɩgɩ amʋ mʋ. Wʋlʋ maama nan na nɩgɩ amʋ tɩn, kʋ yɩ o nɩgɩ Baŋa-Wɛ dɩlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn dɩ mʋ. Wʋlʋ nan na yɩ balaŋa abam maama wʋnɩ tɩn mʋ yɩ nɔn-kamunu cɩga cɩga.»

⁴⁹ Zan ma ta o wɩ: «Dɩ́ Yuutu, dɩ́ ya nɛ nɔɔnʋ na zǝli ciciri nɔɔna yɩra nɩ dɩ nmʋ yɩrɩ. O nan na daɩ dɩbam kɔgɔ kʋm wʋ nɔɔnʋ tɩn, dɩ́ ma kwaanɩ sɩ dɩ́ cɩ-o, sɩ o daa yɩ taa kɩ kʋntʋ.»

⁵⁰ Zezi ma lǝri o wɩ: «Á ya wʋ maŋɩ sɩ á cɩ-o. Wʋlʋ maama na ba culi abam tɩn yɩ abam nɔɔnʋ mʋ.»

Samari tɩʋ kʋdoŋ nɔɔna wʋ sɛ sɩ ba jeeri Zezi

⁵¹ Maŋa kam dɛɛn ma ba ka twɛ sɩ Wɛ kwe Zezi DƖ ja di DƖ sɔŋɔ. Zezi ma lɩ bʋŋa sɩ o yɔɔrɩ o kwe cwǝŋǝ o vu Zeruzalɛm. ⁵² O ma tʋŋɩ nɔɔna sɩ ba da o yigǝ ba vu. Ba ma vu ba yi Samari * tiinǝ tɩʋ kʋdoŋ, sɩ ba ti wǝǝnu maama yigǝ sɩ o laan ba. ⁵³ Tɩʋ kʋm nɔɔna bam ma wʋ sɛ sɩ ba jeer-o, ba na lwarɩ dɩ o maa ve Zeruzalɛm tɩn ŋwaanɩ. ⁵⁴ O karabiǝ bam bale Zakɩ dɩ Zan na ni kʋntʋ tɩn, ba ma ta ba wɩ: «Dɩ́ Yuutu, n lagɩ sɩ dɩ́ pa mini nuŋi wɛyuu nɩ dɩ ba dɩ cɔgɩ-ba na?»

⁵⁵ Zezi ma pipiri o nii-ba, yɩ o bagɩ-ba ((o wɩ: «Abam yǝri joro kʋlʋ na jɩgɩ abam tɩn. ⁵⁶ Amʋ Nabiin-bu * wʋm wʋ tu sɩ a cɔgɩ nɔɔna ŋwɩa, a tu sɩ a vrɩ-ba lwarɩm wʋnɩ mʋ.»)) Ba daa ma yɔɔrɩ tɩʋ kʋdoŋ ba vu.

Balʋ na lagɩ sɩ ba tɔgɩ Zezi tɩn na maŋɩ sɩ ba kɩ te tɩn

(Matiyu 8:19-22)

⁵⁷ Dɛ dɩdwɩ ba na wʋ cwǝŋǝ nɩ ba maa kɛ tɩn, nɔɔnʋ wʋdoŋ ma ta dɩ Zezi o wɩ: «Nmʋ na lagɩ n vu je sɩlʋ maama tɩn, aá da a vu.»

⁵⁸ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Kʋ na yɩ yirǝ, bantʋ jɩgɩ bɔɔna ba tigi da. Zunǝ dɩ jɩgɩ pwǝru ba tigi da. Kʋ daarɩ amʋ Nabiin-bu * wʋm ba jɩgɩ jǝgǝ sɩ a pǝni da a sin.»

⁵⁹ Zezi daa ma ta dɩ nɔɔnʋ wʋdoŋ o wɩ: «Zaŋɩ n ta n tɔgɩ-nɩ.» Nɔɔnʋ wʋm ma ta o wɩ: «A Yuutu, yagɩ sɩ a vu a kɩ a ko luǝ, sɩ a laan ba a tɔgɩ nmʋ.»

⁶⁰ Zezi ma lǝri o wɩ: «Nan yagɩ, sɩ balʋ na ba jɩgɩ ŋwɩa Wɛ tee nɩ tɩn taa kɩ ba lwi, sɩ nmʋ daarɩ n vu n tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ kam n brɩ DƖ na lagɩ DƖ di paarɩ tɩte nɔɔna tɩtarɩ nɩ tɩn.»

⁶¹ Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɩ ma ta dɩd-o o wɩ: «A Yuutu, aá ba a taa tɔgɩ nmʋ. Nan pa-nɩ cwǝŋǝ sɩ a vu a banɩ a sɔŋɔ tiinǝ, sɩ a laan joori a ba.»

⁶² Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Nɔɔnʋ wʋlʋ na jɩgɩ naan-vɔrɔ o maa vara yɩ o pipiri o nii o kwaga nɩ tɩn, kʋ brɩ sɩ kʋntʋ tu wʋbʋŋa pɔɔrɩ bɩle mʋ. Nɔɔnʋ wʋntʋ doŋ bá wanɩ Wɛ paarɩ dɩm tɩtʋŋa o tʋŋɩ.»

10

Zezi na tʋŋɩ o karabiǝ fusɩrpɛ (70) te tɩn

¹ Kʋntʋ kwaga nɩ dɩ́ Yuutu Zezi daa ta ma lɩ nɔɔna fusɩrpɛ (70), sɩ o tʋŋɩ-ba bale bale, sɩ ba da yigǝ ba vu mɛ maama o na lagɩ o vu tɩn. ² O na lagɩ o tʋŋɩ-ba kʋntʋ tɩn, mʋ o tagɩ dɩ ba o wɩ: «Kʋ nyɩ dɩ faa na kɩ lanyɩranɩ, yɩ tɩntʋŋna fɩnfɩɩn yɩranɩ mʋ wʋra sɩ ba kɩ-kʋ te tɩn. Nan loori-na faa kʋm tu, sɩ o tʋŋɩ nɔɔna zanzan, sɩ ba vu ba kɩ o faa kʋm ba pa-o.»

³ O ma daarɩ o wɩ: «Ve-na! A na tʋŋɩ abam je sɩm kʋntʋ nɩ tɩn, abam nyɩ dɩ pǝlbiǝ na maa ve sɩ ba gwaanɩ nywǝnkuri wʋnɩ te tɩn mʋ. ⁴ Á na maa ve, yɩ kwe-na sǝbiǝ gan-lɔgɔdɩ, nan yɩ kwe-na tampɔgɔ, naa á taá jɩgɩ natra á wǝli da. Yɩ zɩgɩ-na cwǝŋǝ nɩ á daanɩ nɔɔn-nɔɔnʋ pwǝgǝ. ⁵ Á nan na yi sɔŋɔ kʋlʋ maama á na lagɩ á zʋ tɩn, sɩ á ta dɩ sɔŋɔ kʋm tiinǝ nɩ: ‹Wɛ wʋ́ pa abam yazurǝ.› ⁶ Nɔɔnʋ na wʋra yɩ o soe wʋ-zuru, á yazurǝ yam wʋ́ ta wʋra dɩd-o. Wʋ-zuru-nyɩm nan na tǝrǝ, á yazurǝ yam wʋ́ joori ya ba á tɩtɩ te mʋ. ⁷ Taá zʋʋrɩ-na sɔŋɔ kʋm kʋntʋ wʋnɩ. Wʋdiu kʋlʋ maama ba na kɩ ba pa abam tɩn, sɩ á taá di kʋntʋ. Tɩntʋŋnʋ maŋɩ sɩ o taa joŋi o ŋwɩɩrʋ mʋ. Á yɩ zaŋɩ á tʋlɩ sam dɩdonnǝ. Á taá zʋʋrɩ dáanɩ, sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ á na wʋ́ ba á viiri tɩn. ⁸ Á na zʋ tɩʋ kʋlʋ maama, yɩ ba na jeeri abam lanyɩranɩ, sɩ á taá di wʋdiu kʋlʋ maama ba na kɩ ba pa abam tɩn, ⁹ sɩ á pa yawɩɩna na yazurǝ, á daarɩ á ta dɩ ba nɩ: ‹Maŋa twɛ sɩ Baŋa-Wɛ di paarɩ á tɩtarɩ nɩ.› ¹⁰ Kʋ daarɩ, á na zʋ tɩʋ kʋlʋ maama yɩ ba na wʋ sɛ sɩ ba jeeri abam, sɩ á nuŋi tɩʋ kʋm cwe wʋnɩ á ta dɩ ba nɩ: ¹¹ ‹Abam tɩʋ kʋm fogo na taagɩ dɩbam nɛ sɩm tɩn, nii-na dɩ́ pɩɩsɩ-kʋ dɩ́ joori dɩ́ yagɩ da, sɩ kʋ brɩ nɩ abam wʋ kɩ lanyɩranɩ. Nan taá ye-na sɩ maŋa twɛ sɩ Baŋa-Wɛ di paarɩ nɔɔna tɩtarɩ nɩ.› ¹² A nan lagɩ a ta abam sɩ, Wɛ sarɩya dɛ dɩm na yiǝ, Sodɔm * tiinǝ bá tiini ba na lɛɛrʋ nɩ tɩʋ kʋntʋ tiinǝ na wʋ́ na lɛɛrʋ te tɩn.

¹³ Abam Korazin tiinǝ, á wʋ́ na lɛɛrʋ! Kʋ wǝli dɩ abam Betisayida tiinǝ dɩ wʋ́ na lɛɛrʋ! Bɛŋwaanɩ, wo-kɩnkagɩla yalʋ maama a na kɩ abam tee nɩ tɩn, yadonnǝ ya na kɩ Tiiri dɩ Sidɔn tiinǝ tee nɩ, bantʋ ya wʋ́ kɩ lɩla ba lǝni ba wʋrʋ ba yagɩ kǝm-balwaarʋ, yɩ ba ya wʋ́ zʋ gwar-zɩnzwara ba lo puru ba yuu nɩ, sɩ kʋ brɩ nɩ ba wʋrʋ tiini tɩ cɔgɩ zanzan. ¹⁴ Wɛ sarɩya dɛ dɩm na yiǝ, Tiiri dɩ Sidɔn tiinǝ bá tiini ba na lɛɛrʋ nɩ abam na wʋ́ na lɛɛrʋ te tɩn.

¹⁵ Abam Kapɛrnawum tiinǝ, á ga bʋŋɩ nɩ Wɛ lagɩ DƖ zǝŋi abam wɛyuu nɩ mʋ na? Aye. Abam nan lagɩ á tʋ tɩga nɩ mʋ á tu á kwaarɩ curu.»

¹⁶ Zezi daa ma ta dɩ o karabiǝ bam o wɩ: «Wʋlʋ maama na joŋi abam taanɩ tɩn, kʋntʋ tu joŋi amʋ taanɩ mʋ. Wʋlʋ maama nan na wʋ joŋi abam taanɩ tɩn, kʋ tu wʋ joŋi amʋ taanɩ mʋ. Wʋlʋ maama na wʋ joŋi amʋ taanɩ tɩn wʋ joŋi Baŋa-Wɛ dɩlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn taanɩ mʋ.»

(Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, o laan ma tʋŋɩ-ba yɩ ba vu.)

¹⁷ Kʋ na kɩ fɩɩn tɩn nɔɔna fusɩrpɛ bam ma joori ba ba Zezi te dɩ wʋpolo. Ba ma ta dɩd-o ba wɩ: «Dɩ́ Yuutu, ciciri tɩtɩ dɩ dɛ nmʋ yɩrɩ kɔrɔ ŋwaanɩ sɩ sɛ dɩbam ni.»

¹⁸ O ma lǝri-ba o wɩ: «A nɛ sʋtaanɩ * na zɩgɩ wɛyuu nɩ dɩ tʋ tɩga nɩ, nɩ dʋa na pɩpɩla ka baga ka tu ka kwaarɩ tɩga te tɩn. ¹⁹ Nii-na, a pɛ abam dam sɩ á nɔ bɩsankwɩ dɩ nwaanʋ baŋa nɩ, sɩ á wanɩ sʋtaanɩ dɩ dɩ dam maama, yɩ tɩ tɩlʋtɩlʋ bá wanɩ abam woŋo tɩ kɩ. ²⁰ Á nan yɩ kɩ wʋpolo dɩ ciciri na sɛ abam ni tɩn ŋwaanɩ. Nan za á kɩ-na wʋpolo dɩ á yɩra na pʋpʋnɩ Wɛ-sɔŋɔ ŋwɩa tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn ŋwaanɩ.»

Zezi na kɩ wʋpolo te tɩn

(Matiyu 11:25-27, 13:16-17)

²¹ Maŋa kam kʋntʋ nɩ, Wɛ Joro * kʋm dɛɛn pɛ Zezi na wʋpolo lanyɩranɩ. O laan ma kɩ o Ko Baŋa-Wɛ le o wɩ: «A Ko, nmʋ yɩ wʋlʋ na te wɛyuu dɩ tɩga baŋa maama tɩn. Nmʋ nan mʋ pɛ n cɩga kam sǝgi swan tiinǝ dɩ yiyiu tiinǝ tee nɩ, yɩ n daarɩ n pa balʋ na nyɩ dɩ bu-balɛ te tɩn lwarɩ ka kuri. A Ko, a kɩ nmʋ le. Nmʋ na kɩ kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ n wʋbʋŋa na lagɩ kʋlʋ tɩn ŋwaanɩ mʋ.»

²² «A Ko nan pɛ-nɩ dam wǝǝnu maama baŋa nɩ. Nɔɔn-nɔɔnʋ bá wanɩ o lwarɩ Wɛ Bu wʋm na yɩ wʋlʋ, kʋ na daɩ o Ko yɩranɩ. Nɔɔn-nɔɔnʋ dɩ nan bá wanɩ o lwarɩ a Ko Wɛ na yɩ wʋlʋ, kʋ na daɩ amʋ wʋlʋ na yɩ DƖ Bu wʋm tɩn yɩranɩ, kʋ wǝli dɩ amʋ na lagɩ sɩ a pa nɔɔnʋ wʋlʋ maama lwarɩ DƖ na yɩ wʋlʋ tɩn.»

²³ O laan ma pipiri o nii o karabiǝ bam seeni, yɩ o ŋɔɔnɩ dɩ bantʋ ba yɩranɩ o wɩ: «Á jɩgɩ yu-yoŋo dɩ á yiǝ na naɩ wo-kamunnu tɩlʋ tɩn. ²⁴ Lwarɩ-na sɩ, faŋa faŋa Wɛ nijoŋnǝ zanzan dɩ pwa zanzan dɛɛn jɩgɩ tɩɩna sɩ ba ya na kʋlʋ maama abam na naɩ lele tɩn, yɩ ba wʋ wanɩ ba na. Ba dɛɛn jɩgɩ tɩɩna sɩ ba ya ni Wɛ taanɩ dɩlʋ abam na ni tɩn, yɩ ba wʋ wanɩ ba ni-dɩ.»

‹Wɔɔ mʋ yɩ a doŋ?› mɩmaŋa

²⁵ Wɛ cullu karanyɩna dɩdʋa dɛɛn tu Zezi te, sɩ o maŋ-o o nii o swan na yɩ te tɩn. O ma zaŋɩ o bwe-o o wɩ: «Karanyɩna, amʋ nan wʋ́ kɩ ta mʋ sɩ a joŋi ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn Wɛ tee nɩ?»

²⁶ Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Bɛɛ mʋ pʋpʋnɩ Wɛ cullu tɔnɔ kʋm wʋnɩ? Bɛɛ mʋ n yǝni n karɩmɩ da?»

²⁷ Nɔɔnʋ wʋm ma lǝri o wɩ: «Kʋ pʋpʋnɩ kʋ wɩ, ta n soe n Yuutu Baŋa-Wɛ dɩ n bɩcarɩ maama, dɩ n wʋ maama, dɩ n dam maama, dɩ n wʋbʋŋa maama, sɩ n kwǝri n ta n soe n doŋ nɩ n tɩtɩ te.»

²⁸ Zezi ma lǝri o wɩ: «N tagɩ cɩga. Nan ta n kɩ kʋntʋ, sɩ nń na ŋwɩa Wɛ tee nɩ.»

²⁹ Nɔɔnʋ wʋm ma lagɩ sɩ o pa o tɩtɩ bʋra. O ma daa bwe Zezi o wɩ: «Amʋ doŋ mʋ wɔɔ?»

³⁰ Zezi dɛɛn ma maŋɩ mɩmaŋa o ma lǝr-o o wɩ:

«Nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ zɩgɩ Zeruzalɛm nɩ o nuŋi o maa ve tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Zeriko. O ma vu o maŋɩ dɩ nɔn-vɩrna. Nɔn-vɩrna bam ma zi-o ba vrɩ o gwaarʋ dɩ o wǝǝnu maama. Ba ma mag-o ba bǝri, yɩ ba daarɩ ba duri ba viiri. ³¹ O na tigi da kʋntʋ tɩn, Wɛ kaanɩm tu dɩdʋa dɩ ya wʋ cwǝŋǝ kam kʋntʋ nɩ o maa ve. O na maa ve tɩn, o ma na nɔɔnʋ wʋm na tigi o yigǝ nɩ. O ma ywǝri o tɔgɩ daa o kɛ. ³² Wɛ-digǝ tɩntʋŋnʋ wʋlʋ na yɩ Leviti * tu tɩn dɩ maa tɔgɩ da o maa kɛa. O na yi jǝgǝ kam tɩn, o ma na nɔɔnʋ wʋm na tigǝ. O dɩ daa ma ywǝri o tɔgɩ daa o kɛ. ³³ Samari * tu wʋdoŋ dɩ dɛɛn maa wʋ bǝrǝ nɩ. O ma vu o yi nɔɔnʋ wʋm na tigi mɛ tɩn. O na nɛ-o tɩn, o ŋwaŋa ma zʋ-o. ³⁴ O ma vu o te. O ma kwe nugǝ dɩ sana o ma zarɩ o fufwǝlǝ yam, yɩ o daarɩ o vɔ-ya. O laan ma kwe-o o daŋɩ o tɩtɩ bɩnaga baŋa nɩ o ja vu nɔɔnʋ wʋdoŋ vǝrǝ-digǝ. Ba na yi da tɩn, o maa jɩg-o o nii lanyɩranɩ. ³⁵ Tɩga na pʋʋrɩ tɩn, Samari tu wʋm ma zaŋɩ sɩ o kɛ. O ma lɩ sǝbu-dala yale o pa wʋlʋ na te vǝrǝ-digǝ kam tɩn. O ma ta dɩd-o o wɩ: ‹Ta n nii nɔɔnʋ wʋm baŋa nɩ n pa-nɩ. Sǝbu kʋm na wʋ yi, maŋa kalʋ a na wʋ́ joori a ba tɩn, aá ŋwɩ kʋlʋ maama n na wʋ́ kɩ n wǝli da tɩn.› »

³⁶ Zezi laan ma bwe-o o wɩ: «Kʋntʋ tɩn, bantʋ batɔ wʋnɩ, wɔɔ mʋ yɩ nɔɔnʋ wʋlʋ nɔn-vɩrna bam na vrɩ tɩn doŋ cɩga cɩga?»

³⁷ Karanyɩna kam ma lǝri o wɩ: «Wʋlʋ wʋm na jaanɩ o ŋwaŋa tɩn.»

Zezi laan ma ta dɩd-o o wɩ: «Nan ve sɩ n dɩ ta n kɩ kʋntʋ.»

Zezi wʋ Marɩtɩ dɩ Mari-ba sɔŋɔ nɩ

³⁸ Zezi dɩ o karabiǝ bam daa maa wʋ cwǝŋǝ nɩ ba veǝ. O ma vu o yi tɩʋ kʋdoŋ. Kaanɩ wʋdoŋ maa wʋra, o yɩrɩ mʋ Marɩtɩ. O ma jeeri Zezi lanyɩranɩ ba sɔŋɔ nɩ. ³⁹ Marɩtɩ nyaanɩ dɩ maa wʋra, o yɩrɩ mʋ Mari. O ma jǝni tɩga nɩ Zezi tee nɩ, yɩ o cǝgi o taanɩ dɩm maama. ⁴⁰ Mari na je kʋntʋ tɩn, Marɩtɩ ma tiini o cɛ tɩtʋŋa nɩ yɩ o liǝ. O ma vu Zezi te o wɩ: «A Yuutu, nii amʋ na zɩgɩ a tʋŋa a yɩranɩ, yɩ a nyaanɩ wʋm cɩm. Nmʋ yigǝ tǝrǝ na? Ta dɩd-o sɩ o zaŋɩ o wǝli-nɩ.»

⁴¹ Dɩ́ Yuutu Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Marɩtɩ, Marɩtɩ, nmʋ na li zanzan tɩn mʋ jɩgɩ-m kʋ yaara. ⁴² Woŋo kʋdoŋ yɩranɩ mʋ daarɩ. Mari mʋ lɩ kʋlʋ na lana tɩn sɩ o kɩ, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ bá wanɩ o cɩ-kʋ.»

11

Zezi na brɩ o karabiǝ Wɛ-loro te tɩn

(Matiyu 6:9-13, 7:7-11)

¹ Dɛ dɩdwɩ mʋ Zezi dɛɛn ve jǝgǝ kadoŋ sɩ o warɩ Wɛ. O na warɩ Wɛ o ti tɩn, o karabiǝ bam dɩdʋa ma ta dɩd-o o wɩ: «Dɩ́ Yuutu, brɩ dɩbam dɩ́ na wʋ́ ta warɩ Wɛ te tɩn, nɩ Zan dɩ na brɩ o karabiǝ bam sɩ ba taa warɩ Wɛ te tɩn.»

² Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Abam na lagɩ á warɩ Wɛ, sɩ á taá warɩ tɩntʋ doŋ:

‹Dɩbam Ko,

sɩ nmʋ yɩrɩ na tiǝ dɩ zulǝ,

sɩ n paarɩ ba.

³ Ta n pa dɩbam wʋdiu dɛ maama sɩ kʋ maŋɩ dɩbam.

⁴ Yagɩ dɩ́ lwarɩm n ma n cɛ dɩbam,

nɩ dɩbam dɩ na yagɩ dɩ́ cɛ balʋ na kɩ dɩbam lwarɩm tɩn.

Yɩ pa dɩ́ na maŋɩm dɩlʋ na wʋ́ pa dɩ́ tʋ tɩn.› »

⁵ Zezi daa ma ta dɩ o karabiǝ bam o wɩ: «Wɛ-loro nyɩ dɩ nmʋ na jɩgɩ n ciloŋ yɩ n zaŋɩ n vu o te tɩtɩɩ kʋrʋ nɩ n ta dɩd-o n wɩ: ‹A ciloŋ, popo a loori-m sɩ n pa-nɩ dɩpwa yatɔ, ⁶ sɩ vǝru mʋ nuŋi yigǝ yigǝ o ba a te, yɩ a ba jɩgɩ kʋlʋkʋlʋ sɩ a pa-o sɩ o di.›

⁷ Nmʋ ciloŋ wʋm maa zɩgɩ digǝ kam wʋnɩ o ta dɩ nmʋ o wɩ: ‹Yɩ ta n jɩgɩ-nɩ n yaara, sɩ mancoŋo pɩ yɩ amʋ dɩ a biǝ maama nan tigi dɩ́ dɔ mʋ. A bá wanɩ a zaŋɩ a wǝli-m.›

⁸ N ciloŋ wʋm wʋ́ wanɩ o ta kʋntʋ doŋ na? A nan lagɩ a ta abam sɩ, o ya zɩ wʋ zaŋɩ o pa nmʋ wʋdiu kʋm á ciloŋo kʋm ŋwaanɩ dɩ, nmʋ na zɩgɩ da taan n loor-o dɩ baarɩ tɩn, o laan wʋ́ sɛ o zaŋɩ o pa-m kʋlʋ maama n na lagɩ tɩn.

⁹ A nan lagɩ a ta abam sɩ á loori-na Wɛ, sɩ DƖ wʋ́ pa abam kʋlʋ á na lagɩ tɩn. Beeri-na kʋlʋ á na lagɩ tɩn, sɩ á wʋ́ na. Magɩ-na boro, sɩ baá pʋrɩ ba pa abam. ¹⁰ Bɛŋwaanɩ wʋlʋ maama na loori Wɛ sɩ DƖ pa-o woŋo tɩn wʋ́ joŋi. Wʋlʋ maama na beeri woŋo Wɛ tee nɩ tɩn wʋ́ na-kʋ. Baá pʋrɩ ba pa wʋlʋ maama na magɩ boro tɩn.

¹¹ Abam wʋlʋ na jɩgɩ bu yɩ o na loori-m kalǝŋǝ, nmʋ wʋ́ sɛ n pa-o bɩsankwɩa na? ¹² O na loori cɩcarɩ, nń sɛ n kwe nɔŋɔ n pa-o na? ¹³ Aye. Abam wʋrʋ na ba lana yɩ á ta ye sɩ á pa á biǝ wo-laarʋ tɩlʋ ba na lagɩ tɩn, dɩ́ Ko Wɛ dɩlʋ na wʋ wɛyuu nɩ yɩ DƖ lana DƖ dwe abam tɩn bá pa nɔɔna balʋ na loori-DƖ DƖ Joro * kʋm tɩn na?»

Wɔɔ dam mʋ Zezi maɩ o zǝli sʋtaana?

(Matiyu 12:22-30, Marɩkɩ 3:22-27)

¹⁴ Dɛ dɩdʋa mʋ Zezi dɛɛn zǝli cicirǝ nɔɔnʋ wʋdoŋ yɩra nɩ. Cicirǝ kam ya pɛ nɔɔnʋ wʋm ji mɩmaa mʋ. Ka na yagɩ o yɩra tɩn, o laan maa ŋɔɔna. Kʋ ma sʋ nɔn-kɔgɔ kʋm lanyɩranɩ. ¹⁵ Nɔɔna badaara na nɛ tɩn ba maa wɩ: «O na waɩ o zǝli sʋtaana tɩn, kʋ yɩ sʋtaana-pɛ Belizebuli dam ŋwaanɩ mʋ.»

¹⁶ Ba badaara maa kwaanɩ sɩ ba maŋɩ o dam dɩm ba nii, yɩ ba wɩ, o maŋɩ sɩ o kɩ wo-kɩnkagɩlɩ dɩlʋ na wʋ́ brɩ-ba nɩ o dam dɩm sɩɩnɩ dɩ nuŋi Wɛ te tɩn mʋ.

¹⁷ Zezi ma lwarɩ ba wʋbʋŋa na yɩ te tɩn. O ma ta dɩ ba o wɩ: «Tɩʋ kʋlʋ paarɩ na pɔɔrɩ kuni bɩle yɩ ba jɩgɩ daanɩ tɩn, kʋ bá daanɩ kʋ cɔgɩ. Kampwara na zʋ sɔŋɔ kʋlʋ wʋ tɩn, kʋʋ́ tʋ mʋ. ¹⁸ Sʋtaana-pɛ dam dɩm na sɩɩnɩ dɩ pɔɔrɩ bɩle, dɩ paarɩ dɩm bá daanɩ dɩ cɔgɩ. Abam na tɛ á wɩ, kʋ yɩ Belizebuli dam ŋwaanɩ mʋ a waɩ a zǝli sʋtaana tɩn, mʋ pɛ a ta kʋntʋ doŋ. ¹⁹ Kʋ na sɩɩnɩ kʋ yɩ amʋ jɩgɩ Belizebuli dam mʋ a maa zǝli sʋtaana, abam nɔɔna bam dɩ nan maɩ dam dɩm kʋntʋ mʋ ba maa zǝli-ya na? Abam tɩtɩ nɔɔna bam na kɩ te tɩn mʋ brɩ sɩ cɩga tǝri á tee nɩ. ²⁰ Kʋ nan yɩ Wɛ tɩtɩ dam mʋ a maɩ a zǝli sʋtaana. Kʋ maa brɩ nɩ Wɛ maŋɩ DƖ ba abam te DƖ di paarɩ nɔɔna tɩtarɩ nɩ.

²¹ Sʋtaana-pɛ nan nyɩ dɩ nɔn-dɩdɛɛrʋ na jɩgɩ taŋa dɩ cɩna o maa yɩrɩ o sɔŋɔ te tɩn. O na yɩrɩ-kʋ tɩn, o jɩjɩgɩrʋ tɩm bá je. ²² Nɔɔnʋ wʋdoŋ nan na tuǝ, yɩ o dam na dwe nɔn-dɩdɛɛrʋ wʋm, kʋntʋ tu wʋ́ wanɩ nɔn-dɩdɛɛrʋ wʋm. O laan wʋ́ vrɩ o taŋa dɩ o cɩna yalʋ o na tɩɩgɩ tɩn maama. O daarɩ o kwalɩmɩ o jɩjɩgɩrʋ tɩm maama o maŋɩ o pa nɔɔna.

²³ Nɔɔnʋ wʋlʋ maama nan na daɩ a nɔɔnʋ tɩn yɩ a dʋm mʋ. Nɔɔnʋ wʋlʋ maama nan na ba tɔgɩ o laɩ a nɔɔna o kɩ jǝgǝ dɩdʋa tɩn, o jagɩ-ba mʋ.»

Zezi na ŋɔɔnɩ o brɩ cicirǝ na joori ka ba nɔɔnʋ tee nɩ te tɩn

(Matiyu 12:43-45)

²⁴ «Cicirǝ na nuŋi nɔɔnʋ yɩra nɩ, ka laan wʋ́ vu ka beeri kapwǝrǝ yigǝ mʋ, sɩ ka lagɩ je ka sin da. Ka nan na beeri ka ga, ka laan wʋ́ ta ka wɩ: ‹Aá joori a vu a na nuŋi mɛ tɩn mʋ, a taa wʋra.› ²⁵ Ka na joori ka vu nɔɔnʋ wʋm te yɩ ka na sɩ jǝgǝ kam fɔgɩ ka kwɛ lanyɩranɩ, ²⁶ ka laan wʋ́ joori ka vu ka lagɩ ciciri sɩrpɛ sɩlʋ na tiini sɩ yɩ balwaarʋ sɩ dwe ka tɩtɩ tɩn. Sɩ ma tɔgɩ daanɩ sɩ vu sɩ zʋʋrɩ da. Kʋntʋ, nɔɔnʋ wʋm laan wʋ́ tiini o na cam kʋ dwǝni faŋa.»

Balʋ na sɛ Wɛ taanɩ tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo

²⁷ Zezi na zɩgɩ o ŋɔɔnɩ kʋntʋ tɩn, kaanɩ wʋdoŋ tɔgɩ o wʋ kɔgɔ kʋm wʋnɩ, o ma ta dɩ kwǝr-dɩa o wɩ: «Kaanɩ wʋlʋ na lʋgɩ-m yɩ n ŋɔgɩ o yɩlɩ tɩn mʋ yɩ yu-yoŋo tu.»

²⁸ Zezi ma lǝri o wɩ: «Balʋ na ni Wɛ kwǝrǝ yɩ ba sɛ tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo ba dwe dɩdɩ.»

Balʋ na vɩn Wɛ cɩga kam tɩn wʋ́ na bʋra na?

(Matiyu 12:38-42)

²⁹ Nɔn-kɔgɔ kʋm ma tiini kʋ pɩɩnɩ daanɩ. Zezi daa ma ta o wɩ: «Zɩm nɔɔna yɩ nɔn-balwaarʋ mʋ. Ba lagɩ sɩ a kɩ wo-kɩnkagɩlɩ mʋ a brɩ-ba, sɩ kʋ taa yɩ maana kʋ pa-ba. Ba nan bá na, kʋ na daɩ wo-kɩnkagɩlɩ dɩlʋ na maŋɩ dɩ kɩ Wɛ nijoŋnu Zonasɩ * tee nɩ faŋa faŋa tɩn. ³⁰ Wʋntʋ dɛɛn brɩ Wɛ dam Niniivi tiinǝ tee nɩ, sɩ kʋ taa yɩ maana kʋ pa-ba. Amʋ Nabiin-bu * wʋm dɩ wʋ́ ji maana zɩm nɔɔna bam ŋwaanɩ, nɩ kʋ dɛɛn na kɩ Zonasɩ te tɩn. ³¹ Wɛ sarɩya dɛ dɩm na yiǝ, pa-kana kalʋ dɛɛn na te Saba tɩʋ faŋa faŋa tɩn wʋ́ zaŋɩ o di zɩm nɔɔna bantʋ sarɩya, yɩ o vɩ-ba bʋra. Wʋntʋ dɛɛn zaŋɩ o tɩtɩ tɩʋ kʋlʋ na tiini kʋ yɩ yigǝ yigǝ nɩ tɩn o ba Pɛ Salɔmɔn te, sɩ o cǝgi o swan taanɩ dɩm. Wʋlʋ nan na dwe Salɔmɔn tɩn wʋ abam tee nɩ, yɩ á ba lagɩ sɩ á cǝg-o. ³² Niniivi tiinǝ dɩ wʋ́ zaŋɩ dɛ dɩm kʋntʋ nɩ ba di zɩm nɔɔna bantʋ sarɩya, bɛŋwaanɩ Zonasɩ na ve ba te o tɔɔlɩ-ba Wɛ kwǝrǝ kam tɩn, ba lǝni ba wʋrʋ ba yagɩ kǝm-balwaarʋ. Wʋlʋ na dwe Zonasɩ tɩn nan wʋ abam tee nɩ, yɩ á wʋ sɛ-o.

Wɛ cɩga kam na paɩ dɩbam pooni te tɩn

(Matiyu 5:15, 6:22-23)

³³ Nɔɔnʋ na jɩgɩ kanɩa, o bá sɛ o tarɩgɩ-ka o zɩgɩ gugoro nɩ, naa o pu-ka tɩtɔgɔ kuri nɩ. O nan wʋ́ kwe-ka o palɩ wɛɛnɩ mʋ, sɩ balʋ na zʋ digǝ kam wʋ tɩn taa naɩ pooni dɩm. ³⁴ Nmʋ yiǝ mʋ nyɩ nɩnɛɛnɩ kanɩa kalʋ na paɩ n yɩra jɩgɩ pooni te tɩn. Kʋntʋ tɩn, n yiǝ na lana, kʋ paɩ n yɩra maama wʋ pooni wʋnɩ mʋ. N yiǝ nan na ba lana, kʋ paɩ n yɩra maama wʋ lim wʋnɩ mʋ. ³⁵ Kʋntʋ ŋwaanɩ, ta n yɩrɩ n tɩtɩ sɩ pooni dɩlʋ na wʋ nmʋ wʋnɩ tɩn daa yɩ zaŋɩ dɩ ji lim. ³⁶ Nmʋ yɩra maama na jɩgɩ pooni yɩ lim dɩ fɩnfɩɩn tǝrǝ, kʋʋ́ pa n yɩra maama wʋ pooni wʋnɩ mʋ, nɩnɛɛnɩ kanɩa na paɩ pooni wʋra te tɩn.»

Lɛɛrʋ na wʋ́ ba Farizɩan tiinǝ dɩ cullu karanyɩna tiinǝ baŋa nɩ te tɩn

(Matiyu 23:1-36, Marɩkɩ 12:38-40, Luki 20:45-47)

³⁷ Zezi dɛɛn na ŋɔɔnɩ wǝǝnu tɩm kʋntʋ o ti tɩn, Farizɩan * tu dɩdʋa ma bǝŋ-o, sɩ o da o vu o sɔŋɔ o di wʋdiu. O ma vu o zʋ sɔŋɔ kʋm o jǝni sɩ o di. ³⁸ Farizɩan tu wʋm ma na sɩ Zezi wʋ sanɩ o jɩa sɩ kʋ tɔgɩ ba cullu tɩm cwǝŋǝ. Kʋ ma sʋ-o. ³⁹ Dɩ́ Yuutu Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Ei! Abam Farizɩan tiinǝ na lagɩ á di wʋdiu, á yǝni á fɔgɩ á sɩn á zwɩ dɩ á kabǝli kwɛ lanyɩranɩ. Kʋ daarɩ abam tɩtɩ nan su dɩ digiru mʋ. Á wʋrʋ su dɩ ŋwɩɩnɩ dɩ wo-balwaarʋ kǝm. ⁴⁰ Abam yɩ jwǝǝru mʋ. Wɛ nan mʋ wʋ kɩ wǝǝnu maama wʋrʋ dɩ tɩ kwɛ na? ⁴¹ Á nan maŋɩ sɩ á kwe á na jɩgɩ kʋlʋ tɩn á pa yinigǝ tiinǝ dɩ á wʋrʋ maama. Á na kɩ kʋntʋ, á kʋlʋkʋlʋ daa bá ta jɩgɩ digiru.

⁴² Abam Farizɩan tiinǝ-ba, lɛɛrʋ wʋ á yuu nɩ. Bɛŋwaanɩ, kʋ na maŋɩ kʋ yɩ dwǝ dwi maama ba zɩ ba daga dɩ, á yǝni á lɩ kʋlʋ na yɩ Wɛ nyɩm tɩn á pa-DƖ. Kʋ lana. Kʋ daarɩ abam yigǝ tǝrǝ dɩ cɩga tɔgɩm dɩ Wɛ sono. Kʋ ya maŋɩ sɩ á taá kɩ tɩntʋ wǝǝnu tɩm mʋ, sɩ á yɩ yagɩ Wɛ niǝ yadaara yam.

⁴³ Abam Farizɩan tiinǝ-ba, lɛɛrʋ wʋ á yuu nɩ. Bɛŋwaanɩ, á na zʋ á Wɛ-di sɩm, á lagɩ je-kamunnu mʋ sɩ á taá je yigǝ nɩ. Á na ve yaga, á lagɩ sɩ nɔɔna maama taa tui ba zuli abam.

⁴⁴ Lɛɛrʋ wʋ á yuu nɩ. Bɛŋwaanɩ á nyɩ dɩ yibeelǝ yalʋ na saarɩ ya daarɩ tɩga yɩ nɔɔna tɔgɩ ya baŋa ba kɛa yɩ ba yǝri ya ni nɩ tɩn mʋ.»

⁴⁵ Wɛ cullu karanyɩna dɩdʋa ma lǝri Zezi taanɩ dɩm o wɩ: «Karanyɩna, nmʋ na jɩgɩ wǝǝnu tɩlʋ n ŋɔɔnɩ tɩn, n twɩ dɩbam dɩ mʋ.»

⁴⁶ Zezi ma lǝri o wɩ: «Abam balʋ na yɩ Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ tɩn, lɛɛrʋ wʋ á dɩ yuu nɩ. Bɛŋwaanɩ abam yǝni á yaarɩ nɔɔna dɩ wo-dɛɛrʋ sɩ ba taa tɔga. Kʋ maa nyɩ dɩ á na pa ba zɩŋɩ zɩla yalʋ na dunǝ ya dwe ba zɩŋɩm tɩn, yɩ abam tɩtɩ ba sɛ sɩ á twǝri zɩla yam fɩnfɩɩn dɩ á zǝŋi.

⁴⁷ Lɛɛrʋ wʋ á yuu nɩ. Bɛŋwaanɩ abam yǝni á fɔgɩ á kɩ faŋa faŋa Wɛ nijoŋnǝ bam yibeelǝ. Kʋ nan yɩ á kwǝ-nakwa mʋ gʋ-ba. ⁴⁸ Á kǝm dɩm brɩ nɩ á sɛ kǝm-balwaarʋ tɩlʋ á kwǝ-nakwa bam na kɩ tɩn. Bantʋ dɛɛn gʋ Wɛ nijoŋnǝ bam, yɩ abam tɩtɩ laan fɔgɩ á kwɛ ba yibeelǝ yam. ⁴⁹ Abam na tɔgɩ á kwǝ kǝnǝ kʋntʋ tɩn, Wɛ dɩlʋ na maŋɩ DƖ ye wǝǝnu maama tɩn tagɩ abam ŋwaanɩ DƖ wɩ: ‹Aá tʋŋɩ a nijoŋnǝ dɩ a tɩntʋŋna ba tee nɩ. Ba ma wʋ́ ja ba badaara ba gʋ, yɩ baá yaarɩ badaara.› ⁵⁰ Kʋntʋ ŋwaanɩ Wɛ wʋ́ pa á na cam zanzan, nɩ kʋ yɩ abam tɩtɩ mʋ gʋ Wɛ nijoŋnǝ balʋ maama ba na gʋ lʋgʋ pulim nɩ sɩ kʋ ba kʋ yi zɩm tɩn, ⁵¹ kʋ na puli Abɛlɩ * nɩ sɩ kʋ ba kʋ kweeli dɩ Zakari wʋlʋ ba na gʋ Wɛ kaanɩm bimbim dɩm dɩ DƖ di-laa kʋm tɩtarɩ nɩ tɩn. A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, kǝm-balwaarʋ tɩm kʋntʋ maama caa wʋ́ ta wʋ zɩm nɔɔna bam yuu nɩ.

⁵² Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ-ba, lɛɛrʋ wʋ á yuu nɩ. Bɛŋwaanɩ á yǝni á cɩ nɔɔna sɩ ba yɩ lwarɩ Wɛ cɩga kam. Abam tɩtɩ wʋ sɛ sɩ á joŋi-ka, yɩ á daarɩ á wʋ pɛ balʋ na lagɩ ba joŋi-ka tɩn cwǝŋǝ sɩ ba joŋi.»

⁵³ Zezi laan ma nuŋi jǝgǝ kam kʋntʋ nɩ o viiri. Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ bam dɩ Farizɩan tiinǝ bam maa ba lagɩ o taanɩ dɩ fɩnfɩɩn dɩ. Ba ma yaar-o dɩ bwiǝ zanzan. ⁵⁴ Ba maa lagɩ sɩ ba pa o ŋɔɔnɩ o tusi, sɩ ba wanɩ ba ja-o.

12

Dɩ́ na wʋ́ ta jɩgɩ dɩ́ tɩtɩ te tɩn

(Matiyu 10:26-33, 12:32, 10:17-20)

¹ Maŋa kam kʋntʋ nɩ kɔ-fɔrɔ zanzan ya lagɩ daanɩ Zezi tee nɩ. Ba dɛɛn yi nɔɔna mʋrrʋ mʋrrʋ mʋ. Ba tiini ba pɩɩnɩ daanɩ yɩ ba nɔnɩ daanɩ. Zezi ma puli o ta dɩ o karabiǝ bam o wɩ: «Á fɔgɩ á cɩ á tɩtɩ, sɩ á yɩ pa Farizɩan * tiinǝ bam dɩ abam ba dabɩlɩ dɩm, dɩ ba na yɩ pipiri-nyɩna yɩ ba sǝgi ba kɩ wo-balwaarʋ te tɩn. ² Kʋlʋ maama na sǝgi nɔɔna tee nɩ tɩn, kʋ jwa wʋ́ ba kʋ lwarɩ jaja. ³ Kʋntʋ tɩn, abam na sǝgi á ta kʋlʋ maama tɩn wʋ́ nuŋi pooni mʋ sɩ nɔɔna maama ni. Abam na waasɩ woŋo kʋlʋ digǝ wʋnɩ tɩn, nɔɔna wʋ́ di nayuu ba tɔɔlɩ-kʋ.

⁴ A cilonnǝ-ba, a lagɩ a ta abam sɩ á yɩ taá kwarɩ fʋʋnɩ dɩ balʋ na waɩ ba gʋɩ á yɩra yam yɩ ba daa warɩ ba kɩ abam kʋlʋkʋlʋ ba wǝli da tɩn. ⁵ A nan wʋ́ brɩ abam á na maŋɩ sɩ á taá kwarɩ wʋlʋ tɩn. Á maŋɩ sɩ á taá kwarɩ Wɛ mʋ, bɛŋwaanɩ dɩntʋ jɩgɩ dam sɩ DƖ gʋ abam sɩ DƖ daarɩ DƖ dɩ abam min-tɩʋ * nɩ. A lagɩ a ta abam sɩ dɩntʋ mʋ á maŋɩ sɩ á taá kwarɩ.

⁶ Kʋ na yɩ kabǝmbǝli, ba yǝni ba yǝgi sɩntʋ mwalɩ mwalɩ mʋ. Wɛ nan ba swe sɩ dɩdʋa dɩdʋa ni nɩ. ⁷ Wɛ maŋɩ DƖ ye abam yuuywe sɩm ni na maɩ te tɩn. Á yɩ taá kwarɩ fʋʋnɩ, sɩ abam dɩdʋa dɩdʋa jɩgɩ kuri á dwe kabǝmbǝli zanzan.

⁸ A lagɩ a ta abam sɩ nɔɔnʋ wʋlʋ maama na zɩgɩ nabiinǝ yigǝ nɩ o brɩ jaja sɩ o yɩ a nɔɔnʋ tɩn, amʋ Nabiin-bu * wʋm dɩ wʋ́ zɩgɩ kʋntʋ tu kwaga nɩ a brɩ nɩ o yɩ a nɔɔnʋ Wɛ malɛsɩ * sɩm yigǝ nɩ. ⁹ Kʋ daarɩ, wʋlʋ maama na vɩn amʋ nabiinǝ yigǝ nɩ tɩn, amʋ dɩ wʋ́ vɩn kʋntʋ tu Wɛ malɛsɩ sɩm yigǝ nɩ. ¹⁰ Wʋlʋ maama na ŋɔɔnɩ wo-balwaarʋ o pa amʋ Nabiin-bu wʋm tɩn, Wɛ wʋ́ sɛ sɩ DƖ ma cɛ kʋntʋ tu. Wʋlʋ nan na ŋɔɔnɩ o twɩ Wɛ Joro * kʋm tɩn, Wɛ bá sɛ sɩ DƖ ma cɛ-o.

¹¹ Nɔɔna wʋ́ ja abam ba vu ba saŋɩ Zwifǝ nakwa tee nɩ dɩ tɩʋ kʋm yigǝ tiinǝ tee nɩ dɩ dɩdɛɛra tee nɩ. Ba na kɩ abam kʋntʋ, sɩ á yɩ taá liǝ dɩ á na wʋ́ ŋɔɔnɩ kʋlʋ sɩ á ma vrɩ á tɩtɩ, naa á na wʋ́ tʋlɩ taanɩ dɩm te tɩn. ¹² Kantʋ maŋa kam nɩ Wɛ Joro kʋm wʋ́ pa á lwarɩ á na maŋɩ sɩ á ta kʋlʋ tɩn.»

Jɩjɩgɩrʋ na bá wanɩ tɩ pa ŋwɩa te tɩn taanɩ

¹³ Nɔɔnʋ dɩdʋa mʋ tɔgɩ o wʋ kɔgɔ kʋm wʋnɩ, o ma ta dɩ Zezi o wɩ: «Karanyɩna, a loori-m sɩ n ta a zɩmbaarʋ wʋm, sɩ o kwe wǝǝnu tɩlʋ dɩbam ko na tɩgɩ o daarɩ tɩn o maŋɩ amʋ nyɩm o pa-nɩ.»

¹⁴ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «A ciloŋ. Wɔɔ mʋ tiŋi amʋ sɩ a di abam taanɩ naa sɩ a maŋɩ á jɩjɩgɩrʋ a pa abam?» ¹⁵ O laan ma ta dɩ ba maama o wɩ: «Á taá yɩrɩ á tɩtɩ dɩ wo-swǝnǝ zanzan. Nɔɔnʋ jɩjɩgɩrʋ na daga te, tɩ bá wanɩ o ŋwɩa tɩ yɩrɩ, o na maŋɩ o yɩ nadum te dɩ.»

¹⁶ Zezi laan ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ-ba o wɩ: «Nadum wʋdoŋ mʋ wʋra. O maa jɩgɩ karɩ sɩ na kɩ wʋdiiru zanzan sɩ pa-o. ¹⁷ O ma bʋŋɩ o wɩ: ‹A nan wʋ́ kɩ ta mʋ? Je daa tǝrǝ sɩ a kɩ a wʋdiiru tɩm maama da›.

¹⁸ O laan ma bʋŋɩ o wɩ: ‹A na wʋ́ kɩ te tɩn, aá magɩ a tuli sɩm maama mʋ a dɩ tɩga nɩ, sɩ a daarɩ a lɔ tuli-zɛ, sɩ a wanɩ a pɛ a wo-vaalʋ tɩm dɩ a wǝǝnu tɩm maama a kɩ da. ¹⁹ A laan wʋ́ ta a wʋnɩ a wɩ: «A jɩgɩ wǝǝnu tɩlʋ maama a na lagɩ tɩn sɩ kʋ taa ve bɩna kɔgɔ kɔgɔ. Liǝ daa bá ja-nɩ. Aá ta kɩ a wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn, a di yɩ a nyɔa yɩ a kɩ wʋpolo.» › ²⁰ Wɛ ma ta dɩd-o DƖ wɩ: ‹Nmʋ yɩ joro mʋ. Tɩtɩɩ dɩntʋ wʋnɩ aá joŋi n ŋwɩa. Kʋntʋ tɩn, wɔɔ mʋ wʋ́ ta te wǝǝnu tɩlʋ maama n ya na jɩgɩ tɩn?› ²¹ Kʋ yɩ kʋntʋ doŋ mʋ dɩ wʋlʋ maama na tiŋi jɩjɩgɩrʋ zanzan o pa o tɩtɩ yɩ o ba jɩgɩ kʋlʋkʋlʋ Wɛ tee nɩ tɩn.»

Baŋa-Wɛ na nii dɩbam baŋa nɩ te tɩn

(Matiyu 6:25-34, 19-21)

²² Zezi ma ta dɩ o karabiǝ bam o wɩ: «Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ a lagɩ a ta abam sɩ á yɩ taá jɩgɩ liǝ dɩ lʋgʋ baŋa kʋlʋkʋlʋ, kʋ na yɩ á ni-wʋdiu, naa á na wʋ́ zʋ gwaarʋ tɩlʋ tɩn. ²³ Bɛŋwaanɩ á ŋwɩa garɩ wʋdiiru. Yɩra yalʋ Wɛ na pɛ abam tɩn dɩ maa garɩ gwaarʋ. ²⁴ Nan maanɩ-na á nii bacangaarʋ na yɩ te tɩn. Tɩ ba duǝ, yɩ tɩ ba zagɩ mɩna. Tɩ ba jɩgɩ tuli dɩ tikǝri sɩ tɩ kɩ wʋdiiru da. Kʋ nan yɩ Wɛ mʋ nii tɩ baŋa nɩ dɩ tɩ ni-wʋdiu. Abam nan tiini á jɩgɩ kuri á dwe zunǝ bam. ²⁵ Abam wʋlʋwʋlʋ bá wanɩ o toŋi o ŋwɩa dɩ fɩnfɩɩn dɩ, o na maŋɩ o li te dɩ. ²⁶ Á bá wanɩ kʋ fɩnfɩɩn dɩ á kɩ, bɛɛ nan mʋ yɩ á jɩgɩ liǝ dɩ wǝǝnu tɩlʋ maama na daarɩ tɩn? ²⁷ Maanɩ-na á nii ga-punnu tɩm lam na yɩ te tɩn. Tɩntʋ nan warɩ tɩ tʋŋɩ, yɩ tɩ warɩ gwaarʋ tɩ sɔ. Nan taá ye-na nɩ, tɩntʋ jɩgɩ lam tɩ dwe Pɛ Salɔmɔn dɛɛn na maŋɩ o zʋʋrɩ gwar-ŋʋnnʋ tɩlʋ tɩn. ²⁸ Kʋ nan na yɩ gaarʋ tɩm kʋntʋ, tɩntʋ ba jɩgɩ dɛ dɩ nɔɔna na zwɛ-tɩ. Dɩ kʋntʋ dɩ, Wɛ ta mʋ paɩ tɩ jɩgɩ lam kʋntʋ doŋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ, kʋ na yɩ abam, Wɛ tiini DƖ nii abam baŋa nɩ. Bɛɛ mʋ yɩ á ba kɩ á wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ?

²⁹ Á yɩ taá jɩgɩ wʋbʋŋ-fara dɩ á na wʋ́ kɩ te sɩ á na wʋdiu á di tɩn. Á yɩ taá kɩ liǝ dɩ kʋntʋ woŋo. ³⁰ Lʋgʋ baŋa nɔɔna balʋ na yǝri Wɛ tɩn mʋ tiini ba bʋŋɩ wǝǝnu tɩm kʋntʋ maama wʋbʋŋa. Abam Ko Wɛ nan maŋɩ DƖ ye nɩ abam maŋɩ sɩ á taá jɩgɩ wǝǝnu tɩm kʋntʋ. ³¹ Abam maŋɩ sɩ á pa á wʋbʋŋa taa tɔgɩ Wɛ paarɩ dɩm mʋ. Á na kɩ kʋntʋ, Wɛ laan wʋ́ wǝli abam woŋo kʋlʋ na daarɩ tɩn.

³² A nɔɔna bam á na ba daga tɩn, yɩ pa-na fʋʋnɩ taa jɩgɩ abam. Abam Ko Wɛ wʋbʋŋa mʋ lagɩ sɩ DƖ pa abam tɔgɩ á di DƖ paarɩ dɩm. ³³ Kwe-na á jɩjɩgɩrʋ tɩm á yǝgi, sɩ á daarɩ á maŋɩ tɩ sǝbu kʋm á ma wǝli yinigǝ tiinǝ. Kʋntʋ mʋ á kwe á jɩjɩgɩrʋ á tiŋi Wɛ-sɔŋɔ nɩ, sǝbiǝ gan-lɔgɔdɩ na bá cɔgɩ mɛ tɩn. Á na tiŋi jɩjɩgɩrʋ Wɛ tee nɩ, tɩ daa bá je. Ŋwɩɩna daa bá wanɩ ba ŋɔ-tɩ, yɩ tʋa bá wanɩ ka mu-tɩ ka cɔgɩ. ³⁴ Bɛŋwaanɩ, abam jɩjɩgɩrʋ na tigi mɛ tɩn, á bɩcara dɩ tigi dáanɩ mʋ.»

Dɩ́ na wʋ́ ta jɩgɩ dɩ́ tɩtɩ te sɩ dɩ́ Yuutu joori o ba tɩn

(Matiyu 24:42-51, 10:34-36, 16:2-3, 5:25-26, Marɩkɩ 13:32-37)

^35-36 Zezi ta ma ta o wɩ: «Á taá fɔgɩ á cʋ á tɩtɩ, nɩ nɔɔna balʋ yuutu na nuŋi o vu sɩ o di kadiri candiǝ yɩ ba jɩgɩ tɩɩna sɩ o joori o ba tɩn. Ba ma fɔgɩ ba vɔ ba gwaarʋ dɩ vwɩ, yɩ ba tarɩgɩ ba min-zwǝǝnu ba zɩgɩ ba tee nɩ. Ba yuutu wʋm na tu o yi manco-pɩɩna o magɩ boro, ba laan wʋ́ wanɩ ba zaŋɩ lɩla ba pʋrɩ ba pa-o. ³⁷ Ba yuutu wʋm na joori o ba, yɩ tɩntʋŋna balʋ na zɩgɩ ba niǝ yɩ ba ba dɔ tɩn, kʋʋ́ ji wʋpolo dɩ ba. A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, ba yuutu wʋm laan wʋ́ pa ba jǝni ba di wʋdiu. O ma wʋ́ vɔ o gɔrɔ dɩ vʋa, sɩ o kwe wʋdiu kʋm o vu o zɩgɩ sɩ ba di. ³⁸ O nan na joori o ba tɩtɩɩ kʋrʋ nɩ dɩ, yɩ o tɩntʋŋna bam ta na zɩgɩ ba niǝ yɩ ba ba dɔa, kʋʋ́ ji wʋpolo dɩ ba.

³⁹ Á taá ye sɩ, sɔŋɔ tu ya na lwarɩ maŋa kalʋ ŋwɩɩnʋ na lagɩ o ba tɩn, o ya bá pa ŋwɩɩnʋ wʋm na cwǝŋǝ o zʋ o ŋɔ. ⁴⁰ Kʋntʋ ŋwaanɩ abam maŋɩ sɩ á cɩ á tɩtɩ mʋ, sɩ amʋ Nabiin-bu * wʋm lagɩ a ba maŋa kalʋ abam na ba tɩɩna nɩ aá ba tɩn mʋ.»

⁴¹ Pɩyɛɛrɩ ma bwe Zezi o wɩ: «Dɩ́ Yuutu, nmʋ na maŋɩ mɩmaŋa yantʋ tɩn, kʋ yɩ dɩbam yɩranɩ ŋwaanɩ mʋ naa nɔɔna maama ŋwaanɩ mʋ?»

⁴² Dɩ́ Yuutu Zezi ma lǝri o wɩ: «Wɔɔ mʋ yɩ tɩntʋŋ-ŋʋm wʋlʋ na jɩgɩ wʋbʋŋa tɩn? O nyɩ nɩnɛɛnɩ tɩntʋŋnʋ wʋlʋ o yuutu na yagɩ o tɩtʋŋa o pa-o yɩ o daarɩ o vu cwǝŋǝ tɩn. O yuutu wʋm ma lɩ-o sɩ o taa nii o donnǝ tɩntʋŋna bam baŋa nɩ, sɩ o daarɩ o taa pa-ba ba ni-wʋdiu dɛ maama. ⁴³ O sɔŋɔ tu wʋm na joori o ba, yɩ o na piini dɩ o kɩ kʋlʋ maama o na pɛ-o sɩ o kɩ tɩn, tɩntʋŋnʋ wʋm kʋntʋ laan wʋ́ na wʋpolo. ⁴⁴ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, o yuutu wʋm laan wʋ́ pa o taa nii o jɩjɩgɩrʋ maama baŋa nɩ mʋ.

⁴⁵ Tɩntʋŋnʋ wʋm nan na bʋŋɩ o wɩ, o yuutu wʋm daanɩ zanzan yɩ o ba tui, yɩ o na jɩgɩ o donnǝ tɩntʋŋ-baara dɩ tɩntʋŋ-kaana bam o maga, o di o gaala, yɩ o nyɔ sana o bugǝ, ⁴⁶ tɩntʋŋnʋ wʋm kʋntʋ yuutu wʋm laan wʋ́ joori o ba, dɛ dɩm tɩntʋŋnʋ wʋm na ba jɩgɩ tɩɩna dɩ maŋa kalʋ o na wʋ́ ba tɩn. O yuutu wʋm na tu o pɩɩr-o kʋntʋ, o laan wʋ́ pa o na cam, yɩ o daarɩ o pa o da dɩ balʋ na vɩn Wɛ cɩga kam tɩn o na yaara zanzan.

⁴⁷ Tɩntʋŋnʋ wʋlʋ maama na lwarɩ o yuutu wʋbʋŋa na lagɩ sɩ o kɩ kʋlʋ tɩn, yɩ o na wʋ sɛ sɩ o ja o tɩtɩ o kɩ-kʋ, kʋntʋ tu wʋ́ na magɩrʋ zanzan. ⁴⁸ Kʋ daarɩ, wʋlʋ na yǝri o yuutu na lagɩ sɩ o kɩ kʋlʋ tɩn, yɩ o na kɩ kʋlʋ na maŋɩ sɩ ba mag-o tɩn, kʋntʋ tu wʋ́ na magɩrʋ fɩnfɩɩn mʋ. Wʋlʋ maama ba na pɛ wǝǝnu zanzan tɩn, baá bwe-o wǝǝnu zanzan bwiǝ. Nɔɔnʋ wʋlʋ na joŋi wǝǝnu zanzan sɩ o taa nii-tɩ tɩn, Wɛ wʋ́ bwe-o wǝǝnu zanzan kʋ ja gaalɩ.»

⁴⁹ Zezi daa ta ma ta o wɩ: «Amʋ tu lʋgʋ baŋa sɩ a tarɩgɩ mini mʋ a ma zwɛ-kʋ. A nan ya lagɩ dɩ a wʋ maama sɩ mini dɩm na maŋɩ dɩ ya tarɩgɩ mʋ. ⁵⁰ Amʋ nan maŋɩ sɩ a zʋ yaara wʋ, nɩnɛɛnɩ a na wʋ́ miisi na wʋnɩ te tɩn mʋ. A nan wʋ wʋ-cɔgɔ wʋnɩ mʋ, sɩ kʋ taa ve maŋa kam kʋ na wʋ́ kɩ kʋ ti tɩn. ⁵¹ Amʋ na tu lʋgʋ baŋa tɩn, á bʋŋɩ sɩ kʋ yɩ sɩ a pa nɔɔna fɔgɩ daanɩ mʋ na? Aye. A tu sɩ a pa nɔɔna pɔɔrɩ daanɩ mʋ. ⁵² Kʋ na puli zɩm kʋ maa ve, sɔŋɔ dɩdʋa wʋnɩ nɔɔna banu na wʋra, baá pɔɔrɩ daanɩ batɔ dɩ bale. ⁵³ Ko dɩ o bu wʋ́ pɔɔrɩ daanɩ. Nu dɩ o bukɔ dɩ wʋ́ pɔɔrɩ daanɩ. Kaanɩ dɩ o barʋ nu dɩ wʋ́ pɔɔrɩ daanɩ.»

⁵⁴ Zezi laan ma ta dɩ nɔn-kɔgɔ kʋm o wɩ: «Á na nɛ kunkwǝǝnu na wʋra tɩ zaŋa mɛ seeni dʋa na zɩgɩ da ka nɩ tɩn, á yǝni á ta lɩla sɩ dʋa lagɩ ka nɩ, yɩ kaá sɩɩnɩ ka nɩ mʋ. ⁵⁵ Kʋ daarɩ gungun-kʋrrʋ viu na wʋra kʋ fulǝ, á yǝni á wɩ lʋn-wɩa maa bɩɩna, yɩ kʋʋ́ sɩɩnɩ kʋ kɩ kʋntʋ mʋ. ⁵⁶ Abam yɩ pipiri-nyɩna mʋ. Abam waɩ á nii wɛyuu dɩ tɩga baŋa á ma lwarɩ tɩga kam yibiyǝ na wʋ́ ta yɩ te tɩn. Bɛɛ nan mʋ yɩ á warɩ á lwarɩ wǝǝnu tɩlʋ na wʋra tɩ kɩ lele tɩn kuri?

⁵⁷ Bɛŋwaanɩ mʋ yɩ abam ba bʋŋa, sɩ á lwarɩ kʋlʋ na lana tɩn sɩ á taá kɩa? ⁵⁸ Kʋ nyɩ dɩ nɔɔnʋ na jaanɩ-m o vu o saŋɩ sarɩya jǝgǝ nɩ te tɩn. Abam ta na wʋ cwǝŋǝ nɩ á maa ve tɩn, sɩ n kwaanɩ n pa á fɔgɩ daanɩ. Kʋ na daɩ kʋntʋ, o laan wʋ́ ja nmʋ o kɩ sarɩya-diru wʋm jɩŋa nɩ. Wʋntʋ dɩ laan ma wʋ́ kɩ nmʋ o tɩntʋŋnʋ jɩŋa nɩ, sɩ o kɩ nmʋ pɩɩna digǝ nɩ. ⁵⁹ A lagɩ a ta nmʋ sɩ nń ta n wʋra taan. N na wʋ ŋwɩ jɩnɩ dɩm maama n ti, ba bá yagɩ-m.»

13

Dɩ́ na wʋ lǝni dɩ́ wʋrʋ, dɩ́ wʋ́ na cɔgɩm

¹ Kantʋ maŋa kam nɩ nɔɔna badonnǝ maa ba Zezi te, yɩ ba ta dɩd-o Galile tiinǝ badonnǝ taanɩ. Gʋvɩrma tu Pilatɩ dɛɛn jaanɩ bantʋ o gʋ maŋa kalʋ ba na wʋra ba kaanɩ Baŋa-Wɛ tɩn, o pa ba jana nuŋi ka gwaanɩ dɩ vara jana. ² Zezi ma lǝri nɔɔna bam o wɩ: «Galile tiinǝ bantʋ na tiini ba na cam kʋntʋ doŋ tɩn, á bʋŋɩ sɩ kʋ yɩ ba na tiini ba yɩ nɔn-balwaarʋ ba dwe ba donnǝ bam tɩn ŋwaanɩ mʋ na? ³ Aye, kʋ daɩ kʋntʋ. Abam tɩtɩ dɩ na wʋ lǝni á wʋrʋ á yagɩ kǝm-balwaarʋ tɩm, abam maama dɩ wʋ́ cɔgɩ kʋntʋ doŋ mʋ. ⁴ Kʋ ta na yɩ nɔɔna fugǝ-nana balʋ ya na tɩgɩ Silʋa nɩ maŋa kam wɛyuu digǝ na tʋ ba baŋa nɩ tɩn, á bʋŋɩ nɩ kʋ yɩ ba na maŋɩ sɩ ba na cɔgɩm kʋ dwǝni Zeruzalɛm tiinǝ badonnǝ bam tɩn ŋwaanɩ mʋ na? ⁵ Aye, kʋ daɩ kʋntʋ. Abam tɩtɩ na wʋ lǝni á wʋrʋ á yagɩ kǝm-balwaarʋ tɩm, abam maama dɩ wʋ́ cɔgɩ kʋntʋ doŋ mʋ.»

Kapʋrʋ kʋlʋ na ba jaanɩ tɩn mɩmaŋa

⁶ Zezi laan ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ-ba o wɩ: «Nɔɔnʋ mʋ wʋra. O ma jǝri kapʋrʋ o kara wʋnɩ. O ma vu sɩ o nii, oó na kʋ biǝ o gwǝri na. O ma wʋ nɛ. ⁷ Kʋ na ba lǝri biǝ tɩn, o ma ta dɩ o tɩntʋŋnʋ wʋm o wɩ: ‹Nii, dɔɔn jɩgɩ bɩna yatɔ mʋ a na tui a laga kʋ biǝ yɩ a ba naɩ kʋlʋkʋlʋ. Nan goni-kʋ n dɩ tɩga nɩ, sɩ kʋ zɩgɩ da kafɛ mʋ›.

⁸ Tɩntʋŋnʋ wʋm ma lǝr-o o wɩ: ‹A yuutu, yagɩ sɩ kʋ daa kɩ bɩnɩ dɩdʋa kʋ wǝli da. Aá kʋ goŋo a kaagɩ kʋ maama yɩ a kɩ pʋpɔnɔ da. ⁹ Bɩnɩ daa na yiǝ yɩ kʋ na lǝgi biǝ, kʋ lana. Kʋ nan daa ta na wʋ lǝgi, dɩ́ laan wʋ́ go-kʋ dɩ́ dɩ tɩga nɩ.› »

Zezi na pɛ kaanɩ wʋdoŋ na yazurǝ ba siun dɛ nɩ te tɩn

¹⁰ Zwifǝ bam siun * dɛ dɩdoŋ dɛɛn ma yi. Zezi maa wʋ ba Wɛ-digǝ kam nɩ o brɩ-ba Wɛ taanɩ. ¹¹ Kaanɩ wʋdoŋ maa tɔgɩ o wʋra, cicirǝ na jɩg-o ka yaara dɩ yawɩʋ taan bɩna fugǝ-nana, ka pa o tii mʋ, o warɩ o kwǝni wɛɛnɩ. ¹² Zezi na nɛ-o tɩn, o ma ta dɩd-o sɩ o ba o te. O laan ma ta dɩd-o o wɩ: «Kaanɩ, n nɛ bwǝlim, n sin dɩ n yaara yam.» ¹³ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, o ma zi o jɩa o baŋa nɩ. Bɩdwɩ baŋa nɩ mʋ kaanɩ wʋm kwǝni wɛɛnɩ. O na kwǝni wɛɛnɩ tɩn, o ma tee Baŋa-Wɛ.

¹⁴ Zwifǝ Wɛ-digǝ kam yuutu wʋm na nɛ Zezi na kɩ te ba siun dɛ dɩm nɩ yɩ o pa kaanɩ wʋm na yazurǝ tɩn, o bam ma zaŋɩ. O ma ta dɩ kɔgɔ kʋm o wɩ: «Wɛ pɛ dɩbam da yardʋ mʋ sɩ dɩ́ ta maa tʋŋɩ dɩ́ tɩtʋŋa. Kʋntʋ tɩn, á maŋɩ sɩ á taá tui da yam kʋntʋ nɩ mʋ sɩ á na yazurǝ, sɩ kʋ daɩ siun dɛ dɩm nɩ.»

¹⁵ Dɩ́ Yuutu Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Abam yɩ pipiri-nyɩna mʋ. Abam wɔɔ mʋ wʋ́ ta jɩgɩ o nabɩa naa o bɩnaga yɩ o ba bwǝli-ka o ja vu sɩ ka nyɔ na siun dɛ dɩm nɩ? ¹⁶ Kʋntʋ tɩn, kaanɩ wʋntʋ na yɩ Abraham dwi tu yɩ sʋtaanɩ * ya vɔ-o dɩ yawɩʋ bɩna fugǝ-nana tɩn, kʋ culi sɩ a bwǝl-o a yagɩ siun dɛ dɩm nɩ sɩ o sin dɩ o yawɩʋ kʋm na?»

¹⁷ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, kʋ ma pa balʋ na vɩ-o tɩn na cavɩɩra. Kʋ daarɩ nɔn-kɔgɔ kʋm maama maa jɩgɩ wʋpolo zanzan dɩ wo-kɩnkagɩla yalʋ maama o na kɩ tɩn.

Wɛ paarɩ dɩm na yɩ te tɩn

(Matiyu 13:31-33, Marɩkɩ 4:30-32)

¹⁸ Zezi daa ma ta o wɩ: «Wɛ paarɩ dɩm nyɩ dɩ bɛɛ? A ma bɛɛ mʋ a maŋɩ-dɩ a brɩ abam? ¹⁹ Wɛ paarɩ dɩm nyɩ dɩ nɔɔnʋ na kwe wo-duu na yɩ mɩmɩɩnʋ o vu o du o kadugǝ nɩ. Wo-duu kʋm kʋntʋ ma nuŋi, yɩ kʋ tiini kʋ ji tu-kamunu. Zunǝ laan ma ba ba sɔ ba pwǝru tiu kʋm yuu nɩ.»

²⁰ Zezi daa ma ta o wɩ: «A ta wʋ́ ma bɛɛ mʋ a maŋɩ Wɛ paarɩ dɩm na nyɩ te tɩn a brɩ abam? ²¹ Dɩ nyɩ dɩ kaanɩ na kwe dabɩlɩ o gwaanɩ dɩ dɩpɛ muni zwɩ-zɛ sɩtɔ te tɩn. Dɩ laan ma pa dɩpɛ muni dɩm maama fʋlɩ.»

Dɩ́ na wʋ́ zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ te tɩn

(Matiyu 7:13-14, 21-23)

²² Zezi dɛɛn wʋ cwǝŋǝ nɩ o maa ve Zeruzalɛm. O na maa ve tɩn, o tʋlɩ tɩɩnɩ dɩm maama yɩ o brɩ-ba Wɛ taanɩ. ²³ Nɔɔnʋ wʋdoŋ ma bwe-o o wɩ: «A Yuutu, nɔɔna fɩnfɩɩn yɩranɩ mʋ wʋ́ na vrɩm na?»

Zezi ma ta dɩ nɔɔna bam o wɩ: ²⁴ «Á taá cʋ á tɩtɩ sɩ á kwaanɩ á da ni dɩlʋ na pɩɩnɩ tɩn á zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ. A lagɩ a ta abam sɩ nɔɔna zanzan wʋ́ ba ba beeri sɩ ba zʋ, yɩ ba bá wanɩ ba na cwǝŋǝ. ²⁵ Maŋa kam na yiǝ, yɩ sɔŋɔ tu zaŋɩ o pɩ o mancoŋo, abam laan wʋ́ ba á zɩgɩ pooni nɩ á magɩ boro, yɩ á loori á wɩ: ‹Dɩ́ Yuutu, popo, pʋrɩ sɩ dɩ́ zʋ.› O laan wʋ́ lǝri o wɩ: ‹A yǝri abam na nuŋi mɛ.› ²⁶ Abam laan wʋ́ ta wɩ: ‹Dɩbam ya tɔgɩ dɩ nmʋ dɩ́ jǝni dɩ́ di wʋdiu. Kʋ yɩ dɩbam tɩʋ kʋm cwe sɩm wʋnɩ mʋ n zɩgɩ da n brɩ Wɛ taanɩ.› ²⁷ O nan ta wʋ́ lǝri abam o wɩ: ‹A yǝri abam. Joori-na daa nɩ, abam kǝm-balwaarʋ tiinǝ bam.›

²⁸ Kʋ na kɩ abam kʋntʋ, á wʋ́ na Abraham * dɩ Yizakɩ dɩ Zakɔbɩ na je Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ, kʋ wǝli dɩ Wɛ nijoŋnǝ bam maama. Abam tɩtɩ nan bá na cwǝŋǝ sɩ á zʋ. Abam wʋ́ maŋɩ mɛ yaara na wʋra yɩ nɔɔna keerǝ yɩ ba dʋnɩ ba nwa tɩn. ²⁹ Nɔɔna wʋ́ nuŋi lʋgʋ baŋa je maama nɩ ba ba ba zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ, yɩ ba jǝni ba di ywǝǝni daanɩ. ³⁰ Á taá ye nɩ, nɔɔna badaara zɩm na yɩ kwaga tiinǝ tɩn wʋ́ ba ba ji yigǝ tiinǝ. Badaara dɩ na maŋɩ ba yɩ yigǝ tiinǝ tɩn wʋ́ joori ba ji kwaga tiinǝ.»

Zezi wʋ na cɔgɩ Zeruzalɛm tiinǝ ŋwaanɩ te tɩn

(Matiyu 23:37-39)

³¹ Maŋa kam kʋntʋ nɩ mʋ Farizɩan * badonnǝ tu Zezi te, yɩ ba ta dɩd-o ba wɩ: «Yagɩ yo seeni sɩ n vu jǝgǝ kadoŋ. Bɛŋwaanɩ Pɛ Erɔdɩ * lagɩ sɩ o pa ba gʋ nmʋ.»

³² O ma lǝri-ba o wɩ: «Ve-na á ta á brɩ nasɩa kam nɩ, zɩm da yantʋ nɩ a maŋɩ sɩ a taa zǝli sʋtaana, sɩ a kwǝri a pa nɔɔna na yazurǝ. Da yatɔ dɛ nɩ, a laan wʋ́ yi a kweelim jǝgǝ. ³³ A nan maŋɩ sɩ a daa kwe a cwǝŋǝ a taa kɛa zɩm dɩ jwaanɩ dɩ jwa yigǝ nɩ, bɛŋwaanɩ kʋ bá wanɩ sɩ wʋlʋ na yɩ Wɛ nijoŋnu tɩn ga o ŋwɩa yɩ kʋ daɩ Zeruzalɛm nɩ.

³⁴ Hǝii! Zeruzalɛm tiinǝ-ba, á yǝni á gʋ Wɛ nijoŋnǝ yɩ á dʋlɩ nɔɔna balʋ Wɛ na tʋŋɩ abam tee nɩ tɩn dɩ kandwa. Kuni zanzan mʋ a ya lagɩ sɩ a la abam nɔn-biǝ a kɩ daanɩ sɩ a taa nii á baŋa nɩ, nɩnɛɛnɩ coro na kukwǝri kʋ biǝ kʋ kɩ kʋ vwana kuri nɩ te tɩn, yɩ abam wʋ sɛ. ³⁵ Kʋntʋ tɩn, Wɛ laan wʋ́ dwanɩ DƖ jɩa abam tɩʋ kʋm baŋa nɩ sɩ kʋ ji di-dwǝǝnu. Á taá ye nɩ, á daa bá na-nɩ sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ á na wʋ́ ta wɩ: ‹Zuli-na wʋlʋ na tu dɩ́ Yuutu Wɛ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn.› »

14

Zezi na pɛ ya-fʋla tu na yazurǝ te tɩn

¹ Siun dɛ dɩdoŋ dɛɛn ma yi. Zezi ma vu Farizɩan * yigǝ tu dɩdʋa sɔŋɔ o zʋ sɩ o di wʋdiu. O na wʋra tɩn, ba maa kwaanɩ ba yɩr-o, sɩ ba nii o na wʋ́ kɩ te tɩn. ² Ya-fʋla tu ma ba o zɩgɩ Zezi yigǝ nɩ. ³ Zezi na nɛ-o tɩn, o ma bwe Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ dɩ Farizɩan tiinǝ bam o wɩ: «Dɩbam cullu paɩ cwǝŋǝ sɩ dɩ́ pa nɔɔnʋ na yazurǝ siun * dɛ dɩm nɩ naa kʋ culǝ?» ⁴ Ba maa cɩm. O ma dwe nɔɔnʋ wʋm o pa o na yazurǝ, yɩ o yag-o o wɩ, o ve.

⁵ O laan ma bwe-ba o wɩ: «Abam wʋlʋ bu na tʋ vʋlɩ wʋnɩ siun dɛ nɩ, n bá kɩ lɩla n vu n vaŋ-o n lɩ na? Kʋ na yɩ n nabɩa dɩ, n bá vu n lɩ-ka na?»

⁶ Ba maa warɩ ba lǝr-o kʋlʋkʋlʋ.

Dɩ́ na maŋɩ sɩ dɩ́ tu dɩ́ tɩtɩ dɩ́ kɩ te tɩn

⁷ Nɔɔna balʋ na tu sɩ ba tɔgɩ ba di wʋdiu Farizɩan * tu wʋm sɔŋɔ nɩ tɩn maa lagɩ jǝŋǝ je sɩ ba jǝni. Zezi ma na nɩ ba lagɩ je-laarʋ je mʋ sɩ ba jǝni da. O na nɛ kʋntʋ tɩn, o ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ-ba o wɩ: ⁸ «Nɔɔnʋ na kɩ kadiri candiǝ yɩ o bǝŋi-m sɩ n ba n di, yɩ kwaanɩ sɩ n jǝni nɔn-kamunu jǝŋǝ je nɩ. Nmʋ na kɩ kʋntʋ, yɩ nɔn-kɔrɔ na tuǝ, ⁹ sɔŋɔ tu wʋlʋ na bǝŋi abam tɩn wʋ́ ba o ta dɩ nmʋ o wɩ: ‹Zaŋɩ sɩ n daarɩ jǝgǝ kam n pa nɔɔnʋ wʋntʋ.› Nmʋ laan wʋ́ zaŋɩ n vu n jǝni kwaga kwaga mʋ dɩ cavɩɩra.

¹⁰ Kʋ daarɩ, ba na bǝŋi-m sɩ n vu n tɔgɩ n di candiǝ, ve n jǝni kwaga kwaga. Nmʋ na kɩ kʋntʋ, yɩ sɔŋɔ tu wʋm na tu o na-m, o laan wʋ́ ta o wɩ: ‹A ciloŋ, zaŋɩ n ba yigǝ n jǝni.› Kʋntʋ wʋ́ pa n na zulǝ nɔɔna bam maama yigǝ nɩ.

¹¹ Bɛŋwaanɩ, wʋlʋ na zǝŋi o tɩtɩ tɩn, Wɛ wʋ́ tu kʋntʋ tu. Wʋlʋ nan na tu o tɩtɩ tɩn, Wɛ wʋ́ zǝŋi kʋntʋ tu.»

¹² Zezi laan ma ta dɩ sɔŋɔ tu wʋm o wɩ: «Nmʋ na lagɩ n kɩ wʋdi-fɔrɔ n pa nɔɔna, kʋ na yɩ wɩa nɩ naa dɩdaanɩ, sɩ n yɩ bǝŋi n cilonnǝ dɩ n cʋrrʋ dɩ n donnǝ nadunǝ. Nmʋ na kɩ kʋntʋ, bantʋ wʋ́ wanɩ ba joori ba dɩ kɩ-m kʋntʋ doŋ ba ma ŋwɩ jɩnɩ dɩm. ¹³ Nmʋ nan na lagɩ n kɩ candiǝ, sɩ n bǝŋi balʋ na yɩ yinigǝ tiinǝ dɩ kwaarʋ dɩ gwanɩ dɩ lilwǝ tɩn, sɩ ba ba ba di. ¹⁴ Nmʋ na kɩ kʋntʋ, nmʋ wʋ́ ta n jɩgɩ yu-yoŋo. Nɔɔna bantʋ doŋ bá wanɩ ba joori ba ŋwɩ jɩnɩ dɩm. Maŋa kam Wɛ na wʋ́ pa nɔn-ŋʋna bi ba yagɩ tʋʋnɩ tɩn, nmʋ laan wʋ́ joŋi n kǝm dɩm kwǝrǝ.»

Candi-fara mɩmaŋa

(Matiyu 22:1-14)

¹⁵ Nɔɔnʋ wʋdoŋ wʋlʋ na tɔgɩ o je Zezi tee nɩ o di wʋdiu tɩn ma ni o na tagɩ kʋlʋ tɩn. O ma ta dɩd-o o wɩ: «Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ o jǝni o di ywǝǝni dáanɩ tɩn mʋ yɩ yu-yoŋo tu.»

¹⁶ Zezi ma maŋɩ mɩmaŋa o ma lǝri o wɩ: «Nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ ya wʋra o ma lagɩ o kɩ wʋdi-fɔrɔ sɩ o pa nɔɔna. O ma bǝŋi nɔɔna zanzan sɩ ba ba ba di. ¹⁷ Candiǝ kam maŋa na yi tɩn, o ma tʋŋɩ o tɩntʋŋnʋ sɩ o vu o ta dɩ balʋ o na bǝŋi tɩn nɩ, ba ba sɩ woŋo maama ti kʋ yigǝ. ¹⁸ Nɔɔna bam na ni kʋntʋ tɩn, ba maama ma wʋra ba loori cwǝŋǝ o tee nɩ. Ba dɩdʋa ma wɩ: ‹Popo, pa-nɩ cwǝŋǝ, sɩ a joŋi kar-dʋŋa mʋ, kʋ yɩ fɩfɩʋn sɩ a vu a nii ka baŋa nɩ.› ¹⁹ Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɩ ma wɩ: ‹Popo, pa-nɩ cwǝŋǝ, sɩ a yǝgi nabɛ fugǝ mʋ lele kʋntʋ sɩ a ma va. A maa ve sɩ a kɩ a nii, sɩ wʋ́ sɛ sɩ va na?› ²⁰ Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɩ ma ta o wɩ: ‹A di kaanɩ mʋ lele kʋntʋ. Amʋ daa bá wanɩ a ba.›

²¹ Tɩntʋŋnʋ wʋm laan ma joori sɔŋɔ o vu o ta dɩ o tu wʋm ba na lǝri te tɩn. Sɔŋɔ tu wʋm na ni tɩn, o bam ma zaŋɩ. O ma ta dɩ tɩntʋŋnʋ wʋm o wɩ: ‹Nuŋi lɩla n vu tɩʋ kʋm cwe sɩm yum maama n la yinigǝ tiinǝ dɩ kwaarʋ dɩ lilwǝ dɩ gwanɩ n pa ba ba ba di.› ²² Tɩntʋŋnʋ wʋm ma kɩ kʋntʋ, yɩ o daa ta o wɩ: ‹Amʋ tu, a kɩ tɩte maama nmʋ na tagɩ tɩn, yɩ jǝgǝ daa ta daarɩ sɩ nɔɔna jǝni da.› ²³ Sɔŋɔ tu wʋm daa ma ta dɩd-o o wɩ: ‹Nuŋi tɩʋ kʋm wʋ n vu n beeri cwǝ-bim sɩm maama niǝ nɩ, sɩ n pa balʋ na wʋra tɩn ba ba zʋ a sɔŋɔ kʋm sɩ kʋ su.›

²⁴ A lagɩ a ta abam sɩ, kʋ na yɩ nɔɔna balʋ a ya na bǝŋi yɩ ba vɩn tɩn, bantʋ wʋlʋwʋlʋ daa ba jɩgɩ ni sɩ ba tɔgɩ ba di a wʋdiu kʋm.»

Dɩ́ na wʋ́ kwaanɩ dɩ dɩ́ dam maama te sɩ dɩ́ taá tɔgɩ Zezi tɩn

(Matiyu 10:37-38, 5:13, Marɩkɩ 9:50)

²⁵ Zezi na wʋ cwǝŋǝ nɩ o maa ve tɩn, nɔn-kɔgɔ zanzan maa tɔgɩ o kwaga. O ma pipiri o nii ba seeni yɩ o wɩ: ²⁶ «Nɔɔnʋ wʋlʋ na tu amʋ te yɩ o wʋ vɩn o ko dɩ o nu, dɩ o kaanɩ dɩ o biǝ, dɩ o zɩmbaara dɩ o nyaana dɩ o nakwa, yɩ o na wʋ vɩn o tɩtɩ ŋwɩa dɩ, kʋntʋ tu bá wanɩ o ji amʋ karabu. ²⁷ Wʋlʋ maama na wʋ sɛ sɩ o tɔgɩ amʋ kwaga, sɩ o na yaara nɩ wʋlʋ na zɩŋɩ dagara o maa ve o tʋʋnɩ je te tɩn, kʋntʋ tu bá wanɩ o ji a karabu.

²⁸ Abam wʋlʋ na bʋŋɩ sɩ o lɔ wɛyuu di-kamunu, n maŋɩ sɩ n da yigǝ n jǝni n jeeli n nii, sǝbu kʋm wʋ́ wanɩ digǝ kam kʋ lɔ kʋ ti naa kʋ bá wanɩ. Kʋ daɩ kʋntʋ na? ²⁹ N na wʋ kɩ kʋntʋ, yɩ n na cwi digǝ kam kuri yɩ ka daa warɩ ka guri, balʋ maama na lwarɩ tɩn wʋ́ ta mwanɩ nmʋ, ³⁰ yɩ ba wɩ: ‹Nɔɔnʋ wʋntʋ puli digǝ lɔɔm, yɩ o daa warɩ-ka o guri.›

³¹ Asawɛ, pɛ na lagɩ o kɩ jara dɩ pɛ wʋdoŋ, o maŋɩ sɩ o da yigǝ o jǝni o bwɛ o nii, nɔɔna mʋrr-fugǝ (10.000) kalʋ na wʋ o kwaga nɩ tɩn wʋ́ wanɩ ba jeeri nɔɔna mʋrr-fiinle (20.000) kalʋ na wʋ pɛ wʋdoŋ wʋm kwaga nɩ tɩn naa ba bá wanɩ. Kʋ daɩ cɩga na? ³² O nan na bá wanɩ, pɛ wʋdoŋ wʋm ta na wʋ yigǝ yigǝ o bɩɩnɩ tɩn, oó da yigǝ o tʋŋɩ tɩntʋŋna mʋ o tee nɩ, sɩ ba koor-o sɩ o yagɩ jara yam sɩ ya ti. ³³ Kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ abam wʋlʋ maama na wʋ kwe o woŋo maama o yagɩ daa nɩ, o bá wanɩ o ji amʋ karabu.

³⁴ Yɛ ywǝnǝ yɩ dɩ waɩ dɩ kwɛ wʋdiu. Yɛ ywǝǝni nan na ti, n daa n bá wanɩ n pa dɩ joori dɩ ja ywǝǝni. ³⁵ Dɩntʋ daa ba jɩgɩ kuri. N bá wanɩ n kɩ-dɩ n kadugǝ nɩ, naa n ma n kɩ pʋpɔnɔ. N maŋɩ sɩ n lo-dɩ n yagɩ mʋ.

Abam nan fɔgɩ á cǝgi amʋ taanɩ dɩm.»

15

Pi-jiǝ dɩ sǝbu-jiu mɩmaŋa

(Matiyu 18:12-14)

¹ Dɛ dɩdwɩ lampo-joŋnǝ dɩ nɔn-cɩcɔgɩrʋ zanzan ma fɔɔrɩ ba yi Zezi te, sɩ ba taa cǝgi o taanɩ dɩm. ² Farizɩan * tiinǝ dɩ Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ na nɛ kʋntʋ tɩn, ba maa pʋʋna ba wɩ: «Taá nii nɔɔnʋ wʋntʋ na je dɩ nɔn-cɩcɔgɩrʋ, yɩ o ta kwǝri o di wʋdiu dɩ ba.»

³ Zezi laan ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ-ba o wɩ: ⁴ «Abam wʋlʋ na jɩgɩ peeni bi (100), yɩ sɩ dɩdʋa na je, o bá yagɩ peeni funʋgʋ-nʋgʋ kʋm (99) gaa nɩ, yɩ o daarɩ o vu o beeri pi-jiǝ kam na? ⁵ O nan na beeri o na-ka, o laan wʋ́ kwe-ka o daŋɩ o bakala baŋa nɩ dɩ wʋpolo o ja vu sɔŋɔ. ⁶ O na tu o yi sɔŋɔ, oó bǝŋi o cilonnǝ dɩ o sɔŋɔ tiinǝ maama, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: ‹Á kɩ wʋpolo dɩ amʋ, a na nɛ piǝ kalʋ ya na je tɩn ŋwaanɩ.› ⁷ Kʋntʋ tɩn, a lagɩ a ta abam sɩ, kʋ yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ nɔn-cɩcɔgɔ dɩdʋa na lǝni o wʋ o yagɩ kǝm-balwaarʋ, kʋʋ́ pa wʋpolo taa daga Wɛ-sɔŋɔ nɩ. Baá ta jɩgɩ wʋpolo zanzan dɩd-o kʋ dwe nɔn-ŋʋna funʋgʋ-nʋgʋ na ba bʋŋɩ sɩ ba maŋɩ sɩ ba lǝni ba wʋrʋ Wɛ ŋwaanɩ.

⁸ Asawɛ, kaanɩ na jɩgɩ sǝbu-dala fugǝ, yɩ dɩdʋa na je, o bá tarɩgɩ kanɩa o zuri o yɩra o zwarɩ digǝ kam wʋ maama, sɩ o nii oó na-dɩ na? ⁹ O nan na nɛ-dɩ, o laan wʋ́ bǝŋi o cilonnǝ dɩ o sɔŋɔ tiinǝ maama, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: ‹Á kɩ wʋpolo dɩ amʋ, a na nɛ sǝbu-dalɩ dɩlʋ ya na je tɩn ŋwaanɩ.›

¹⁰ Kʋntʋ tɩn, a lagɩ a ta abam sɩ, kʋ yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ nɔn-cɩcɔgɔ dɩdʋa na lǝni o wʋ o yagɩ kǝm-balwaarʋ, kʋʋ́ pa wʋpolo kʋntʋ doŋ taa wʋ Wɛ malɛsɩ * sɩm tee nɩ.»

Bu-jiu mɩmaŋa

¹¹ Zezi daa ta ma ta o wɩ: «Nɔɔnʋ mʋ wʋra o na jɩgɩ bǝkǝri sɩle. ¹² Dɛ dɩdwɩ nyaanɩ wʋm ma zaŋɩ o ta dɩ o ko o wɩ: ‹A ko, a loori-m sɩ n maŋɩ a tǝri nmʋ wǝǝnu tɩm wʋnɩ n pa-nɩ›. O ko ma sɛ. O ma maŋɩ o jɩjɩgɩrʋ tɩm o pa-ba.

¹³ Da fɩnfɩɩn na kɛ tɩn, nyaanɩ wʋm ma zaŋɩ o kwalɩmɩ o wǝǝnu maama o ja nuŋi o vu tɩʋ kʋdoŋ yigǝ yigǝ. O maa zʋʋrɩ da, yɩ o kɩ paweeni yɩranɩ. O maa jɩgɩ o wǝǝnu tɩm o cɔgɩ yɔɔ yɔɔ. ¹⁴ O laan ma ba o cɔgɩ o wǝǝnu tɩm o ti maama. Kana ma tiini ka zʋ tɩʋ kʋm, yɩ o daa ba jɩgɩ kʋlʋkʋlʋ. ¹⁵ O ma vu tɩʋ kʋm nɔɔnʋ dɩdʋa te, o loor-o sɩ o wǝl-o. Nɔɔnʋ wʋm ma pa o vu o tɔgɩ o tǝrǝ gaa nɩ. ¹⁶ Kana na tiini ka cɛ o yɩra nɩ tɩn, o ma bʋŋɩ sɩ o tɔgɩ o di tǝrǝ yam wʋdiu kʋm, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ ba pa-o-kʋ. ¹⁷ O wʋbʋŋa laan ma joori. O ma bwɛ o tɩtɩ nɩ o wɩ: ‹A ko yǝni o paɩ o tɩntʋŋna wʋdiu zanzan yɩ ba ba di ba tiǝ, yɩ a laan wʋ yo seeni kana lagɩ ka gʋ-nɩ. ¹⁸ Aá zaŋɩ a joori a vu a ko wʋm te mʋ, sɩ a ta dɩd-o nɩ: «A ko, a kɩ a cɔgɩ Wɛ yigǝ, yɩ a kɩ a cɔgɩ nmʋ dɩ wʋ. ¹⁹ Kʋntʋ tɩn, kʋ daa wʋ maŋɩ sɩ n kɩ-nɩ nɩ nmʋ bu te. Nan pa a taa tɔgɩ a yɩ nmʋ tɩntʋŋna bam dɩdʋa.» ›

²⁰ O na bʋŋɩ kʋntʋ tɩn, o laan ma zaŋɩ o maa ve o ko wʋm te. O ta na wʋ yigǝ yigǝ tɩn, mʋ o ko wʋm tʋlɩ o na-o. O na nɛ-o tɩn, o ŋwaŋa ma zʋ-o. O ma zaŋɩ o duri o vu o jeeri o bu wʋm, o kukwǝr-o dɩ wʋpolo zanzan.

²¹ Bu wʋm laan ma ta dɩd-o o wɩ: ‹A ko, a kɩ a cɔgɩ Wɛ yigǝ, yɩ a kɩ a cɔgɩ nmʋ dɩ wʋ. Kʋntʋ tɩn, kʋ daa wʋ maŋɩ sɩ n kɩ-nɩ nɩ n bu te.› ²² O ko wʋm ma ta dɩ o tɩntʋŋna bam o wɩ: ‹Á kɩ lɩla á zʋ á kwe gɔrɔ kʋlʋ na lana kʋ dwe tɩ maama tɩn, á ja ba á zʋ-o. Kwe-na jafʋlɩ á kɩ o jɩŋa nɩ, sɩ á kwe natra á pa o zʋ. ²³ Ve-na á ja na-paalɩ kamunu kʋm á ja ba á gʋ, sɩ dɩ́ ma kɩ wʋdiu dɩ́ di candiǝ dɩ wʋpolo. ²⁴ Bɛŋwaanɩ a bu wʋntʋ ya tɩgɩ mʋ, yɩ o joori o bi. O ya je mʋ, yɩ a joori a na-o.› Ba ma puli wʋdiiru tɩm dim yɩ ba kwɛɛra dɩ wʋpolo.

²⁵ Maŋa kalʋ nyaanɩ wʋm na tu o yi sɔŋɔ tɩn, o zɩmbaarʋ wʋm ya wʋ kara nɩ mʋ o vara. O na nuŋi kara kam nɩ o maa bɩɩnɩ sɔŋɔ tɩn, mʋ o ni ba na magɩ wǝǝnu yɩ ba saɩ. ²⁶ O ma bǝŋi o ko tɩntʋŋna bam dɩdʋa o bwe-o woŋo kʋlʋ na kɩ yɩ ba kwɛɛrɩ tɩn. ²⁷ Tɩntʋŋnʋ wʋm ma lǝr-o o wɩ: ‹Nmʋ nyaanɩ wʋm mʋ tuǝ. Nmʋ ko ma ja na-paalɩ kamunu kʋm o gʋ sɩ ba di candiǝ, o na nɛ-o yɩ o jɩgɩ yazurǝ tɩn ŋwaanɩ.›

²⁸ Bu-kwɩan kam na ni kʋntʋ tɩn, o bam ma zaŋɩ. O ma ba lagɩ sɩ o zʋ digǝ. O ko wʋm ma nuŋi o vu o koor-o sɩ o zʋ. ²⁹ O ma ta dɩ o ko wʋm o wɩ: ‹Ta n niǝ, bɩna yantʋ maama amʋ tiini a tʋŋɩ zanzan a pa nmʋ. A yǝni a sɛ nmʋ ni maŋa maama. Nmʋ nan wʋ pɛ amʋ dɩ bʋbala dɩ sɩ a gʋ, sɩ amʋ dɩ a cilonnǝ ma kɩ candiǝ. ³⁰ Kʋ daarɩ nmʋ bu wʋntʋ na tu tɩn, n jaanɩ na-paalɩ kamunu kʋm n gʋ n pa-o, yɩ o yɩ wʋlʋ na kwe nmʋ jɩjɩgɩrʋ o vu o cɔgɩ ka-bwǝǝru kwaga nɩ yɩ o laan joori o ba tɩn.› ³¹ O ko wʋm ma lǝr-o o wɩ: ‹A bu, nmʋ wʋ amʋ tee nɩ mʋ maŋa maama. Wǝǝnu tɩlʋ maama amʋ na jɩgɩ tɩn yɩ nmʋ nyɩm mʋ. ³² Dɩ́ nan maŋɩ sɩ dɩ́ kɩ wʋpolo candiǝ mʋ zɩm, bɛŋwaanɩ nmʋ nyaanɩ wʋm ya tɩgɩ mʋ, yɩ o joori o bi. O ya je mʋ, yɩ dɩ́ joori dɩ́ na-o.› »

16

Tɩntʋŋ-balɔrɔ mɩmaŋa

¹ Zezi daa ta ma ta dɩ o karabiǝ bam o wɩ: «Nadum mʋ wʋra o na jɩgɩ tɩntʋŋnʋ. O tɩntʋŋnʋ wʋm mʋ nii o wǝǝnu maama baŋa nɩ. Nɔɔna badonnǝ ma vu ba ta dɩ nadum wʋm ba wɩ, o tɩntʋŋnʋ wʋm jɩgɩ o wǝǝnu tɩm o cɔga mʋ. ² O ma bǝŋi o tɩntʋŋnʋ wʋm, yɩ o ta dɩd-o o wɩ: ‹A ni nmʋ na kɩ te tɩn. Kɔɔ mʋ n nan wʋ́ ta dɩ amʋ? Nan ve n jeeli nmʋ na kɩ te dɩ a wǝǝnu tɩm tɩn, sɩ n ba n ta n brɩ-nɩ. Nmʋ daa n bá wanɩ n ta n yɩ a tɩntʋŋnʋ.›

³ Tɩntʋŋnʋ wʋm ma bwɛ o tɩtɩ nɩ o wɩ: ‹Amʋ nan wʋ́ kɩ ta mʋ? A tu wʋm lagɩ o lɩ-nɩ o tɩtʋŋa yam nɩ. Amʋ ba dana sɩ a wanɩ a va. Cavɩɩra maa jɩgɩ-nɩ sɩ a taa tʋlɩ a loorǝ. ⁴ A nan ye a na wʋ́ kɩ te, sɩ o na lɩ-nɩ o tɩtʋŋɩ dɩm nɩ, sɩ nɔɔna taa joŋi-nɩ lanyɩranɩ ba sam nɩ tɩn.›

⁵ O na bʋŋɩ kʋntʋ tɩn, o ma bǝŋi balʋ na jɩgɩ o tu wʋm jɩna tɩn dɩdʋa dɩdʋa o pa ba ba o te. O ma bwe dayigǝ tu wʋm o wɩ: ‹Nmʋ jɩgɩ a tu wʋm jɩnɩ kʋ maɩ tɩta mʋ?› ⁶ Nɔɔnʋ wʋm ma lǝri o wɩ: ‹Kʋ yɩ nugǝ kʋnkwaanʋ bi (100) mʋ.› Tɩntʋŋnʋ wʋm ma ta-o o wɩ: ‹Nii tɔnɔ kʋlʋ nmʋ jɩnɩ dɩm na pʋpʋnɩ da tɩn. Nan kɩ lɩla n kwe n ja n vu n jǝni n pʋpʋnɩ nɩ kʋnkwaanʋ fiinnu (50).› ⁷ O daa ta ma bwe nɔɔnʋ wʋdoŋ o wɩ: ‹Nmʋ jɩgɩ a tu wʋm jɩnɩ kʋ maɩ tɩta mʋ?› O ma lǝri o wɩ: ‹Kʋ yɩ mɩna ywǝǝlu bi (100) mʋ.› Tɩntʋŋnʋ wʋm ma ta dɩd-o o wɩ: ‹Kwe tɔnɔ kʋm n pʋpʋnɩ nɩ ywǝǝlu funɔnɔ (80).›

⁸ Nadum wʋm na lwarɩ kʋntʋ tɩn, o ta tee tɩtʋŋ-balɔrɔ kʋm dɩ o na kɩ te tɩn, bɛŋwaanɩ lʋgʋ baŋa tiinǝ jɩgɩ swan ba ye ba na wʋ́ kɩ te sɩ ba ma wǝli daanɩ ba dwe balʋ na lwarɩ Wɛ pooni dɩm tɩn.

⁹ A lagɩ a ta abam sɩ, á maŋɩ sɩ á kwe lʋgʋ baŋa sǝbu á ma wǝli nɔɔna sɩ kʋ pa á di ciloŋo daanɩ. Á na kɩ kʋntʋ, yɩ sǝbu kʋm na ti, ba jwa wʋ́ jeeri abam lanyɩranɩ Wɛ-sɔŋɔ nɩ, sɩ á taá wʋra maŋa kalʋ na bá ti tɩn.»

Dɩ́ na maŋɩ sɩ dɩ́ taá yɩ cɩga tiinǝ te tɩn

¹⁰ «Nɔɔnʋ wʋlʋ na tɔgɩ cɩga dɩ wo-balaŋa tɩn wʋ́ ta tɔgɩ cɩga dɩ wo-kamunu dɩ. Kʋ daarɩ wʋlʋ na ba tɔgɩ cɩga dɩ wo-balaŋa tɩn bá wanɩ o tɔgɩ cɩga dɩ wo-kamunu dɩ. ¹¹ Kʋntʋ tɩn, abam na warɩ á tɔgɩ cɩga dɩ lʋgʋ baŋa sǝbu, Wɛ bá sɛ sɩ DƖ kwe jɩjɩgɩrʋ cɩga cɩga DƖ kɩ abam jɩŋa nɩ. ¹² Abam na warɩ á tɔgɩ cɩga dɩ wǝǝnu tɩlʋ ba na kwe ba kɩ abam jɩŋa nɩ sɩ á nii tɩ baŋa nɩ tɩn, Wɛ bá sɛ sɩ DƖ pa abam wǝǝnu tɩlʋ na wʋ́ ta yɩ abam tɩtɩ nyɩm tɩn.

¹³ Tɩntʋŋnʋ bá wanɩ o kwe wʋbʋŋ-dɩdwɩ sɩ o ma tʋŋɩ o pa o yuutiinǝ bale. Oó ta culi dɩdʋa kam yɩ o daarɩ o soe wʋdoŋ wʋm, naa oó ta nɩgɩ dɩdʋa kam yɩ o daarɩ o gooni wʋdoŋ wʋm. Kʋntʋ ŋwaanɩ abam bá wanɩ á pa sɩ Wɛ taa yɩ á yuutu, sɩ á daarɩ á pa sǝbu dɩ taa yɩ á yuutu.»

¹⁴ Farizɩan * tiinǝ bam na tɔgɩ ba wʋra tɩn ma ni Zezi na tagɩ kʋlʋ maama tɩn. Ba na yɩ sǝbu-swǝn-nyɩna tɩn, ba maa jɩg-o ba mwana. ¹⁵ O ma ta dɩ ba o wɩ: «Abam mʋ lagɩ sɩ á brɩ á tɩtɩ nɔɔna yigǝ nɩ, nɩ á yɩ nɔn-ŋʋna. Wɛ nan ye á wʋbʋŋa na yɩ te tɩn. Woŋo kʋlʋ nɔɔna na paɩ kʋ yɩ wo-kamunu tɩn, kʋ yɩ wo-zɔɔnɩ mʋ Wɛ yigǝ nɩ.

¹⁶ Nɔɔna dɛɛn jɩgɩ Moyisi * cullu tɩm dɩ faŋa faŋa Wɛ nijoŋnǝ bam na brɩ kʋlʋ tɩn mʋ ba tɔga, yɩ kʋ vu kʋ yi maŋa kalʋ Zan wʋlʋ na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn laan ba. O na tu tɩn, kʋ laan yɩ Wɛ paarɩ kwǝr-ywǝŋǝ kam mʋ wʋra, yɩ nɔɔna maama tiini ba kwaanɩ sɩ ba tɔgɩ ba zʋ dɩ wʋ.

¹⁷ Dɩ kʋ dɩ, kʋ yɩ mwalɩ sɩ wɛyuu dɩ tɩga je kʋ dwe woŋo fɩnfɩɩn na lagɩ kʋ lɩ Wɛ cullu tɩm wʋnɩ.

¹⁸ Nɔɔnʋ wʋlʋ na yagɩ o kaanɩ yɩ o daarɩ o di kaanɩ wʋdoŋ, kʋntʋ tu kǝm dɩm yɩ balɔrɔ nɩnɛɛnɩ nɔɔnʋ na pǝni dɩ o doŋ kaanɩ te tɩn mʋ. Nɔɔnʋ wʋlʋ na zaŋɩ o di kaanɩ wʋlʋ o tɩtɩ barʋ na yag-o tɩn, kʋntʋ tu kǝm dɩm dɩ yɩ balɔrɔ nɩnɛɛnɩ nɔɔnʋ na pǝni dɩ o doŋ kaanɩ te tɩn mʋ.»

Nadum dɩ yinigǝ tu mɩmaŋa

¹⁹ Zezi ta ma ta o wɩ: «Nadum mʋ wʋra. O maa yǝni o zʋ gwar-ŋʋnnʋ tɩlʋ na tiini tɩ lana tɩn. O jɩgɩ woŋo maama kʋ yi-o, yɩ o ŋwɩa lana dɛ maama. ²⁰ Yinigǝ tu dɩ mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Lazaarɩ. O yǝni o tigi nadum wʋm sɔŋɔ mancoŋo nɩ. O yɩra maama yɩ ŋwana. ²¹ O maa lagɩ sɩ o taa di wʋdiu kʋlʋ nadum wʋm na di yɩ kʋ siiri tɩga nɩ tɩn, yɩ o ba na-kʋ o di. Kakuri dɩ ma tui sɩ dǝlimi o ŋwana yam.

²² Yinigǝ tu wʋm laan ma ba o tɩ. Wɛ malɛsɩ * ma ba sɩ kwe-o sɩ ja vu Wɛ-sɔŋɔ sɩ pa o jǝni Abraham * tɩkǝri nɩ. Nadum wʋm dɩ ma tɩ. Ba ma kwe-o ba kɩ. ²³ O ma vu curu. O maa wʋra o yaara zanzan. O ma kwǝni o yuu wɛɛnɩ o na Abraham na wʋ yigǝ yigǝ, yɩ Lazaarɩ je o tɩkǝri nɩ. ²⁴ O ma kaasɩ o ta dɩd-o o wɩ: ‹A ko Abraham, popo, duri a ŋwaŋa. A loori-m sɩ n pa Lazaarɩ vu o ma o nʋa o laŋɩ na o ba o ma zuri a dindǝlimi, sɩ a tiini a yaarɩ zanzan mini dɩm wʋnɩ.›

²⁵ Abraham ma lǝr-o o wɩ: ‹A bu, nan guli nmʋ dɛɛn na ŋwɩ lʋgʋ baŋa nɩ yɩ n na wo-laarʋ tɩlʋ maama n na lagɩ tɩn. Lazaarɩ dɛɛn nan jɩgɩ yaara yɩranɩ mʋ. Kʋ daarɩ lele kʋntʋ, wʋm bɩcarɩ laan zuri, yɩ nmʋ dɩ daa wʋ yaara wʋnɩ. ²⁶ Woŋo kʋlʋ na wǝli da tɩn, goŋ-canluŋu mʋ cɩgɩ dɩbam dɩ abam laŋa nɩ, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ bá wanɩ o zɩgɩ yo o vu o bɛ o yi abam te. Nɔɔn-nɔɔnʋ dɩ bá wanɩ o zɩgɩ abam tee nɩ o bɛ o ba dɩbam te.› ²⁷ Nadum wʋm ma ta o wɩ: ‹A ko, kʋ nan na yɩ kʋntʋ, a loori-m sɩ n tʋŋɩ Lazaarɩ sɩ o vu a ko sɔŋɔ, ²⁸ sɩ a nyaana banu wʋra, sɩ o kaanɩ-ba, sɩ ba dɩ daa yɩ tɔgɩ ba ba yaara jǝgǝ kantʋ.›

²⁹ Abraham ma ta dɩd-o o wɩ: ‹Ba maŋɩ ba jɩgɩ twaanʋ tɩlʋ Moyisi * dɩ Wɛ nijoŋnǝ bam na pʋpʋnɩ tɩn. Ba nan maŋɩ sɩ ba sɛ twaanʋ tɩntʋ taanɩ dɩm mʋ.› ³⁰ O ma lǝri o wɩ: ‹A ko Abraham, ba bá sɛ kʋntʋ. Nɔɔnʋ nan na bi o yagɩ tʋʋnɩ yɩ o vu ba te o ta dɩ ba, ba laan wʋ́ lǝni ba wʋrʋ ba yagɩ kǝm-balwaarʋ tɩm.› ³¹ Abraham ma lǝri nadum wʋm o wɩ: ‹Ba na wʋ sɛ Moyisi dɩ Wɛ nijoŋnǝ bam maama taanɩ dɩm, nɔɔnʋ na maŋɩ o bi o yagɩ tʋʋnɩ dɩ, ba ta bá sɛ sɩ o taanɩ dɩm yɩ cɩga.› »

17

Zezi na brɩ o karabiǝ wǝǝnu tɩlʋ tɩn

(Matiyu 18:6-7, 21-22, Marɩkɩ 9:42)

¹ Zezi dɛɛn ma ta dɩ o karabiǝ bam o wɩ: «Kʋ bá wanɩ sɩ wǝǝnu tɩlʋ na ganɩ nɔɔna sɩ ba yagɩ Wɛ cwǝŋǝ tɔgɩm tɩn taa tǝrǝ. Kʋ nan na yɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na ganɩ nɔɔna sɩ ba yagɩ Wɛ cwǝŋǝ tɔgɩm tɩn, lɛɛrʋ wʋ o yuu nɩ. ² Kʋʋ́ ta lana kʋ pa kʋntʋ tu sɩ ba lǝ kandwɛ kamunu o ba nɩ ba dɩ-o nɩnɩʋ wʋnɩ, kʋ garɩ cam dɩlʋ o na wʋ́ na dɩ o na pɛ Wɛ bu-balaŋa dɩdʋa yagɩ Wɛ cwǝŋǝ tɔgɩm tɩn. ³ Kʋntʋ tɩn, á taá cʋ á tɩtɩ!

N nu-bu na kɩ lwarɩm, sɩ n kaan-o dɩ o na kɩ kʋlʋ tɩn. O nan na sɛ yɩ o lǝni o wʋ dɩ o kǝm-balɔrɔ kʋm, sɩ n ma n cɛ-o. ⁴ O na maŋɩ o kɩ nmʋ lwarɩm kuni bɩrpɛ dɛ wʋnɩ yɩ o sɛ nɩ o kɩ o cɔgɩ, nmʋ ta maŋɩ sɩ n ma n cɛ-o mʋ.»

⁵ Dɩ́ Yuutu Zezi tɩntʋŋna bam ma ta dɩd-o ba wɩ: «Wǝli dɩbam wʋbʋŋa, sɩ dɩ́ taá jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ nmʋ.»

⁶ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Á na kɩ á wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ, yɩ kʋ na maŋɩ kʋ yɩ fɩnfɩɩn yɩranɩ nɩ nyasaŋ-bu te dɩ, á wʋ́ wanɩ á ta dɩ tu-kamunu kʋntʋ nɩ kʋ gɔ kʋ vu kʋ jǝni nɩnɩʋ kʋm wʋnɩ, yɩ kʋʋ́ sɛ á ni.»

Tɩntʋŋnʋ na maŋɩ sɩ o kɩ te tɩn

⁷ Zezi daa ta ma ta o wɩ: «Abam wʋlʋ na jɩgɩ tɩntʋŋnʋ, yɩ o na wʋra o varɩ o pa-m, naa o na tɔgɩ n peeni, yɩ wʋntʋ na tʋŋɩ o ti yɩ o ba o yi sɔŋɔ, n ta dɩd-o nɩ o ba o jǝni o di wʋdiu dɩ nmʋ na? ⁸ Aye. Nmʋ nan wʋ́ ta dɩd-o nɩ: ‹Ve n kɩ wʋdiu, sɩ n laan vɔ n gɔrɔ dɩ vʋa, n ja wʋdiu kʋm n ba n pa-nɩ sɩ a di. Amʋ na di a ti, sɩ n laan vu n di n tɩtɩ nyɩm.› ⁹ Kʋ daa daɩ sɩ n kɩ n tɩntʋŋnʋ wʋm le, dɩ o na kɩ kʋlʋ nmʋ na pɛ-o ni sɩ o kɩ tɩn. ¹⁰ Kʋ yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ abam dɩ. Abam na kɩ kʋlʋ maama Wɛ na pɛ abam ni sɩ á kɩ tɩn, á maŋɩ sɩ á taá wɩ: ‹Dɩbam yɩ tɩntʋŋna má mʋ. Dɩ́ kɩ kʋlʋ na maŋɩ sɩ dɩ́ kɩ tɩn yɩranɩ mʋ.› »

Zezi na pɛ nanywaanʋ fugǝ na yazurǝ te tɩn

¹¹ Zezi dɛɛn ma wʋ cwǝŋǝ nɩ o maa ve Zeruzalɛm. O ma da Samari * lʋgʋ dɩ Galile lʋgʋ sisǝm o maa kɛa. ¹² O ma vu sɩ o zʋ tɩʋ kʋdoŋ. Mʋ nanywaanʋ * fugǝ jeer-o cwǝŋǝ nɩ. Ba ma zɩgɩ yigǝ yigǝ, ¹³ yɩ ba kaasɩ dɩ kwǝr-dɛ ba wɩ: «Dɩbam tu Zezi, popo duri dɩbam ŋwaŋa.»

¹⁴ Zezi na nɛ-ba tɩn, o ma ta dɩ ba o wɩ: «Ve-na Wɛ kaanɩm tu wʋm te sɩ á pa o nii á yɩra yam.»

O na tagɩ kʋntʋ yɩ ba maa ve tɩn, mʋ ba maama nɛ yazurǝ yɩ ba yɩra ji lanyɩranɩ. ¹⁵ Ba wʋ dɩdʋa na nɛ nɩ o yawɩʋ kʋm je tɩn, o ma pipiri o joori o vu Zezi te, yɩ o zuli Wɛ dɩ kwǝr-dɩa. ¹⁶ O ma vu o tʋ Zezi yigǝ nɩ, yɩ o kɩ o le. Wʋlʋ na kɩ kʋntʋ tɩn yɩ Samari tu mʋ. ¹⁷ Zezi ma bwe o wɩ: «Kʋ daɩ nɔɔna fugǝ kam maama mʋ nɛ yazurǝ na? Nʋgʋ kʋm nan bɛ? ¹⁸ Ba wʋlʋwʋlʋ wʋ joori o ba sɩ o kɩ Wɛ le, kʋ na daɩ dwi-gɛ * tu wʋntʋ yɩranɩ.» ¹⁹ O laan ma ta dɩ nɔɔnʋ wʋm o wɩ: «Nmʋ na kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ tɩn mʋ pɛ n na vrɩm. Nan zaŋɩ n viiri.»

Wɛ paarɩ dɩm na wʋ́ ba nɔɔna tɩtarɩ te tɩn

(Matiyu 24:23-28, 36-41)

²⁰ Farizɩan tiinǝ bam dɛɛn ma bwe Zezi, sɩ ba lwarɩ maŋa kalʋ Wɛ na wʋ́ di paarɩ nɔɔna tɩtarɩ nɩ tɩn. O ma lǝri-ba o wɩ: «Wɛ paarɩ dɩm maŋa na yiǝ, á bá wanɩ á ma á yiǝ á na-dɩ. ²¹ Nɔɔna bá ta wɩ: ‹Nii-na yo seeni›, asawɛ ba wɩ: ‹Nii jǝgǝ kantʋ nɩ›, bɛŋwaanɩ Wɛ paarɩ dɩm maŋɩ dɩ wʋ abam tɩtarɩ nɩ.»

²² Zezi ma ta dɩ o karabiǝ bam o wɩ: «Maŋa wʋ́ ba, yɩ á wʋ́ ta lagɩ dɩ á wʋ maama sɩ á ya na tɔgɩ á wʋra, kʋ na maŋɩ kʋ yɩ dɛ dɩdwɩ yɩranɩ dɩ, maŋa kalʋ amʋ Nabiin-bu * wʋm na joori a ba tɩn. Á nan bá na. ²³ Kantʋ maŋa kam nɩ nɔɔna wʋ́ ta dɩ abam ba wɩ: ‹Nii-na, o wʋ yo seeni›, asawɛ: ‹O wʋ jǝgǝ kantʋ nɩ›. Á nan yɩ sɛ ba taanɩ dɩm sɩ á vu á nii. ²⁴ Bɛŋwaanɩ, dɛ dɩm amʋ Nabiin-bu wʋm na lagɩ a ba tɩn na yiǝ, kʋʋ́ ta nyɩ dɩ dʋa na pɩpɩlɩ wɛyuu nɩ ka lɛɛnɩ ka paɩ pooni lʋgʋ baŋa je maama nɩ te tɩn mʋ. ²⁵ Kʋ na wʋ́ loori kʋntʋ tɩn, kʋ fɩn mʋ sɩ amʋ Nabiin-bu wʋm na yaara zanzan sɩ zɩm nɔɔna bam culi-nɩ.

²⁶ Amʋ Nabiin-bu wʋm na wʋ́ ba maŋa kalʋ tɩn wʋ́ ta nyɩ nɩnɛɛnɩ kʋ dɛɛn na kɩ Nowe * maŋa kam nɩ te tɩn mʋ. ²⁷ Kantʋ maŋa kam nɩ, nɔɔna dɛɛn di ba wʋdiiru yɩ ba nyɔa, yɩ ba daarɩ ba di kaana, yɩ kaana dɩ zʋʋrɩ banna, sɩ kʋ vu kʋ yi dɛ dɩm Nowe na zʋ naboro kamunu kʋm wʋ tɩn. Na laan ma ba, ba li lʋgʋ baŋa ba cɔgɩ nɔɔna bam maama.

²⁸ Maŋa kalʋ Lɔtɩ * dɛɛn na wʋra tɩn, kʋ dɩ maŋɩ kʋ yɩ kʋntʋ mʋ. Nɔɔna dɛɛn wʋra ba di ba wʋdiiru yɩ ba nyɔa, yɩ ba daarɩ ba kɩ pipiu, yɩ ba vara yɩ ba lɔ sam. ²⁹ Kʋ ma ba kʋ yi dɛ dɩm Lɔtɩ na duri o nuŋi Sodɔm nɩ tɩn. Dɛ dɩm kʋntʋ nɩ, mini dɩ min-kandwa ma nuŋi wɛyuu nɩ ya tʋ tɩga nɩ ya cɔgɩ tɩʋ kʋm nɔɔna bam maama.

³⁰ Dɛ dɩm amʋ Nabiin-bu wʋm na wʋ́ joori a ba lʋgʋ baŋa a brɩ a tɩtɩ tɩn, kʋʋ́ darɩ nɔɔna kʋntʋ doŋ mʋ. ³¹ Dɛ dɩm kʋntʋ nɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na wʋ nayuu nɩ yɩ o wǝǝnu na wʋ digǝ wʋnɩ, kʋntʋ tu daa yɩ tu o zʋ digǝ wʋ sɩ o kwe o wǝǝnu tɩm o ja duri. Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na wʋ kara nɩ, o dɩ daa yɩ joori sɔŋɔ. ³² Guli-na kʋ dɛɛn na kɩ Lɔtɩ * kaanɩ wʋm te tɩn. ³³ Wʋlʋ maama na lagɩ sɩ o taa jɩgɩ o tɩtɩ ŋwɩa tɩn, kʋntʋ tu wʋ́ ga-ka mʋ. Wʋlʋ maama nan na sɛ sɩ o ga o ŋwɩa tɩn, kʋntʋ tu wʋ́ ta jɩgɩ ŋwɩa Wɛ tee nɩ.

³⁴ A lagɩ a ta abam sɩ, nɔɔna bale na pǝni tɩtɩɩ nɩ sara dɩdʋa wʋnɩ, Wɛ wʋ́ lɩ ba dɩdʋa DƖ daarɩ dɩdʋa. ³⁵ Kaana bale na wʋra ba cʋɩ muni, Wɛ wʋ́ lɩ ba dɩdʋa DƖ daarɩ dɩdʋa. (( ³⁶ Nɔɔna bale dɩ na wʋ kara nɩ ba tʋŋa, Wɛ wʋ́ lɩ ba dɩdʋa DƖ daarɩ dɩdʋa.))»

³⁷ Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba ma bwe-o ba wɩ: «Dɩbam Yuutu, kʋntʋ woŋo wʋ́ kɩ yǝn mʋ?»

O ma lǝri-ba dɩ bɩtar-dɩndɩa o wɩ: «Wo-tʋʋ na wʋ mɛ tɩn, duurǝ dɩ gilimi da mʋ.»

18

Wɛ-loro na yɩ te tɩn

¹ Zezi dɛɛn ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ o karabiǝ bam nɩ ba maŋɩ sɩ ba taa loori Wɛ taan mʋ, sɩ ba yɩ yagɩ. ² O ma maŋɩ o brɩ-ba o wɩ: «Tɩʋ kʋdoŋ nɩ mʋ sarɩya-diru wʋdoŋ dɛɛn ya wʋra, yɩ o ba kwarɩ Wɛ. O maa ba nɩgɩ nɔɔna dɩ. ³ Kadǝm wʋdoŋ dɩ maa wʋ tɩʋ kʋm kʋntʋ nɩ. O maa yǝni o ve sarɩya-diru wʋm te maŋa maama, o loor-o zǝnǝ o wɩ: ‹Nan kwaanɩ n wǝli-nɩ, sɩ n pa a na bʋra a dʋm wʋm tee nɩ.›

⁴ Sarɩya-diru wʋm maa ba sɛ o taanɩ dɩm. Kʋ maa wʋra kʋ wʋra, o laan ma ta o tɩtɩ wʋnɩ o wɩ: ‹A ba kwarɩ Wɛ. A ba nɩgɩ nɔɔna dɩ. ⁵ Dɩ kʋ dɩ, kadǝm wʋntʋ nan ta jɩgɩ-nɩ o yaara maŋa maama dɩ o taanɩ dɩm. Kʋntʋ ŋwaanɩ a maŋɩ sɩ a pa-o bʋra. Kʋ na daɩ kʋntʋ, oó ta tui a te o yaarɩ-nɩ maŋa maama.› »

⁶ Dɩ́ Yuutu Zezi laan ma ta o wɩ: «Cǝgi-na sarɩya-diru balɔrɔ kʋm na tagɩ te tɩn. ⁷ Sɩ kʋ laan nan na yɩ Wɛ, DƖ bá sɛ sɩ DƖ wǝli DƖ tɩtɩ nɔɔna balʋ DƖ na kuri tɩn sɩ ba na cɩga na? DƖ bá kɩ lɩla DƖ wǝli balʋ na tiini ba loori-DƖ maŋa maama wɩa dɩ tɩtɩɩ tɩn na? ⁸ A lagɩ a ta abam sɩ, DƖ wʋ́ pa-ba cɩga lɩla. Kʋ daarɩ, amʋ Nabiin-bu * wʋm na joori a ba lʋgʋ baŋa, nɔɔna ta wʋ́ ta jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ na?»

Farizɩan tu dɩ lampo-joŋnu mɩmaŋa

⁹ Zezi daa ma maŋɩ mɩmaŋɩ dɩdoŋ, sɩ o ma brɩ balʋ na bʋŋɩ ba paɩ ba yɩ nɔn-ŋʋna Wɛ tee nɩ yɩ ba gooni ba donnǝ tɩn. ¹⁰ O ma maŋɩ o brɩ-ba o wɩ: «Nɔɔna bale mʋ wʋra. Ba dɩdʋa yɩ Farizɩan * tu mʋ. Wʋdoŋ wʋm maa yɩ lampo-joŋnu. Ba ma zaŋɩ ba vu Wɛ-di-kamunu kʋm sɩ ba warɩ Wɛ. ¹¹ Ba na zʋ tɩn, Farizɩan tu wʋm ma zɩgɩ o warɩ Wɛ o wʋnɩ o wɩ: ‹Wɛ, a kɩ nmʋ le dɩ amʋ na daɩ nɩnɛɛnɩ nɔɔna badaara balʋ na yɩ ŋwɩɩna dɩ wo-lwaan-kǝrǝ dɩ ka-lagɩna te tɩn. A kɩ nmʋ le dɩ a na daɩ nɩnɛɛnɩ lampo-joŋnu wʋntʋ dɩ te tɩn. ¹² A yǝni a vɔ ni kuni bɩle mʋ da yarpɛ maama wʋnɩ. Wǝǝnu tɩlʋ maama a na nɛ tɩn, a yǝni a lɩ nmʋ tǝri tɩ wʋnɩ a pa nmʋ.›

¹³ Kʋ daarɩ lampo-joŋnu wʋm maa zɩgɩ daa nɩ o warɩ Wɛ. O maa ba lagɩ sɩ o kwǝni o yuu wɛɛnɩ, yɩ o magɩ o japoorǝ Wɛ yigǝ nɩ o wɩ: ‹Wɛ, amʋ yɩ lwarɩm tu mʋ. Nan duri a yibwǝnǝ.›

¹⁴ Kʋntʋ tɩn, a nan lagɩ a ta dɩ abam sɩ, nɔɔna bantʋ bale na warɩ Wɛ ba ti yɩ ba laan joori sɔŋɔ tɩn, kʋ yɩ lampo-joŋnu wʋm mʋ nɛ cɩga Wɛ tee nɩ, sɩ kʋ daɩ Farizɩan tu wʋm. Bɛŋwaanɩ, wʋlʋ na zǝŋi o tɩtɩ tɩn, Wɛ wʋ́ tu kʋntʋ tu. Wʋlʋ nan na tu o tɩtɩ tɩn, Wɛ wʋ́ zǝŋi kʋntʋ tu.»

Bu-balwa na maŋɩ dɩ Wɛ paarɩ dɩm te tɩn

(Matiyu 19:13-15, Marɩkɩ 10:13-16)

¹⁵ Nɔɔna badonnǝ maa jaanɩ ba bu-balwa ba tui Zezi te, sɩ o daŋɩ o jɩa ba baŋa nɩ o warɩ Wɛ o pa-ba. O karabiǝ bam na nɛ kʋntʋ tɩn, ba ma zaŋɩ ba kaanɩ-ba sɩ ba yɩ taa kɩ kʋntʋ. ¹⁶ Zezi laan ma bǝŋi biǝ bam sɩ ba ba o te, yɩ o wɩ: «Yagɩ-na sɩ biǝ bam taa tui a te, sɩ á yɩ zaŋɩ á cɩ-ba. Bɛŋwaanɩ balʋ na nyɩ dɩ bu-balwa te tɩn mʋ maŋɩ sɩ ba zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ. ¹⁷ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nɔɔnʋ na wʋ sɛ sɩ Wɛ taa te-o nɩ bu-balaŋa te, o bá na cwǝŋǝ sɩ o zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ.»

Nadunǝ wʋ́ wanɩ ba na ŋwɩa Wɛ tee nɩ na?

(Matiyu 19:16-30, Marɩkɩ 10:17-31)

¹⁸ Zwifǝ yigǝ tu wʋdoŋ dɛɛn ma bwe Zezi o wɩ: «Karanyɩna, n yɩ nɔn-ŋʋm. Brɩ-nɩ kʋlʋ a na wʋ́ kɩ, sɩ a ma a na ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn Wɛ tee nɩ.»

¹⁹ Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Bɛŋwaanɩ mʋ n bǝŋi-nɩ nɩ nɔn-ŋʋm? Nɔɔn-nɔɔnʋ tǝrǝ o na yɩ nɔn-ŋʋm, kʋ na daɩ Wɛ DƖ yɩranɩ. ²⁰ Nmʋ maŋɩ n ye Wɛ cullu tɩm na brɩ kʋlʋ tɩn. Yɩ zaŋɩ n pǝni dɩ n doŋ kaanɩ. Yɩ zaŋɩ n gʋ nɔɔnʋ. Yɩ zaŋɩ n ŋɔ. Yɩ fɔ vwan n pa nɔɔn-nɔɔnʋ. Ta n zuli n nu dɩ n ko.»

²¹ Zwifǝ yigǝ tu wʋm ma ta o wɩ: «Kʋ zɩgɩ amʋ biini nɩ mʋ a maŋɩ a tɔgɩ cullu tɩntʋ maama.»

²² Zezi na ni o na tagɩ kʋlʋ tɩn, o ma ta dɩd-o o wɩ: «Kʋ nan ta gɛ woŋo dɩdʋa mʋ sɩ n kɩ. Kwe wǝǝnu tɩlʋ maama n na jɩgɩ tɩn n yǝgi, sɩ n laan maŋɩ tɩ sǝbu kʋm n pa yinigǝ tiinǝ. Kʋntʋ wʋ́ pa n ta n jɩgɩ jɩjɩgɩrʋ Wɛ-sɔŋɔ nɩ. Nmʋ na kɩ kʋntʋ, sɩ n laan ba n ta n tɔgɩ-nɩ.» ²³ Nɔɔnʋ wʋm na ni kʋntʋ tɩn, o wʋ ma cɔgɩ zanzan, o na yɩ jɩjɩgɩrʋ zanzan tu tɩn ŋwaanɩ.

²⁴ Zezi ma lwarɩ o wʋ na cɔgɩ te tɩn. O ma ta o wɩ: «Nadunǝ na lagɩ sɩ ba zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ, kʋ sɩɩnɩ kʋ cana kʋ pa-ba. ²⁵ Kʋʋ́ ta yɩ mwalɩ sɩ yogondi da gar-lwe bɔɔnɩ dɩ nuŋi kʋ dwe nadum na lagɩ sɩ o zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ.»

²⁶ Nɔɔna balʋ na ni kʋlʋ Zezi na tagɩ tɩn ma bwe-o ba wɩ: «Kʋ nan na yɩ kʋntʋ, wɔɔ mʋ wʋ́ wanɩ o na vrɩm?»

²⁷ O ma lǝri-ba o wɩ: «Kʋlʋ nabiinǝ na warɩ ba kɩ tɩn, Wɛ wa-kʋ DƖ kɩa.»

²⁸ Pɩyɛɛrɩ laan ma ta o wɩ: «Nii. Dɩbam yagɩ dɩ́ wǝǝnu mʋ yɩ dɩ́ daarɩ dɩ́ tɔgɩ nmʋ.»

²⁹ Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ maama na tagɩ Wɛ paarɩ dɩm ŋwaanɩ yɩ o yagɩ o sɔŋɔ naa o kaanɩ naa o nu-biǝ naa o nu dɩ o ko naa o biǝ tɩn, ³⁰ kʋntʋ tu wʋ́ sɩɩnɩ o joŋi kʋ dwǝni kʋlʋ maama o na yagɩ tɩn maŋa kantʋ nɩ. Kʋ daarɩ maŋa kalʋ na wʋ́ ba tɩn, kʋntʋ tu wʋ́ na ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn Wɛ tee nɩ.»

Zezi daa na ŋɔɔnɩ o tʋʋnɩ taanɩ te tɩn

(Matiyu 20:17-19, Marɩkɩ 10:32-34)

³¹ Zezi dɛɛn ma pɔɔrɩ o karabiǝ fugǝ-bale bam kɔgɔ kʋm wʋnɩ, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: «Taá ye-na sɩ, dɩ́ maa ve Zeruzalɛm, yɩ wǝǝnu tɩlʋ maama faŋa faŋa Wɛ nijoŋnǝ bam na pʋpʋnɩ amʋ Nabiin-bu * wʋm ŋwaanɩ tɩn wʋ́ kɩ. ³² Baá ja amʋ ba kɩ dwi-gɛ * tiinǝ jɩŋa nɩ. Baá mwanɩ amʋ, baá bɛɛsɩ amʋ, baá twɩ lileeru ba yagɩ a yɩra nɩ, ³³ baá kwe balaarɩ ba ma magɩ-nɩ, yɩ ba laan daarɩ ba gʋ-nɩ. Da yatɔ dɛ nɩ, a laan wʋ́ joori a bi a yagɩ tʋʋnɩ.»

³⁴ Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba wʋ ni o taanɩ dɩm kuri. Ba maa yǝri o na jɩgɩ kʋlʋ o ŋɔɔnɩ tɩn, kʋ kuri na sǝgi dɩ ba tɩn ŋwaanɩ.

Zezi na puri lilwe yiǝ te tɩn

(Matiyu 20:29-34, Marɩkɩ 10:46-52)

³⁵ Zezi dɛɛn ma vu o twɛ tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Zeriko. Lilwe maa je cwǝŋǝ kam ni nɩ o loorǝ. ³⁶ O ma ni nɔn-kɔgɔ na tɔgɩ da kʋ maa kɛa. O ma bwe sɩ o lwarɩ kʋ na yɩ kʋlʋ tɩn. ³⁷ Ba ma ta ba brɩ-o sɩ kʋ yɩ Nazarɛtɩ tu Zezi mʋ tɔgɩ dáanɩ o maa kɛa. ³⁸ O ma tɔɔlɩ o bǝŋi o wɩ: «Zezi, Pɛ Davidi * dwi tu, duri a yibwǝnǝ!»

³⁹ Nɔɔna balʋ na wʋ kɔgɔ kʋm yigǝ nɩ ba maa ve tɩn ma kaan-o sɩ o pu o ni. O laan ma tiini o tɔɔlɩ baŋa baŋa o wɩ: «Pɛ Davidi dwi tu, duri a yibwǝnǝ!»

⁴⁰ Zezi ma zɩgɩ, yɩ o pa ni sɩ ba vaŋɩ lilwe wʋm ba ja ba o te. O na yi o te tɩn, Zezi ma bwe-o o wɩ: ⁴¹ «Nmʋ lagɩ sɩ a kɩ bɛɛ mʋ a pa-m?»

O ma lǝri o wɩ: «A tu, a lagɩ sɩ a joori a taa na mʋ.»

⁴² Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Ta n naɩ. Nmʋ na kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ te tɩn mʋ pɛ n na vrɩm.»

⁴³ Zezi na tagɩ kʋntʋ bɩdwɩ baŋa nɩ tɩn, mʋ lilwe wʋm yiǝ joori ya naɩ. O ma zaŋɩ o tɔgɩ Zezi, yɩ o zuli Wɛ lanyɩranɩ. Nɔɔna bam maama na nɛ kʋlʋ na kɩ tɩn, ba dɩ maa tee Wɛ.

19

Lampo-joŋnu Zase na kɩ te tɩn

¹ Zezi ma vu o tɔgɩ Zeriko tɩʋ kʋm wʋ o maa kɛa. ² Nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ wʋ tɩʋ kʋm wʋnɩ, o yɩrɩ mʋ Zase. O maa yɩ lampo-joŋnǝ yigǝ tu, yɩ o yɩ nadum. ³ O dɛɛn ma lagɩ sɩ o lwarɩ Zezi na yɩ wʋlʋ tɩn. O ma kwaanɩ o ga, o na yɩ nɔn-kukulǝ yɩ kɔgɔ kʋm daga tɩn ŋwaanɩ. ⁴ O ma duri o kɛ kɔgɔ kʋm yigǝ, o vu o di kapʋrʋ yuu sɩ o kwaanɩ o na Zezi, o na lagɩ o ba o da dáanɩ o kɛ tɩn ŋwaanɩ.

⁵ Zezi ma vu o yi jǝgǝ kam. O ma kwǝni o yuu wɛɛnɩ o nii, yɩ o wɩ: «Zase, kɩ lɩla n tu tɩga, sɩ zɩm a maŋɩ sɩ a ba a pǝni nmʋ sɔŋɔ nɩ mʋ.»

⁶ Zase na ni kʋntʋ tɩn, o ma kɩ lɩla o tu tɩga, yɩ o vu o jeeri Zezi lanyɩranɩ o sɔŋɔ nɩ dɩ wʋpolo.

⁷ Nɔɔna bam na nɛ Zezi na kɩ te tɩn, ba maama maa pʋʋnɩ ba wɩ: «Taá nii o na ve o zʋ nɔn-cɩcɔgɔ sɔŋɔ sɩ o taa yɩ o vǝru.»

⁸ Zase laan ma zaŋɩ wɛɛnɩ o ta dɩ dɩ́ Yuutu Zezi o wɩ: «A tu, nii amʋ na lagɩ a kɩ te tɩn. Aá pɔɔrɩ a jɩjɩgɩrʋ tɩm cicoro mʋ a maŋɩ a pa yinigǝ tiinǝ. A ya na pini wʋlʋ maama a joŋi lampoo zanzan o tee nɩ tɩn, aá joori a ŋwɩ-kʋ kuni bɩna mʋ a pa kʋ tu.»

⁹ Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Zɩm dɛ dɩm nɩ sɔŋɔ kʋntʋ tiinǝ nɛ vrɩm, bɛŋwaanɩ nɔɔnʋ wʋntʋ brɩ sɩ o dɩ tɔgɩ o yɩ Abraham dwi tu cɩga cɩga. ¹⁰ Amʋ Nabiin-bu * wʋm na tu lʋgʋ baŋa tɩn, kʋ yɩ sɩ a beeri balʋ na je tɩn mʋ, sɩ a daarɩ a vrɩ-ba a kɩ Wɛ jɩŋa nɩ.»

Nɔɔnʋ dɩ o tɩntʋŋna mɩmaŋa

(Matiyu 25:14-30)

¹¹ Nɔɔna bam ta na wʋra ba cǝgi o taanɩ dɩm kʋntʋ tɩn, Zezi daa ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ-ba. O na tu o twɛ Zeruzalɛm tɩn, nɔɔna bam ga bʋŋɩ sɩ Wɛ paarɩ dɩm wʋ́ ba lɩla mʋ ba yibiyǝ nɩ kantʋ maŋa kam nɩ. ¹² Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ o ma maŋɩ o brɩ-ba o wɩ: «Nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ wʋra o na yɩ pabu. Dɛ dɩdwɩ o ma zaŋɩ sɩ o vu tɩʋ kʋdoŋ yigǝ yigǝ sɩ ba pa-o paarɩ, sɩ o laan joori o ba. ¹³ O ma bǝŋi o tɩntʋŋna fugǝ, yɩ o kwe sǝbu-sɩŋa dala fugǝ o pa-ba, yɩ o wɩ: ‹Ma-na sǝbu kʋntʋ á taá maa pipiǝ, sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ a na wʋ́ joori a ba tɩn.›

¹⁴ O tɩʋ kʋm tiinǝ nan cul-o zanzan. Ba ma tʋŋɩ nɔɔna sɩ ba da o kwaga ba vu ba ta wɩ, ba ba lagɩ sɩ o taa yɩ ba pɛ. ¹⁵ Dɩ kʋ dɩ, ba ta pɛ-o paarɩ. O ma joori o tɩtɩ tɩʋ kʋm. O laan ma pa ba bǝŋi o tɩntʋŋna balʋ o ya na pɛ-ba sǝbu kʋm tɩn, sɩ ba ba o te ba brɩ-o nyɔɔrɩ dɩlʋ ba na nɛ kʋ baŋa nɩ tɩn.

¹⁶ Dayigǝ nɔɔnʋ wʋm ma ba o ta dɩd-o o wɩ: ‹A yuutu, a kwe sǝbu-sɩŋa dalɩ dɩm nmʋ na pɛ-nɩ tɩn, a ma na dala fugǝ nyɔɔrɩ mʋ a wǝli da.› ¹⁷ O yuutu wʋm ma lǝr-o o wɩ: ‹N kɩ cɩga n jɩgɩ yawala, n yɩ tɩntʋŋ-ŋʋm. Nmʋ na kɩ cɩga dɩ kʋlʋ fɩnfɩɩn a na kɩ n jɩŋa nɩ tɩn, a laan wʋ́ pa n ta n te tɩɩnɩ fugǝ.›

¹⁸ Bale-tu wʋm ma ba o ta dɩ o yuutu wʋm o wɩ: ‹A yuutu, a kwe sǝbu-sɩŋa dalɩ dɩm a ma na dala yanu nyɔɔrɩ mʋ a wǝli da.› ¹⁹ O yuutu wʋm ma lǝr-o o dɩ o wɩ: ‹Aá pa n ta n te tɩɩnɩ dɩnu.›

²⁰ Wʋlʋ na yɩ batɔ-tu wʋm tɩn dɩ ma daa ba o ta dɩd-o o wɩ: ‹A yuutu, nan joŋi nmʋ sǝbu-sɩŋa dalɩ dɩm. A kwe-dɩ mʋ a kukuli dɩ yu-kwala a tiŋi, ²¹ a na ye nɩ nmʋ laŋa damma, yɩ a kwarɩ fʋʋnɩ dɩ nmʋ tɩn ŋwaanɩ. Nmʋ yǝni n joŋi nyɔɔrɩ wǝǝnu tɩlʋ nmʋ yɩra na wʋ cɛ tɩ baŋa nɩ tɩn, yɩ n zagɩ mɩna yalʋ n tɩtɩ na wʋ dugi tɩn.› ²² O yuutu wʋm laan ma ta dɩd-o o wɩ: ‹Nmʋ yɩ tɩntʋŋ-balɔrɔ mʋ. N tɩtɩ ni-taanɩ dɩm mʋ brɩ nɩ n ba jɩgɩ bʋra. Nmʋ ya na ye nɩ a laŋa damma, yɩ a joŋi nyɔɔrɩ wǝǝnu tɩlʋ a yɩra na wʋ cɛ tɩ baŋa nɩ tɩn, yɩ a zagɩ mɩna yalʋ a tɩtɩ na wʋ dugi tɩn, ²³ bɛɛ nan yɩ nmʋ wʋ kwe a sǝbu kʋm n tiŋi bankɩ nɩ. Nmʋ ya na tiŋi-kʋ bankɩ nɩ, a ya wʋ́ ba a joŋi-kʋ dɩ nyɔɔrɩ.›

²⁴ O laan ma ta dɩ balʋ na zɩgɩ da tɩn o wɩ: ‹Joŋi-na sǝbu-sɩŋa dalɩ dɩm o tee nɩ á pa wʋlʋ na nɛ dala fugǝ kam tɩn tu.› ²⁵ Ba ma ta dɩd-o ba wɩ: ‹Dɩ́ yuutu, wʋntʋ maŋɩ o jɩgɩ dala fugǝ mʋ.› ²⁶ O ma lǝri o wɩ: ‹A lagɩ a ta abam sɩ wʋlʋ maama na maŋɩ o jɩgɩ woŋo tɩn, o ta wʋ́ joŋi kʋdoŋ o wǝli da. Wʋlʋ nan na maŋɩ o ba jɩgɩ kʋlʋkʋlʋ tɩn laan wʋ́ ba o ga kʋlʋ fɩnfɩɩn o ya na jɩgɩ tɩn dɩ. ²⁷ Kʋ daarɩ, kʋ na yɩ a dʋna balʋ na ba lagɩ sɩ a taa yɩ ba pɛ tɩn, ve-na á ja-ba á ba yo seeni sɩ á gʋ-ba a yigǝ nɩ.› »

Zezi na zʋ Zeruzalɛm yɩ nɔɔna zul-o te tɩn

(Matiyu 21:1-11, Marɩkɩ 11:1-11, Zan 12:12-19)

²⁸ Zezi dɛɛn na tagɩ wǝǝnu tɩm kʋntʋ maama o ti tɩn, o ma zaŋɩ o kwe cwǝŋǝ o tɔgɩ nɔɔna bam yigǝ o maa ve Zeruzalɛm. ²⁹ Ba ma vu ba yi tɩ-balwa bale, ba yɩra mʋ Betifaazɩ dɩ Betani. Je sɩm kʋntʋ wʋ piu kʋdoŋ saŋa nɩ mʋ, kʋ yɩrɩ mʋ Olivi piu. Zezi ma tʋŋɩ nɔɔna bale o karabiǝ bam wʋnɩ, ³⁰ yɩ o ta dɩ ba o wɩ: «Ve-na á zʋ tɩʋ kʋlʋ na wʋ abam yigǝ nɩ tɩn. Á na zʋ kʋ wʋ, á wʋ́ na bɩna-pɔla na lǝgi da, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ daa ta wʋ garɩ ka baŋa. Ve-na á bwǝli-ka á ja ba á pa-nɩ. ³¹ Nɔɔnʋ nan na bwe abam o wɩ: ‹Bɛɛ mʋ yɩ á bwǝli-ka?›, sɩ á ta dɩd-o nɩ: ‹Kʋ yɩ dɩ́ Yuutu wʋm mʋ lagɩ-ka.› »

³² Nɔɔna bale balʋ o na tʋŋɩ tɩn ma zaŋɩ ba vu sɩ ba nii. Ba ma sɩɩnɩ ba na nɩ kʋ yɩ o na tagɩ te tɩn. ³³ Ba na wʋra ba bwǝli bɩna-pɔla kam tɩn, ka tiinǝ ma bwe-ba ba wɩ: «Bɛŋwaanɩ mʋ yɩ á wʋra á bwǝli bɩnaga kam?»

³⁴ Ba ma lǝri ba wɩ: «Kʋ yɩ dɩ́ Yuutu wʋm mʋ lagɩ-ka.» ³⁵ Ba ma ja-ka ba ja vu Zezi te. Ba laan ma kwe ba gwaarʋ ba daŋɩ ka baŋa nɩ, yɩ ba pa Zezi di ka baŋa. ³⁶ O na maa kɛ tɩn, nɔɔna bam ma zul-o, yɩ ba kwe ba gwaarʋ ba lwarɩ cwǝŋǝ kam yuu nɩ, sɩ o taa ve tɩ baŋa nɩ o kɛa.

³⁷ O na gɛ fɩnfɩɩn sɩ o yi Zeruzalɛm tɩn, o ma da cwǝŋǝ kalʋ na kwe ka tu Olivi piu kʋm seeni tɩn. O karabiǝ kɔgɔ kʋm maama laan ma puli sɩ ba taa zuli Baŋa-Wɛ dɩ kwǝr-dɛ. Ba maa tee Wɛ dɩ wʋpolo, dɩ wo-kamunnu tɩlʋ zanzan DƖ na kɩ yɩ ba yiǝ na tɩn ŋwaanɩ, ³⁸ yɩ ba wɩ:

«Zuli-na pɛ wʋlʋ na tu dɩ́ Yuutu Wɛ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn.

Ywǝǝni taa wʋ Wɛ-sɔŋɔ nɩ.

Zulǝ dɩ taa wʋ Baŋa-Wɛ tee nɩ.»

³⁹ Farizɩan * tiinǝ badonnǝ na tɔgɩ ba wʋ kɔgɔ kʋm wʋnɩ tɩn ma ta dɩ Zezi ba wɩ: «Karanyɩna, bagɩ n karabiǝ bam sɩ ba yɩ taa tɛ kʋntʋ doŋ.»

⁴⁰ O ma lǝri-ba o wɩ: «A lagɩ a ta abam sɩ, bantʋ na cɩm, kandwa yam tɩtɩ wʋ́ kaasɩ dɩ kwǝr-dɛ.»

Zezi na keeri Zeruzalɛm nɔɔna ŋwaanɩ te tɩn

⁴¹ Zezi ma vu o twɛ Zeruzalɛm. O na nɛ tɩʋ kʋm tɩn, o ma keeri kʋ nɔɔna bam ŋwaanɩ, ⁴² yɩ o wɩ: «Zeruzalɛm tiinǝ-ba, á ya na lwarɩ zɩm dɛ dɩm nɩ wǝǝnu tɩlʋ ya na wʋ́ pa sɩ á taá zʋʋrɩ dɩ ywǝǝni tɩn, kʋ ya wʋ́ ta lana. Wo-laarʋ tɩm kʋntʋ nan sǝgi abam tee nɩ mʋ. ⁴³ Taá ye-na sɩ maŋa wʋ́ ba, yɩ á dʋna wʋ́ ba ba gilimi á tɩʋ kʋm maama. Baá cɩ kʋ niǝ yam maama sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ daa yɩ wanɩ o nuŋi kʋ wʋnɩ, ⁴⁴ yɩ baá tiini ba cɔgɩ tɩʋ kʋm dɩdaanɩ abam balʋ na zʋʋrɩ kʋ wʋnɩ tɩn. Ba na cɔgɩ-kʋ ba ti, tɩʋ kʋm kandwɛ daa bá daŋɩ dɩdoŋ baŋa nɩ. Kʋ yɩ abam na wʋ lwarɩ nɩ maŋa kam yiǝ, sɩ Wɛ ba DƖ vrɩ abam tɩn ŋwaanɩ mʋ wǝǝnu tɩm kʋntʋ maama wʋ́ kɩ abam baŋa nɩ.»

Zezi na zǝli pipimpiinǝ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ te tɩn

(Matiyu 21:12-17, Marɩkɩ 11:15-19, Zan 213-22)

⁴⁵ Zezi ma vu o zʋ Wɛ-di-kamunu * kʋm wʋ. O ma na balʋ na je da ba pipi tɩn. O ma puli sɩ o zǝli-ba sɩ ba nuŋi. ⁴⁶ O ma ta dɩ ba o wɩ: «Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ, nɩ Wɛ mʋ wɩ: ‹Amʋ digǝ kantʋ maŋɩ sɩ ka taa yɩ jǝgǝ kalʋ nɔɔna na wʋ́ ta tui ba warɩ amʋ da tɩn mʋ.› Abam nan pɛ ka ji ŋwɩɩna joro jǝgǝ.»

⁴⁷ Dɛ maama Zezi maa wʋ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ o brɩ nɔɔna Wɛ taanɩ dɩm. Kʋ daarɩ Zwifǝ kaanɩm yigǝ tiinǝ dɩ ba cullu karanyɩna tiinǝ bam dɩ tɩʋ kʋm dɩdɛɛra bam maa kwaana, sɩ ba na cwǝŋǝ ba gʋ-o. ⁴⁸ Ba maa yǝri ba na wʋ́ kɩ te, bɛŋwaanɩ nɔɔna bam maama cǝgi o taanɩ dɩm lanyɩranɩ.

20

Zezi dam dɩm nuŋi yǝn mʋ?

(Matiyu 21:23-27, Marɩkɩ 11:27-33)

¹ Dɛ dɩdwɩ mʋ Zezi dɛɛn wʋ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ, o tɔɔlɩ Wɛ kwǝr-ywǝŋǝ kam o brɩ nɔɔna. Zwifǝ bam kaanɩm yigǝ tiinǝ dɩ cullu karanyɩna tiinǝ bam dɩ ba tɩʋ kʋm nakwa bam ma vu ba yi o te. ² Ba ma ta dɩd-o ba wɩ: «Ta n brɩ dɩbam, wɔɔ dam mʋ n ma n kɩ wǝǝnu tɩlʋ maama n na kɩ tɩn? Wɔɔ mʋ pɛ nmʋ ni, sɩ n ta n kɩ kʋntʋ?»

³ O ma lǝri-ba o wɩ: «A dɩ jɩgɩ bwiǝ a lagɩ a bwe abam, sɩ á lǝri-ya á pa-nɩ. ⁴ Zan na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn, kʋ yɩ Wɛ mʋ pɛ-o cwǝŋǝ naa nabiinǝ mʋ?»

⁵ O na bwe-ba kʋntʋ tɩn, ba maa wʋra ba bwɛ daanɩ sɩ ba nii, ba na wʋ́ lǝr-o te tɩn. Ba laan ma wɩ: «Dɩbam na lǝri dɩ́ wɩ, kʋ yɩ Wɛ mʋ, o laan wʋ́ bwe dɩbam nɩ, bɛɛ mʋ yɩ dɩ́ nan wʋ sɛ Zan taanɩ dɩm? ⁶ Dɩ́ nan na wɩ, kʋ yɩ nabiinǝ mʋ pɛ-o cwǝŋǝ, nɔɔna bam maama wʋ́ dʋlɩ dɩbam dɩ kandwa mʋ ba gʋ, bɛŋwaanɩ ba maama paɩ sɩ Zan yɩ Wɛ nijoŋnu mʋ.» ⁷ Kʋntʋ ŋwaanɩ ba ma lǝri Zezi ba wɩ, ba yǝri wʋlʋ na pɛ Zan cwǝŋǝ tɩn.

⁸ Zezi laan ma ta dɩ ba o wɩ: «Kʋ na yɩ kʋntʋ, amʋ dɩ bá sɛ sɩ a ta wʋlʋ na pɛ amʋ ni sɩ a taa tʋŋɩ tɩn.»

Nɔɔnʋ dɩ o gaarɩ mɩmaŋa

(Matiyu 21:33-46, Marɩkɩ 12:1-12)

⁹ Zezi ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ nɔɔna bam o wɩ: «Nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ wʋra. O ma zaŋɩ o cɩ gaarɩ, yɩ o daarɩ o jǝri tweeru tɩlʋ yɩrɩ na yɩ vinyǝ * tɩn dɩ wʋnɩ. O laan ma kwe nɔɔna o yagɩ da sɩ ba taa tʋŋa, yɩ o daarɩ o beeri o vu tɩʋ kʋdoŋ o daanɩ da. ¹⁰ Tweeru tɩm biǝ gwǝrim maŋa ma yi. O ma tʋŋɩ o tɩntʋŋnʋ sɩ o vu nɔɔna balʋ na nii o gaarɩ dɩm baŋa nɩ tɩn te, sɩ ba cɛ o tǝri ba pa-o. Tɩntʋŋnʋ wʋm na yi ba te tɩn, ba ma mag-o. Ba daarɩ ba pa o viiri dɩ jɩ-kʋrɩ. ¹¹ Nɔɔnʋ wʋm daa ma tʋŋɩ o tɩntʋŋnʋ wʋdoŋ. Ba ma magɩ wʋntʋ dɩ, yɩ ba twɩ-o zanzan. Ba ma pa o dɩ viiri dɩ jɩ-kʋrɩ. ¹² O daa ma tʋŋɩ tɩntʋŋnʋ wʋdoŋ o kɩ kuni bɩtɔ. Ba ma ja wʋntʋ dɩ ba magɩ o yɩra ba kaarɩ, yɩ ba zǝl-o gaarɩ dɩm wʋnɩ.

¹³ Gaarɩ dɩm tu wʋm laan ma bʋŋɩ o wɩ: ‹A nan wʋ́ kɩ ta mʋ? Amʋ na wʋ́ kɩ te tɩn, aá tʋŋɩ a tɩtɩ bu wʋlʋ a na so-o tɩn mʋ. Kʋ ba dwe, baá ta kwarɩ wʋntʋ.› ¹⁴ Nɔɔna bam na nɛ-o tɩn, ba ma bwɛ daanɩ ba wɩ: ‹Mʋ gaarɩ dɩm tu bu. Wʋntʋ mʋ lagɩ o ba o taa te o ko wʋm wǝǝnu tɩm. Pa-na dɩ́ gʋ-o, sɩ dɩ́ daarɩ dɩ́ taá te o wǝǝnu tɩm.› ¹⁵ Ba laan ma vaŋ-o ba ja nuŋi gaarɩ dɩm wʋnɩ, yɩ ba mag-o ba gʋ.»

Zezi laan ma bwe-ba o wɩ: «Gaarɩ dɩm tu laan wʋ́ kɩ nɔɔna bam kʋntʋ ta mʋ? ¹⁶ O maŋɩ sɩ o ba o gʋ-ba mʋ, sɩ o daarɩ gaarɩ dɩm o pa nɔɔna badonnǝ sɩ ba taa niǝ.»

Nɔɔna bam na ni kʋntʋ tɩn, ba ma ta ba wɩ: «Wɛ pa kʋ yɩ kɩ kʋntʋ!»

¹⁷ Zezi ma nii ba seeni yɩ o wɩ: «Kʋ na daɩ kʋntʋ, bɛɛ mʋ yɩ kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ:

‹Kandwɛ dɩlʋ lwara na vɩn tɩn laan mʋ joori dɩ ba dɩ ji kandwɛ dɩlʋ na paɩ sɔŋɔ kʋm dana tɩn›?

¹⁸ Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na tʋ kandwɛ dɩntʋ baŋa nɩ tɩn wʋ́ cɩcʋgɩ o tɩtɩ mʋ. Kʋ daarɩ, wʋlʋ maama kandwɛ dɩm na tʋ o baŋa nɩ tɩn, dɩ wʋ́ mɩɩrɩ kʋntʋ tu mʋ.»

¹⁹ Zezi na tagɩ wǝǝnu tɩm kʋntʋ tɩn, Zwifǝ kaanɩm yigǝ tiinǝ dɩ cullu karanyɩna tiinǝ ma lwarɩ sɩ o maŋɩ mɩmaŋɩ dɩm bam ŋwaanɩ mʋ. Kʋntʋ tɩn, ba ma kwaanɩ ba lagɩ cwǝŋǝ sɩ ba ja-o lɩla. Ba maa warɩ, ba na kwarɩ fʋʋnɩ dɩ nɔɔna bam tɩn ŋwaanɩ.

Lampoo ŋwɩɩm taanɩ

(Matiyu 22:15-22, Marɩkɩ 12:13-17)

²⁰ Zwifǝ yigǝ tiinǝ bam dɛɛn ma yɩrɩ Zezi, sɩ ba daa ta nii o na wʋ́ ta kʋlʋ tɩn. Ba ma lagɩ cwǝŋǝ sɩ ba brɩ nɩ o dwǝgǝ, sɩ ba wanɩ ba ja-o, sɩ ba daarɩ ba kɩ-o gʋvɩrma tu wʋm jɩŋa nɩ sɩ o di o sarɩya. Ba ma lɩ nɔɔna sɩ ba vu Zezi te nɩnɛɛnɩ ba yɩ nɔn-ŋʋna mʋ te, sɩ ba laan kwaanɩ ba ja-o dɩ o taanɩ dɩm. ²¹ Bantʋ ma vu Zezi te ba bwe-o ba wɩ: «Karanyɩna, dɩ́ ye nɩ taanɩ dɩlʋ nmʋ na yǝni n tɛ n brɩ nɔɔna tɩn yɩ cɩga mʋ. Nmʋ ba pɔɔrɩ nɔɔna daanɩ dɩ n na kɩ-ba te tɩn. Nmʋ nan yǝni n brɩ nɔɔna Wɛ cwǝŋǝ cɩga mʋ. ²² Dɩ́ lagɩ dɩ́ bwe dɩ́ nii, dɩbam cullu pɛ ni sɩ dɩ́ ŋwɩ lampoo dɩ́ pa lʋgʋ kʋm pa-farʋ wʋm na?»

²³ Zezi ma lwarɩ ba na kɩ ba swan yam dɩd-o te tɩn, o ma ta dɩ ba o wɩ: ²⁴ «Kwe-na sǝbu dalɩ á brɩ-nɩ. Dɩ jɩgɩ wɔɔ nyɩnyʋgʋ dɩ o yɩrɩ mʋ dɩ baŋa nɩ?»

Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Kʋ yɩ pa-farʋ wʋm mʋ.»

²⁵ O laan ma ta dɩ ba o wɩ: «Kʋ lamma. Á nan taá ŋwɩ kʋlʋ na yɩ pa-farʋ wʋm nyɩm tɩn á pa-o, sɩ á daarɩ á taá paɩ Wɛ kʋlʋ dɩ na yɩ DƖ nyɩm tɩn.»

²⁶ Zezi na tagɩ kʋntʋ dɩ ba tɩn, ba maa warɩ ba ja-o nɔɔna bam maama yigǝ nɩ dɩ o na tagɩ kʋlʋ tɩn. O na lǝri-ba te tɩn sʋ-ba zanzan yɩ ba cɩm.

Wɛ-sɔŋɔ ŋwɩa na wʋ́ ta yɩ te tɩn

(Matiyu 22:23-33, Marɩkɩ 12:18-27)

²⁷ Sadusɩan tiinǝ badonnǝ dɛɛn ma zaŋɩ ba vu Zezi te. Bantʋ zaasɩm mʋ brɩ sɩ, nɔɔnʋ na tɩga, o daa bá joori o bi. ²⁸ Ba ma vu ba bwe-o ba wɩ: «Karanyɩna, Moyisi * dɛɛn na pʋpʋnɩ kʋlʋ o tiŋi o pa dɩbam tɩn, o brɩ sɩ, nɔɔnʋ nu-bu na tɩga yɩ o daarɩ kaanɩ, yɩ ba na wʋ lʋgɩ biǝ, tʋ wʋm cʋrʋ mʋ maŋɩ sɩ o di kaanɩ wʋm sɩ ba wanɩ ba lʋ biǝ o nu-bu wʋlʋ na tɩgɩ tɩn ŋwaanɩ. ²⁹ Kʋntʋ tɩn, nu-biǝ barpɛ mʋ ya wʋra. Ba dɩdʋa ma di kaanɩ yɩ o tɩ o daar-o, yɩ ba ba jɩgɩ biǝ daanɩ. ³⁰ Wʋlʋ na saŋɩ tɩn ma di kadǝm wʋm. ³¹ O dɩ ma tɩ o daar-o. Batɔ-tu wʋm dɩ daa ma di-o. Kʋ ma kɩ ba maama kʋntʋ doŋ. Ba maama barpɛ ma tɩ, yɩ ba wʋ lʋgɩ bu dɩ kaanɩ wʋm. ³² Ba maama na tɩgɩ tɩn, kaanɩ wʋm dɩ laan ma tɩ. ³³ Kʋntʋ tɩn, ba maama barpɛ na di kaanɩ wʋm tɩn, ba laan na tu ba bi ba yagɩ tʋʋnɩ, bantʋ wɔɔ mʋ wʋ́ ta te kaanɩ wʋm?»

³⁴ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Kʋ na yɩ zɩm lʋgʋ baŋa nɔn-biǝ mʋ, baara di kaana yɩ kaana dɩ zʋʋrɩ banna. ³⁵ Kʋ daarɩ, nɔɔna balʋ Wɛ na nii nɩ ba maŋɩ sɩ ba bi ba yagɩ tʋʋnɩ sɩ ba laan taa zʋʋrɩ DƖ lʋ-dʋŋʋ kʋm nɩ tɩn, bantʋ bá di kaana, yɩ kaana dɩ daa bá zʋ banna. ³⁶ Ba daa bá wanɩ ba tɩ, ba na wʋ́ ta nyɩ dɩ Wɛ malɛsɩ * sɩm tɩn ŋwaanɩ. Ba yɩ Wɛ tɩtɩ biǝ mʋ, dɩ ba na bi ba yagɩ tʋʋnɩ tɩn. ³⁷ Kʋ nan na yɩ twa biim, Moyisi maŋɩ o brɩ nɩ nɔɔna wʋ́ sɩɩnɩ ba bi. O dɛɛn pʋpʋnɩ maŋa kalʋ Wɛ na brɩ DƖ tɩtɩ dɩd-o sabarɩ puŋu kʋm wʋnɩ yɩ DƖ ta kʋlʋ tɩn. Moyisi ma brɩ sɩ Yuutu Baŋa-Wɛ yɩ Abraham * Wɛ, dɩ Yizakɩ Wɛ, dɩ Zakɔbɩ Wɛ mʋ. ³⁸ Kʋ brɩ sɩ bantʋ daa ta jɩgɩ ŋwɩa mʋ Wɛ tee nɩ, bɛŋwaanɩ Baŋa-Wɛ yɩ naŋʋna Wɛ mʋ, sɩ DƖ daɩ twa Wɛ. Wɛ yibiyǝ nɩ, nɔɔna maama jɩgɩ ŋwɩa, dɩ balʋ na tɩgɩ tɩn dɩ.»

³⁹ Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ badonnǝ na ni kʋntʋ tɩn, ba ma lǝri ba wɩ: «Karanyɩna, n tagɩ cɩga.» ⁴⁰ Ba dɛɛn ma kwarɩ sɩ ba daa bwe-o taanɩ.

Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn yɩ Davidi Yuutu mʋ

(Matiyu 22:41-46, Marɩkɩ 12:35-37)

⁴¹ Zezi laan ma ta dɩ ba o wɩ: «Nɔɔna yǝni ba wɩ, sɩ Krisi * wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn yɩ Pɛ Davidi * dwi tu mʋ. Kʋ nan wʋ́ wanɩ kʋ taa yɩ kʋntʋ na? ⁴² Davidi tɩtɩ nan pʋpʋnɩ Wɛ lǝŋ-ŋwɩ tɔnɔ kʋm wʋnɩ o wɩ:

‹Yuutu Baŋa-Wɛ tagɩ dɩ a Yuutu DƖ wɩ:

Ba n jǝni a jazɩm nɩ,

⁴³ sɩ aá kɩ nmʋ dʋna maama n nɛ kuri nɩ sɩ n nɔ-ba nɩ tɩga te.›

⁴⁴ Kʋntʋ tɩn, Davidi tɩtɩ na sɩɩnɩ o bǝŋi Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn nɩ o Yuutu tɩn, kʋʋ́ kɩ ta mʋ sɩ o daa joori o taa yɩ Davidi naa?»

Zezi kaanɩ o karabiǝ sɩ ba yɩ lwǝni cullu karanyɩna tiinǝ bam

(Matiyu 23:1-7, Marɩkɩ 12:38-40)

⁴⁵ Nɔn-kɔgɔ kʋm maama ta na wʋra kʋ cǝgi o taanɩ dɩm kʋntʋ tɩn, o ma ta dɩ o karabiǝ bam o wɩ: ⁴⁶ «Taá yɩrɩ-na á tɩtɩ dɩ cullu karanyɩna tiinǝ bam. Bantʋ soe sɩ ba taa zʋʋrɩ gwar-dɩdwaarʋ ba beerǝ, sɩ nɔɔna taa nii-ba. Ba na ve yaga, ba soe sɩ nɔɔna maama taa tui ba zuli-ba. Ba na yǝni ba zʋ ba Wɛ-di sɩm, ba ta lagɩ je-kamunnu mʋ sɩ ba taa je yigǝ nɩ. Ba na ve nɔɔnʋ sɔŋɔ sɩ ba di candiǝ, kʋ yɩ je-ŋʋŋa je mʋ ba lagɩ sɩ ba taa je da. ⁴⁷ Ba nan yǝni ba ganɩ kadǝnǝ ba joŋi kʋlʋ maama ba na jɩgɩ tɩn. Ba kwǝri ba kɩ Wɛ-lor-dɩdwaarʋ, sɩ kʋ taa nyɩ nɩ ba yɩ nɔn-ŋʋna mʋ te. Wɛ wʋ́ tiini DƖ pa bantʋ na cam kʋ ja gaalɩ.»

21

Kadǝm na pɛ Wɛ pɛɛrɩ te tɩn

(Marɩkɩ 12:41-44)

¹ Zezi ta na wʋ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ o brɩ nɔɔna bam kʋntʋ tɩn, o ma kwǝni o yuu wɛɛnɩ o nii je maama. O ma na nadunǝ na ve ba dɩ ba sǝbiǝ daka kalʋ na zɩgɩ da Wɛ pɛɛra ŋwaanɩ tɩn wʋnɩ. ² O daa ta ma na kadǝm wʋdoŋ na tɔgɩ o wʋra, o yɩ yinigǝ tu mʋ. Wʋntʋ ma ja sǝbu dalɩ-balwa bale yɩranɩ mʋ o ja vu o dɩ daka kam wʋnɩ. ³ Zezi na nɛ kʋntʋ tɩn, o ma ta o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, kadǝm wʋntʋ na yɩ yinigǝ tu tɩn, o dɩ sǝbu kʋ dwǝni balʋ maama na dɩ da tɩn. ⁴ Bantʋ maama lɩ ba daarɩ mʋ. Kadǝm wʋm nan yɩ yinigǝ tu mʋ, yɩ o kwe kʋlʋ maama o na jɩgɩ sɩ o ma yǝgi o ni-wʋdiu tɩn o dɩ da.»

Lɛɛrʋ na wʋ́ ba lʋgʋ baŋa te tɩn

(Matiyu 24:1-28, Marɩkɩ 13:1-23)

⁵ Nɔɔna badonnǝ dɛɛn ma tɛ Wɛ-di-kamunu * kʋm taanɩ yɩ ba wɩ: «Nii-na kandwa yam ba na mɛ ba lɔ-ka tɩn na tiini ya lana te, yɩ ba ma pɛɛra yalʋ ba na pɛ Wɛ tɩn ba ma kɩ-ka lanyɩranɩ.» Zezi ma lǝri-ba o wɩ: ⁶ «Kʋ na yɩ wǝǝnu tɩntʋ á na naɩ tɩn, maŋa wʋ́ ba ba, sɩ ba dɩ tɩ maama tɩga nɩ. Kandwɛ daa bá daŋɩ dɩdoŋ baŋa nɩ.»

⁷ Ba ma bwe-o ba wɩ: «Karanyɩna, maŋa kɔɔ mʋ kʋntʋ woŋo wʋ́ kɩ? Bɛɛ mʋ lagɩ kʋ kɩ maana kʋ brɩ dɩbam, sɩ dɩ́ lwarɩ nɩ wǝǝnu tɩntʋ lagɩ tɩ kɩ?»

⁸ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Á fɔgɩ á cɩ á tɩtɩ, sɩ á yɩ pa nɔɔna ganɩ abam. Nɔɔna zanzan wʋ́ ba abam te dɩ amʋ yɩrɩ, ba ta dɩ abam nɩ ba dɩdʋa dɩdʋa mʋ yɩ Krisi * wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn, yɩ baá daarɩ ba ganɩ abam ba wɩ, maŋa kam yiǝ. Á nan yɩ sɛ á tɔgɩ bantʋ kwaga. ⁹ Á wʋ́ ba á ni tigurǝ dɩ jara ŋwa. Á nan yɩ pa fʋʋnɩ zʋ abam. Wǝǝnu tɩm kʋntʋ maama maŋɩ sɩ tɩ da yigǝ tɩ kɩ mʋ, yɩ kʋ ta daɩ lʋgʋ tiim mɩmaŋa.»

¹⁰ O daa ta ma ta dɩ ba o wɩ: «Dwi wʋ́ zaŋɩ dɩ kɩ jara dɩ dwi dɩdoŋ, yɩ tɩʋ dɩ kʋ doŋ tɩʋ wʋ́ zaŋɩ tɩ magɩ jara. ¹¹ Tɩga ma wʋ́ sisiŋi zanzan. Kana dɩ wʋ́ ba ka taa wʋ je sɩdonnǝ nɩ, yɩ yawɩ-loŋnu dɩ wʋ́ cɔgɩ nɔɔna zanzan. Wɛ wʋ́ pa wo-kɩnkagɩla yalʋ na brɩ DƖ dam tɩn taa kɩ wɛyuu nɩ, yɩ fʋʋnɩ wʋ́ ja nɔɔna ya ŋwaanɩ.

¹² Kʋ na wʋ́ loori wǝǝnu tɩntʋ kǝm tɩn, nɔɔna wʋ́ ja abam dam ba pa á na yaara. Baá ja abam ba vu ba saŋɩ ba Wɛ-di sɩm nakwa tee nɩ, yɩ ba kɩ abam pɩɩna digǝ nɩ. Baá ja abam ba pa á zɩgɩ pwa dɩ dɩdɛɛra yigǝ nɩ, abam na tɔgɩ amʋ tɩn ŋwaanɩ. ¹³ Kʋ nan wʋ́ pa á na pwǝlǝ sɩ á brɩ-ba Wɛ cɩga kam. ¹⁴ Taá ye-na kʋntʋ ni nɩ, sɩ á pa á bɩcara kɩ dam. Á yɩ taá kɩ liǝ, dɩ á na wʋ́ lǝri-ba tɩte sɩ á ma vrɩ á tɩtɩ tɩn. ¹⁵ Bɛŋwaanɩ amʋ wʋ́ pa abam wʋbʋŋ-ŋʋna dɩ á ni-taanɩ, kʋʋ́ pa á dʋna bá wanɩ ba twanɩ dɩ á na wʋ́ ta kʋlʋ tɩn. ¹⁶ Abam tɩtɩ kwǝ dɩ á niinǝ, dɩ á cʋrrʋ dɩ á cilonnǝ wʋ́ ja abam ba kɩ dɩdɛɛra jɩŋa nɩ, yɩ baá gʋ abam badonnǝ. ¹⁷ Nɔɔna maama wʋ́ ta culi abam á na yɩ a nɔɔna tɩn ŋwaanɩ. ¹⁸ Baá kɩ abam kʋntʋ, yɩ Wɛ ta wʋ́ ta nii á baŋa nɩ, yɩ á bá lagɩ á yuuywe sɩm dɩdʋa tɩtɩ dɩ á ga. ¹⁹ Abam nan na kwaanɩ á kɩ pu-dɩa á zɩgɩ kǝŋkǝŋ, á wʋ́ na ŋwɩa Wɛ tee nɩ.

²⁰ Abam nan wʋ́ ba á na pamaŋna na gilimi Zeruzalɛm tɩʋ kʋm maama ba pu. Á na nɛ kʋntʋ, á laan wʋ́ lwarɩ nɩ maŋa kam yiǝ sɩ ba cɔgɩ-kʋ. ²¹ Maŋa kam kʋntʋ nɩ, abam balʋ na zʋʋrɩ Zude nɩ tɩn maŋɩ sɩ á kɩ lɩla á nuŋi á duri á beeri pweeru je á sǝgi da. Balʋ na wʋ tɩʋ kʋm wʋnɩ tɩn maŋɩ sɩ á nuŋi lɩla. Balʋ dɩ na wʋ ba karɩ nɩ tɩn daa yɩ ve á zʋ tɩʋ kʋm wʋ. ²² Bɛŋwaanɩ maŋa kantʋ nɩ mʋ yaara maŋɩ sɩ ya ba, Wɛ na wʋ́ vaŋɩ nɔɔna zwa tɩn ŋwaanɩ, sɩ kʋlʋ maama na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn laan kɩ. ²³ Kantʋ maŋa kam nɩ kʋʋ́ tiini kʋ taa yɩ lɛɛrʋ dɩ kaana balʋ na jɩgɩ pwi tɩn, dɩ balʋ na jɩgɩ biǝ yɩ ba ŋɔgɩ yɩlɩ tɩn. Yaara zanzan wʋ́ ba tɩʋ kʋntʋ dɩ kʋ nɔɔna maama baŋa nɩ, yɩ Baŋa-Wɛ wʋ́ kwe DƖ bam ba yɩra nɩ. ²⁴ Ba ma wʋ́ gʋ ba badonnǝ dɩ sʋ-zɔɔrʋ, yɩ ba daarɩ ba ja ba badonnǝ ba vɔ ba ja vu gambɛɛm dwi tiinǝ maama tɩtarɩ nɩ. Dwi-gɛ * tiinǝ laan wʋ́ ba zʋ Zeruzalɛm tɩʋ kʋm wʋ ba karɩ ba nɔnɩ kʋ wǝǝnu ba cɔga taan, sɩ kʋ vu kʋ yi maŋa kalʋ Wɛ na pɛ-ba tɩn tiim.

Nabiin-bu wʋm na wʋ́ ba lʋgʋ baŋa te tɩn

(Matiyu 24:29-35, 42-44, Marɩkɩ 13:24-37)

²⁵ Maŋa wʋ́ ba sɩ Wɛ pa wo-kɩnkagɩla yalʋ na brɩ DƖ dam tɩn taa kɩ wɩa wʋnɩ dɩ cana dɩ calɩcwɩ sɩm wʋnɩ. Liǝ wʋ́ ja lʋgʋ baŋa dwi tiinǝ maama, yɩ ba wʋbʋŋa vugimi dɩ nɩnɩʋ kʋm na bam na pɔgɩla dɩ sɔɔ zanzan tɩn ŋwaanɩ. ²⁶ Fʋʋnɩ zanzan wʋ́ pa nɔɔna wʋbʋŋa je ba na bʋŋɩ woŋo kʋlʋ na bɩɩnɩ lʋgʋ baŋa tɩn, bɛŋwaanɩ wɛyuu wʋ́ sisiŋi kʋ pa wǝǝnu tɩlʋ na wʋ wɛyuu nɩ tɩn maama vugimi daanɩ.

²⁷ Maŋa kam kʋntʋ nɩ nɔɔna wʋ́ na Nabiin-bu *f4 * wʋm na maa bɩɩnɩ lʋgʋ baŋa. Oó ta wʋ kunkwǝǝnu wʋnɩ o bɩɩnɩ dɩ dam, yɩ Wɛ paarɩ-zulǝ wʋ o tee nɩ zanzan. ²⁸ Á na nɛ sɩ wǝǝnu tɩm kʋntʋ puli tɩ kɩa, sɩ á zaŋɩ á zɩgɩ lanyɩranɩ á kwǝni á yum wɛɛnɩ, bɛŋwaanɩ maŋa kam twɛ sɩ Wɛ vrɩ abam DƖ yagɩ.»

²⁹ Zezi laan ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ-ba o wɩ: «Maanɩ-na á nii kapʋrʋ dɩ tweeru maama na yɩ te tɩn. ³⁰ Á na nɛ nɩ tweeru wʋra tɩ kwi vɔɔrʋ, abam waɩ á lwarɩ nɩ kʋ twɛ yadɛ. ³¹ Kʋ nan yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ á na nɛ wǝǝnu tɩlʋ a na tagɩ a brɩ abam tɩn na wʋra tɩ kɩa, sɩ á lwarɩ nɩ maŋa kam laan twɛ sɩ Wɛ paarɩ dɩm lagɩ dɩ ba nɔɔna tɩtarɩ nɩ. ³² A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, wǝǝnu tɩntʋ maama wʋ́ ba wʋra tɩ kɩa, yɩ zɩm nɔɔna bam ta wʋ tɩgɩ ba ti. ³³ Wɛyuu dɩ tɩga wʋ́ ba tɩ kɛ, yɩ amʋ taanɩ dɩm bá kɛ maŋa dɩ maŋa.

³⁴ Á taá fɔgɩ á cʋ á tɩtɩ, sɩ á yɩ taá bʋŋɩ wʋdi-fwaarʋ dim naa sa-nyɔgɔ wʋbʋŋa, naa á taá jɩgɩ liǝ dɩ á ŋwɩa wǝǝnu. Á na jɩgɩ wʋbʋŋa yantʋ doŋ, dɛ dɩlʋ amʋ Nabiin-bu wʋm na wʋ́ ba tɩn waɩ dɩ tui bɩdwɩ baŋa nɩ dɩ darɩ abam, ³⁵ nɩ cɩkʋ na jaanɩ varɩm te tɩn. Bɛŋwaanɩ dɛ dɩm kʋntʋ wʋ́ ba li nɔɔnʋ wʋlʋ maama na wʋ lʋgʋ baŋa nɩ tɩn. ³⁶ Kʋntʋ tɩn, á taá yɩrɩ á tɩtɩ maŋa maama, sɩ á taá loori Wɛ sɩ DƖ pa abam dam, sɩ á wanɩ á nuŋi yaara yalʋ maama na lagɩ ya ba tɩn wʋnɩ, sɩ á daarɩ á vu á zɩgɩ amʋ Nabiin-bu wʋm yigǝ nɩ.»

³⁷ Zezi dɛɛn yǝni o wʋ Wɛ di-kamunu kʋm wʋnɩ dɛ maama o brɩ nɔɔna Wɛ taanɩ dɩm. Tɩga na yǝni ka yi, o yǝni o nuŋi tɩʋ kʋm wʋ o vu Olivi piu kʋm seeni o pǝni da. ³⁸ Kʋ daarɩ tɩga na yǝni ka pʋʋrɩ, nɔɔna bam maama yǝni ba zaŋɩ lɩla ba ve Wɛ di-kamunu kʋm, sɩ ba taa cǝgi o taanɩ dɩm.

22

Zwifǝ yigǝ tiinǝ bam na kɩ ni sɩ ba gʋ Zezi te tɩn

(Matiyu 26:1-5, 14-16, Marɩkɩ 14:1-2, 10-11, Zan 11:45-53)

¹ Kʋ dɛɛn gɛ fɩɩn sɩ Zwifǝ bam di ba candiǝ kalʋ yɩrɩ na yɩ Pakɩ * tɩn. Candiǝ kam kʋntʋ nɩ mʋ ba yǝni ba di dɩpɛ dɩlʋ na ba jɩgɩ dabɩlɩ dɩ wʋnɩ tɩn. ² Kaanɩm yigǝ tiinǝ dɩ cullu karanyɩna tiinǝ bam ma kwaanɩ ba lagɩ cwǝŋǝ, sɩ ba ja Zezi ba gʋ. Ba na kwarɩ fʋʋnɩ dɩ nɔɔna bam tɩn ŋwaanɩ, ba yǝri ba na wʋ́ kɩ te sɩ ba ja-o.

³ Sʋtaanɩ * laan ma zʋ Zudasɩ Yiskarɩyo bɩcarɩ. Wʋntʋ yɩ Zezi karabiǝ fugǝ-bale bam wʋ nɔɔnʋ dɩdʋa mʋ. ⁴ O ma vu kaanɩm yigǝ tiinǝ dɩ Wɛ di-kamunu kʋm yɩrɩna yigǝ tiinǝ bam te sɩ ba banɩ ba nii, o na wʋ́ kɩ te o brɩ-ba cwǝŋǝ sɩ ba wanɩ ba ja Zezi. ⁵ Ba na ni kʋntʋ tɩn, ba wʋ ma poli zanzan. Ba ma di yǝlo ba maŋɩ daanɩ dɩ sǝbu ni. ⁶ O ma sɛ. O laan ma beeri cwǝŋǝ sɩ o ja Zezi o kɩ ba jɩŋa nɩ, sɩ kɔgɔ kʋm yɩ zaŋɩ kʋ lwarɩ.

Zezi na di candiǝ wʋdiu dɩ o karabiǝ bam te tɩn

(Matiyu 26:17-29, Marɩkɩ 14:12-25, 1 Korɛntɩ 11:23-25)

⁷ Kʋ ma ba kʋ yi dɛ dɩlʋ ba na puli sɩ ba di dɩpɛ dɩlʋ na ba jɩgɩ dabɩlɩ dɩ wʋnɩ tɩn. Dɛ dɩm kʋntʋ nɩ Zwifǝ bam yǝni ba gʋɩ pibalɩ mʋ ba ma di Pakɩ * candiǝ kam. ⁸ Zezi ma lɩ Pɩyɛɛrɩ dɩ Zan yɩ o ta dɩ ba o wɩ: «Ve-na á kwɛ woŋo maama á pa dɩbam, sɩ dɩ́ ba dɩ́ di Pakɩ candiǝ kam.»

⁹ Ba ma bwe-o ba wɩ: «Nmʋ lagɩ sɩ dɩ́ vu jǝgǝ kɔɔ mʋ dɩ́ kwɛ jǝgǝ kam?»

¹⁰ O ma lǝri-ba o wɩ: «Cǝgi-na, á na ve á maa zʋʋrɩ tɩʋ kʋm wʋ, nɔɔnʋ wʋdoŋ wʋ́ jeeri abam o na zɩŋɩ kɔɔrʋ dɩ na. Da-na o kwaga á vu á zʋ sɔŋɔ kʋlʋ o na wʋ́ zʋ tɩn. ¹¹ Á na zʋa, sɩ á ta dɩ sɔŋɔ kʋm tu nɩ: ‹Dɩ́ karanyɩna wɩ, dɩ́ ba dɩ́ bwe dɩ́ nii, digǝ kalʋ o na wʋ́ jǝni da dɩ o karabiǝ bam sɩ ba di Pakɩ candiǝ kam wʋdiu kʋm tɩn wʋ yǝn mʋ?› ¹² Oó brɩ abam wɛyuu digǝ, ka daga lanyɩranɩ, yɩ ka jɩgɩ woŋo kʋlʋ maama dɩ́ na lagɩ tɩn ka wʋnɩ. Ve-na á kwɛ candiǝ kam wǝǝnu tɩm á ti, sɩ dɩ́ laan ba.»

¹³ Ba ma zaŋɩ ba vu, yɩ ba sɩɩnɩ ba na woŋo maama nɩ Zezi na maŋɩ o ta te tɩn. Ba ma kwɛ Pakɩ candiǝ kam wʋdiu kʋm ba ti.

¹⁴ Wʋdiu dim maŋa na yi tɩn, Zezi jǝni dɩ o karabiǝ fugǝ-bale bam sɩ ba di wʋdiu kʋm. ¹⁵ O laan ma ta dɩ ba o wɩ: «Amʋ ya tiini a lagɩ sɩ a di candiǝ kantʋ dɩ abam dɩ a wʋ maama, sɩ a laan daarɩ a yaarɩ. ¹⁶ A nan lagɩ a ta abam sɩ, a daa bá di candiǝ kantʋ, sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ candiǝ kam kʋntʋ kuri na wʋ́ vu kʋ kweeli Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ tɩn.»

¹⁷ Zezi na tagɩ kʋntʋ o ti tɩn, o laan ma joŋi tweeru biǝ sana dɩ zʋŋa, yɩ o kɩ Wɛ le tɩ ŋwaanɩ. O ma ta dɩ ba o wɩ: «Joŋi-na tɩntʋ á nyɔ á daarɩ á pa daanɩ. ¹⁸ A lagɩ a ta abam sɩ, kʋ na puli zɩm, a daa bá nyɔ wo-nyɔɔrʋ tɩntʋ, sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ Wɛ paarɩ dɩm na wʋ́ ba nɔɔna tɩtarɩ nɩ tɩn.»

¹⁹ Zezi laan ma kwe dɩpɛ, yɩ o kɩ Wɛ le dɩ ŋwaanɩ. O ma daarɩ o fɔ-dɩ o pa o karabiǝ bam yɩ o wɩ: «Amʋ yɩra yam mʋ tɩntʋ, a na lagɩ a kwe a pa abam ŋwaanɩ tɩn. Taá kɩ-na kʋntʋ doŋ, sɩ á taá ma guli a gulǝ.»

²⁰ Ba na di ba ti tɩn, o daa ma kwe zʋŋa dɩ ka wo-nyɔɔrʋ o kɩ Wɛ le tɩ ŋwaanɩ o pa-ba, yɩ o wɩ: «Wo-nyɔɔrʋ tɩntʋ brɩ sɩ Wɛ goni ni-dʋʋrɩ dɩdaanɩ nabiinǝ amʋ jana kam ŋwaanɩ. A jana kam lagɩ ka nuŋi ka duri abam ŋwaanɩ mʋ. ²¹ Nan nii-na, nɔɔnʋ wʋlʋ na lagɩ o yǝgi-nɩ o pa nɔɔna tɩn tɔgɩ o je dɩ amʋ o di yo seeni. ²² Kʋ nan fɩn mʋ sɩ amʋ Nabiin-bu * wʋm tɩ, nɩ Wɛ na maŋɩ DƖ lagɩ te tɩn. Kʋ nan za yɩ lɛɛrʋ mʋ kʋ pa nɔɔnʋ wʋlʋ na wʋ́ yǝgi-nɩ o pa tɩn.»

²³ Ba na ni o na tagɩ kʋlʋ tɩn, ba ma sɩŋɩ ba bwe daanɩ ba nii, bantʋ wʋnɩ wɔɔ mʋ wʋ́ wanɩ o kɩ kʋntʋ.

Wɔɔ mʋ yɩ nɔn-kamunu?

(Matiyu 20:25-28, 19:28, Marɩkɩ 10:42-45)

²⁴ Zezi karabiǝ bam dɛɛn magɩ kantɔgɔ kʋ cɛ, sɩ ba nii bantʋ wʋnɩ wɔɔ mʋ yɩ kamunu o dwe ba maama. ²⁵ Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Kʋ na yɩ lʋgʋ baŋa pwa, bantʋ yǝni ba te ba nɔɔna dɩ dam mʋ. Balʋ na di dam nɔɔna baŋa nɩ tɩn, nɔɔna bam daa ta yǝni ba bǝ-ba ba wɩ ‹Lanyɩran-kǝrǝ› mʋ. ²⁶ Abam nan wʋ maŋɩ sɩ á taá yɩ kʋntʋ doŋ. Wʋlʋ na yɩ nɔn-kamunu abam wʋnɩ tɩn maŋɩ sɩ o ji nɩ á nyaanɩ mʋ te. Wʋlʋ dɩ na yɩ abam yuutu tɩn maŋɩ sɩ o ji nɩ á tɩntʋŋnʋ mʋ te. ²⁷ Wʋlʋ na jǝni sɩ o di wʋdiu tɩn, dɩ wʋlʋ na kwe wʋdiu kʋm o ja ba o pa-o tɩn, bantʋ wɔɔ mʋ yɩ kamunu? Kʋ daɩ wʋlʋ na jǝni sɩ o di tɩn mʋ na? Kʋ nan na yɩ amʋ, a wʋ abam wʋnɩ yɩ a kɩ nɩnɛɛnɩ wʋlʋ na yɩ á tɩntʋŋnʋ tɩn mʋ te.

²⁸ Abam nan yɩ balʋ na tɔgɩ dɩ amʋ a cam maama wʋnɩ, yɩ á wʋ yagɩ a tɔgɩm. ²⁹ Aá pa abam tɔgɩ á di paarɩ, nɩ a Ko Wɛ na pɛ sɩ a di paarɩ te tɩn. ³⁰ Kʋntʋ tɩn, á wʋ́ ba á zʋ a paarɩ dɩm wʋ, yɩ á tɔgɩ dɩ amʋ á jǝni á di ywǝǝni. Á wʋ́ ba á jǝni paarɩ jangwaanʋ tɩm baŋa nɩ, sɩ á di Yisɩrayɛlɩ * dwi tiinǝ kuri fugǝ-bale bam taanɩ.»

Zezi na wuuri o brɩ Pɩyɛɛrɩ na wʋ́ vɩ-o te tɩn

(Matiyu 26:31-35, Marɩkɩ 14:27-31, Zan 13:36-38)

³¹ Zezi laan ma ta dɩ Simɔn Pɩyɛɛrɩ o wɩ: «Simɔn, Simɔn, sʋtaanɩ * sɩɩnɩ dɩ na cwǝŋǝ sɩ dɩ maŋɩ abam dɩ nii, nɩ nɔɔnʋ na caarɩ mɩna te tɩn. ³² Amʋ nan loori Wɛ a pa nmʋ, sɩ n kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ sɩ n yɩ yagɩ-nɩ. Nmʋ nan na tusi, yɩ n wʋbʋŋa na joori ya tɔgɩ amʋ, sɩ n pa n ko-biǝ fɔgɩ ba zɩgɩ kǝŋkǝŋ.»

³³ Pɩyɛɛrɩ laan ma ta dɩd-o o wɩ: «A Yuutu, ba na lagɩ ba kɩ amʋ dɩ nmʋ pɩɩna digǝ nɩ, naa ba na lagɩ ba gʋ dɩbam, a ta bá sɛ sɩ a joori nmʋ kwaga nɩ.»

³⁴ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Pɩyɛɛrɩ, a lagɩ a ta nmʋ sɩ, kʋ na wʋ́ loori sɩ cɩbwɩʋ keeri zɩm tɩ-bra-pʋra nɩ tɩn, nmʋ wʋ́ fʋ kuni bɩtɔ nɩ n yǝri amʋ.»

Zezi na tagɩ dɩ o karabiǝ sɩ ba ti ba yigǝ te tɩn

³⁵ O laan ma ta dɩ ba maama o wɩ: «A daama na tʋŋɩ abam sɩ á tʋlɩ á tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ kam yɩ á ba jɩgɩ sǝbiǝ gan-lɔgɔdɩ dɩ tampɔgɔ dɩ natra tɩn, woŋo muri abam na?»

Ba ma lǝri ba wɩ: «Awo, dɩ́ wʋ gɛ kʋlʋkʋlʋ.»

³⁶ O ma ta dɩ ba o wɩ: «Kʋ daarɩ lele kʋntʋ, wʋlʋ na jɩgɩ sǝbiǝ gan-lɔgɔdɩ tɩn, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o kwe-dɩ mʋ. Wʋlʋ dɩ na jɩgɩ tampɔgɔ tɩn maŋɩ sɩ o kwe-kʋ mʋ. Wʋlʋ maama na ba jɩgɩ sʋ-lɔŋɔ tɩn, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o kwe o gɔrɔ mʋ o yǝgi o ma yǝgi sʋ-lɔŋɔ. ³⁷ Amʋ nan lagɩ a ta abam sɩ, kʋlʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ amʋ ŋwaanɩ tɩn maŋɩ sɩ kʋ kɩ, dɩ kʋ na wɩ:

‹Ba wǝl-o dɩ nɔn-balwaarʋ mʋ›.

Kʋntʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ amʋ ŋwaanɩ tɩn laan wʋ́ kɩ lele.»

³⁸ Zezi karabiǝ bam ma ta dɩd-o ba wɩ: «Dɩ́ Yuutu, nii sʋ-lwaanʋ tɩle mʋ dɩ́ jɩga.»

O ma lǝri-ba o wɩ: «Yagɩ-na sɩ kʋ maŋɩ.»

Zezi na tiini o loori o Ko Wɛ te tɩn

(Matiyu 26:36-46, Marɩkɩ 14:32-42)

³⁹ Zezi dɛɛn ma nuŋi tɩʋ kʋm wʋnɩ o vu Olivi piu kʋm seeni, nɩ o na yǝni o kɩ te tɩn. O karabiǝ bam dɩ ma tɔg-o ba vu. ⁴⁰ Ba na yi jǝgǝ kalʋ ba na maa ve tɩn, Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Á taá loori Wɛ, sɩ á yɩ tʋ maŋɩm dɩm maŋa nɩ.»

⁴¹ O laan ma fɔɔrɩ ba tee nɩ o vu o zɩgɩ daa nɩ, kʋ maŋɩ nɔɔnʋ na wʋ́ dʋlɩ kandwɛ yɩ dɩ yi mɛ tɩn. O ma kuni doonǝ o loori Wɛ o wɩ: ⁴² «A Ko, nmʋ na sɛ, sɩ n pa cam dɩlʋ na lagɩ dɩ ba amʋ baŋa nɩ tɩn kɛ. Nan kɩ kʋlʋ na tɔgɩ nmʋ wʋbʋŋa tɩn, sɩ yɩ kɩ amʋ wʋbʋŋa na lagɩ kʋlʋ tɩn.» ⁴³ O na loori Wɛ kʋntʋ tɩn, Wɛ malɛka ma nuŋi wɛyuu ka ba o te, yɩ ka wǝl-o dɩ dam. ⁴⁴ O wʋ na tiini kʋ cɔgɩ zanzan tɩn ma pa o tiini o loori Wɛ dɩ o wʋ maama. O luluŋu ma ji nɩnɛɛnɩ jana te, yɩ kʋ luri tɩga nɩ.

⁴⁵ O na loori Wɛ o ti tɩn, o ma zaŋɩ o joori o vu o karabiǝ bam te. O ma na sɩ ba tigi ba dɔa wʋ-cɔgɔ kʋm ŋwaanɩ. ⁴⁶ O ma ta dɩ ba o wɩ: «Bɛɛ mʋ yɩ á dɔa? Zaŋɩ-na sɩ á taá loori Wɛ, sɩ á yɩ tʋ maŋɩm dɩm maŋa nɩ.»

Ba na jaanɩ Zezi te tɩn

(Matiyu 26:47-56, Marɩkɩ 14:43-50, Zan 18:3-11)

⁴⁷ Zezi ta na wʋra o ŋɔɔnɩ kʋntʋ tɩn, nɔn-kɔgɔ laan ma ba kʋ yi o te. Zudasɩ wʋlʋ na yɩ o karabiǝ fugǝ-bale bam wʋ dɩdʋa tɩn ma tɔgɩ ba yigǝ. O ma fɔɔrɩ o yi Zezi te sɩ o kukwǝr-o. ⁴⁸ Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Zudasɩ, nmʋ tu sɩ n pa ba ja amʋ Nabiin-bu * wʋm, yɩ n ta lagɩ n kukwǝri-nɩ mʋ na?»

⁴⁹ Zezi karabiǝ balʋ na wʋ o tee nɩ tɩn ma na kʋ na lagɩ kʋ kɩ-o te tɩn. Ba ma bwe-o ba wɩ: «Dɩ́ Yuutu, dɩ́ lɩ dɩ́ sʋ-lwaanʋ tɩm dɩ́ zagɩ-ba na?» ⁵⁰ Ba wʋ dɩdʋa ma lɩ o sʋgʋ kʋm o ma zagɩ kaanɩm yuutu wʋm tɩntʋŋnʋ jazɩm zwɛ o go. ⁵¹ Zezi na nɛ kʋntʋ tɩn, o ma ta dɩ ba o wɩ: «Yagɩ-na». O ma vu o dwe nɔɔnʋ wʋm zwɛ dɩm, yɩ dɩ je, dɩ joori dɩ yɩ dɩ ya na yɩ te tɩn.

⁵² O ma daarɩ o ta dɩ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ Wɛ-di-kamunu kʋm yɩrɩna bam yigǝ tiinǝ dɩ nakwa bam, ba na tu sɩ ba ja-o tɩn, o wɩ: «Abam na kwe sʋ-lwaanʋ dɩ da-lwaanʋ á ba sɩ á ja amʋ tɩn, a yɩ ŋwɩɩnʋ mʋ na? ⁵³ Dɛ maama a yǝni a wʋ abam tee nɩ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ, yɩ á wʋ jaanɩ amʋ. Kʋ nan na yɩ te tɩn, maŋa kam laan yiǝ sɩ á kɩ á wʋbʋŋa na lagɩ kʋlʋ tɩn, bɛŋwaanɩ maŋa mʋ yiǝ sɩ lim pɛ joŋi dam.»

Pɩyɛɛrɩ na sɩɩnɩ o vɩn Zezi te tɩn

(Matiyu 26:57-58, 69-75, Marɩkɩ 14:53-54, 66-72, Zan 18:12-18, 25-27)

⁵⁴ Ba laan ma ja Zezi, yɩ ba ja-o ba kɛ. Pɩyɛɛrɩ ma dalɩ o tɔgɩ ba kwaga o da o vu. Ba ma vu ba yi kaanɩm * yuutu wʋm sɔŋɔ. ⁵⁵ Ba ma dwe mini ba tiŋi sɔŋɔ kʋm tɩtarɩ nɩ. Nɔɔna bam ma vu ba je ba weeri mini dɩm. Pɩyɛɛrɩ dɩ ma tɔgɩ o vu o jǝni ba wʋnɩ. ⁵⁶ O na tɔgɩ o je mini dɩm yigǝ nɩ kʋntʋ tɩn, sɔŋɔ kʋm tɩntʋŋ-kana kadoŋ ma yɔɔrɩ o nii o yibiyǝ nɩ, yɩ o wɩ: «Nɔɔnʋ wʋntʋ dɩ tɔgɩ o wʋ Zezi tee nɩ mʋ.»

⁵⁷ Pɩyɛɛrɩ ma fʋ yɩ o wɩ: «Kaanɩ, a yǝr-o.»

⁵⁸ Kʋ na kɩ fɩɩn tɩn, nɔɔnʋ wʋdoŋ dɩ daa ma na-o, yɩ o wɩ: «Nmʋ tɔgɩ n yɩ Zezi kɔgɔ kʋm nɔɔnʋ dɩdʋa mʋ.»

Pɩyɛɛrɩ ma lǝri nɔɔnʋ wʋm o wɩ: «A tɔgɩ a daɩ ba wʋ nɔɔnʋ.»

⁵⁹ Kʋ daa na kɩ fɩɩn nɩnɛɛnɩ luu dɩdʋa tɩn, nɔɔnʋ wʋdoŋ dɩ daa ma ta o wɩ: «Nɔɔnʋ wʋntʋ sɩɩnɩ o tɔgɩ dɩd-o mʋ. O dɩ yɩ Galile tu mʋ.»

⁶⁰ Pɩyɛɛrɩ ma lǝri o wɩ: «Baarʋ, a yǝri n taanɩ dɩm kuri.» O ta na wʋra o ŋɔɔnɩ kʋntʋ tɩn, cɩbwɩʋ ma da kʋ keeri.

⁶¹ Dɩ́ Yuutu Zezi laan ma pipiri o yɔɔrɩ Pɩyɛɛrɩ o nii. Pɩyɛɛrɩ ma guli Zezi ya na tagɩ kʋlʋ dɩd-o o wɩ: «Kʋ na wʋ́ loori sɩ cɩbwɩʋ keeri zɩm tɩ-bra-pʋra nɩ tɩn, nmʋ wʋ́ fʋ kuni bɩtɔ nɩ n yǝri amʋ.» ⁶² O na guli kʋntʋ tɩn, o laan ma nuŋi, yɩ o tiini o keeri zanzan.

Ba na mwanɩ Zezi yɩ ba mag-o te tɩn

(Matiyu 26:67-68, Marɩkɩ 14:65)

⁶³ Nɔɔna balʋ dɛɛn na yɩrɩ Zezi tɩn maa yáal-o ba mwan-o, yɩ ba kwǝri ba mag-o. ⁶⁴ Ba ma kwe gɔrɔ ba ma kwǝli o yiǝ, yɩ ba daarɩ ba mag-o. Ba maa wɩ: «Lwarɩ n brɩ dɩbam wʋlʋ na magɩ-m tɩn.» ⁶⁵ Ba ta maa ŋɔɔnɩ wǝǝnu dwi dwi ba ma cɔgɩ o yuu, yɩ ba twɩ-o zanzan.

Zwifǝ nakwa na di Zezi taanɩ te tɩn

(Matiyu 26:59-66, Marɩkɩ 14:55-64, Zan 18:19-24)

⁶⁶ Tɩga na pʋʋrɩ tɩn, Zwifǝ bam nakwa kɔgɔ kʋm maama ma la daanɩ, dɩ ba kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ ba cullu karanyɩna tiinǝ maama. Ba laan ma pa Zezi nuŋi o vu taanɩ dɩm dim jǝgǝ o zɩgɩ ba yigǝ nɩ. ⁶⁷ Ba ma ta dɩd-o ba wɩ: «Nmʋ na sɩɩnɩ n yɩ Krisi * wʋm Wɛ na maŋɩ sɩ DƖ tʋŋɩ DƖ pa dɩbam tɩn, sɩ n ta.»

Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «A na tagɩ kʋntʋ a brɩ abam, á ta bá sɛ a ni. ⁶⁸ A nan daa na bwe abam taanɩ dɩ, abam bá sɛ sɩ á lǝri á pa-nɩ. ⁶⁹ Kʋ na puli lele kʋntʋ, amʋ Nabiin-bu * wʋm wʋ́ vu a jǝni Dam-Paŋwa Tu Baŋa-Wɛ jazɩm nɩ a da a di paarɩ.»

⁷⁰ Ba maama laan ma bwe-o ba wɩ: «Kʋntʋ tɩn, nmʋ nan sɩɩnɩ n yɩ Wɛ Bu wʋm mʋ na?»

Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Mʋ abam na wɩ te tɩn.»

⁷¹ Ba laan ma ŋɔɔnɩ daanɩ ba wɩ: «Dɩbam tɩtɩ laan mʋ ni o kwǝrǝ kam na brɩ o tɩtɩ cɔgɩm. Dɩ́ daa ba lagɩ maana tiinǝ sɩ ba ŋɔɔnɩ o taanɩ dɩm.»

23

Pilatɩ na bwe Zezi taanɩ te tɩn

(Matiyu 27:1-2, 11-26, Marɩkɩ 15:1-15, Zan 18:28-19:16)

¹ Zwifǝ bam nakwa kɔgɔ kʋm maama dɛɛn ma zaŋɩ ba ja Zezi ba ja vu gʋvɩrma tu Pilatɩ te. ² Ba ma sɩŋɩ sɩ ba fɔ vwan ba pa-o, yɩ ba wɩ: «Dɩbam nɛ nɔɔnʋ wʋntʋ mʋ o jɩgɩ dɩ́ tɩʋ kʋm nɔɔna bam o gana sɩ ba tusi. O tɛ-ba o wɩ, ba yɩ taa laɩ lampoo ba paɩ gʋvɩrma. O maa kwǝri o brɩ o tɩtɩ nɩ wʋm mʋ yɩ Krisi *, kʋ na lagɩ kʋ ta nɩ pɛ tɩn.»

³ Pilatɩ na ni kʋntʋ tɩn, o ma bwe-o o wɩ: «Nmʋ mʋ yɩ Zwifǝ bam pɛ wʋm na?»

Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Mʋ ka da n taga.»

⁴ Pilatɩ ma ta dɩ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ nɔn-kɔgɔ kʋm maama o wɩ: «Amʋ wʋ nɛ nɔɔnʋ wʋntʋ na kɩ kʋlʋ o cɔgɩ tɩn, sɩ dɩ́ di o taanɩ.»

⁵ Ba ma tiini ba ŋɔɔnɩ taanɩ dɩm, yɩ ba kwaana ba tɛ ba wɩ: «O nan yǝni o tʋlɩ Zude tɩɩnɩ dɩm maama, o brɩ nɔɔna bam sɩ ba yɩ taa sɛ ba tɩʋ kʋm dɩdɛɛra ni. O dɛɛn puli o kɩ kʋntʋ doŋ Galile nɩ mʋ, yɩ o laan yi yo seeni.»

⁶ Pilatɩ na ni kʋntʋ tɩn, o ma bwe-ba sɩ o nii, nɔɔnʋ wʋm yɩ Galile tu mʋ na? ⁷ O na tu o lwarɩ nɩ Zezi nuŋi tɩʋ kʋlʋ Erɔdɩ * na te tɩn, o ma pa ba ja-o ba vu wʋntʋ te sɩ o di taanɩ dɩm, bɛŋwaanɩ Erɔdɩ dɩ tɔgɩ o wʋ Zeruzalɛm nɩ maŋa kam kʋntʋ nɩ.

⁸ Erɔdɩ na nɛ Zezi tɩn, o maa jɩgɩ wʋpolo zanzan, bɛŋwaanɩ o ya maŋɩ o ni o ŋwa, yɩ o tiini o lagɩ sɩ o na-o. O maa lagɩ sɩ o nii Zezi wʋ́ kɩ wo-kɩnkagɩlɩ o brɩ-o na. ⁹ O ma kwaanɩ o bwe-o wǝǝnu zanzan. Zezi ma wʋ sɛ o lǝr-o kʋlʋkʋlʋ. ¹⁰ Kaanɩm yigǝ tiinǝ dɩ cullu karanyɩna tiinǝ bam maa tɔgɩ ba zɩgɩ da, yɩ ba tiini ba ŋɔɔnɩ taanɩ dɩm dɩ baarɩ sɩ ba ma dɩ-o. ¹¹ Erɔdɩ dɩ o pamaŋna bam laan ma gooni Zezi zanzan. Ba pa o zʋ paarɩ gɔrɔ sɩ ba ma mwan-o, yɩ Erɔdɩ laan pa o joori o vu Pilatɩ te. ¹² Dɩntʋ dɛ dɩm nɩ Erɔdɩ dɩ Pilatɩ laan di ciloŋo mʋ daanɩ, yɩ ba dɛɛn ya culi daanɩ mʋ.

¹³ Pilatɩ ma pa kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ nakwa bam dɩ nɔɔna bam maama la daanɩ o tee nɩ. ¹⁴ O ma ta dɩ ba o wɩ: «Abam na saŋɩ nɔɔnʋ wʋntʋ amʋ tee nɩ tɩn, yɩ á tɛ á wɩ, o yɩ wʋlʋ na ganɩ á tɩʋ kʋm nɔɔna bam o pa ba tusi tɩn, kʋntʋ mʋ a nan bwe-o abam yibiyǝ nɩ sɩ a nii, yɩ a wʋ nɛ kʋlʋ o na kɩ o cɔgɩ yɩ abam ja-o kʋ ŋwaanɩ tɩn. ¹⁵ Erɔdɩ dɩ wʋ nɛ kʋlʋ o na cɔgɩ tɩn. Mʋ kʋ kuri o pɛ o joori o ba dɩbam te. Á taá ye sɩ kʋlʋkʋlʋ tǝrǝ kʋ na wʋ́ pa ba ja-o ba gʋ tɩn. ¹⁶ Kʋntʋ ŋwaanɩ aá pa ba mag-o dɩ balaarɩ mʋ, yɩ ba daar-o ba yagɩ.»

(( ¹⁷ Pakɩ candiǝ kam maŋa na yǝni ka ba yi, Pilatɩ maŋɩ sɩ o lɩ ba pɩɩnʋ dɩdʋa mʋ o yagɩ sɩ o viiri.)) ¹⁸ Nɔn-kɔgɔ kʋm maama ma kɩ daanɩ ba kaasɩ dɩ kwǝr-dɛ ba wɩ: «Kʋ na yɩ nɔɔnʋ wʋntʋ, ja-o n gʋ, sɩ n daarɩ n lɩ Barabasɩ n pa dɩbam.» ¹⁹ Barabasɩ yɩ wʋlʋ ba dɛɛn na kɩ pɩɩna digǝ nɩ, o na kɩ jara dɩ ba tɩʋ kʋm dɩdɛɛra yɩ o gʋ nɔɔna tɩn ŋwaanɩ mʋ.

²⁰ Pilatɩ na lagɩ sɩ o lɩ Zezi o yagɩ tɩn ŋwaanɩ, o daa ma ta dɩ nɔɔna bam sɩ ba sɛ sɩ o yagɩ Zezi. ²¹ Ba ma daa ta vɩn, yɩ ba tiini ba kaasɩ baŋa baŋa ba wɩ: «Pa-o tʋʋn-dagara * baŋa nɩ n gʋ. Pa-o tʋʋn-dagara baŋa nɩ n gʋ.»

²² O daa ta ma ta dɩ ba o kɩ bɩtɔ o wɩ: «Bɛɛ wo-lɔŋɔ mʋ o kɩa? A wʋ nɛ kʋlʋ o na kɩ o cɔgɩ pa kʋ maŋɩ sɩ dɩ́ gʋ-o tɩn. Kʋntʋ tɩn, aá pa ba mag-o, yɩ a daarɩ a yag-o.»

²³ Ba daa ta maa tiini ba kwaana ba kaasɩ dɩ kwǝr-dɛ, yɩ ba tɛ dɩ baarɩ ba wɩ: «N maŋɩ sɩ n pa-o dagara baŋa nɩ mʋ n gʋ.» Ba na tiini ba ŋɔɔnɩ dɩ kwǝr-dɛ tɩn, ²⁴ kʋ ma pa Pilatɩ sɛ sɩ o kɩ kʋlʋ ba na lagɩ tɩn. ²⁵ O ma pa ni sɩ ba lɩ Barabasɩ wʋlʋ ba na lagɩ sɩ o yagɩ o pa-ba tɩn. Wʋntʋ mʋ yɩ wʋlʋ ba ya na jaanɩ ba kɩ pɩɩna digǝ nɩ, o na kɩ jara dɩ ba tɩʋ kʋm dɩdɛɛra yɩ o gʋ nɔɔnʋ tɩn ŋwaanɩ. Pilatɩ ma daarɩ o kɩ Zezi pamaŋna jɩŋa nɩ, sɩ ba kɩ-o nɩ kɔgɔ kʋm wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn.

Ba na jaanɩ Zezi ba vu ba pa tʋʋn-dagara baŋa nɩ te tɩn

(Matiyu 27:32-56, Marɩkɩ 15:21-41, Zan 19:17-30)

²⁶ Pamaŋna bam laan ma ja Zezi ba maa kɛa. Nɔɔna bam maama maa tɔga. Ba na maa ve tɩn, ba ma jeeri nɔɔnʋ wʋdoŋ, o yɩrɩ mʋ Simɔn. O nuŋi Sirɛɛnɩ mʋ. O dɛɛn ya nuŋi gaa mʋ o ba o yi tɩʋ wʋnɩ o maa kɛa. Pamaŋna bam ma ja-o, yɩ ba pa o zɩŋɩ dagara kam o bakalɩ nɩ o tɔgɩ Zezi kwaga. ²⁷ Zeruzalɛm kɔ-fɔrɔ dɛɛn maa tɔgɩ Zezi kwaga. Kaana dɩ maa tɔgɩ ba wʋra, yɩ ba keerǝ ba frɩ ba tɩtɩ o ŋwaanɩ. ²⁸ Zezi ma pipiri o nii-ba yɩ o wɩ: «Zeruzalɛm kaana-ba, yɩ taá keeri-na amʋ ŋwaanɩ. Á za taá keeri á tɩtɩ dɩ á biǝ ŋwaanɩ. ²⁹ Bɛŋwaanɩ maŋa wʋ́ ba ka yi, yɩ baá ta wɩ: ‹Kaanɩ wʋlʋ maama na yɩ ka-dʋgʋ tɩn yɩ yu-yoŋo tu mʋ. Wʋlʋ na maŋɩ o wʋ lʋgɩ bu sɩ o pa o ŋɔgɩ yɩlɩ tɩn jɩgɩ yu-yoŋo zanzan.› ³⁰ Yaara yam kʋntʋ maŋa na yiǝ, nɔɔna wʋ́ loori pweeru sɩ tɩ tʋ ba baŋa nɩ, yɩ ba loori pu-kum sɩ tɩ kwǝli-ba. ³¹ Taá nii-na, da-lɩa na jɩgɩ mini ka di tɩntʋ tɩn, kʋ laan na yɩ da-kʋra, kaá kɩ ta?»

³² Ba dɛɛn ma ja nɔn-balwaarʋ tɩle ba vu sɩ ba wǝli dɩ Zezi ba gʋ. ³³ Ba ma vu ba yi jǝgǝ kalʋ yɩrɩ na yɩ ‹Yukol-pʋa piu› tɩn. Ba laan ma ja Zezi ba pa dagara kam baŋa nɩ. Ba ma ja nɔn-balwaarʋ tɩm dɩ, ba pa dagarɩ sɩdonnǝ baŋa nɩ. Ba ma cwi dɩdʋa Zezi jazɩm nɩ. Wʋwʋm maa wʋ o jagwiǝ nɩ. ³⁴ Ba na pagɩ Zezi dagara kam baŋa nɩ kʋntʋ tɩn, o ma loori Wɛ o wɩ: «A Ko, yagɩ n ma n cɛ-ba, sɩ ba yǝri woŋo kʋlʋ ba na kɩ tɩn.»

Pamaŋna bam na lagɩ ba maŋɩ o gwaarʋ tɩm tɩn, ba tagɩ jɔrɔ mʋ ba ma maŋɩ-tɩ.

³⁵ Nɔn-kɔgɔ kʋm maa zɩgɩ da ba niǝ. Zwifǝ bam nakwa bam ma kɩ-o cavɩɩra, yɩ ba mwana ba wɩ: «O yǝni o vrɩ nɔɔna ŋwɩa. O na sɩɩnɩ o yɩ Krisi * wʋm Wɛ na kuri tɩn, sɩ o vrɩ o tɩtɩ ŋwɩa sɩ dɩ́ nii.»

³⁶ Pamaŋna bam dɩ maa mwan-o, yɩ ba jɩgɩ sa-nywana ba suŋi o yigǝ nɩ. ³⁷ Ba maa wɩ: «Nmʋ na sɩɩnɩ n yɩ Zwifǝ bam pɛ, sɩ n vrɩ n tɩtɩ ŋwɩa sɩ dɩ́ nii.» ³⁸ Ba dɛɛn ya pʋpʋnɩ tɔnɔ ba tanɩ-kʋ daa kam yɩra nɩ o yuu baŋa nɩ, yɩ kʋ wɩ:

\qc «Wʋntʋ yɩ Zwifǝ bam pɛ mʋ.»

³⁹ Nɔn-balwaarʋ tɩlʋ ba na pagɩ dɩ Zezi tɩn dɩdʋa maa jɩgɩ Zezi o twɩa yɩ o wɩ: «Kʋ daɩ nmʋ mʋ yɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn na? Nan vrɩ n tɩtɩ ŋwɩa, sɩ n daarɩ n vrɩ dɩbam dɩ n wǝli da.»

⁴⁰ Nɔn-balɔrɔ kʋdoŋ kʋm ma kaanɩ kʋkʋm kʋm kʋ wɩ: «Nmʋ ba kwarɩ Wɛ fʋʋnɩ na? Ba lagɩ ba gʋ dɩbam maama mʋ. ⁴¹ Kʋ na yɩ dɩbam, dɩbam tʋʋnɩ dɩm maŋɩ, bɛŋwaanɩ kǝm-balwaarʋ tɩlʋ dɩ́ na kɩ tɩn, kʋ maŋɩ sɩ dɩ́ tɩ mʋ. Kʋ nan na yɩ nɔɔnʋ wʋntʋ, o wʋ kɩ kʋlʋkʋlʋ o cɔgɩ.» ⁴² O ma daarɩ o ta dɩ Zezi o wɩ: «Nmʋ na tu n ba n joŋi n paarɩ dɩm, sɩ n guli a gulǝ.»

⁴³ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga dɩ nmʋ sɩ, nmʋ wʋ́ jǝni dɩ amʋ Wɛ-sɔŋɔ kʋm nɩ zɩm dɛ dɩm nɩ.»

⁴⁴ Kʋ ma vu kʋ yi maŋa kam wɛ na tu dɩ yi yuparɩ baŋa tɩn. Lʋgʋ kʋm maama ma ji lim taan, sɩ kʋ vu kʋ yi luu batɔ. ⁴⁵ Wɩa kam daa ba jɩgɩ pooni. Gɔrɔ kʋlʋ ba na lǝgǝ ba ma cɩ Wɛ-di-laa * kam tɩn ma kaarɩ bɩle. ⁴⁶ Zezi laan ma kaasɩ dɩ kwǝr-dɩa o wɩ: «Amʋ Ko, a kwe a joro a kɩ nmʋ jɩŋa nɩ.» O na tagɩ kʋntʋ tɩn, o ma daarɩ o tɩ.

⁴⁷ Pamaŋna bam yigǝ tu wʋm na nɛ kʋlʋ na kɩ tɩn, o ma tee Wɛ yɩ o wɩ: «Kʋ yɩ cɩga pwɛɛn. Nɔɔnʋ wʋntʋ sɩɩnɩ o yɩ nɔn-ŋʋm mʋ.»

⁴⁸ Kɔgɔ kʋlʋ maama na tu sɩ kʋ nii kǝm dɩm tɩn ma sɩɩnɩ ba na kʋ na kɩ te tɩn. Ba na ma joori sɔŋɔ tɩn, ba maa frɩ ba tɩtɩ ba veǝ, ba wʋ na cɔgɩ tɩn ŋwaanɩ. ⁴⁹ Kʋ daarɩ balʋ maama na maŋɩ ba ye-o tɩn dɩ kaana balʋ ya na tɔgɩ dɩd-o ba nuŋi Galile ba ba tɩn maa zɩgɩ daa nɩ ba niǝ.

Ba na kɩ Zezi bɔɔnɩ wʋnɩ te tɩn

(Matiyu 27:57-61, Marɩkɩ 15:42-47, Zan 19:38-42)

^50-51 Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɛɛn mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Zʋzɛfʋ. O nuŋi Zwifǝ tɩʋ kʋdoŋ mʋ, kʋ yɩrɩ mʋ Arimatɩ. O maa yɩ Zwifǝ bam nakwa kɔgɔ kʋm nɔɔnʋ dɩdʋa mʋ. O ma kwǝri o yɩ nɔn-ŋʋm, yɩ o tɔgɩ Wɛ dɩ cɩga. Ba kɔgɔ kʋm ya na kɩ ni daanɩ sɩ ba ja Zezi tɩn, o wʋ sɛ ba na bʋŋɩ sɩ ba kɩ-o kʋlʋ tɩn. O maa jɩgɩ tɩɩna sɩ Wɛ paarɩ dɩm wʋ́ ba nɔɔna tɩtarɩ nɩ. ⁵² O ma zaŋɩ o vu Pilatɩ te, o loori cwǝŋǝ sɩ o vu parɩ Zezi yɩra yam o kɩ. ⁵³ Pilatɩ na sɛ tɩn, Zʋzɛfʋ ma vu o parɩ Zezi dagara kam yuu nɩ. Ba ma kwe gar-jalɩ ba ma pipir-o, yɩ ba daarɩ ba ja-o ba vu ba kɩ piu bɔɔnɩ wʋnɩ. Dɩntʋ yɩ bɔɔnɩ dɩlʋ ba dɛɛn na lugi-dɩ piu yɩra nɩ yɩ ba maŋɩ ba wʋ kɩ nɔɔnʋ da tɩn.

⁵⁴ Dɛ dɩm Zʋzɛfʋ na kɩ kʋntʋ tɩn maa yɩ dɛ dɩlʋ Zwifǝ bam na maŋɩ sɩ ba ti ba yigǝ ba siun dɛ dɩm ŋwaanɩ tɩn. Tɩga na yi, ba siun dɛ dɩm puli mʋ.

⁵⁵ Kaana balʋ ya na tɔgɩ dɩ Zezi ba nuŋi Galile tɩn dɛɛn ma da Zʋzɛfʋ kwaga, ba vu ba na bɔɔnɩ dɩm dɩ ba na tiŋi Zezi te tɩn. ⁵⁶ Ba na nɛ kʋntʋ tɩn, ba ma joori ba vu sɔŋɔ. Ba ma vu ba lagɩ tralɩa nwi dwi dwi, sɩ ba ma turi Zezi yɩra yam. Ba siun dɛ dɩm nɩ ba ma sin dɩ ba tɩtʋŋa yam nɩ Wɛ cullu na brɩ te tɩn.

24

Zezi na bi o yagɩ tʋʋnɩ te tɩn

(Matiyu 28:1-10, Marɩkɩ 16:1-8, Zan 20:1-10)

¹ Dɛ dɩlʋ na saŋɩ siun dɛ dɩm tɩn, *f5 * kaana bam ma zaŋɩ ba go tɩga ba vu yibeeli dɩm jǝgǝ kam. Ba ma jɩgɩ tralɩa nwi sɩlʋ ba na lagɩ ba ma turi Zezi yɩra yam tɩn. ² Ba na yi jǝgǝ kam tɩn, ba ma na kandwɛ dɩlʋ ya na pɩ bɔɔnɩ dɩm ni tɩn bibili dɩ tigi daa nɩ. ³ Ba ma vu ba zʋ bɔɔnɩ dɩm wʋ. Ba wʋ nɛ dɩ́ Yuutu Zezi da. ⁴ Ba wʋbʋŋa ma vugimi, yɩ ba yǝri ba na wʋ́ bʋŋɩ kʋlʋ. Ba na zɩgɩ da kʋntʋ tɩn, nɔɔna bale ma da ba nuŋi ba zɩgɩ ba tee nɩ, yɩ ba zʋ gwaarʋ tɩ nyɩɩnɩ pʋgʋ pʋgʋ. ⁵ Fʋʋnɩ ma ja kaana bam. Ba ma cɔɔlɩ ba yum tɩga nɩ. Nɔɔna bam laan ma ta dɩ ba ba wɩ: «Bɛŋwaanɩ mʋ á karɩ á beeri wʋlʋ na ŋwɩ tɩn twa wʋnɩ? ⁶ O nan tǝri yo. O joori o bi. Guli-na kʋlʋ o dɛɛn na tagɩ dɩ abam maŋa kalʋ o ta na wʋ Galile nɩ tɩn, ⁷ yɩ o ta o wɩ, ba maŋɩ sɩ ba ja wʋm Nabiin-bu * ba kɩ nɔn-balwaarʋ jɩŋa nɩ, sɩ ba pa-o tʋʋn-dagara * baŋa nɩ ba gʋ, sɩ o laan joori o bi da yatɔ dɛ nɩ.»

⁸ Nɔɔna bam na tagɩ kʋntʋ tɩn, kaana bam laan ma guli Zezi ya na tagɩ kʋlʋ dɩ ba tɩn.

⁹ Ba ma zaŋɩ yibeeli dɩm jǝgǝ kam nɩ, ba joori ba vu ba ta dɩ Zezi karabiǝ fugǝ-dɩdʋa kam dɩ balʋ maama na tɔgɩ ba wʋra tɩn. ¹⁰ Kaana bam kʋntʋ mʋ yɩ Mari wʋlʋ na nuŋi Magɩdala, dɩ Zannɩ, dɩ Mari wʋlʋ na yɩ Zakɩ nu tɩn, kʋ wǝli dɩ kaana balʋ na tɔgɩ dɩ ba tɩn. Bantʋ maama maa wʋra ba tɛ kʋlʋ na kɩ tɩn ba brɩ Zezi karabiǝ fugǝ-dɩdʋa kam.

¹¹ Nɔɔna bam na ni tɩn, ba ma wʋ pɛ kaana bam taanɩ dɩm ja kuri, yɩ ba wʋ sɛ ba ni. ¹² Kʋ daarɩ Pɩyɛɛrɩ ma zaŋɩ lɩla o duri o vu yibeeli dɩm jǝgǝ kam sɩ o nii. O na yi da tɩn, o ma tiiri o nii bɔɔnɩ dɩm wʋnɩ, yɩ o na garyiǝ yam yɩranɩ na tigi da. O ma joori o viiri, yɩ kʋ kɩ-o yǝǝu dɩ kʋlʋ na kɩ tɩn.

Zezi na brɩ o tɩtɩ nɔɔna bale te tɩn

(Marɩkɩ 16:12-13)

¹³ Dɩntʋ dɛ dɩm nɩ mʋ Zezi karabiǝ bam bale wʋ cwǝŋǝ nɩ ba maa ve tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Emayusi. Tɩʋ kʋm kʋntʋ yɩ nɩnɛɛnɩ kilomɛtra fugǝ-dɩdʋa mʋ dɩ Zeruzalɛm. ¹⁴ Ba na maa ve tɩn, ba maa ŋɔɔna kʋlʋ maama na kɩ tɩn ba veǝ. ¹⁵ Ba na ŋɔɔnɩ yɩ ba bwɛ daanɩ kʋntʋ tɩn, Zezi tɩtɩ ma tʋ ba wʋnɩ o tɔgɩ dɩ ba o veǝ. ¹⁶ Ba na tɔgɩ daanɩ kʋntʋ tɩn, ba yiǝ ma pugimi yɩ ba wʋ lwar-o. ¹⁷ Zezi ma bwe-ba o wɩ: «Bɛɛ woŋo mʋ abam jɩgɩ á ŋɔɔnɩ á veǝ?»

Ba na ni kʋntʋ tɩn, ba ma zɩgɩ yɩ ba yigǝ nywanɩ. ¹⁸ Ba dɩdʋa yɩrɩ mʋ Klɩʋpasɩ. O ma lǝri Zezi o wɩ: «Nɔɔna balʋ maama na zʋʋrɩ Zeruzalɛm nɩ tɩn maŋɩ ba lwarɩ wo-kamunnu tɩlʋ na kɩ da lele kʋntʋ tɩn. Bɛɛ nan mʋ kɩa, yɩ nmʋ yɩranɩ wʋ ni?» ¹⁹ O ma bwe-ba o wɩ: «Bɛɛ wǝǝnu mʋ tɩntʋ?»

Ba ma lǝri ba wɩ: «Kʋ yɩ kʋlʋ na kɩ Nazarɛtɩ tu Zezi tɩn mʋ. O yɩ Wɛ nijoŋnu mʋ, yɩ o kikiǝ dɩ o ni-taanɩ maama jɩgɩ dam. Wɛ tɩtɩ brɩ sɩ kʋ yɩ cɩga mʋ, yɩ nɔɔna maama dɩ na kʋntʋ. ²⁰ Dɩbam kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ dɩ́ tɩʋ kʋm nakwa bam ma ja-o, ba vu ba pa ba di o taanɩ sɩ kʋ ji tʋʋnɩ. Ba laan ma pa pamaŋna bam ja Zezi ba vu ba pa tʋʋn-dagara yuu nɩ ba gʋ. ²¹ Dɩbam nan ya jɩgɩ tɩɩna, sɩ wʋntʋ mʋ yɩ wʋlʋ na lagɩ o vrɩ Yisɩrayɛlɩ * dwi tiinǝ bam o yagɩ tɩn. Dɩ kʋntʋ maama, zɩm mʋ jɩgɩ da yatɔ woŋo kʋntʋ na kɩ tɩn. ²² Kʋlʋ na wǝli da tɩn, dɩbam kɔgɔ kʋm kaana badonnǝ ve o yibeeli dɩm jǝgǝ kam ba na kʋlʋ na sɔɔrɩ dɩbam yɩra. Ba ya ve tɩtɩɩtɩ mʋ, ²³ yɩ ba wʋ nɛ o yɩra yam da. Ba ma joori ba ba, ba ta dɩ dɩbam nɩ ba nɛ wo-kɩnkagɩlɩ mʋ. Ba ma na Wɛ malɛsɩ *, yɩ sɩ ta dɩ ba sɩ wɩ, Zezi daa ta ŋwɩ mʋ. ²⁴ Dɩbam nɔɔna bam badonnǝ dɩ ma zaŋɩ ba vu yibeeli dɩm nɩ. Ba ma na nɩ kʋ sɩɩnɩ kʋ yɩ nɩnɛɛnɩ kaana bam na tagɩ te tɩn mʋ, kʋ daarɩ Zezi tɩtɩ mʋ ba wʋ nɛ.»

²⁵ Zezi laan ma ta dɩ nɔɔna bam o wɩ: «Á ba jɩgɩ wʋbʋŋa na? Bɛɛ mʋ yɩ á warɩ á sɛ Wɛ kwǝrǝ kalʋ DƖ nijoŋnǝ bam dɛɛn na tɔɔlɩ faŋa faŋa tɩn. ²⁶ Kʋ daɩ mʋ Krisi * wʋm na maŋɩ sɩ o na yaara yalʋ sɩ o daarɩ o di Wɛ-sɔŋɔ o joŋi o paarɩ tɩn na?» ²⁷ O laan ma maŋɩ kʋlʋ maama na pʋpʋnɩ o ŋwaanɩ kʋ tiŋi Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn o brɩ-ba. O ma puli o pa ba lwarɩ Moyisi * zaasɩm dɩm kuri, yɩ o daarɩ o brɩ-ba faŋa faŋa Wɛ nijoŋnǝ bam maama zaasɩm dɩm kuri na yɩ te tɩn.

²⁸ Ba na maa kɛ tɩn, ba ma vu ba twɛ tɩʋ kʋlʋ ba na maa ve tɩn. Zezi ma kɩ nɩ o maa kɛ yigǝ mʋ te. ²⁹ Nɔɔna bam ma wʋ sɛ, yɩ ba loor-o ba wɩ: «Tɩga lagɩ ka yi. Nan zʋ n pǝni dɩbam tee nɩ.» O ma sɛ yɩ o da o zʋ.

³⁰ O ma jǝni sɩ o di wʋdiu dɩ ba. O ma kwe dɩpɛ yɩ o kɩ Wɛ le dɩ ŋwaanɩ. O laan ma fɔ fɔ dɩpɛ dɩm o maŋɩ o pa-ba. ³¹ O na kɩ kʋntʋ tɩn, mʋ ba yiǝ pʋʋrɩ yɩ ba laan lwar-o. Ba na lwar-o tɩn, o ma da o je ba yigǝ ni, yɩ ba daa wʋ nɛ-o. ³² Ba laan ma ta daanɩ ba wɩ: «Nmʋ wʋ nɛ na? Dɩ́ ya na tɔgɩ daanɩ cwǝŋǝ nɩ yɩ o ŋɔɔnɩ o brɩ dɩbam Wɛ tɔnɔ kʋm wǝǝnu tɩm kuri na yɩ te tɩn, dɩ́ ya ba tiini dɩ́ jɩgɩ wʋpolo na?»

³³ Ba ma zaŋɩ lɩla ba joori ba vu Zeruzalɛm tɩʋ kʋm wʋ. Ba na yi da tɩn, ba ma na Zezi karabiǝ fugǝ-dɩdʋa kam dɩ nɔɔna badonnǝ bam na lagɩ daanɩ jǝgǝ dɩdʋa. ³⁴ Bantʋ ma tɛ ba wɩ: «Kʋ yɩ cɩga mʋ. Dɩ́ Yuutu Zezi sɩɩnɩ o bi o yagɩ tʋʋnɩ. O tu o brɩ o tɩtɩ dɩ Simɔn mʋ.»

³⁵ Nɔɔna bale bam dɩ ma maŋɩ kʋlʋ na kɩ cwǝŋǝ nɩ tɩn ba brɩ-ba. Ba daarɩ ba maŋɩ Zezi na fɔgɩ dɩpɛ dɩm yɩ ba laan lwar-o te tɩn.

Zezi na brɩ o tɩtɩ o karabiǝ bam te tɩn

(Matiyu 28:16-20, Marɩkɩ 16:14-18, Zan 20:19-23)

³⁶ Zezi karabiǝ bam ta na wʋra ba ŋɔɔnɩ kʋntʋ tɩn, o ma da o ba o zɩgɩ ba tɩtarɩ nɩ. O ma jɔɔnɩ-ba yɩ o wɩ: «Yazurǝ wʋ́ jǝni dɩ abam.» ³⁷ Ba bɩcara ma di yɩ fʋʋnɩ ja-ba zanzan. Ba ma bʋŋɩ nɩ ba nɛ ciru mʋ. ³⁸ O ma ta dɩ ba o wɩ: «Bɛŋwaanɩ mʋ kʋ sʋ abam kʋntʋ? Bɛɛ mʋ yɩ á jɩgɩ bʋbwɛa dɩ amʋ? ³⁹ Fɔgɩ-na á nii amʋ jɩa dɩ a nɛ na yɩ te tɩn. Kʋ sɩɩnɩ kʋ yɩ amʋ. Taanɩ-na amʋ á nii. Ciru ba jɩgɩ ya-nwana dɩ kwi, nɩ á na naɩ amʋ na yɩ te tɩn.»

⁴⁰ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, o ma brɩ-ba o jataala dɩ o nɛ. ⁴¹ Kʋ na tiini kʋ jɩgɩ wʋpolo kʋ pa-ba tɩn, ba ta warɩ ba sɛ nɩ kʋ yɩ cɩga, yɩ kʋ sʋ-ba zanzan. O ma bwe-ba o wɩ: «Á jɩgɩ wʋdiu yo nɩ sɩ dɩ́ di na?» ⁴² Ba ma twǝri kalǝŋ-saŋa ba pa-o. ⁴³ O ma joŋi-ka o di ba yibiyǝ nɩ.

⁴⁴ O laan ma ta dɩ ba o wɩ: «Wǝǝnu tɩlʋ na kɩ amʋ tɩn maŋɩ dɩ taanɩ dɩlʋ a na maŋɩ a ta a brɩ abam, maŋa kalʋ a ta na wʋ abam wʋnɩ tɩn. A dɛɛn tagɩ a wɩ, kʋlʋ maama na pʋpʋnɩ amʋ ŋwaanɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn maŋɩ sɩ kʋ kɩ mʋ. Kʋ na yɩ kʋlʋ Moyisi * dɩ faŋa faŋa Wɛ nijoŋnǝ bam na pʋpʋnɩ tɩn, dɩ kʋlʋ na pʋpʋnɩ Wɛ lǝŋ-ŋwɩ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn maama.»

⁴⁵ O ma daarɩ o pa ba wʋ pʋʋrɩ, sɩ ba wanɩ ba lwarɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na brɩ kʋlʋ tɩn kuri. ⁴⁶ O ma ta o brɩ-ba o wɩ: «Ba pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ ba wɩ: ‹Krisi * wʋm lagɩ o na yaara zanzan mʋ sɩ o tɩ, yɩ o laan wʋ́ joori o bi o yagɩ tʋʋnɩ da yatɔ dɛ nɩ.› ⁴⁷ Ba daa ta pʋpʋnɩ ba wɩ: ‹O karabiǝ wʋ́ vu lʋgʋ baŋa dwi tiinǝ maama te, yɩ wʋm yɩrɩ dɩm ŋwaanɩ baá brɩ nɔɔna nɩ ba maŋɩ sɩ ba lǝni ba wʋrʋ mʋ, sɩ Wɛ laan yagɩ ba lwarɩm DƖ ma cɛ-ba.› Á nan maŋɩ sɩ á puli Zeruzalɛm nɩ mʋ á taá tɔɔlɩ Wɛ kwǝrǝ kam kʋntʋ. ⁴⁸ Abam nɛ kʋlʋ maama na kɩ tɩn, á nan maŋɩ sɩ á brɩ nɔɔna kʋntʋ mʋ. ⁴⁹ A nan wʋ́ tʋŋɩ wʋlʋ wʋm a Ko na goni ni sɩ o ba abam te tɩn, yɩ o na tuǝ, oó pa abam na dam dɩlʋ na nuŋi Wɛ te tɩn. Maŋɩ-na Zeruzalɛm nɩ, sɩ á taá cǝgǝ dam dɩlʋ a na tɛ tɩn.»

Zezi na joori o vu Wɛ-sɔŋɔ te tɩn

(Marɩkɩ 16:19-20, Tɩtʋŋa Tɔnɔ 1:9-11)

⁵⁰ Zezi laan ma ja-ba o nuŋi tɩʋ kʋm wʋnɩ, o ja vu o yi Betani seeni. O ma zǝŋi o jɩa wɛyuu nɩ, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: «Amʋ pɛ abam yu-yoŋo.» ⁵¹ O na kɩ-ba yu-yoŋo kʋntʋ tɩn, o ma yagɩ-ba yɩ Wɛ kwe-o DƖ ja di DƖ sɔŋɔ. ⁵² Ba ma kuni doonǝ ba zul-o, yɩ ba laan daarɩ ba joori Zeruzalɛm dɩ wʋpolo zanzan. ⁵³ Ba na wʋra tɩn, ba wʋ fɔgɩ ba kwɛ Wɛ-di-kamunu kʋm vǝŋǝ, yɩ ba zuli Wɛ maŋa maama. ^5:1\f3 5:37 Zwifǝ bam dɛɛn yǝni ba kɩ sana lɔɔrʋ wʋnɩ mʋ, sɩ ka keeri.

JHN

Zan

Wɛ taanɩ dɩlʋ Zan na pʋpʋnɩ tɩn na brɩ dɩbam kʋlʋ tɩn mʋ tɩntʋ

Zan wʋlʋ na yɩ Zezi karabiǝ fugǝ-bale bam wʋ dɩdʋa tɩn mʋ pʋpʋnɩ tɔnɔ kʋntʋ (Matiyu 10:2). O na yǝni o ŋɔɔnɩ o tɩtɩ woŋo, o ba bǝi o yɩrɩ, oó pʋpʋnɩ nɩ karabu wʋdoŋ mʋ (Zan 18:15), naa wʋlʋ Zezi na soe tɩn (Zan 13:23).

Zan brɩ nɩ Zezi yɩ Krisi wʋm o Ko Wɛ na tʋŋɩ tɩn mʋ, nɩ DƖ na maŋɩ DƖ go ni te tɩn. Zezi mʋ yɩ cwǝŋǝ kalʋ dɩ́ na wʋ́ da da dɩ́ na ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn Wɛ tee nɩ. Wʋm mʋ yɩ cɩga tu, o yɩ pooni dɩlʋ na brɩ Wɛ cɩga kam, o yɩ wʋdiu kʋlʋ na paɩ ŋwɩa tɩn, yɩ o yɩ nayɩrʋ wʋlʋ na nii dɩbam baŋa nɩ, oó vaŋɩ dɩbam sɩ dɩ́ yi dɩ́ Ko Wɛ te.

Zan tɔnɔ kʋm wʋnɩ, o dɛ yigǝ o brɩ nɩ Zezi yɩ Wɛ Bɩtara mʋ ka na wʋra maŋa maama. Ka ma ji nabiinu, yɩ o zʋʋrɩ dɩbam tɩtarɩ nɩ. O brɩ Zan wʋlʋ na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn na brɩ Zezi cɩga kam te tɩn (pɔɔrɩm 1).

O ma ta brɩ Zezi na jeeri nɔɔna dwi tǝri tǝri te tɩn. Zan brɩ wo-kɩnkagɩla yarpɛ yalʋ Zezi na kɩa yɩ ya yɩ nyɩnyʋgʋ, kʋ brɩ dɩbam o na yɩ wʋlʋ tɩn (pɔɔrɩm 2-12).

O ta ma brɩ Zezi na zaasɩ o karabiǝ te tɩtɩɩ dɩlʋ ba na jaan-o tɩn wʋnɩ (pɔɔrɩm 13-17).

Tɔnɔ kʋm tiim jǝgǝ nɩ, kʋ brɩ dɩbam ba na jaanɩ Zezi ba di o taanɩ te, yɩ ba pa-o tʋʋn-dagara baŋa nɩ ba gʋ, yɩ o joori o bi o yagɩ tʋʋnɩ, yɩ o brɩ o tɩtɩ dɩ o karabiǝ bam te tɩn (pɔɔrɩm 18-21).

Zan wʋ pʋpʋnɩ wǝǝnu tɩlʋ maama Matiyu dɩ Marɩkɩ dɩ Luki na pʋpʋnɩ tɩn. Wʋntʋ yɩranɩ nan mʋ brɩ kʋ na kɩ te kadri candiǝ maŋa nɩ Kana nɩ tɩn (2:1-12), dɩ Zezi na jeeri Nikodɛm (3:1-21) dɩ Samari tiinǝ kaanɩ te tɩn (4:1-12), dɩ o na pɛ kɔrɔ na yazurǝ Betizata jǝgǝ kam nɩ te tɩn (5:1-18), dɩ o na pɛ Lazaarɩ joori o bi te tɩn (11:1-44).

Zan na brɩ wǝǝnu tɩlʋ Zezi na kɩ tɩn, o laan ma daarɩ o brɩ Zezi na zaasɩ nɔɔna bam yɩ o brɩ-ba tɩ kuri te tɩn.

Wɛ taanɩ dɩlʋ

ZAN

na pʋpʋnɩ tɩn

1

Wɛ Bu Zezi Krisi mʋ yɩ bɩtara kalʋ na paɩ nabiinǝ ŋwɩa tɩn

¹ Pulim nɩ tɩn, Bɩtara kam maŋɩ ka wʋra mʋ, yɩ lʋgʋ baŋa daa ta tǝrǝ. Ka maŋɩ ka wʋ Wɛ tee nɩ mʋ. Wʋlʋ na yɩ Bɩtara kam tɩn dɩ Wɛ maama yɩ bɩdwɩ mʋ. ² O maŋɩ o wʋ Wɛ tee nɩ mʋ pulim nɩ. ³ Kʋ dɛ dɩ wʋntʋ mʋ yɩ Baŋa-Wɛ dɛɛn kɩ woŋo maama. Kʋlʋkʋlʋ tǝrǝ Wɛ na kɩa, yɩ kʋ wʋ dɛ dɩ wʋntʋ. ⁴ Wʋm mʋ paɩ nabiinǝ na ŋwɩa. Ŋwɩa kam kʋntʋ nan mʋ paɩ nabiinǝ na pooni. ⁵ Pooni dɩm kʋntʋ na tu tɩn, dɩ zǝli lim, yɩ lim daa warɩ pooni dɩm dɩ zǝli.

⁶ Wɛ dɛɛn tʋŋɩ nɔɔnʋ wʋdoŋ, o yɩrɩ mʋ Zan. *f1 * ⁷ O tu sɩ o ta wʋlʋ na yɩ pooni dɩm tɩn taanɩ mʋ o brɩ nɔɔna, sɩ nabiinǝ maama wanɩ ba lwar-o sɩ ba daarɩ ba sɛ-o. ⁸ Zan tɩtɩ daɩ pooni dɩm. O nan tu sɩ o ta wʋlʋ na yɩ pooni dɩm tɩn taanɩ mʋ o brɩ nɔɔna.

⁹ Wʋlʋ na yɩ pooni dɩm cɩga cɩga tɩn dɛɛn nuŋi Wɛ te mʋ o ba lʋgʋ baŋa. Wʋntʋ mʋ paɩ nabiinǝ maama na pooni sɩ ba wanɩ ba lwarɩ Wɛ. ¹⁰ O dɛɛn ma ba lʋgʋ baŋa o wʋra. Kʋ ya dɛ dɩ wʋntʋ mʋ yɩ Wɛ kɩ lʋgʋ. Dɩ kʋntʋ dɩ, nabiinǝ daa ta wʋ lwar-o. ¹¹ O ma ba o tɩtɩ tɩʋ, yɩ o dwi tiinǝ wʋ jeer-o lanyɩranɩ. ¹² Kʋ daarɩ balʋ maama na sɛ-o yɩ ba kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩd-o tɩn, o ma pa-ba ni sɩ ba ji Baŋa-Wɛ biǝ. ¹³ Ba na jigi Wɛ biǝ kʋntʋ tɩn, kʋ daɩ nabiinǝ na lʋrɩ te tɩn, naa nɔɔna yɩra lagɩm, naa nɔɔna wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn. Kʋ nan yɩ Baŋa-Wɛ tɩtɩ mʋ pɛ ba ji DƖ biǝ.

¹⁴ Bɩtara kam dɛɛn ma ji nabiinu, yɩ o zʋʋrɩ dɩbam tɩtarɩ nɩ. Wɛ zaanɩ dɩ DƖ cɩga maama tiini ka wʋ o tee nɩ. Dɩ́ ma na o paarɩ-zulǝ na dagɩ te, o na yɩ o Ko Wɛ Bu-dʋa tɩn ŋwaanɩ.

¹⁵ Zan dɛɛn ŋɔɔnɩ wʋntʋ taanɩ, yɩ o ta dɩ kwǝr-dɩa o wɩ: «Mʋ wʋlʋ wʋm a na maŋɩ a ta o taanɩ a wɩ, nɔɔnʋ wʋdoŋ wʋ́ saŋɩ amʋ kwaga o ba. Wʋntʋ yɩ kamunu o dwe amʋ, bɛŋwaanɩ o maŋɩ o wʋra yɩ amʋ yaa ta tǝrǝ.»

¹⁶ Wʋntʋ mʋ yǝni o pa dɩbam maama na zaanɩ zanzan, o na tiini o jɩgɩ Wɛ zaanɩ lanyɩranɩ tɩn ŋwaanɩ. ¹⁷ Bɛŋwaanɩ Wɛ pɛ DƖ cullu tɩm Moyisi * mʋ yɩ o pa dɩbam. Kʋ daarɩ, kʋ na yɩ Wɛ zaanɩ dɩ DƖ cɩga kam, DƖ dɛ DƖ Bu Zezi Krisi * ŋwaanɩ mʋ DƖ pa dɩbam ka. ¹⁸ Nɔɔn-nɔɔnʋ ta maŋɩ o wʋ nɛ Baŋa-Wɛ. Kʋ daarɩ DƖ Bu-dʋa kam mʋ pɛ dɩ́ lwarɩ-DƖ. Wʋntʋ dɩ Wɛ yɩ bɩdwɩ mʋ. O maa wʋ o Ko Baŋa-Wɛ tɩkǝri nɩ.

Zan na ŋɔɔnɩ Zezi taanɩ te tɩn

(Matiyu 3:1-12, Marɩkɩ 1:1-8, Luki 3:1-17)

¹⁹ Zan dɛɛn na pɛ nɔɔna lwarɩ Zezi te tɩn mʋ tɩntʋ: Zwifǝ yigǝ tiinǝ balʋ na zʋʋrɩ Zeruzalɛm nɩ tɩn dɛɛn ma tʋŋɩ ba kaanɩm yigǝ tiinǝ dɩ Leviti * tiinǝ sɩ ba vu Zan te. Ba ma vu ba bwe-o ba wɩ: «Nmʋ yɩ wɔɔ mʋ?»

²⁰ Zan ma vɩɩrɩ o ta-ba o wɩ: «Kʋ daɩ amʋ mʋ yɩ Krisi * wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn.»

²¹ Ba ta ma joori ba bwe-o ba wɩ: «Nmʋ nan yɩ wɔɔ mʋ za? Nmʋ yɩ Eli * mʋ na?»

O ma lǝri-ba o wɩ, wʋm daɩ Eli. Ba daa ma bwe-o ba wɩ: «Nmʋ yɩ Wɛ nijoŋnu wʋlʋ na maŋɩ sɩ o ba tɩn mʋ na?»

O maa wɩ: «Awo.»

²² Ba laan ma ta ba wɩ: «Nmʋ nan yɩ wɔɔ? Dɩ́ maŋɩ sɩ dɩ́ ja nmʋ na lǝri te tɩn mʋ, dɩ́ vu dɩ́ ta dɩ́ brɩ balʋ na tʋŋɩ dɩbam tɩn. Ta n brɩ dɩbam nmʋ na yɩ wʋlʋ tɩn.»

²³ Ba na bwe-o kʋntʋ tɩn, Zan ma lǝri-ba o wɩ:

«Amʋ yɩ wʋlʋ na tɔɔlɩ kwǝrǝ kagʋa wʋnɩ a wɩ:

‹Zaŋɩ-na á kwɛ cwǝŋǝ kalʋ dɩ́ Yuutu wʋm na lagɩ o ba o tɔgɩ da tɩn,

á pa ka fɔgɩ ka yɔɔrɩ lanyɩranɩ.›

Mʋ Wɛ nijoŋnu Ezayi * na maŋɩ o ta amʋ taanɩ te tɩn.»

²⁴ Nɔɔna badonnǝ dɩ dɛɛn tɔgɩ ba wʋ ba wʋnɩ, ba na nuŋi Farizɩan * tiinǝ kɔgɔ kʋm wʋnɩ. ²⁵ Ba ma bwe Zan ba wɩ: «Nmʋ nan na sɩɩnɩ n daɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn, yɩ n daɩ Eli naa Wɛ nijoŋnu wʋlʋ na maŋɩ sɩ o ba tɩn, wɔɔ mʋ pɛ nmʋ ni sɩ n miisi nɔɔna na wʋnɩ?»

²⁶ Zan ma lǝri-ba o wɩ: «Kʋ na yɩ amʋ, a yǝni a miisi nɔɔna na wʋnɩ mʋ. Abam nan na zɩgɩ tɩn, nɔɔnʋ wʋ á tɩtarɩ nɩ yɩ á yǝr-o. ²⁷ Wʋntʋ mʋ lagɩ o saŋɩ amʋ kwaga o ba, yɩ a wʋ maŋɩ sɩ a lɩ o nɛ natra dɩ.»

²⁸ Kʋntʋ maama dɛɛn kɩ Betani nɩ mʋ, Zʋrdɛn bugǝ kam bubɛ dɩm nɩ, mɛ Zan na miisi nɔɔna na wʋnɩ Wɛ ŋwaanɩ tɩn.

Zan brɩ nɩ Zezi mʋ yɩ Wɛ Pǝlbu wʋlʋ na lɩ nabiinǝ lwarɩm tɩn

²⁹ Tɩga na pʋʋrɩ tɩn, Zan ma na Zezi na ve o maa bɩɩnɩ o te. O ma ta dɩ balʋ na wʋra tɩn o wɩ: «Nii-na Wɛ Pǝlbu * wʋlʋ na lɩ nabiinǝ lwarɩm tɩn. ³⁰ A ya tagɩ a wɩ: ‹Nɔɔnʋ wʋ́ saŋɩ amʋ kwaga o ba, yɩ o yɩ kamunu o dwe amʋ, bɛŋwaanɩ o maŋɩ o wʋra yɩ amʋ yaa ta tǝrǝ.› Kʋ nan yɩ wʋntʋ taanɩ mʋ a tɛa. ³¹ Amʋ tɩtɩ dɛɛn maŋɩ a yǝri o na yɩ wʋlʋ tɩn, yɩ a laan ba a lwar-o. A nan tu sɩ a pa Yisɩrayɛlɩ dwi tiinǝ mʋ lwar-o. Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ a yǝni a miisi nɔɔna na wʋnɩ.»

^32-33 Zan daa ta ma ŋɔɔnɩ Zezi taanɩ o brɩ-ba o wɩ: «A ya yǝri Wɛ Bu wʋm na yɩ wʋlʋ tɩn. Wʋlʋ nan na tʋŋɩ-nɩ sɩ a ba a miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn tagɩ o wɩ, a na nɛ Wɛ Joro * kʋm tu kʋ wʋ nɔɔnʋ wʋlʋ baŋa nɩ tɩn, wʋntʋ mʋ yɩ wʋlʋ na wʋ́ miisi nɔɔna Wɛ Joro kʋm wʋnɩ tɩn. A laan nan nɛ Wɛ Joro kʋm na nuŋi wɛyuu nɩ kʋ tu kʋ ba kʋ wʋ nɔɔnʋ wʋntʋ baŋa nɩ, yɩ kʋ nyɩ dɩ kunkwǝŋǝ te. ³⁴ Amʋ sɩɩnɩ a na kʋlʋ Wɛ na tagɩ tɩn, yɩ a lagɩ a ta cɩga dɩ abam sɩ wʋntʋ mʋ yɩ Wɛ Bu wʋm.»

Zezi na dɛ yigǝ o bǝŋi o karabiǝ balʋ tɩn

³⁵ Tɩga na pʋʋrɩ tɩn, Zan dɩ o karabiǝ bale daa ta maa wʋra. ³⁶ Zan ma na Zezi na ve o maa kɛa. O ma ta o wɩ: «Nii-na Wɛ Pǝlbu * wʋm.»

³⁷ Zan karabiǝ bale bam ma ni o na tagɩ kʋlʋ tɩn. Ba ma pɛ Zezi kwaga ba pu. ³⁸ Zezi ma pipiri o nii o na ba na tɔg-o tɩn. O ma bwe-ba o wɩ: «Abam beeri bɛɛ mʋ?»

Ba ma lǝri ba wɩ: «Rabi, nmʋ zʋʋrɩ yǝn mʋ?» (‹Rabi› kuri mʋ ‹Karanyɩna›.)

³⁹ O ma lǝri-ba o wɩ: «Ba-na sɩ á wʋ́ na.» Ba ma tɔgɩ dɩd-o ba vu ba na o na zʋʋrɩ mɛ tɩn. Kʋ yɩ dɩdaan-ni nɩ mʋ. Ba ma maŋɩ o tee nɩ ba tʋ wɛ.

⁴⁰ Nɔɔna bale balʋ na ni Zan na tagɩ Zezi taanɩ dɩm te yɩ ba daarɩ ba tɔg-o tɩn dɩdʋa yɩrɩ mʋ Andre. O yɩ Simɔn Pɩyɛɛrɩ nyaanɩ mʋ. ⁴¹ Ba na joori tɩn, Andre ma kɩ lɩla o vu o zɩmbaarʋ Simɔn te, o ta dɩd-o o wɩ: «Dɩbam nɛ Mesi wʋm.» (Yɩrɩ dɩm kʋntʋ dɩ ‹Krisi *› yɩ bɩdwɩ mʋ.)

⁴² O laan ma ja-o o vu Zezi te. Zezi ma nii o yibiyǝ nɩ yɩ o wɩ: «Nmʋ yɩ Simɔn wʋlʋ na yɩ Zan bu tɩn mʋ. Nmʋ yɩrɩ laan wʋ́ ta yɩ Sɩfasɩ mʋ.» (Yɩrɩ dɩm kʋntʋ dɩ Pɩyɛɛrɩ yɩ bɩdwɩ mʋ, yɩ dɩ kuri mʋ ‹Pulɔrɔ›.)

⁴³ Tɩga dɛɛn na pʋʋrɩ tɩn, Zezi ma bʋŋɩ sɩ o vu Galile. O ma vu o jeeri Filipi, yɩ o ta dɩd-o o wɩ: «Ba n ta n tɔgɩ amʋ.»

⁴⁴ Filipi nuŋi Betisayida mʋ, tɩʋ kʋlʋ Andre dɩ Pɩyɛɛrɩ dɩ na nuŋi da tɩn. ⁴⁵ Filipi laan ma zaŋɩ o vu o jeeri nɔɔnʋ wʋdoŋ, o yɩrɩ mʋ Natanayɛlɩ. O ma ta dɩd-o o wɩ: «Dɩbam nɛ wʋlʋ wʋm Moyisi * na pʋpʋnɩ o taanɩ faŋa faŋa Wɛ cullu tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn, yɩ Wɛ nijoŋnǝ dɩ dɛɛn pʋpʋnɩ ba ta o taanɩ tɩn. Wʋntʋ mʋ yɩ Zezi, o yɩ Zʋzɛfʋ bu mʋ. O nuŋi Nazarɛtɩ.»

⁴⁶ Natanayɛlɩ ma ta dɩd-o o wɩ: «Wo-laa kʋntʋ wʋ́ wanɩ kʋ nuŋi Nazarɛtɩ na?»

Filipi ma lǝri o wɩ: «Ba sɩ n na.»

⁴⁷ Ba na maa ve tɩn, Zezi ma na Natanayɛlɩ na maa bɩɩnɩ o te. O ma ta o taanɩ o wɩ: «Wʋntʋ sɩɩnɩ o yɩ Yisɩrayɛlɩ * dwi tu mʋ cɩga cɩga, o wʋ lana.»

⁴⁸ Natanayɛlɩ ma bwe-o o wɩ: «Nmʋ kɩ ta mʋ n ye amʋ?»

O ma lǝr-o o wɩ: «A ya nɛ nmʋ maŋa kam n na wʋ kapʋrʋ kʋm kuri nɩ kʋ loori Filipi na bǝŋi nmʋ tɩn.»

⁴⁹ Natanayɛlɩ ma lǝr-o o wɩ: «Karanyɩna, nmʋ yɩ Baŋa-Wɛ Bu mʋ, yɩ n ta yɩ Yisɩrayɛlɩ tiinǝ pɛ.»

⁵⁰ Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Nmʋ na sɛ amʋ tɩn, kʋ yɩ a na tagɩ a wɩ, a ya nɛ nmʋ kapʋrʋ kʋm kuri nɩ tɩn ŋwaanɩ mʋ. Nmʋ nan wʋ́ na wo-kɩnkagɩla yalʋ na tiini ya dana ya dwe kʋntʋ tɩn.» ⁵¹ O laan ma ta o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, abam wʋ́ ba á na wɛyuu na pʋrɩ, yɩ Wɛ malɛsɩ * tɔgɩ da sɩ diinǝ yɩ sɩ tuǝ Nabiin-bu * wʋm baŋa nɩ.»

2

Zezi na ve kadiri candiǝ Kana nɩ te tɩn

¹ Da yale dɛɛn na kɛ tɩn, ba maa wʋra ba kɩ kadiri candiǝ Galile tɩʋ kʋdoŋ nɩ, kʋ yɩrɩ mʋ Kana. Zezi nu maa tɔgɩ o wʋra. ² Ba dɛɛn bǝŋi Zezi dɩ o karabiǝ bam kadiri candiǝ kam kʋntʋ nɩ. ³ Ba na wʋra tɩn, tweeru biǝ sana kalʋ yɩrɩ na yɩ vɛn ba ya na jɩgɩ ba nyɔ tɩn ma ti. Zezi nu ma ta dɩd-o o wɩ: «Ba daa ba jɩgɩ sana sɩ ba nyɔ.»

⁴ Zezi ma lǝri o wɩ: «A nu, nmʋ lagɩ n brɩ-nɩ a na wʋ́ kɩ kʋlʋ tɩn na? A maŋa kam daa ta wʋ yi.»

⁵ O nu wʋm laan ma ta dɩ wʋdi-maŋna bam o wɩ: «O na tagɩ kʋlʋ maama dɩ abam, sɩ á kɩ.»

⁶ Kandwa kambi-zɛ sɩrdʋ dɛɛn maa zɩgɩ da. Sɩ dɩdʋa maama jɩgɩ nɩnɛɛnɩ litra fusɩrdʋ naa bi mʋ. Sɩ dɛɛn zɩgɩ da sɩ nɔɔna ta maa sɩn ba jɩa dɩ ba zwɩ mʋ, nɩ Zwifǝ bam cullu tɩm na brɩ te tɩn. ⁷ Zezi ma ta dɩ wʋdi-maŋna bam sɩ ba mɔ na ba su kambi sɩm ni. Ba ma mɔ na ba su sɩ ni ba pɛɛlɩ. ⁸ O daa ma ta-ba o wɩ, ba laan mɔ na bam ba vu ba pa wʋlʋ na nii candiǝ kam wǝǝnu tɩm baŋa nɩ tɩn. Ba ma mɔ ba pa-o. ⁹ O ma nyɔ na bam, dɩdaanɩ ba maŋɩ ba ji tweeru biǝ sana. O ma wʋ lwarɩ sana kam kʋntʋ na nuŋi mɛ, yɩ wʋdi-maŋna balʋ na mɔɔnɩ na bam tɩn nan ye. Nɔɔnʋ wʋlʋ na nii candiǝ kam baŋa nɩ tɩn laan ma bǝŋi kan-barʋ wʋm o ta dɩd-o o wɩ: ¹⁰ «Nɔɔnʋ maama yǝni o pa sa-ŋʋŋa mʋ yigǝ yɩ ba nyɔ. Ba laan na yǝni ba nyɔ ba su, o ma pa-ba sana kalʋ na ba tiini ka ywǝnǝ tɩn yɩ ba nyɔ. Nmʋ nan kwe sa-ŋʋŋa kam mʋ n zɩgɩ, yɩ n laan ba n kwe-ka n pa dɩbam kʋ kwaga nɩ.»

¹¹ Mʋ Zezi na dɛ yigǝ o kɩ wo-kɩnkagɩlɩ dɩlʋ tɩn. O dɛɛn kɩ-dɩ Kana nɩ mʋ, Galile tɩʋ nɩ, sɩ kʋ brɩ nɔɔna nɩ o nuŋi Wɛ te mʋ. Kʋ ma pa nɔɔna lwarɩ o dam na yɩ te tɩn. O karabiǝ bam na nɛ kʋntʋ tɩn, ba ma kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩd-o.

¹² Kʋntʋ dɛɛn na kɛ tɩn, Zezi dɩ o nu dɩ Zezi nyaana dɩ o karabiǝ bam ma vu Kapɛrnawum ba kɩ da fɩnfɩɩn da.

Zezi na zǝli pipimpiinǝ Wɛ-di-kamunu kʋm nɩ te tɩn

(Matiyu 21:12-13, Marɩkɩ 11:15-17, Luki 19:45-46)

¹³ Kʋ dɛɛn ma daarɩ fɩɩn sɩ Zwifǝ bam di ba candiǝ kalʋ yɩrɩ na yɩ Pakɩ * tɩn. Zezi ma zaŋɩ o vu Zeruzalɛm. ¹⁴ O na yi da tɩn, o ma vu Wɛ-di-kamunu * kʋm nɩ. O ma na nɔɔna na jɩgɩ naanɩ dɩ peeni dɩ kunkwǝn-pulǝ ba yǝgǝ ka kʋnkɔlɔ kʋm nɩ. Sǝbu-lǝnnǝ dɩ maa je da ba lǝni ba sǝbiǝ. ¹⁵ O ma kwe ŋʋnɩ o ma kɩ balaarɩ o zǝli peeni sɩm dɩ naanɩ dɩm maama, o pa dɩ nuŋi. O ma daarɩ o yigi sǝbu-lǝnnǝ bam taabʋllʋ tɩm o dɩ tɩga nɩ, o pa ba sǝbu kʋm jagɩ. ¹⁶ O ma daarɩ o ta nɔɔna balʋ dɩ na jɩgɩ kunkwǝn-pulǝ bam ba yǝgi tɩn o wɩ: «Ja-na-ba á ja nuŋi yo. Á yɩ zaŋɩ á pa a Ko Wɛ digǝ kam taa yɩ pipiu jǝgǝ.»

¹⁷ Zezi na kɩ kʋntʋ tɩn, o karabiǝ bam laan ma ba ba guli kʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ te: «Amʋ na tiini a jɩgɩ sono kʋlʋ nmʋ Wɛ-di-kamunu kʋm ŋwaanɩ tɩn nyɩ nɩnɛɛnɩ mini na di-nɩ te tɩn mʋ.»

¹⁸ Zwifǝ yigǝ tiinǝ bam laan ma bwe Zezi ba wɩ: «Wo-kɩnkagɩlɩ dɔɔ nmʋ wʋ́ kɩ, sɩ kʋ pa dɩbam lwarɩ nɩ nmʋ jɩgɩ ni sɩ n zǝli nɔɔna bam kʋntʋ?»

¹⁹ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Abam na magɩ Wɛ-digǝ kantʋ maama á dɩ tɩga nɩ, amʋ wʋ́ ma da yatɔ mʋ a joori a lɔ-ka a zɩgɩ.»

²⁰ Ba laan ma ta ba wɩ: «Ba mɛ bɩna fiinna yardʋ mʋ (46) ba ma lɔ Wɛ-di-kamunu kʋntʋ ba ti. Nmʋ nan wʋ́ kɩ ta mʋ n ma da yatɔ yɩranɩ n joori n lɔ-ka n zɩgɩ?»

²¹ Zezi nan ya na ŋɔɔnɩ Wɛ-digǝ kam taanɩ kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ o tɩtɩ yɩra yam taanɩ mʋ o taga. ²² Kʋ dɛɛn na tu kʋ yi maŋa kam Zezi na tɩgɩ yɩ o joori o bi tɩn, o karabiǝ bam ma guli o dɛɛn na tagɩ te tɩn. Ba ma sɛ kʋlʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn, dɩ Zezi na tagɩ kʋlʋ tɩn.

²³ Zezi dɛɛn na wʋ Zeruzalɛm nɩ Pakɩ candiǝ kam maŋa nɩ tɩn, nɔɔna zanzan ma na wo-kɩnkagɩla yalʋ o na kɩ tɩn, yɩ ba laan sɛ-o. ²⁴ Zezi dɛɛn nan wʋ pɛ-ba o wʋ maama, bɛŋwaanɩ o ye nɔɔnʋ maama na yɩ te tɩn. ²⁵ O maa ba lagɩ sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ brɩ-o nabiinǝ na yɩ te tɩn, o na maŋɩ o ye kʋlʋ na wʋ nabiinu maama bɩcarɩ nɩ tɩn ŋwaanɩ.

3

Nikodɛm na ve Zezi te te tɩn

¹ Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɛɛn mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Nikodɛm. O nuŋi Farizɩan * tiinǝ kɔgɔ kʋm wʋnɩ mʋ. O maa tɔgɩ o yɩ Zwifǝ bam yigǝ tu dɩdʋa. ² Dɛ dɩdwɩ o ma zaŋɩ o vu Zezi te tɩtɩɩ nɩ, yɩ o ta dɩd-o o wɩ: «Karanyɩna, dɩ́ ye nɩ Wɛ mʋ tʋŋɩ nmʋ sɩ n ba n brɩ nɔɔna DƖ cɩga kam. Dɩ́ nɛ wo-kɩnkagɩla yalʋ nmʋ na kɩ tɩn. Kʋ pɛ dɩ́ lwarɩ nɩ Wɛ mʋ sɩɩnɩ DƖ wʋ nmʋ tee nɩ, DƖ paɩ n waɩ wo-kɩnkagɩla yam n kɩa.»

³ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga dɩ nmʋ sɩ, ba na wʋ joori ba lʋ nɔɔnʋ wʋlʋ tɩn, kʋntʋ tu bá wanɩ o na Wɛ paarɩ dɩm na yɩ te tɩn.»

⁴ Nikodɛm ma bwe-o o wɩ: «Nɔɔnʋ na yɩ nɔn-kwɩʋn, baá kɩ ta mʋ ba lʋ-o daga? O bá wanɩ o joori o zʋ o nu wʋ sɩ ba daa lʋ-o.»

⁵ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga dɩ nmʋ sɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ Wɛ na wʋ mɛ na dɩ DƖ Joro * kʋm DƖ pa o na lʋr-dʋŋa tɩn, kʋntʋ tu bá wanɩ o zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ. ⁶ Nabiinǝ na lʋgɩ nɔɔnʋ wʋlʋ tɩn, kʋ yɩ lʋgʋ baŋa ŋwɩa mʋ o jɩga. Kʋ daarɩ, Wɛ Joro kʋm na lʋgɩ wʋlʋ tɩn, kʋ yɩ Wɛ Joro kʋm ŋwɩa mʋ o jɩga. ⁷ Yɩ pa kʋ sʋ-m dɩ a na tagɩ kʋlʋ nɩ kʋ maŋɩ sɩ ba joori ba lʋ abam tɩn. ⁸ Kʋ na yɩ viu, kʋ yǝni kʋ dʋlɩ mɛ dɩ mɛ kʋ na lagɩ tɩn mʋ. N yǝni n ni kʋ sɔɔ kʋm, yɩ n yǝri kʋ na nuŋi mɛ dɩ kʋ na maa ve mɛ tɩn. Kʋ yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ Wɛ Joro kʋm na pɛ wʋlʋ maama ŋwɩ-dʋŋa tɩn.»

⁹ Nikodɛm ma bwe o wɩ: «Kʋʋ́ kɩ ta mʋ kʋ kɩ kʋntʋ?»

¹⁰ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Nmʋ yɩ Zwifǝ bam karanyɩna mʋ, yɩ n daa n ta yǝri wǝǝnu tɩntʋ? ¹¹ A lagɩ a ta cɩga dɩ nmʋ sɩ, dɩ́ yǝni dɩ́ tɛ wǝǝnu tɩlʋ dɩ́ na ye tɩn mʋ, yɩ dɩ́ kwǝri dɩ́ ŋɔɔnɩ kʋlʋ dɩ́ na nɛ tɩn dɩ́ brɩ nɔɔna. Dɩ kʋntʋ dɩ, á ta ba sɛ dɩbam taanɩ dɩm. ¹² A na tɛ lʋgʋ kʋntʋ baŋa wǝǝnu taanɩ a brɩ abam yɩ á ba sɛ a ni tɩn, a laan na ŋɔɔnɩ Wɛ-sɔŋɔ wǝǝnu a brɩ abam, á wʋ́ kɩ ta mʋ á sɛ a ni? ¹³ Nɔɔn-nɔɔnʋ tǝrǝ o na diini Wɛ-sɔŋɔ, kʋ na daɩ Nabiin-bu * wʋm na zɩgɩ da o tu tɩn yɩranɩ.

¹⁴ Nɩ Moyisi * dɛɛn na zǝŋi can-na bɩsankwɩa kam o palɩ daa yuu nɩ kagʋa kam wʋnɩ te tɩn, *f2 * ba nan maŋɩ sɩ ba kwe Nabiin-bu wʋm dɩ ba zǝŋi wɛyuu nɩ kʋntʋ mʋ, ¹⁵ sɩ kʋ pa nɔɔnʋ wʋlʋ maama na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩd-o tɩn na ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba ti tɩn.»

¹⁶ Bɛŋwaanɩ Wɛ na tiini DƖ soe nabiinǝ tɩn mʋ pɛ DƖ tʋŋɩ DƖ Bu-dʋa sɩ o ba lʋgʋ baŋa, sɩ wʋlʋ maama na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩd-o tɩn daa yɩ cɔgɩ, sɩ o na ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba ti tɩn. ¹⁷ Wɛ na tʋŋɩ DƖ Bu wʋm sɩ o ba lʋgʋ baŋa kʋntʋ tɩn, kʋ daɩ sɩ o di nabiinǝ taanɩ sɩ o cɔgɩ-ba, kʋ nan yɩ sɩ o vrɩ-ba lwarɩm wʋnɩ mʋ o yagɩ. ¹⁸ Wʋlʋ maama na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ Bu wʋm tɩn, ba daa bá di o taanɩ. Kʋ daarɩ wʋlʋ maama na wʋ sɛ-o tɩn maŋɩ o ga bʋra mʋ, o na vɩn sɩ o sɛ Wɛ Bu-dʋa kam tɩn ŋwaanɩ. ¹⁹ Wɛ na di nabiinǝ taanɩ te tɩn mʋ tɩntʋ: Wɛ pɛ wʋlʋ na yɩ pooni tɩn mʋ ba lʋgʋ baŋa. Nabiinǝ nan soe lim ba dwe pooni dɩm ba tɩtʋŋ-balwaarʋ tɩm ŋwaanɩ. ²⁰ Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na kɩ kǝm-balwaarʋ tɩn culi pooni dɩm mʋ, o bá sɛ sɩ o nuŋi dɩ yigǝ nɩ, sɩ o wo-balwaarʋ tɩm wʋ́ jalɩ jaja. ²¹ Wʋlʋ maama nan na tɔgɩ cɩga cwǝŋǝ tɩn wʋ́ nuŋi pooni dɩm yigǝ mʋ, sɩ kʋ brɩ nɩ o tɩtʋŋa maama tɔgɩ Wɛ wʋbʋŋa mʋ.

Zan daa na ŋɔɔnɩ Zezi taanɩ te tɩn

²² Kʋntʋ kwaga nɩ Zezi dɩ o karabiǝ bam ma vu ba beeri Zude tɩ-balwa bam wʋnɩ. Ba ma daanɩ jǝgǝ kam kʋntʋ nɩ, yɩ o miisi nɔɔna na wʋnɩ Wɛ ŋwaanɩ. ²³ Zan dɛɛn maa wʋ Ɛnɔn nɩ. Tɩʋ kʋm kʋntʋ batwarɩ dɩdaanɩ Salim. O dɩ maa wʋra o miisi nɔɔna na wʋnɩ, na na daga je sɩm kʋntʋ nɩ tɩn ŋwaanɩ. Nɔɔna zanzan dɛɛn yǝni ba tui o te maŋa maama, sɩ ba pa o miisi-ba na wʋnɩ. ²⁴ Maŋa kam kʋntʋ nɩ ba ta wʋ jaanɩ Zan ba pɩ.

²⁵ Zan karabiǝ badonnǝ dɛɛn ma magɩ kantɔgɔ dɩ Zwifu wʋdoŋ, dɩ nɔɔna na maŋɩ sɩ ba zarɩ ba tɩtɩ te sɩ kʋ tɔgɩ Zwifǝ bam cullu tɩm cwǝŋǝ tɩn. ²⁶ Ba ma vu Zan te ba ta dɩd-o ba wɩ: «Karanyɩna, dɩ́ nɛ nɔɔnʋ wʋlʋ dɛɛn na wʋ nmʋ tee nɩ yɩ n wʋ Zʋrdɛn bugǝ kam bubɛ dɩdoŋ dɩm nɩ tɩn. Nmʋ tagɩ o taanɩ n brɩ dɩbam. Lele kʋntʋ, o laan wʋra o miisi nɔɔna na wʋnɩ, yɩ nɔɔna zanzan tiini ba ve o te ba daarɩ dɩbam.»

²⁷ Zan ma lǝri-ba o wɩ: «Kʋ ba cɔga. Nɔɔnʋ bá wanɩ o na woŋo, yɩ kʋ na daɩ Wɛ mʋ pɛ-o-kʋ. ²⁸ Abam tɩtɩ maŋɩ á yɩ amʋ maana tiinǝ dɩ a na tagɩ a wɩ, amʋ daɩ Krisi * wʋm, sɩ kʋ yɩ Wɛ mʋ tʋŋɩ-nɩ sɩ a tɔgɩ Krisi wʋm yigǝ a ba. ²⁹ Kʋ nyɩ dɩ nɔɔnʋ na di kaanɩ te tɩn mʋ, kʋ yɩ kan-barʋ wʋm tɩtɩ mʋ te kaanɩ wʋm. Ka-yiginu wʋm maa zɩgɩ daa nɩ yɩ o cǝgǝ. O na nɛ nɩ kan-barʋ wʋm jɩgɩ wʋpolo dɩ o kaanɩ wʋm, o dɩ wʋ́ ta jɩgɩ wʋpolo. Kʋntʋ, a dɩ jɩgɩ wʋpolo kʋ ja gaalɩ. ³⁰ Wʋntʋ nan maŋɩ sɩ o ji nɔn-kamunu mʋ, sɩ amʋ joori a ji nɔn-balaŋa.

³¹ Nɔɔnʋ wʋlʋ na nuŋi Wɛ te tɩn mʋ yɩ nɔn-kamunu o dwe nɔɔnʋ maama. Kʋ daarɩ wʋlʋ na nuŋi lʋgʋ baŋa tɩn yɩ lʋgʋ nyɩm mʋ. O ni-taanɩ dɩ maa yɩ lʋgʋ baŋa nyɩm. Wʋlʋ nan na nuŋi Wɛ-sɔŋɔ tɩn mʋ dwe maama. ³² O yǝni o tɛ kʋlʋ o na niǝ yɩ o kwǝri o na tɩn mʋ o brɩ nɔɔna. Dɩ kʋntʋ dɩ, nɔɔna ta ba sɛ o zaasɩm dɩm. ³³ Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na sɛ o zaasɩm dɩm tɩn, kʋntʋ tu sɩɩnɩ o brɩ nɩ Wɛ yɩ cɩga mʋ. ³⁴ Bɛŋwaanɩ, kʋ na yɩ wʋlʋ wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn, Wɛ pɛ-o DƖ Joro * kʋm kʋ tiini kʋ ja gaalɩ, yɩ kʋ paɩ o tɛ Wɛ tɩtɩ ni-taanɩ. ³⁵ Ko Baŋa-Wɛ soe DƖ Bu wʋm yɩ DƖ pa-o dam woŋo maama baŋa nɩ. ³⁶ Nɔɔnʋ wʋlʋ na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ Bu wʋm tɩn jɩgɩ ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba ti tɩn. Kʋ daarɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na vɩn Wɛ Bu wʋm tɩn bá fɔgɩ o na ŋwɩa Wɛ tee nɩ. Wɛ ban-zɔŋɔ nan wʋ́ ta wʋ o yuu nɩ.»

4

Samari tiinǝ kaanɩ na lwarɩ Zezi te tɩn

^1-3 Farizɩan * tiinǝ bam dɛɛn ma ni nɩ Zezi wʋra o paɩ nɔɔna zanzan tɔgɩ o kwaga kʋ dwe Zan, yɩ o ta kwǝri o miisi-ba na wʋnɩ Wɛ ŋwaanɩ. Kʋ nan daɩ Zezi tɩtɩ mʋ miisi-ba na wʋnɩ, kʋ yɩ o karabiǝ bam mʋ miisi-ba. Zezi na maanɩ nɩ Farizɩan tiinǝ bam lwarɩ kʋntʋ tɩn, o ma zaŋɩ Zude nɩ o joori o maa ve Galile. ⁴ O na maa ve kʋntʋ tɩn, o maŋɩ sɩ o tɔgɩ Samari * wʋnɩ mʋ o kɛ.

⁵ O ma vu o yi Samari tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Siswaarɩ. Kʋ batwarɩ dɩ tɩga kalʋ Zakɔbɩ * dɛɛn na pɛ o bu Zʋzɛfʋ faŋa faŋa tɩn. ⁶ Zakɔbɩ dɛɛn jɩgɩ vʋlɩ je sɩm kʋntʋ nɩ, dɩ ta na wʋra dɩ zɩm maama. Zezi na ve taan kʋntʋ tɩn, o ma bwǝni. O ma vu o jǝni vʋlɩ dɩm ni nɩ. Kʋ dɛɛn yɩ wɩa tɩtarɩ nɩ mʋ. ^7-8 O karabiǝ bam maa kɛ tɩʋ kʋm wʋ sɩ ba yǝgi wʋdiu. Zezi na je da kʋntʋ tɩn, Samari tiinǝ kaanɩ wʋdoŋ laan ma ba sɩ o mɔ na. Zezi ma ta dɩd-o o wɩ, o kɩ na o pa-o sɩ o nyɔ.

⁹ Kaanɩ wʋm ma ta dɩ Zezi o wɩ: «Nmʋ yɩ Zwifu mʋ, yɩ amʋ yɩ Samari * tu. Bɛɛ mʋ yɩ n ta n wɩ, a kɩ na a pa-m?» Kaanɩ wʋm tagɩ kʋntʋ, bɛŋwaanɩ Zwifǝ bam dɩ Samari tiinǝ dɛɛn warɩ daanɩ.

¹⁰ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Nmʋ ya na ye pɛɛrɩ dɩlʋ Wɛ na lagɩ DƖ pa-m tɩn, yɩ nmʋ ya na ye wʋlʋ na loori nmʋ na tɩn, nmʋ tɩtɩ ya mʋ wʋ́ loori amʋ, yɩ a pa nmʋ na balʋ na paɩ nabiinǝ ŋwɩ-dʋŋa tɩn.»

¹¹ Kaanɩ wʋm ma ta dɩd-o o wɩ: «A tu, nmʋ ba jɩgɩ goŋo yɩ vʋlɩ dɩm luunǝ. Nmʋ nan wʋ́ kɩ ta mʋ n mɔ na balʋ na paɩ nabiinǝ ŋwɩ-dʋŋa tɩn? ¹² Dɩbam nabaarʋ Zakɔbɩ mʋ kʋgɩ vʋlɩ dɩntʋ o pa dɩbam. Wʋntʋ tɩtɩ dɩ o biǝ dɩ o vara maama dɛɛn mɔɔnɩ na yo mʋ faŋa faŋa ba nyɔa. Nmʋ nan bʋŋɩ n paɩ n dwe Zakɔbɩ mʋ naa?»

¹³ O ma lǝr-o o wɩ: «Kʋ na yɩ vʋlɩ dɩntʋ na bam, nɔɔnʋ wʋlʋ maama na nyɔgɩ-ba tɩn, na-nyɔm ta wʋ́ ja kʋntʋ tu. ¹⁴ Kʋ nan na yɩ na balʋ amʋ na wʋ́ pa tɩn, na-nyɔm daa bá ja wʋlʋ na nyɔgɩ-ba tɩn. Na balʋ a na wʋ́ pa tɩn wʋ́ ji nɩnɛɛnɩ buli-yi mʋ te o wʋnɩ, yɩ dɩ wʋ́ ta burǝ na balʋ na paɩ ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba ti tɩn.»

¹⁵ Kaanɩ wʋm daa ma ta dɩd-o o wɩ: «A tu, nan pa-nɩ na bam kʋntʋ, sɩ na-nyɔm daa yɩ ja-nɩ sɩ a taa tui yo a mɔɔnɩ na.»

¹⁶ Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Ve n bǝŋi n barʋ sɩ á da daanɩ á ba.»

¹⁷ Kaanɩ wʋm ma lǝri o wɩ, wʋm ba jɩgɩ barʋ.

Zezi ma ta-o o wɩ: «Nmʋ na tagɩ nɩ n ba jɩgɩ barʋ tɩn yɩ cɩga mʋ. ¹⁸ Nmʋ ya n zʋ banna banu mʋ, yɩ nmʋ na wʋ nɔɔnʋ wʋlʋ tee nɩ lele kʋntʋ tɩn daɩ n barʋ. Kʋ yɩ cɩga mʋ n tagɩ n brɩ-nɩ.»

¹⁹ Kaanɩ wʋm ma ta dɩd-o o wɩ: «A tu, amʋ lwarɩ nɩ n yɩ Wɛ nijoŋnu mʋ. ²⁰ Dɩbam Samari tiinǝ nabaara bam dɛɛn tui piu kʋntʋ yuu mʋ ba zuli Wɛ. Kʋ daarɩ abam Zwifǝ bam brɩ nɩ, kʋ maŋɩ sɩ nɔɔna taa zuli Wɛ Zeruzalɛm nɩ mʋ.»

²¹ Zezi laan ma ta dɩd-o o wɩ: «Kaanɩ, sɛ a taanɩ dɩm. Maŋa wʋ́ ba, yɩ abam daa bá ta ve piu kʋntʋ yuu naa Zeruzalɛm sɩ á zuli dɩ́ Ko Wɛ da. ²² Abam Samari tiinǝ yǝri wʋlʋ á na zuli tɩn. Dɩbam Zwifǝ bam nan ye wʋlʋ dɩ́ na zuli tɩn, bɛŋwaanɩ Wɛ tɔgɩ Zwifǝ bam jɩŋa mʋ DƖ vrɩ nabiinǝ ba lwarɩm wʋnɩ. ²³ Kʋ daarɩ maŋa maa bɩɩnɩ lele kʋntʋ, yɩ balʋ na sɩɩnɩ ba zuli dɩ́ Ko Wɛ cɩga tɩn, baá zuli-DƖ dɩ Wɛ Joro * dam dɩ cɩga. Mʋ dɩ́ Ko Wɛ na lagɩ sɩ nabiinǝ taa zuli-DƖ te tɩn. ²⁴ Wɛ yɩ joro mʋ. Balʋ maama na lagɩ ba zuli-DƖ tɩn maŋɩ sɩ ba zuli-DƖ dɩ Wɛ Joro dam dɩ cɩga mʋ.»

²⁵ Kaanɩ wʋm ma ta o wɩ: «Amʋ ye sɩ Mesi wʋlʋ ba na bǝ nɩ Krisi * tɩn wʋ́ ba. O nan na tuǝ, oó ta Wɛ cɩga kam maama o brɩ dɩbam.»

²⁶ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Kʋ yɩ amʋ mʋ kʋntʋ, a zɩgɩ a ŋɔɔnɩ dɩ nmʋ.»

²⁷ Zezi karabiǝ bam laan ma joori ba ba. Ba na nɛ Zezi na zɩgɩ o ŋɔɔnɩ dɩ kaanɩ wʋm kʋntʋ tɩn, kʋ ma sʋ-ba. Dɩ kʋntʋ dɩ, ba wʋlʋwʋlʋ nan wʋ bwe o nii, ‹bɛɛ mʋ o laga?› naa, ‹bɛɛ mʋ yɩ Zezi ŋɔɔnɩ dɩ kaanɩ wʋm?›

²⁸ Kaanɩ wʋm laan ma yagɩ o kɔɔrʋ wʋm, yɩ o daarɩ o vu tɩʋ kʋm wʋ. O na yi da tɩn, o ma ta dɩ nɔɔna bam o wɩ: ²⁹ «Ba-na á nii nɔɔnʋ, o na tagɩ amʋ na kɩ kʋlʋ maama tɩn o brɩ-nɩ. A yǝri wʋntʋ mʋ wʋ́ ta yɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn naa?» ³⁰ O na tagɩ o brɩ-ba kʋntʋ tɩn, ba ma nuŋi tɩʋ kʋm wʋnɩ ba maa ve Zezi te.

³¹ Kantʋ maŋa kam nɩ Zezi karabiǝ bam ma ta dɩd-o sɩ o di wʋdiu. ³² O ma lǝri-ba o wɩ: «A maŋɩ a jɩgɩ wʋdiu. Abam nan yǝri kʋ na yɩ wʋdiu kʋlʋ tɩn.»

³³ O karabiǝ bam laan ma bwe daanɩ ba wɩ: «Nɔɔnʋ mʋ nan ga jaanɩ wʋdiu o ba o pa-o naa?»

³⁴ Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Amʋ wʋdiu kʋm yɩ sɩ a tɔgɩ wʋlʋ wʋm na tʋŋɩ-nɩ tɩn wʋbʋŋa mʋ, sɩ a tʋŋɩ o tɩtʋŋa yam a ti. ³⁵ Abam yǝni á tɛ nɩ: ‹Kʋ daarɩ canɩ sɩna mʋ sɩ dɩ́ kɩ faa.› Amʋ nan lagɩ a ta abam sɩ á fɔgɩ á nii karɩ sɩm na yɩ te tɩn. Faa kʋm bɩga, kʋ laan daarɩ zagɩm mʋ. ³⁶ Maŋa kam yiǝ, sɩ wʋlʋ na kɩ faa kʋm tɩn joŋi o ŋwɩɩrʋ. Faa kʋm nyɩ dɩ nɔɔna balʋ Wɛ na vrɩ DƖ pa ba na ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba ti tɩn mʋ, sɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na dugi tɩn dɩ wʋlʋ na zagɩ tɩn maama wǝli daanɩ ba na wʋpolo. ³⁷ Taanɩ dɩntʋ yɩ cɩga mʋ: ‹Nɔɔnʋ mʋ dugǝ, yɩ wʋdoŋ zagɩ.› ³⁸ Kʋntʋ tɩn, a tʋŋɩ abam sɩ á vu á beeri nɔɔna mʋ á pa Wɛ. Kʋ nyɩ nɩnɛɛnɩ abam wʋ vagɩ mɩna, yɩ á laan wʋ́ vu á zagɩ-ya. Nɔɔna badonnǝ mʋ vagɩ-ya, yɩ abam di nyɔɔrɩ ba tɩtʋŋa yam baŋa nɩ.»

³⁹ Samari tiinǝ kaanɩ wʋm dɛɛn na tagɩ o brɩ o tɩʋ kʋm tiinǝ nɩ Zezi tagɩ wʋm na kɩ kʋlʋ maama o brɩ-o tɩn, kʋ ma pa Samari tiinǝ zanzan kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi. ⁴⁰ Samari tiinǝ bam ma vu Zezi te, ba loor-o sɩ o maŋɩ ba tee nɩ. O ma kɩ da yale dɩ ba.

⁴¹ Nɔɔna zanzan daa ta ma kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩd-o o ni-taanɩ dɩm ŋwaanɩ. ⁴² Ba ma ta dɩ kaanɩ wʋm ba wɩ: «Dɩbam laan kɩ dɩ́ wʋ-dɩdʋa dɩd-o, yɩ kʋ daa daɩ nmʋ na tagɩ kʋlʋ n brɩ dɩbam tɩn ŋwaanɩ. Dɩbam tɩtɩ ni o taanɩ dɩm, yɩ dɩ́ kwǝri dɩ́ lwarɩ nɩ wʋntʋ mʋ sɩɩnɩ o yɩ wʋlʋ na vrɩ nabiinǝ lwarɩm wʋnɩ tɩn.»

Zezi na pɛ dɩdɛɛrʋ wʋdoŋ bu na yazurǝ te tɩn

⁴³ Da yale yam dɛɛn na kɛ tɩn, Zezi ma zaŋɩ o maa ve o tɩtɩ tɩʋ Galile. ⁴⁴ Zezi tɩtɩ dɛɛn mʋ tagɩ o wɩ, ba ba nɩgɩ Wɛ nijoŋnu o tɩtɩ tɩʋ nɩ. ⁴⁵ Zezi nan na ve o yi Galile tɩn, nɔɔna ma jeer-o lanyɩranɩ, bɛŋwaanɩ ba ya na ve Zeruzalɛm sɩ ba di Pakɩ candiǝ kam tɩn, ba nɛ wo-kɩnkagɩla yalʋ maama o na kɩ da tɩn.

⁴⁶ Zezi laan ma joori o vu Kana, Galile tɩʋ nɩ. Kʋ yɩ jǝgǝ kalʋ o ya na pɛ na bam ji tweeru biǝ sana tɩn mʋ.

Dɩdɛɛrʋ wʋdoŋ maa wʋ Kapɛrnawum nɩ, yɩ o bu ba jɩgɩ yazurǝ. ⁴⁷ O na lwarɩ nɩ Zezi nuŋi Zude nɩ o ba Galile tɩn, o ma zaŋɩ o vu o te, o loor-o sɩ o vu Kapɛrnawum o pa o bu wʋm na yazurǝ, o na lagɩ o tɩ tɩn ŋwaanɩ. ⁴⁸ Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Abam na wʋ nɛ wo-kɩnkagɩla yalʋ na brɩ nɩ Wɛ tʋŋɩ-nɩ tɩn, abam bá fɔgɩ á sɛ amʋ.»

⁴⁹ Dɩdɛɛrʋ wʋm daa ma ta o wɩ: «A tu, pa dɩ́ vu lɩla sɩ a bu wʋm wʋ́ zɩgɩ o tɩ.»

⁵⁰ Zezi laan ma ta dɩd-o o wɩ: «Ve sɔŋɔ, sɩ n bu wʋm daa bá tɩ.»

Nɔɔnʋ wʋm ma kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi na tagɩ te tɩn, yɩ o zaŋɩ o viiri. ⁵¹ O ta na wʋ cwǝŋǝ nɩ o maa ve sɔŋɔ tɩn, mʋ o tɩntʋŋna tu ba jeer-o, yɩ ba ta ba wɩ: «N bu wʋm nɛ yazurǝ.»

⁵² O ma bwe-ba o wɩ: «Maŋa kɔɔ mʋ kʋ garɩ bu wʋm yɩra nɩ?» Ba ma ta ba wɩ: «Kʋ yɩ diin, wɩa tɩtarɩ nɩ mʋ, o paa kam yag-o.» ⁵³ Ba na tagɩ kʋntʋ tɩn, nɔɔnʋ wʋm ma guli nɩ kʋ yɩ maŋa kam kʋntʋ nɩ nɔ́ɔ mʋ Zezi tagɩ o wɩ, o bu wʋm daa bá tɩ. O dɩ o sɔŋɔ tiinǝ maama laan ma kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi.

⁵⁴ Mʋ Zezi na kɩ wo-kɩnkagɩlɩ dɩlʋ, o kɩ kuni bɩle Galile nɩ, o na nuŋi Zude o joori o ba tɩn.

5

Zezi na pɛ kɔrɔ na yazurǝ siun dɛ nɩ te tɩn

¹ Kʋntʋ kwaga nɩ Zezi ma zaŋɩ o vu Zeruzalɛm, sɩ o tɔgɩ o di Zwifǝ bam candiǝ kadoŋ. ² Bugǝ kadoŋ mʋ wʋra, ka na batwarɩ dɩ tɩʋ kʋm ni dɩlʋ peeni na tɔgɩ da tɩn. Ka yɩrɩ dɩ Zwifǝ bam taanɩ mʋ yɩ Betizata. Ba dɛɛn te pwe sɩnu mʋ ka ni nɩ. ³ Yawɩɩna zanzan dɛɛn yǝni ba tigi pwe sɩm kuri nɩ. Badaara yɩ lilwǝ dɩ gwanɩ dɩ kwaarʋ. ((Ba tigi da ba cǝgǝ, sɩ Wɛ malɛka mʋ ba ka pɔgɩlɩ na bam. ⁴ Ka na yǝni ka pɔgɩlɩ na bam kʋntʋ doŋ, yawɩɩnʋ wʋlʋ na wʋ́ loori yigǝ o tu na bam wʋnɩ tɩn wʋ́ na yazurǝ dɩ yawɩʋ kʋlʋ maama na jɩg-o tɩn.))

⁵ Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɛɛn ma wʋra, o na ba jɩgɩ yazurǝ kʋ yi nɩ bɩna fiintɔ nana (38) te. ⁶ Zezi ma na o na tigi da tɩn, yɩ o lwarɩ nɩ o ya maŋɩ o ba jɩgɩ yazurǝ kʋ daanɩ. O ma ta dɩ nɔɔnʋ wʋm o wɩ: «Nmʋ lagɩ sɩ n na yazurǝ na?»

⁷ Yawɩɩnʋ wʋm ma lǝr-o o wɩ: «A tu, bugǝ kam na bam na yǝni ba pɔgɩlɩ, a ba jɩgɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na wʋ́ kwe-nɩ o ja tu na bam wʋnɩ tɩn. A na yǝni a kwaanɩ sɩ a tu, nɔɔnʋ mʋ wʋ́ tu o loori amʋ.»

⁸ Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Zaŋɩ wɛɛnɩ, sɩ n kwe n sara kam n ta n veǝ.» ⁹ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, nɔɔnʋ wʋm ma sɩɩnɩ o na yazurǝ bɩdwɩ baŋa nɩ, yɩ o zaŋɩ o kwe o sara kam o veǝ. Kʋ yɩ Zwifǝ bam siun * dɛ nɩ mʋ kʋ kɩ kʋntʋ.

¹⁰ Kʋntʋ ŋwaanɩ Zwifǝ yigǝ tiinǝ bam ma ta dɩ nɔɔnʋ wʋm ba wɩ: «Zɩm yɩ dɩbam siun dɛ mʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ kʋ culǝ sɩ n ta n ze n sara kam.»

¹¹ O ma lǝri-ba o wɩ: «Nɔɔnʋ wʋlʋ na pɛ amʋ na yazurǝ tɩn mʋ tagɩ o wɩ, a kwe a sara kam a taa veǝ.»

¹² Ba ma bwe-o ba wɩ: «Nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ yɩ wɔɔ mʋ, yɩ o wɩ n kwe n sara kam n ta n veǝ?»

¹³ O maa daa yǝri wʋlʋ na pɛ o na yazurǝ yam tɩn, bɛŋwaanɩ Zezi zʋ nɔn-kɔgɔ kʋm wʋ yɩ o daa wʋ nɛ-o.

¹⁴ Kʋ na kɩ fɩɩn tɩn, Zezi ma vu o jeer-o Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ. O ma ta dɩd-o o wɩ: «Nii, nmʋ laan nɛ yazurǝ. Nan daa n yɩ kɩ lwarɩm, sɩ wo-lɔŋɔ kʋlʋ na dwe kʋntʋ tɩn daa yɩ kɩ-m.»

¹⁵ Nɔɔnʋ wʋm laan ma vu o ta dɩ Zwifǝ yigǝ tiinǝ bam o wɩ: «Kʋ yɩ Zezi ya mʋ pɛ a na yazurǝ.»

Zezi na jɩgɩ dam te tɩn

¹⁶ Zwifǝ yigǝ tiinǝ bam dɛɛn maa wʋra ba yaarɩ Zezi, dɩ o na pɛ yawɩɩnʋ wʋm na yazurǝ ba siun * dɛ dɩm nɩ tɩn ŋwaanɩ. ¹⁷ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «A Ko Wɛ yǝni DƖ kɩ kʋlʋ DƖ wʋbʋŋa na lagɩ tɩn mʋ maŋa maama. Amʋ dɩ nan kɩ kʋntʋ mʋ.»

¹⁸ O na tagɩ kʋntʋ tɩn ŋwaanɩ mʋ pɛ Zwifǝ yigǝ tiinǝ bam laan tiini ba bʋŋɩ o gʋm. Kʋ nan daɩ nɩ ba na wɩ o cɔgɩ ba siun dɛ cullu tɩm tɩn má ŋwaanɩ, kʋ yɩ o na tagɩ o wɩ Wɛ yɩ o tɩtɩ Ko tɩn mʋ. O taanɩ dɩm kʋntʋ brɩ nɩ o dɩ Wɛ yɩ bɩdwɩ mʋ.

¹⁹ Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, amʋ na yɩ Wɛ Bu wʋm tɩn, a bá wanɩ a kɩ kʋlʋkʋlʋ a tɩtɩ nɩ, kʋ na daɩ kʋlʋ a na nɛ a Ko Wɛ na kɩ tɩn. A Ko na kɩ kʋlʋ tɩn mʋ amʋ dɩ wʋ́ kɩ. ²⁰ Bɛŋwaanɩ Baŋa-Wɛ soe DƖ Bu wʋm yɩ DƖ maa brɩ-o kʋlʋ maama DƖ tɩtɩ na kɩ tɩn. DƖ nan wʋ́ brɩ-o wo-kamunnu tɩlʋ na dwe tɩntʋ tɩn sɩ o kɩ, yɩ kʋʋ́ sʋ abam. ²¹ Kʋntʋ, Baŋa-Wɛ na bi nɔɔna DƖ pa ba yagɩ tʋʋnɩ yɩ DƖ pa-ba ŋwɩ-dʋŋa te tɩn, DƖ Bu wʋm dɩ wʋ́ pa balʋ o na lagɩ tɩn na ŋwɩ-dʋŋa. ²² Kʋlʋ na wǝli da tɩn, Baŋa-Wɛ tɩtɩ bá di nɔɔn-nɔɔnʋ taanɩ. DƖ nan pɛ DƖ Bu wʋm ni sɩ o di nabiinǝ maama taanɩ. ²³ Kʋntʋ wʋ́ pa nɔɔna maama zuli Wɛ Bu wʋm, nɩ ba na zuli o Ko Wɛ te tɩn. Wʋlʋ maama na ba zuli Wɛ Bu wʋm tɩn, o ba zuli o Ko Wɛ dɩlʋ na tʋŋ-o tɩn dɩ mʋ.»

²⁴ Zezi daa ma ta o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, wʋlʋ maama na ni a taanɩ dɩm yɩ o daarɩ o kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ wʋlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn, kʋntʋ tu jɩgɩ ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba ti tɩn. Ba daa bá di o taanɩ. Kʋntʋ tu nuŋi tʋʋnɩ wʋnɩ mʋ, o zʋ ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn wʋnɩ. ²⁵ A lagɩ a ta cɩga dɩ abam sɩ, maŋa maa bɩɩna lele kʋntʋ, yɩ balʋ na ba jɩgɩ ŋwɩa Wɛ tee nɩ tɩn wʋ́ ni amʋ Wɛ Bu wʋm kwǝrǝ. Balʋ na sɛ-ka tɩn wʋ́ na Wɛ ŋwɩ-dʋŋa kam. ²⁶ Kʋntʋ, Wɛ na yɩ ŋwɩa tu tɩn, mʋ DƖ pɛ wʋlʋ na yɩ DƖ Bu wʋm tɩn dɩ ji ŋwɩa tu. ²⁷ DƖ ma kwǝri DƖ pa-o ni sɩ o di nabiinǝ taanɩ, o na yɩ Nabiin-bu * wʋm tɩn ŋwaanɩ. ²⁸ Yɩ pa-na kʋ sʋ abam dɩ a na tagɩ woŋo kʋlʋ tɩn. Maŋa maa bɩɩna, yɩ balʋ maama na tɩgɩ tɩn wʋ́ ni amʋ kwǝrǝ, ²⁹ yɩ ba nuŋi ba yibeelǝ wʋnɩ. Balʋ maama na kɩ lanyɩranɩ tɩn wʋ́ bi ba taa ŋwɩ Wɛ tee nɩ. Kʋ daarɩ balʋ maama na kɩ wo-balwaarʋ tɩn wʋ́ bi, yɩ ba di ba taanɩ, yɩ ba na cam. ³⁰ A bá wanɩ a kɩ kʋlʋkʋlʋ amʋ tɩtɩ nɩ. Amʋ tɔgɩ a Ko ni mʋ a maa di nabiinǝ taanɩ. Kʋntʋ ŋwaanɩ amʋ sarɩya dim dɩm yɔɔrɩ dɩ yɩ cɩga mʋ, bɛŋwaanɩ amʋ ba kwaanɩ sɩ a kɩ kʋlʋ amʋ tɩtɩ na lagɩ tɩn, kʋ yɩ Wɛ na tʋŋɩ-nɩ sɩ a kɩ kʋlʋ DƖ na lagɩ tɩn mʋ.»

³¹ Zezi ta ma ta dɩ Zwifǝ yigǝ tiinǝ bam o wɩ: «A tɩtɩ yɩranɩ mʋ ya na brɩ a cɩga kam, kʋ daɩ fɩfɩʋn sɩ á sɛ nɩ a taanɩ dɩm yɩ cɩga. ³² Nɔɔnʋ wʋdoŋ nan mʋ zɩgɩ amʋ cɩga kam kwaga nɩ, kʋ yɩ amʋ Ko Wɛ mʋ, yɩ a ye nɩ wʋntʋ jɩgɩ cɩga dɩ o na tɛ amʋ taanɩ te tɩn. ³³ Abam ya tʋŋɩ nɔɔna Zan tee nɩ yɩ o ta amʋ cɩga o brɩ-ba. ³⁴ Kʋ na yɩ amʋ, a ya ba lagɩ sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ pa amʋ cɩga kam maana. A nan tagɩ Zan taanɩ abam ŋwaanɩ mʋ, sɩ kʋ wanɩ kʋ wǝli abam sɩ á na vrɩm lwarɩm wʋnɩ. ³⁵ Zan dɛɛn nyɩ dɩ kanɩa mini na tiini dɩ jɩgɩ pooni te tɩn mʋ. Abam ma sɛ sɩ á tɔgɩ o taanɩ dɩm dɩ wʋpolo maŋa fɩnfɩɩn yɩranɩ, yɩ á laan kwe á yagɩ.

³⁶ A nan jɩgɩ maana yalʋ na daga ya dwe Zan na pɛ yalʋ tɩn. Tɩtʋŋa yam a Ko Wɛ na pɛ-nɩ sɩ a tʋŋɩ tɩn, yantʋ mʋ a jɩgɩ a tʋŋa, yɩ yantʋ mʋ pa-nɩ cɩga nɩ Wɛ mʋ sɩɩnɩ DƖ tʋŋɩ-nɩ. ³⁷ A Ko Wɛ dɩlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn zɩgɩ a cɩga kam kwaga nɩ. Abam nan maŋɩ á wʋ cǝgi DƖ kwǝrǝ, naa á na DƖ na nyɩ te tɩn. ³⁸ Abam wʋ joŋi DƖ taanɩ dɩm á kɩ á wʋ nɩ. Á na wʋ sɛ wʋlʋ wʋm DƖ na tʋŋɩ tɩn mʋ brɩ kʋntʋ. ³⁹ Abam yǝni á kwaanɩ á zaasɩ Wɛ twaanʋ tɩm, bɛŋwaanɩ á bʋŋɩ nɩ tɩntʋ ŋwaanɩ mʋ á wʋ́ na ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn. Kʋ nan yɩ amʋ taanɩ mʋ twaanʋ tɩm kʋntʋ tɛa. ⁴⁰ Abam nan ta ba sɛ sɩ á ba amʋ te, sɩ kʋ pa á na ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba ti tɩn.

⁴¹ A nan ba bʋŋɩ sɩ nabiinǝ ta pa amʋ zulǝ. ⁴² Kʋ na yɩ abam, amʋ ye á wʋrʋ. A ye nɩ Wɛ sono tǝri á bɩcara nɩ. ⁴³ Amʋ nan jaanɩ a Ko yɩrɩ mʋ a ba, yɩ abam vɩn sɩ á jeeri-nɩ. Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na jaanɩ o tɩtɩ yɩrɩ o ba, á wʋ́ jeeri kʋntʋ tu. ⁴⁴ Abam nan lagɩ sɩ á taá joŋi zulǝ mʋ da-tee nɩ, yɩ á ba lagɩ sɩ á kɩ kʋlʋ na wʋ́ pa á na zulǝ Wɛ dɩlʋ na ba jɩgɩ doŋ tɩn tee nɩ. Kʋntʋ mʋ á warɩ á kɩ á wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ.

⁴⁵ Á yɩ taá bʋŋɩ nɩ, amʋ mʋ wʋ́ vɩn abam bʋra a Ko Wɛ tee nɩ. Kʋ yɩ Moyisi * wʋm abam ya na bʋŋɩ sɩ á wʋ́ na ŋwɩa Wɛ tee nɩ o ŋwaanɩ tɩn mʋ wʋ́ vɩn abam bʋra. ⁴⁶ Abam ya na sɩɩnɩ á sɛ Moyisi na tagɩ kʋlʋ tɩn, á ya wʋ́ sɛ amʋ dɩ, bɛŋwaanɩ wʋntʋ pʋpʋnɩ amʋ taanɩ mʋ. ⁴⁷ Abam nan maŋɩ á wʋ sɛ o na pʋpʋnɩ kʋlʋ tɩn. Kʋntʋ tɩn, á nan wʋ́ kɩ ta mʋ á sɛ amʋ na tagɩ kʋlʋ tɩn?»

6

Zezi na pɛ nɔn-kɔgɔ wʋdiu yɩ ba di te tɩn

(Matiyu 14:13-21, Marɩkɩ 6:30-44, Luki 9:10-17)

¹ Dɛ dɩdwɩ Zezi dɩ o karabiǝ bam ma zaŋɩ ba vu ba bɛ Galile nɩnɩʋ kʋm bubɛ dɩdoŋ dɩm. Nɔɔna badaara bǝ-ka nɩ Tiberiyadɩ nɩnɩʋ mʋ. ² Nɔn-kɔgɔ zanzan maa tɔgɩ o kwaga, bɛŋwaanɩ ba nɛ wo-kɩnkagɩla yalʋ o na kɩ o pa yawɩɩna na yazurǝ tɩn. ^3-4 Kʋ dɛɛn twɛ sɩ Zwifǝ bam di ba candiǝ kalʋ yɩrɩ na yɩ Pakɩ * tɩn. Zezi ma vu o di piu yuu o jǝni da dɩ o karabiǝ bam. ⁵ O ma kwǝni o yuu o nii, yɩ o na nɩ kɔgɔ zanzan mʋ maa bɩɩnɩ o te. O ma ta dɩ Filipi o wɩ: «Dɩ́ wʋ́ kɩ ta mʋ dɩ́ na wʋdiu, sɩ dɩ́ yǝgi dɩ́ pa nɔɔna bantʋ maama sɩ ba di?» ⁶ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ sɩ o ma nii Filipi wʋbʋŋa na yɩ te tɩn mʋ, sɩ o maŋɩ o ye o na wʋ́ kɩ te.

⁷ Filipi ma lǝr-o o wɩ: «Dɩ́ na lagɩ dɩ́ yǝgi dɩpɛ sɩ nɔɔnʋ maama na fɩnfɩɩn o di, kʋ sǝbu kʋm wʋ́ dwǝni sǝbu-dala biǝ-yale (200). *f3 *»

⁸ O karabiǝ bam dɩdʋa, Andre wʋlʋ na yɩ Simɔn Pɩyɛɛrɩ nyaanɩ tɩn, ma ta o wɩ: ⁹ «Nii, bu wʋdoŋ mʋ wʋ yo seeni, o jɩgɩ dɩpwa yanu dɩ kalǝŋ-balɛ sɩle. Kʋ nan bá wanɩ kʋ yi nɔɔna bantʋ maama dim.»

¹⁰ Zezi laan ma ta dɩ ba o wɩ: «Á nan pa nɔɔna bam jǝni tɩga nɩ.» Gaarʋ tiini tɩ wʋra jǝgǝ kam kʋntʋ nɩ. Nɔɔna bam maama ma jǝni tɩga nɩ. Ba yi nɩnɛɛnɩ baara mʋrr-tɩnu (5.000), kʋ wǝli dɩ kaana dɩ biǝ.

¹¹ Zezi ma kwe dɩpwa yam yɩ o kɩ Wɛ le ya ŋwaanɩ. O ma daarɩ o maŋɩ-ya o pa nɔɔna bam na je tɩga nɩ tɩn. O ma kɩ Wɛ le kale sɩm dɩ ŋwaanɩ yɩ o pa-ba. Nɔɔna bam maama ma di nɩ ba na lagɩ te tɩn. ¹² Ba ma di ba su ba daarɩ. Zezi ma ta dɩ o karabiǝ bam o wɩ: «Ve-na á twɛ cicwǝǝru tɩlʋ na daarɩ tɩn, sɩ á yɩ yagɩ sɩ tɩ cɔgɩ.» ¹³ Ba ma twɛ tɩ maama ba su tɩtwarʋ fugǝ-tɩle. Dɩpwa yanu yam ba na di ba daarɩ tɩn cicwǝǝru yɩranɩ mʋ kʋntʋ.

¹⁴ Nɔɔna bam na nɛ wo-kɩnkagɩlɩ dɩm Zezi na kɩ tɩn, ba ma ta ba wɩ: «Kʋ sɩɩnɩ kʋ yɩ cɩga mʋ, Wɛ nijoŋnu wʋlʋ ya na maŋɩ sɩ o ba lʋgʋ baŋa tɩn mʋ tɩntʋ.»

¹⁵ Zezi laan ma lwarɩ nɩ ba lagɩ ba pa o ji ba pɛ dɩ dam mʋ. O na lwarɩ kʋntʋ tɩn, o ma zaŋɩ o joori o vu o di piu yuu o wʋra o yɩranɩ.

Zezi na ve na baŋa nɩ te tɩn

(Matiyu 14:22-33, Marɩkɩ 6:45-52)

¹⁶ Dɩdaanɩ na yi tɩn, Zezi karabiǝ bam ma vu ba yi nɩnɩʋ kʋm ni. ¹⁷ Ba ma zʋ naboro ba tɔgɩ nɩnɩʋ kʋm wʋ ba maa ve Kapɛrnawum. Tɩga maa tiini ka yi, yɩ Zezi daa ta wʋ tu ba te. ¹⁸ Vu-dɩʋ laan ma zaŋɩ kʋ fufugǝ kʋ pa na bam pɔgɩla. ¹⁹ Zezi karabiǝ bam ma co naboro kʋm ba vu ba yi nɩnɛɛnɩ kilomɛtra yanu naa yardʋ te. Ba laan ma na Zezi na ve na bam baŋa nɩ o maa bɩɩnɩ ba te. Fʋʋnɩ ma zʋ-ba. ²⁰ Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Á yɩ taá kwarɩ fʋʋnɩ, sɩ kʋ yɩ amʋ.» ²¹ Ba ma bʋŋɩ sɩ ba pa Zezi zʋ naboro kʋm, dɩ ba dɛ ba yi buburu ni, jǝgǝ kalʋ ba ya na maa ve tɩn.

Zezi mʋ paɩ nabiinǝ ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba ti tɩn

²² Tɩga na pʋʋrɩ tɩn, nɔn-kɔgɔ kʋlʋ na maŋɩ nɩnɩʋ kʋm bubɛ dɩdoŋ dɩm nɩ tɩn ma maanɩ nɩ, naboro dɩdʋa yɩranɩ ya mʋ wʋra. Ba maa ye nɩ Zezi karabiǝ bam kɛ ba daar-o, yɩ o wʋ dɛ o zʋ ba naboro kʋm o vu. ²³ Nabwǝǝru tɩdonnǝ ma nuŋi Tiberiyadɩ tɩ ba, tɩ yi bubɛ dɩlʋ nɔn-kɔgɔ kʋm na wʋra tɩn. Kʋ yɩ jǝgǝ kam kʋntʋ nɩ mʋ dɩ́ Yuutu Zezi ya kɩ Wɛ le wʋdiiru tɩm ŋwaanɩ, yɩ o daarɩ o pa nɔɔna bam di tɩn. ²⁴ Nɔɔna bam na lwarɩ nɩ Zezi dɩ o karabiǝ bam daa tǝrǝ tɩn, ba ma zʋ nabwǝǝru tɩm wʋ ba maa ve Kapɛrnawum sɩ ba beer-o.

²⁵ Nɔɔna bam na bɛ nɩnɩʋ kʋm tɩn, ba ma na Zezi. Ba ma bwe-o ba wɩ: «Karanyɩna, maŋa kɔɔ mʋ n tu yoba?»

²⁶ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, abam na karɩ á beeri amʋ tɩn, kʋ daɩ á na nɛ wo-kɩnkagɩla yalʋ na brɩ nɩ Wɛ tʋŋɩ-nɩ tɩn ŋwaanɩ. Kʋ yɩ á na di wʋdiiru tɩm á su tɩn ŋwaanɩ mʋ á beeri amʋ. ²⁷ Á nan yɩ taá tʋŋɩ-na wʋdiu kʋlʋ na wʋ́ ba kʋ cɔgɩ tɩn má ŋwaanɩ. Á taá tʋŋɩ wʋdiu kʋlʋ na wʋ́ pa á na ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba ti tɩn ŋwaanɩ. Amʋ Nabiin-bu * wʋm mʋ wʋ́ pa abam kʋntʋ wʋdiu kʋm, bɛŋwaanɩ a Ko Wɛ mʋ pɛ-nɩ ni sɩ a taa tʋŋa a pa-DƖ.»

²⁸ Ba laan ma bwe-o ba wɩ: «Dɩbam nan wʋ́ kɩ ta mʋ, sɩ dɩ́ taá tʋŋɩ tɩtʋŋa yalʋ Wɛ na lagɩ tɩn?»

²⁹ O ma lǝri-ba o wɩ: «Tɩtʋŋɩ dɩlʋ Wɛ na lagɩ sɩ abam tʋŋɩ tɩn, kʋ yɩ sɩ á sɛ wʋlʋ DƖ na tʋŋɩ tɩn mʋ.»

³⁰ Ba ma ta bwe-o ba wɩ: «Wo-kɩnkagɩlɩ dɔɔ mʋ nmʋ wʋ́ kɩ, sɩ dɩ́ wanɩ dɩ́ lwarɩ nɩ Wɛ mʋ sɩɩnɩ DƖ tʋŋɩ nmʋ, sɩ dɩ́ laan sɛ-m? Nmʋ wʋ́ kɩ bɛɛ mʋ n brɩ dɩbam? ³¹ Faŋa faŋa tɩn, dɩbam nabaara dɛɛn na wʋ kagʋa wʋnɩ maŋa kalʋ nɩ tɩn, ba di wʋdiu kʋlʋ yɩrɩ na yɩ ‹Maanɩ *› tɩn mʋ, nɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na tagɩ te kʋ wɩ: ‹O pɛ-ba wʋdiu kʋlʋ na nuŋi Wɛ-sɔŋɔ nɩ tɩn yɩ ba di.› »

³² Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, kʋ daɩ Moyisi * mʋ pɛ abam wʋdiu kʋlʋ na nuŋi Wɛ-sɔŋɔ nɩ tɩn. Kʋ nan yɩ a Ko Wɛ mʋ paɩ abam wʋdiu kʋlʋ na nuŋi DƖ sɔŋɔ nɩ yɩ kʋ yɩ wʋdiu cɩga cɩga tɩn. ³³ Bɛŋwaanɩ wʋdiu kʋlʋ Wɛ na paɩ tɩn mʋ yɩ wʋlʋ na nuŋi DƖ sɔŋɔ nɩ o tu o ba lʋgʋ baŋa o paɩ nabiinǝ ŋwɩ-dʋŋa tɩn.»

³⁴ Ba ma ta dɩd-o ba wɩ: «Dɩbam tu, ta n paɩ dɩbam wʋdiu kʋm kʋntʋ maŋa maama.»

³⁵ Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Amʋ yɩ wʋdiu kʋlʋ na paɩ nabiinǝ ŋwɩ-dʋŋa tɩn. Wʋlʋ maama na tu amʋ te tɩn, kana daa bá ja kʋntʋ tu. Wʋlʋ maama na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ tɩn, na-nyɔm daa bá ja kʋntʋ tu. ³⁶ A nan maŋɩ a ta a brɩ abam nɩ, á nɛ amʋ yɩ á ta ba sɛ-nɩ. ³⁷ Kʋ daarɩ wʋlʋ maama a Ko Wɛ na pɛ amʋ tɩn wʋ́ ba amʋ te. Wʋlʋ maama nan na tu amʋ te tɩn, a bá fɔgɩ a vɩn kʋntʋ tu. ³⁸ Bɛŋwaanɩ amʋ nuŋi Wɛ-sɔŋɔ a ba sɩ a kɩ wʋlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn wʋbʋŋa mʋ, sɩ kʋ daɩ a tɩtɩ wʋbʋŋa. ³⁹ Wʋlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn wʋbʋŋa na lagɩ kʋlʋ tɩn mʋ yɩ sɩ a yɩ yagɩ a pa balʋ maama DƖ na pɛ-nɩ tɩn wʋlʋwʋlʋ je, sɩ a daarɩ a pa ba maama joori ba bi lʋgʋ tiim dɛ nɩ. ⁴⁰ A Ko Wɛ wʋbʋŋa mʋ yɩ sɩ, wʋlʋ maama na lwarɩ DƖ Bu wʋm yɩ o kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩd-o tɩn, sɩ kʋntʋ tu na ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba ti tɩn. Aá pa kʋntʋ tu joori o bi lʋgʋ tiim dɛ dɩm nɩ.»

⁴¹ Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, Zwifǝ bam maa pʋʋna dɩ o na tagɩ o wɩ, wʋm mʋ yɩ wʋdiu kʋlʋ na nuŋi Wɛ-sɔŋɔ nɩ tɩn. ⁴² Ba maa tɛ ba wɩ: «Wʋntʋ mʋ daɩ Zʋzɛfʋ bu Zezi wʋm na? Dɩ́ ye o nu dɩ o ko. Bɛɛ mʋ yɩ o laan nan ta wɩ, o nuŋi Wɛ-sɔŋɔ nɩ mʋ o ba?»

⁴³ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Yagɩ-na, á yɩ taá pʋʋna. ⁴⁴ Nɔɔn-nɔɔnʋ bá wanɩ o ba amʋ te, kʋ na daɩ a Ko Wɛ dɩlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn mʋ vaŋɩ kʋntʋ tu jɩŋa sɩ o ba amʋ te. Amʋ wʋ́ pa kʋntʋ tu joori o bi lʋgʋ tiim dɛ dɩm nɩ. ⁴⁵ Kʋ pʋpʋnɩ faŋa faŋa Wɛ nijoŋnǝ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: ‹Ba maama wʋ́ zaasɩ Wɛ tee nɩ.› Wʋlʋ maama nan na cǝgi a Ko Wɛ taanɩ dɩm yɩ o sɛ DƖ zaasɩm dɩm tɩn wʋ́ ba amʋ te. ⁴⁶ Kʋ nan daɩ nɩ nɔɔnʋ mʋ nɛ a Ko Wɛ, kʋ yɩ amʋ na nuŋi DƖ te tɩn yɩranɩ mʋ nɛ-DƖ. ⁴⁷ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, wʋlʋ na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ tɩn mʋ jɩgɩ ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba ti tɩn. ⁴⁸ Amʋ yɩ wʋdiu kʋlʋ na paɩ nabiinǝ ŋwɩ-dʋŋa tɩn. ⁴⁹ Faŋa faŋa tɩn, abam nabaara dɛɛn na wʋ kagʋa kam wʋnɩ tɩn, ba di wʋdiu kʋlʋ yɩrɩ na yɩ ‹Maanɩ› tɩn, yɩ ba ta wʋ lugi tʋʋnɩ. ⁵⁰ Kʋ daarɩ kʋntʋ yɩ wʋdiu kʋlʋ na nuŋi Wɛ-sɔŋɔ, yɩ wʋlʋ na di-kʋ tɩn, tʋʋnɩ daa bá ja kʋntʋ tu. ⁵¹ Amʋ yɩ wʋdiu kʋlʋ na nuŋi Wɛ-sɔŋɔ nɩ yɩ kʋ jɩgɩ ŋwɩa kʋ paɩ nabiinǝ tɩn. Wʋlʋ maama na di wʋdiu kʋm kʋntʋ tɩn wʋ́ ta ŋwɩ mʋ maŋa maama. Wʋdiu kʋlʋ a na wʋ́ pa nabiinǝ tɩn yɩ a yɩra yam mʋ, sɩ kʋ pa nabiinǝ taa jɩgɩ ŋwɩ-dʋŋa.»

⁵² Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, Zwifǝ bam laan ma tiini ba magɩ kantɔgɔ daanɩ ba wɩ: «Nɔɔnʋ wʋntʋ wʋ́ kɩ ta mʋ o kwe o yɩra o pa dɩbam sɩ dɩ́ di?»

⁵³ Zezi laan ma ta dɩ ba o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, abam na wʋ di amʋ Nabiin-bu wʋm yɩra yam, yɩ á daarɩ á wʋ nyɔgɩ a jana kam, á ba jɩgɩ Wɛ ŋwɩ-dʋŋa kam. ⁵⁴ Wʋlʋ nan na di a yɩra yam yɩ o daarɩ o nyɔ a jana kam tɩn, kʋntʋ tu jɩgɩ ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn. Amʋ wʋ́ joori a bi kʋntʋ tu lʋgʋ tiim dɛ dɩm nɩ. ⁵⁵ Bɛŋwaanɩ a yɩra yam mʋ yɩ wʋdiu cɩga, yɩ a jana kam yɩ wo-nyɔɔrʋ cɩga cɩga. ⁵⁶ Wʋlʋ na di a yɩra yam yɩ o daarɩ o nyɔ a jana kam tɩn wʋ́ ta ŋwɩ dɩ amʋ, yɩ amʋ ŋwɩ kʋntʋ tu wʋnɩ. ⁵⁷ A Ko Wɛ dɩlʋ na yɩ ŋwɩa tu tɩn mʋ tʋŋɩ-nɩ. Kʋ nan yɩ dɩntʋ ŋwaanɩ mʋ amʋ dɩ jɩgɩ ŋwɩa. Kʋntʋ, wʋlʋ na di a yɩra yam tɩn, kʋntʋ tu dɩ wʋ́ ta ŋwɩ amʋ ŋwaanɩ.

⁵⁸ Mʋ wʋdiu kʋlʋ na nuŋi Wɛ-sɔŋɔ nɩ tɩn. Kʋntʋ nan ba nyɩ dɩ wʋdiu kʋlʋ abam nabaara bam dɛɛn na di yɩ ba daa ta tɩ tɩn. Wʋlʋ maama na di wʋdiu kʋntʋ tɩn wʋ́ ta ŋwɩ mʋ maŋa maama.»

⁵⁹ Mʋ Zezi dɛɛn na brɩ nɔɔna bam tɩte Kapɛrnawum Wɛ-digǝ kam wʋnɩ tɩn.

⁶⁰ Zezi karabiǝ bam zanzan na ni kʋntʋ tɩn, ba ma ta ba wɩ: «O taanɩ dɩm tiini dɩ cana. Nɔɔn-nɔɔnʋ bá wanɩ o joŋi-dɩ.»

⁶¹ Zezi ma lwarɩ o tɩtɩ nɩ, nɩ o karabiǝ bam pʋʋna dɩ o taanɩ dɩm. O laan ma ta dɩ ba o wɩ: «A taanɩ dɩm kʋntʋ pɛ á wʋbʋŋa vugimi mʋ na? ⁶² Kʋ nan na yɩ kʋntʋ, á na nɛ Nabiin-bu wʋm na maa joori o diini o ya na maŋɩ o wʋ mɛ tɩn, á laan wʋ́ kɩ tɩta mʋ? ⁶³ Kʋ yɩ Wɛ Joro * kʋm mʋ paɩ nɔɔna ŋwɩa. Kʋ daarɩ nabiinǝ dam bá wanɩ kʋlʋkʋlʋ dɩ kɩ. A na tagɩ taanɩ dɩlʋ dɩ abam tɩn mʋ pɛ abam Wɛ Joro kʋlʋ na paɩ nabiinǝ ŋwɩ-dʋŋa tɩn. ⁶⁴ Dɩ kʋntʋ dɩ, abam badaara ta wʋ sɛ.» Zezi tagɩ kʋntʋ, bɛŋwaanɩ kʋ pulim nɩ mʋ o maŋɩ o ye balʋ na bá sɛ-o tɩn, dɩ wʋlʋ na wʋ́ ba o yǝg-o o pa nɔɔna tɩn. ⁶⁵ O daa ma ta o wɩ: «Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ a tagɩ a brɩ abam nɩ, nɔɔn-nɔɔnʋ bá wanɩ o ba amʋ te, yɩ kʋ na daɩ a Ko Wɛ mʋ pɛ-o cwǝŋǝ.»

⁶⁶ Kʋntʋ na kɩ tɩn, o karabiǝ zanzan ma joori o kwaga nɩ, yɩ ba daa ba tɔg-o. ⁶⁷ Zezi laan ma ta dɩ o karabiǝ fugǝ-bale bam o wɩ: «Abam dɩ ba lagɩ sɩ á yagɩ amʋ na?»

⁶⁸ Simɔn Pɩyɛɛrɩ ma lǝr-o o wɩ: «A yuutu, dɩbam wʋ́ yagɩ nmʋ, sɩ dɩ́ daa vu wɔɔ te mʋ? Nmʋ jɩgɩ taanɩ dɩlʋ na paɩ nɔɔna ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn. ⁶⁹ Dɩbam sɛ nmʋ, yɩ dɩ́ kwǝri dɩ́ lwarɩ nɩ nmʋ yɩ Wʋ-poŋo Tu wʋlʋ Wɛ na tʋŋɩ tɩn mʋ.»

⁷⁰ Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Amʋ kuri abam fugǝ-bale bam, abam dɩdʋa nan yɩ sʋtaanɩ mʋ.» ⁷¹ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ Zudasɩ wʋlʋ na yɩ Simɔn Yiskarɩyo bu tɩn taanɩ mʋ o tɛa. Wʋntʋ tɔgɩ o wʋ karabiǝ fugǝ-bale bam wʋnɩ, yɩ wʋm mʋ lagɩ o ba o yǝgi Zezi o pa nɔɔna.

7

Zezi nu-biǝ na wʋ sɛ-o te tɩn

¹ Zezi dɛɛn maa wʋ Galile nɩ o beerǝ. O dɛɛn ba lagɩ sɩ o vu Zude o beeri da, bɛŋwaanɩ Zwifǝ yigǝ tiinǝ balʋ na wʋ dáanɩ tɩn lagɩ cwǝŋǝ mʋ sɩ ba gʋ-o. ² Kʋ dɛɛn ma daarɩ fɩɩn sɩ Zwifǝ bam di ba candiǝ kalʋ yɩrɩ na yɩ vwǝ candiǝ tɩn. ³ Zezi nyaana ma ta dɩd-o ba wɩ, o yagɩ Galile je sɩm sɩ o daarɩ o vu Zude, sɩ o karabiǝ bam wanɩ ba na tɩtʋŋa yalʋ o na jɩgɩ o tʋŋɩ tɩn. ⁴ Ba ta maa ta ba wɩ: «Nɔɔnʋ wʋlʋ na lagɩ sɩ ba taa ye-o lanyɩranɩ tɩn ba sǝgi kʋlʋ o na kɩ tɩn. Kʋntʋ ŋwaanɩ, nmʋ na kɩ wǝǝnu tɩntʋ tɩn, n maŋɩ sɩ n ta n kɩ-tɩ nabiinǝ maama yigǝ nɩ mʋ.» ⁵ Ba na tagɩ te tɩn brɩ nɩ ba tɩtɩ ta wʋ kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩd-o.

⁶ Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «A maŋa kam ta wʋ yi sɩ a vu candiǝ kam. Kʋ nan na yɩ abam, maŋa maama lana dɩ abam. ⁷ Nabiinǝ bá wanɩ ba taa culi abam. Ba nan culi amʋ, bɛŋwaanɩ amʋ yɔɔrɩ a tɛ-ba jaja mʋ, nɩ ba tɩtʋŋa ba tɔgɩ cwǝŋǝ. ⁸ Abam nan ve-na á di candiǝ kam, sɩ amʋ ta bá vu lele, bɛŋwaanɩ a maŋa kam ta wʋ yi ka ti sɩ a vu.» ⁹ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, o ma maŋɩ Galile nɩ.

Zezi na wʋ Zeruzalɛm nɩ o brɩ nɔɔna te tɩn

¹⁰ Zezi nyaana bam na kɛ ba daar-o tɩn, o dɩ laan ma zaŋɩ o vu candiǝ kam. O na ve kʋntʋ tɩn, o wʋ ve jaja sɩ nɔɔna lwar-o. ¹¹ Zwifǝ yigǝ tiinǝ balʋ na wʋ candiǝ kam nɩ tɩn maa karɩ ba beer-o, yɩ ba bwe ba wɩ: «O wʋ yǝn mʋ?»

¹² Nɔn-kɔgɔ kʋlʋ na wʋra tɩn maa tiini ba jɩgɩ o taanɩ ba waasa. Nɔɔna badonnǝ maa tɛ ba wɩ: «O yɩ nɔn-ŋʋm mʋ.» Badaara maa tɛ ba wɩ: «Aye, o daɩ nɔn-ŋʋm, sɩ o jɩgɩ nɔɔna bam o ganɩ mʋ.» ¹³ Nɔɔn-nɔɔnʋ nan wʋ tagɩ o taanɩ jaja, bɛŋwaanɩ ba kwarɩ Zwifǝ yigǝ tiinǝ bam.

¹⁴ Ba na di candiǝ kam ba yi ka da yam tɩtarɩ tɩn, Zezi laan ma vu o zʋ Wɛ-di-kamunu kʋm o wʋra o brɩ nɔɔna. ¹⁵ Zwifǝ yigǝ tiinǝ bam maa tiini ba yɩ yǝǝu dɩ o na brɩ nɔɔna bam te tɩn. Ba maa tɛ ba wɩ: «Nɔɔnʋ wʋntʋ nan wʋ zaasɩ tɔnɔ nɔɔn-nɔɔnʋ tee nɩ, yɩ o yi kɩ ta mʋ dɩ pʋʋrɩ yɩ o ye Wɛ tɔnɔ kʋm kʋntʋ doŋ?»

¹⁶ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «A na brɩ kʋlʋ tɩn daɩ amʋ tɩtɩ nyɩm, kʋ yɩ wʋlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn nyɩm mʋ. ¹⁷ Wʋlʋ nan na lagɩ sɩ o kɩ Wɛ wʋbʋŋa na lagɩ kʋlʋ tɩn, kʋntʋ tu wʋ́ lwarɩ amʋ zaasɩm dɩm kuri na nuŋi mɛ tɩn, dɩ na yɩ Wɛ nyɩm mʋ, naa dɩ na yɩ a tɩtɩ dam mʋ a maa bra, oó lwarɩ. ¹⁸ Nɔɔnʋ wʋlʋ na ŋɔɔnɩ dɩ o tɩtɩ dam tɩn, kʋntʋ tu kwaanɩ sɩ o na yɩrɩ mʋ o pa o tɩtɩ. Kʋ daarɩ wʋlʋ nan na kwaanɩ sɩ o lagɩ yɩrɩ o pa wʋlʋ na tʋŋ-o tɩn, kʋntʋ tu mʋ yɩ wʋlʋ na jɩgɩ cɩga tɩn, yɩ o ba tusi kʋlʋkʋlʋ baŋa nɩ. ¹⁹ Moyisi * nan maŋɩ o pa abam lwarɩ Wɛ cullu tɩm. Abam wʋlʋwʋlʋ nan ba tɔgɩ-tɩ. Bɛɛ mʋ yɩ abam kwaanɩ á lagɩ cwǝŋǝ sɩ á gʋ amʋ?»

²⁰ Ba ma lǝr-o ba wɩ: «N yirisi mʋ. Wɔɔn beeri nmʋ sɩ o gʋ?»

²¹ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «A tʋŋɩ tɩtʋŋ-kamunu dɩdʋ mʋ siun * dɛ nɩ, yɩ kʋ sʋ abam. ²² Moyisi dɛɛn pɛ abam ni sɩ á taá goni á bǝkǝri. * Kʋ nan daɩ nɩ Moyisi mʋ puli-kʋ. Kʋ puli dɩ abam nabaara mʋ. Moyisi na pɛ abam ni dɩm kʋntʋ tɩn, abam maa goni á bǝkǝri dɩ siun dɛ nɩ dɩ, sɩ kʋ yɩ pa á cɔgɩ ni dɩm kʋntʋ. ²³ Abam na waɩ á goni bǝkǝri siun dɛ dɩm nɩ sɩ á yɩ cɔgɩ Moyisi culu kʋm, bɛɛ mʋ yɩ á bana zaŋɩ dɩ amʋ, dɩ a na pɛ yawɩɩnʋ na yazurǝ fasɩ siun dɛ nɩ tɩn ŋwaanɩ? ²⁴ Abam yɩ taá garɩ á yáalɩ nɔɔnʋ kǝm dɩ á yiǝ na nɛ kʋlʋ tɩn. Á nan maŋɩ sɩ á bʋrɩ dɩ cɩga mʋ.»

Ba na bwɛ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn taanɩ te tɩn

²⁵ Nɔɔna balʋ na zʋʋrɩ Zeruzalɛm nɩ tɩn badaara laan maa ŋɔɔnɩ Zezi taanɩ ba wɩ: «Kʋ daɩ nɔɔnʋ wʋntʋ mʋ ba kwaanɩ sɩ ba gʋ tɩn na? ²⁶ Nii-na o na zɩgɩ o ŋɔɔnɩ jaja, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ ba tɛ kʋlʋkʋlʋ sɩ ba cɩ-o. Dɩbam yigǝ tiinǝ bam laan bʋŋɩ nɩ wʋntʋ mʋ sɩɩnɩ o yɩ Krisi * wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn naa? ²⁷ Kʋ nan na yɩ Krisi wʋm mʋ na tuǝ, nɔɔn-nɔɔnʋ bá wanɩ o lwarɩ o na nuŋi mɛ tɩn. Kʋ daarɩ dɩbam maama ye wʋntʋ na nuŋi mɛ tɩn.»

²⁸ Zezi dɛɛn na wʋ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ o brɩ nɔɔna tɩn, o ma ŋɔɔnɩ dɩ kwǝr-dɩa o wɩ: «Abam bʋŋɩ nɩ á sɩɩnɩ á ye amʋ, yɩ á kwǝri á ye a na nuŋi mɛ tɩn. A nan wʋ tu a tɩtɩ nɩ, wʋlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn yɩ cɩga tu mʋ. Abam nan yǝr-o. ²⁹ Amʋ mʋ ye-o, bɛŋwaanɩ a nuŋi wʋntʋ te mʋ, yɩ wʋm mʋ tʋŋɩ-nɩ.»

³⁰ Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba laan ma lagɩ sɩ ba ja-o. Nɔɔn-nɔɔnʋ nan ba jɩgɩ cwǝŋǝ sɩ o kɩ-o kʋlʋkʋlʋ, o maŋa kam ta na wʋ yi tɩn ŋwaanɩ. ³¹ Kʋ daarɩ nɔn-kɔgɔ kʋm wʋ nɔɔna zanzan ma kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩd-o, yɩ ba tɛ ba wɩ: «Krisi wʋm na tuǝ, o bá wanɩ o kɩ wo-kɩnkagɩla zanzan sɩ kʋ dwǝni wʋntʋ na maŋɩ o kɩ te tɩn.»

Zwifǝ yigǝ tiinǝ bam na kwaanɩ sɩ ba ja Zezi te tɩn

³² Farizɩan * tiinǝ bam ma ni nɔn-kɔgɔ kʋm na jɩgɩ Zezi taanɩ ba waasa te tɩn. Ba dɩ Wɛ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam laan ma tʋŋɩ nɔɔna sɩ ba vu ba ja Zezi.

³³ Zezi laan ma ta o wɩ: «Amʋ bá tiini a daanɩ abam tee nɩ. Kʋ na kɩ fɩɩn, aá vu wʋlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn te. ³⁴ Abam nan wʋ́ ba á beeri amʋ je á ga, bɛŋwaanɩ amʋ na wʋ mɛ tɩn, abam bá wanɩ da á vu.»

³⁵ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, Zwifǝ yigǝ tiinǝ bam maa ŋɔɔnɩ daanɩ ba wɩ: «O lagɩ o vu yǝn mʋ yɩ dɩbam bá na-o? O ga lagɩ o vu Zwifǝ balʋ na zʋʋrɩ Grɛkɩ tiinǝ tɩɩnɩ dɩm nɩ tɩn te mʋ, sɩ o taa brɩ-ba na? ³⁶ O taanɩ dɩm kuri mʋ bɛɛ? O na tagɩ o wɩ, dɩbam wʋ́ ba dɩ́ beeri wʋm jǝgǝ dɩ́ ga, yɩ o ta o wɩ, wʋm na wʋ mɛ tɩn, dɩbam bá wanɩ da dɩ́ vu tɩn, kʋ kuri mʋ bɛɛ?»

Na balʋ na paɩ ŋwɩa tɩn

³⁷ Kʋ dɛɛn ma ba kʋ yi candiǝ kam tiim dɛ. Dɛ dɩm kʋntʋ mʋ yɩ candiǝ kam dɛ kamunu. Zezi maa zaŋɩ wɛɛnɩ o ŋɔɔnɩ dɩ kwǝr-dɩa o wɩ: «Na-nyɔm na jɩgɩ wʋlʋ maama tɩn, sɩ o ba amʋ te o nyɔ. ³⁸ Bɛŋwaanɩ wʋlʋ maama na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ tɩn wʋ́ na ŋwɩ-dʋŋa Wɛ tee nɩ, nɩnɛɛnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na maŋɩ kʋ brɩ te kʋ wɩ: ‹Na balʋ na paɩ nabiinǝ ŋwɩa tɩn wʋ́ ta buri kʋntʋ tu bɩcarɩ nɩ.› »

³⁹ Zezi na tagɩ na bam taanɩ kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ o brɩ Wɛ na wʋ́ kɩ DƖ Joro * kʋm balʋ na kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩd-o tɩn bɩcara nɩ te tɩn mʋ. Kantʋ maŋa nɩ Wɛ Joro kʋm daa ta wʋ tu ba te, bɛŋwaanɩ Zezi daa ta wʋ tɩgɩ o joori o bi o na paarɩ-zulǝ Wɛ tee nɩ.

Nɔn-kɔgɔ na pɔɔrɩ daanɩ Zezi ŋwaanɩ te tɩn

⁴⁰ Nɔn-kɔgɔ kʋm dɛɛn na ni Zezi na tagɩ te tɩn, badaara maa tɛ ba wɩ: «Nɔɔnʋ wʋntʋ sɩɩnɩ o yɩ Wɛ nijoŋnu wʋlʋ ya na maŋɩ sɩ o ba tɩn mʋ.»

⁴¹ Badaara dɩ maa tɛ ba wɩ: «O yɩ Krisi * wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn mʋ.»

Kʋ daarɩ badonnǝ maa tɛ ba wɩ: «Kʋ da-o. Krisi wʋm na tuǝ, o bá nuŋi Galile. ⁴² Bɛŋwaanɩ Wɛ tɔnɔ kʋm brɩ nɩ Krisi wʋm wʋ́ ta yɩ Pɛ Davidi * dwi tu mʋ, yɩ o nuŋi Betelɩhɛm, tɩʋ kʋlʋ Davidi dɛɛn na zʋʋrɩ da tɩn.» ⁴³ Kʋntʋ ŋwaanɩ, kampwara dɛɛn ma ba nɔn-kɔgɔ kʋm wʋ Zezi ŋwaanɩ. ⁴⁴ Badaara lagɩ sɩ ba ja-o, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ nan wʋ nɛ cwǝŋǝ sɩ o kɩ-o kʋlʋkʋlʋ.

⁴⁵ Wɛ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ Farizɩan * tiinǝ bam na tʋŋɩ nɔɔna balʋ tɩn ma joori ba ba ba te. Ba ma bwe-ba ba wɩ: «Bɛɛ mʋ yɩ á wʋ jaan-o á ba?»

⁴⁶ Nɔɔna bam ma lǝri-ba ba wɩ: «Nɔɔn-nɔɔnʋ maŋɩ o wʋ ŋɔɔnɩ nɩ nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ na ŋɔɔnɩ te tɩn.»

⁴⁷ Farizɩan tiinǝ bam ma ta-ba ba wɩ: «Abam pɛ o ganɩ abam dɩ mʋ na? ⁴⁸ Abam yǝri nɩ dɩbam yigǝ tiinǝ dɩ Farizɩan tiinǝ bam wʋlʋwʋlʋ wʋ sɛ-o na? ⁴⁹ Kʋ nan na yɩ nɔn-kɔgɔ kʋm, bantʋ yǝri Wɛ cullu tɩm Moyisi * na tiŋi o pa dɩbam tɩn. Kʋntʋ ŋwaanɩ kʋʋ́ cɔgɩ-ba.»

⁵⁰ Farizɩan tiinǝ bam wʋ nɔɔnʋ dɩdʋa dɛɛn maa tɔgɩ o wʋra, o yɩrɩ mʋ Nikodɛm. Wʋntʋ mʋ yɩ wʋlʋ ya na maŋɩ o vu Zezi te tɩn. O ma zaŋɩ o ta dɩ o donnǝ bam o wɩ: ⁵¹ «Kʋ na yɩ Wɛ cullu tɩm Moyisi na brɩ tɩn, kʋ culǝ sɩ dɩ́ cɔgɩ nɔɔnʋ, yɩ dɩ́ daa ta wʋ bwe-o sɩ dɩ́ ni o na kɩ kʋlʋ tɩn.»

⁵² Ba laan ma lǝri ba wɩ: «Nmʋ dɩ yɩ Galile tu mʋ na? Nan karɩmɩ Wɛ tɔnɔ wʋnɩ n nii, sɩ n na nɩ Wɛ nijoŋnu tǝrǝ o na wʋ́ nuŋi Galile nɩ.» (( ⁵³ Ba maama laan ma jagɩ ba vu sam. ¹ Kʋ daarɩ Zezi dɛɛn ma vu Olivi piu kʋm yuu.

8

Ba na jaanɩ ka-boro ba ja vu Zezi te te tɩn

² Tɩga na pʋʋrɩ tɩtɩɩtɩ puru tɩn, Zezi ma joori o vu o zʋ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋ. Nɔn-kɔgɔ kʋm maama ma ba kʋ gilim-o. O ma jǝni tɩga nɩ o wʋra o brɩ-ba. ³ Wɛ cullu karanyɩna tiinǝ dɩ Farizɩan * tiinǝ ma ja kaanɩ wʋlʋ ba na pɩɩr-o boorim baŋa nɩ tɩn, ba ja ba ba zɩgɩ ba maama yigǝ nɩ. ⁴ Ba ma ta dɩ Zezi ba wɩ: «Karanyɩna, dɩbam pɩɩrɩ kaanɩ wʋntʋ boorim baŋa nɩ mʋ. ⁵ Moyisi * na pɛ dɩbam Wɛ cullu tɩlʋ tɩn pɛ dɩbam ni sɩ, kaanɩ na kɩ kǝm dɩntʋ doŋ, sɩ dɩ́ dʋl-o dɩ́ gʋ mʋ. Kʋ nan na yɩ nmʋ, nmʋ wɩ dɩ́ kɩ ta mʋ?»

⁶ Ba na bwe-o kʋntʋ tɩn, ba lagɩ sɩ ba maŋɩ Zezi mʋ ba nii, baá wanɩ ba saŋ-o na? Zezi ma tiiri o ma o nʋa o la tɩga nɩ. ⁷ Ba maa ta joori ba bwe Zezi taan. O laan ma kwǝni wɛɛnɩ, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: «Abam wʋlʋ na wʋ kɩ lwarɩm tɩn, sɩ o da yigǝ o kwe kandwɛ o ma dʋlɩ kaanɩ wʋm.»

⁸ O laan ma joori o tiiri o wʋra o la tɩga nɩ dɩ o nʋa. ⁹ Ba na ni o na tagɩ te tɩn, ba nakwa bam mʋ dɛ yigǝ ba nuŋi dɩdʋa dɩdʋa ba viiri. Ba maama ma nuŋi ba daarɩ Zezi yɩranɩ, yɩ kaanɩ wʋm daa ta zɩgɩ o yigǝ nɩ. ¹⁰ O ma kwǝni wɛɛnɩ, yɩ o bwe kaanɩ wʋm o wɩ: «Balʋ na saŋɩ nmʋ tɩn wʋ yǝn? Ba nɔɔn-nɔɔnʋ daa wʋ daarɩ sɩ o ŋɔɔnɩ o cɔgɩ nmʋ na?»

¹¹ O ma lǝri o wɩ: «Aye, a tu, ba nɔɔn-nɔɔnʋ daa wʋ daarɩ.»

Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Amʋ dɩ nan bá di nmʋ sarɩya. Ve, nan daa n yɩ kɩ lwarɩm.»))

Zezi na brɩ nɩ o jɩgɩ cɩga te tɩn

¹² Zezi dɛɛn ma ta dɩ nɔɔna bam o wɩ: «Amʋ mʋ yɩ pooni a paɩ nabiinǝ maama. Wʋlʋ nan na tɔgɩ amʋ tɩn, kʋntʋ tu daa bá vu lim wʋnɩ. Kʋntʋ tu wʋ́ na pooni dɩlʋ na wʋ́ pa-o ŋwɩa cɩga cɩga tɩn.»

¹³ Farizɩan * tiinǝ bam ma ta dɩd-o ba wɩ: «Nmʋ na paɩ n tɩtɩ cɩga tɩn, n taanɩ dɩm ba jɩgɩ kuri.»

¹⁴ O ma lǝri-ba o wɩ: «A na maŋɩ a paɩ a tɩtɩ cɩga dɩ, kʋ ta yɩ cɩga mʋ, bɛŋwaanɩ amʋ ye a na nuŋi mɛ tɩn. Abam nan yǝri amʋ na nuŋi mɛ dɩ mɛ a na maa ve tɩn. ¹⁵ Abam yǝni á di nɔɔna taanɩ nɩ nabiinǝ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn mʋ. Amʋ nan ba di nɔɔn-nɔɔnʋ taanɩ. ¹⁶ Kʋ daarɩ, amʋ na lagɩ a di nɔɔna taanɩ, amʋ taanɩ dim dɩm wʋ́ ta yɩ cɩga mʋ, bɛŋwaanɩ amʋ Ko mʋ tʋŋɩ-nɩ. O nan wʋra dɩ amʋ, kʋ daɩ amʋ yɩranɩ mʋ wʋ́ di nɔɔna taanɩ. ¹⁷ Kʋ pʋpʋnɩ Moyisi * cullu twaanʋ tɩm wʋnɩ kʋ wɩ, nɔɔna bale na jɩgɩ ni dɩdʋa, ba na tagɩ kʋlʋ tɩn yɩ cɩga mʋ. ¹⁸ Amʋ paɩ a tɩtɩ cɩga, yɩ a Ko wʋlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn dɩ paɩ amʋ cɩga.»

¹⁹ Ba ma bwe-o ba wɩ: «N ko wʋm bɛɛ?»

O ma lǝri-ba o wɩ: «Abam yǝri amʋ na yɩ wʋlʋ tɩn, yɩ á yǝri a Ko wʋm dɩ. Á ya na ye amʋ, á ya wʋ́ lwarɩ a Ko wʋm dɩ.»

²⁰ Zezi dɛɛn tagɩ wǝǝnu tɩm kʋntʋ o brɩ nɔɔna Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ, jǝgǝ kalʋ nɔɔna na ve ba dɩ sǝbu da ba pa Wɛ tɩn mʋ. O na tagɩ kʋntʋ o ti tɩn, nɔɔn-nɔɔnʋ wʋ nɛ cwǝŋǝ sɩ o ja-o, o maŋa kam ta na wʋ yi tɩn ŋwaanɩ.

²¹ Zezi daa ma ta dɩ nɔn-kɔgɔ kʋm o wɩ: «Amʋ wʋ́ viiri, yɩ abam wʋ́ beeri amʋ jǝgǝ á ga, bɛŋwaanɩ abam wʋ́ tɩ á lwarɩm dɩm wʋnɩ mʋ. A na maa ve mɛ tɩn, abam bá wanɩ da á vu.»

²² Zwifǝ bam maa tɛ daanɩ ba wɩ: «O na tagɩ o wɩ, dɩbam bá wanɩ dɩ́ vu o na maa ve mɛ tɩn, kʋ brɩ nɩ o lagɩ o gʋ o tɩtɩ mʋ na?»

²³ O ma ta dɩ ba o wɩ: «Abam yɩ lʋgʋ baŋa nɔɔna mʋ, amʋ nan nuŋi wɛyuu mʋ. Abam kugu je yɩ lʋgʋ baŋa yo mʋ. Amʋ kugu je nan daɩ lʋgʋ kʋntʋ. ²⁴ Kʋntʋ mʋ a tagɩ a brɩ abam nɩ, abam wʋ́ tɩ á lwarɩm dɩm wʋnɩ mʋ, bɛŋwaanɩ abam na wʋ sɛ nɩ amʋ sɩɩnɩ a yɩ wʋlʋ na wʋra maŋa maama tɩn, á wʋ́ tɩ á lwarɩm dɩm wʋnɩ mʋ.»

²⁵ Ba ma bwe-o ba wɩ: «Nmʋ yɩ wɔɔ mʋ?»

O ma ta dɩ ba o wɩ: «Kʋ yɩ kʋlʋ a na maŋɩ a ta a brɩ abam tɩn mʋ. ²⁶ Amʋ ya jɩgɩ wǝǝnu zanzan sɩ a ŋɔɔnɩ a ma di abam taanɩ. Wʋlʋ nan na tʋŋɩ-nɩ tɩn tiini o yɩ cɩga tu mʋ. A na ni kʋlʋ o tee nɩ tɩn yɩranɩ mʋ a tɛ a brɩ nabiinǝ.»

²⁷ Zezi na tagɩ wǝǝnu tɩm kʋntʋ tɩn, ba wʋ lwarɩ nɩ kʋ yɩ o Ko Baŋa-Wɛ taanɩ mʋ o ŋɔɔnɩ dɩ ba. ²⁸ O laan ma ta dɩ ba o wɩ: «Maŋa wʋ́ ba, yɩ á kwe amʋ wʋlʋ na yɩ Nabiin-bu * wʋm tɩn á zǝŋi wɛɛnɩ. Á laan wʋ́ lwarɩ nɩ amʋ sɩɩnɩ a yɩ wʋlʋ na wʋra maŋa maama tɩn. Abam ta wʋ́ lwarɩ nɩ amʋ ba kɩ kʋlʋkʋlʋ a tɩtɩ nɩ. A nan yǝni a tɛ wǝǝnu tɩlʋ a Ko wʋm na brɩ-nɩ tɩn yɩranɩ mʋ a brɩ nɔɔna. ²⁹ Wʋlʋ nan na tʋŋɩ-nɩ tɩn wʋ amʋ tee nɩ, o wʋ yagɩ-nɩ a yɩranɩ, bɛŋwaanɩ a yǝni a kɩ kʋlʋ na poli o wʋ tɩn mʋ maŋa maama.»

³⁰ Zezi dɛɛn na ŋɔɔnɩ kʋntʋ doŋ tɩn, nɔɔna zanzan laan ma kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩd-o.

Biǝ na tɔgɩ ba kwǝ kǝm te tɩn

³¹ Zezi laan ma ta dɩ Zwifǝ balʋ na sɛ-o tɩn o wɩ: «Abam na sɛ amʋ zaasɩm dɩm yɩ á wʋ yagɩ, á wʋ́ sɩɩnɩ á ji amʋ karabiǝ cɩga cɩga. ³² Abam laan wʋ́ ba á lwarɩ cɩga, yɩ cɩga kam wʋ́ vrɩ abam ka yagɩ sɩ á taá te á tɩtɩ.»

³³ Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Dɩbam yɩ Abraham * dwi tiinǝ mʋ, dɩbam maŋɩ dɩ́ wʋ jigi nɔɔn-nɔɔnʋ gambɛ. Bɛŋwaanɩ mʋ yɩ n ta n wɩ, dɩ́ wʋ́ ta te dɩ́ tɩtɩ tɩn?»

³⁴ O ma ta dɩ ba o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, wʋlʋ maama na kɩ lwarɩm tɩn yɩ lwarɩm gambaa mʋ. ³⁵ Kʋ nan na yɩ gambaa, kantʋ ba zʋʋrɩ ka tu sɔŋɔ nɩ maŋa maama. Kʋ daarɩ, kʋ na yɩ sɔŋɔ kʋm bu, wʋntʋ jɩgɩ kugu je sɔŋɔ kʋm wʋnɩ maŋa kalʋ na ba ti tɩn. ³⁶ Kʋntʋ ŋwaanɩ, Wɛ Bu wʋm na vrɩ abam o yagɩ, á wʋ́ sɩɩnɩ á taá te á tɩtɩ. ³⁷ Amʋ ye nɩ abam yɩ Abraham dwi tiinǝ mʋ, yɩ abam ta kwaanɩ sɩ á gʋ amʋ, bɛŋwaanɩ á ba sɛ a zaasɩm dɩm. ³⁸ Amʋ ŋɔɔnɩ wǝǝnu tɩlʋ a na nɛ amʋ Ko tee nɩ tɩn mʋ. Abam dɩ nan kɩ kʋlʋ á na niǝ abam ko tee nɩ tɩn mʋ.»

³⁹ Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Dɩbam ko mʋ Abraham.»

O ma ta dɩ ba o wɩ: «Abam ya na sɩɩnɩ á yɩ Abraham biǝ, á ya wʋ́ taá kɩ wǝǝnu tɩlʋ Abraham dɛɛn na kɩ tɩn mʋ. ⁴⁰ Amʋ tagɩ cɩga kalʋ a na ni Wɛ tee nɩ tɩn a brɩ abam, yɩ abam kwaanɩ sɩ á gʋ-nɩ. Abraham dɛɛn nan ba kɩ abam kǝm dɩm doŋ. ⁴¹ Abam yǝni á kɩ kǝnǝ yalʋ á ko na kɩ tɩn mʋ.»

Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Dɩbam daɩ tampirǝ. Wɛ tɩtɩ yɩranɩ mʋ yɩ dɩbam Ko.»

⁴² O ma ta dɩ ba o wɩ: «Baŋa-Wɛ ya na yɩ abam Ko, á ya wʋ́ taá soe amʋ, bɛŋwaanɩ amʋ nuŋi Wɛ te mʋ a ba a wʋra dɩ abam. A wʋ tu a tɩtɩ nɩ. Wɛ mʋ tʋŋɩ-nɩ. ⁴³ Bɛɛ mʋ yɩ abam ba ni a taanɩ dɩm kuri? Kʋ yɩ abam na ba lagɩ sɩ á sɛ a taanɩ dɩm tɩn mʋ. ⁴⁴ Abam yɩ á ko sʋtaanɩ * biǝ mʋ. Á maa lagɩ sɩ á taá kɩ dɩ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn. Pulim nɩ tɩn sʋtaanɩ maŋɩ dɩ yɩ nɔn-gʋrʋ mʋ. Dɩ ba fɔgɩ dɩ tɔgɩ cɩga cwǝŋǝ, bɛŋwaanɩ cɩga tǝri dɩ wʋnɩ. Dɩ na yǝni dɩ fɔ vwan, kʋ yɩ dɩ wʋbʋŋa na maŋɩ ya yɩ te tɩn mʋ. Dɩ yɩ vwa-fɔrʋ mʋ. Dɩntʋ nan mʋ yɩ vwa-nyɩna ko. ⁴⁵ Kʋ na yɩ amʋ, a yǝni a tɛ cɩga mʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ abam ba sɛ amʋ. ⁴⁶ Abam wɔɔ mʋ wʋ́ wanɩ o brɩ nɩ amʋ kɩ a cɔgɩ? Amʋ nan na ŋɔɔnɩ cɩga tɩn, bɛɛ mʋ yɩ á ba sɛ-nɩ? ⁴⁷ Wʋlʋ na yɩ Wɛ nɔɔnʋ tɩn cǝgi Wɛ taanɩ mʋ. Abam nan na daɩ Wɛ nɔɔna tɩn mʋ paɩ á ba cǝgǝ.»

Zezi na brɩ nɩ o dwe Abraham te tɩn

⁴⁸ Zwifǝ bam ma lǝri Zezi ba wɩ: «Dɩbam jɩgɩ bʋra sɩ dɩ́ ta nɩ, nmʋ sɩɩnɩ n yɩ Samari * tu mʋ. N yirisi mʋ.»

⁴⁹ O ma lǝri-ba o wɩ: «A ba yirisǝ. Amʋ paɩ a Ko mʋ zulǝ. Kʋ daarɩ abam nan gooni amʋ mʋ. ⁵⁰ A nan ba beeri a tɩtɩ zulǝ. Wɛ yɩranɩ mʋ pa-nɩ zulǝ, yɩ dɩntʋ mʋ di nabiinǝ taanɩ. ⁵¹ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, wʋlʋ maama na sɛ yɩ o kɩ a na tagɩ kʋlʋ tɩn, tʋʋnɩ daa bá ja kʋntʋ tu.»

⁵² Zwifǝ bam laan ma ta dɩd-o ba wɩ: «N taanɩ dɩm n na tagɩ tɩn pɛ dɩ́ lwarɩ nɩ n yirisi mʋ. Abraham * dɛɛn tɩga, yɩ Wɛ nijoŋnǝ bam maama dɩ tɩ. Nmʋ nan ta tagɩ n wɩ, wʋlʋ na sɛ yɩ o kɩ n na tagɩ kʋlʋ tɩn, tʋʋnɩ daa bá ja kʋntʋ tu. ⁵³ Nmʋ yɩ nɔn-kamunu n dwe dɩbam ko Abraham mʋ na? Wʋntʋ nan tɩga. Wɛ nijoŋnǝ bam dɩ ma tɩ. Nmʋ bʋŋɩ n paɩ n yɩ wɔɔ?»

⁵⁴ O ma lǝri-ba o wɩ: «A ya na lagɩ yɩrɩ a pa a tɩtɩ, kʋntʋ ya yɩ kafɛ mʋ. Kʋ yɩ a Ko Wɛ mʋ zǝŋi a yɩrɩ, kʋ yɩ dɩntʋ mʋ abam yǝni á tɛ á wɩ: ‹Wɛ dɩlʋ na yɩ dɩbam Wɛ tɩn.› ⁵⁵ Abam nan yǝri-DƖ, amʋ nan ye-DƖ. A ya na tagɩ a wɩ, a yǝri-DƖ, a ya yɩ vwa-nyɩm mʋ nɩnɛɛnɩ abam te. Amʋ nan sɩɩnɩ a ye-DƖ, yɩ a sɛ a kɩ kʋlʋ DƖ na tagɩ tɩn. ⁵⁶ Abam ko Abraham dɛɛn jɩgɩ wʋpolo sɩ o na maŋa kam a na wʋ́ ba tɩn. O nan sɩɩnɩ o na-ka, yɩ o wʋ poli.»

⁵⁷ Ba ma lǝri ba wɩ: «Nmʋ ta wʋ yi bɩna fiinnu, yɩ n kɩ ta mʋ n na Abraham?»

⁵⁸ O ma lǝri-ba o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, ba dɛɛn ta na wʋ lʋgɩ Abraham tɩn, amʋ maŋɩ a wʋra mʋ, a nan ta wʋ́ ta wʋra maŋa maama.»

⁵⁹ Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba laan ma kwe kandwa sɩ ba ma dʋl-o ba gʋ. O ma sǝgi o nuŋi Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ.

9

Zezi na puri lilwe yiǝ te tɩn

¹ Zezi dɛɛn ma vu o maa kɛa. O ma na nɔɔnʋ wʋdoŋ ba na maŋɩ ba lʋ-o yɩ o yɩ lilwe. ² O karabiǝ bam ma bwe-o ba wɩ: «Karanyɩna, wɔɔ lwarɩm mʋ pɛ ba lʋ nɔɔnʋ wʋntʋ dɩ lilweem? Kʋ yɩ o tɩtɩ lwarɩm mʋ naa, o nu dɩ o ko lwarɩm mʋ pɛ ba lʋ-o dɩ lilweem?»

³ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «O na yɩ lilwe tɩn, kʋ daɩ o tɩtɩ mʋ kɩ lwarɩm naa o nu dɩ o ko mʋ kɩ lwarɩm. Kʋ nan yɩ sɩ kʋ pa nɔɔna mʋ wanɩ ba lwarɩ Wɛ tɩtʋŋa na yɩ te tɩn wʋntʋ ŋwaanɩ. ⁴ Dɩbam nan maŋɩ sɩ dɩ́ tʋŋɩ wʋlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn tɩtʋŋa yam yɩ wɩa ta wʋra mʋ. Kʋ daarɩ fɩɩn sɩ tɩga yi, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ daa bá wanɩ o tʋŋɩ Wɛ tɩtʋŋa yam. ⁵ Maŋa kam a ta na wʋ lʋgʋ baŋa nɩ tɩn, amʋ yɩ pooni mʋ a paɩ nabiinǝ.»

⁶ O na tagɩ kʋntʋ o ti tɩn, o laan ma twɩ lileeru o dɩ tɩga nɩ. O ma viiri tɩɩrʋ, yɩ o kɩ-tɩ o bǝ lilwe wʋm yiǝ baŋa nɩ. ⁷ O ma ta dɩd-o o wɩ: «Ve n su n yiǝ yam Silʋa bugǝ kam nɩ.» (Bugǝ kam yɩrɩ dɩm kuri mʋ ‹Atʋŋɩ›.) Nɔɔnʋ wʋm ma vu o su o yiǝ yam. O ma joori o ba, yɩ o laan naɩ.

⁸ Balʋ na zʋʋrɩ o tɩkǝri nɩ dɩ balʋ na maŋɩ ba ye nɩ o yɩ looru tɩn ma na-o, yɩ ba bwɛ ba wɩ: «Kʋ daɩ nɔɔnʋ wʋntʋ mʋ yǝni o je o loori tɩn na?»

⁹ Badaara maa tɛ ba wɩ: «Kʋ yɩ wʋntʋ mʋ.»

Badonnǝ maa wɩ: «Kʋ daɩ wʋntʋ, sɩ ba nyɩ daanɩ mʋ.»

Nɔɔnʋ wʋm tɩtɩ ma ta o wɩ: «Kʋ yɩ amʋ kʋntʋ.»

¹⁰ Ba ma bwe-o ba wɩ: «Nmʋ yiǝ yam kɩ ta mʋ ya puri?»

¹¹ O ma lǝri o wɩ: «Nɔɔnʋ wʋlʋ yɩrɩ na yɩ Zezi tɩn mʋ kɩ tɩɩrʋ o ma bǝ a yiǝ yam baŋa, yɩ o ta-nɩ o wɩ, a ve Silʋa bugǝ kam a su-ya. A ma vu a su, yɩ a laan naɩ.»

¹² Ba ma bwe-o ba wɩ: «Nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ bɛ?»

O ma lǝri-ba o wɩ: «A yǝri o je.»

¹³ Ba laan ma ja-o ba vu Farizɩan * tiinǝ bam te. ¹⁴ Dɛ dɩm Zezi na kɩ tɩɩrʋ tɩm o ma puri nɔɔnʋ wʋm yiǝ yam tɩn ya yɩ Zwifǝ bam siun * dɛ mʋ. ¹⁵ Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ Farizɩan tiinǝ bam dɩ daa bwe nɔɔnʋ wʋm ba wɩ: «N yiǝ yam kɩ ta mʋ ya puri?» O ma ta-ba o wɩ: «O kɩ tɩɩrʋ mʋ o ma bǝ a yiǝ baŋa. A ma su-ya, yɩ a laan naɩ.»

¹⁶ Farizɩan tiinǝ bam badaara ma ta ba wɩ: «Nɔɔnʋ wʋm na kɩ te tɩn, o wʋ nuŋi Wɛ te, bɛŋwaanɩ o cɔgɩ siun dɛ cullu tɩm.»

Badonnǝ dɩ maa tɛ ba wɩ: «O na yɩ nɔn-balɔrɔ, o bá wanɩ o kɩ wo-kɩnkagɩla yantʋ doŋ.» Kʋntʋ ma pa kampwara ba ba tɩtarɩ.

¹⁷ Ba laan ma joori ba bwe nɔɔnʋ wʋm ba wɩ: «O nan na pɛ n yiǝ yam puri tɩn, nmʋ tɛ n wɩ, o yɩ wɔɔ mʋ?»

O ma lǝri o wɩ: «O yɩ Wɛ nijoŋnu mʋ.»

¹⁸ Zwifǝ yigǝ tiinǝ bam maa ba lagɩ sɩ ba sɛ, nɩ nɔɔnʋ wʋm ya maŋɩ o yɩ lilwe mʋ yɩ o laan ba o naɩ. Kʋntʋ ŋwaanɩ, ba ma bǝŋi nɔɔnʋ wʋm nu dɩ o ko sɩ ba bwe ba nii. ¹⁹ Ba ma bwe-ba ba wɩ: «Wʋntʋ yɩ abam bu mʋ na? Á lʋg-o dɩ o maŋɩ o yɩ lilwe mʋ na? O nan kɩ ta mʋ o naɩ lele kʋntʋ?»

²⁰ Nɔɔnʋ wʋm tiinǝ bam ma lǝri ba wɩ: «Dɩbam ye nɩ o yɩ dɩbam bu mʋ. Dɩ́ ye nɩ dɩ́ lʋg-o dɩ o yɩ lilwe mʋ. ²¹ Dɩ́ nan yǝri o laan na kɩ te o naɩ, yɩ dɩ́ yǝri wʋlʋ na puri o yiǝ yam dɩ. Abam nan bwe-na o tɩtɩ, sɩ o yɩ nɔn-kwɩʋn mʋ, o tɩtɩ wʋ́ wanɩ o lǝri.» ²² O tiinǝ bam na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba dɛɛn kwarɩ Zwifǝ yigǝ tiinǝ bam mʋ. Bantʋ ya maŋɩ ba kɩ ni daanɩ sɩ nɔɔnʋ wʋlʋ maama na sɛ nɩ Zezi mʋ yɩ Krisi * wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn, sɩ ba lɩ kʋntʋ tu ba Wɛ-digǝ kam nɩ. ²³ Mʋ kʋ kuri o tiinǝ bam cɩm, yɩ ba ta ba wɩ, ba bwe o tɩtɩ sɩ o yɩ nɔn-kwɩʋn mʋ tɩn.

²⁴ Ba ma joori ba bǝŋi nɔɔnʋ wʋm ba na lʋg-o dɩ lilweem tɩn, yɩ ba ta dɩd-o ba wɩ: «Nan kwarɩ Wɛ, sɩ n ta cɩga, sɩ dɩbam ye nɩ nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ yɩ nɔn-balɔrɔ mʋ.»

²⁵ O ma lǝri-ba o wɩ: «Amʋ yǝri nɩ nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ yɩ nɔn-balɔrɔ naa o daɩ. Kʋlʋ yɩranɩ a na ye tɩn mʋ yɩ sɩ, a dɛɛn yɩ lilwe mʋ, yɩ a laan naɩ lele kʋntʋ.»

²⁶ Ba ma bwe-o ba wɩ: «O kɩ ta mʋ o puri nmʋ yiǝ yam?»

²⁷ Nɔɔnʋ wʋm ma lǝri o wɩ: «A maŋɩ a ta a brɩ abam, yɩ á wʋ sɛ sɩ á cǝgi. Bɛɛ mʋ yɩ abam daa lagɩ sɩ á bwe á nii? Abam dɩ ga lagɩ sɩ á taá tɔgɩ á yɩ o karabiǝ mʋ na?»

²⁸ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba ma twɩ-o yɩ ba wɩ: «Kʋ yɩ nmʋ mʋ tɔgɩ o kwaga, sɩ kʋ daɩ dɩbam mʋ tɔg-o. Dɩbam tɔgɩ Moyisi * cullu tɩm mʋ. ²⁹ Dɩbam ye nɩ Wɛ dɛɛn ŋɔɔnɩ dɩ Moyisi mʋ. Kʋ daarɩ, kʋ na yɩ nɔɔnʋ wʋntʋ, dɩ́ brɩ dɩ́ yǝri o na nuŋi mɛ tɩn.»

³⁰ O ma lǝri-ba o wɩ: «Aa. Kʋ yɩ kʋlʋ na tiini kʋ sʋ amʋ tɩn. Abam yǝri o na nuŋi mɛ, yɩ wʋntʋ nan mʋ puri a yiǝ yam. ³¹ Dɩbam ye nɩ Wɛ ba cǝgi nɔn-balwaarʋ taanɩ. Kʋ yɩ nɔɔna balʋ na nɩgɩ-DƖ yɩ ba kɩ DƖ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn mʋ DƖ cǝgǝ. ³² Kʋ na zɩgɩ lʋgʋ baŋa pulim nɩ sɩ kʋ ba kʋ yi zɩm tɩn, dɩ́ daa ta wʋ ni nɩ nɔɔnʋ puri wʋlʋ ba na lʋg-o dɩ lilweem tɩn yiǝ. ³³ Nɔɔnʋ wʋntʋ na sɩɩnɩ o wʋ nuŋi Wɛ te, o ya bá wanɩ o kɩ wo-kɩnkagɩlɩ dɩntʋ doŋ.»

³⁴ Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Ba lʋgɩ nmʋ yɩ n maama maŋɩ n yɩ lwarɩm punǝ mʋ. Bɛɛ mʋ yɩ n bʋŋɩ sɩ n brɩ dɩbam?» Ba laan ma zǝl-o, sɩ o daa yɩ tɔgɩ o zʋ ba Wɛ-digǝ kam.

³⁵ Zezi dɛɛn ma ni nɩ ba lɩ nɔɔnʋ wʋm ba Wɛ-digǝ kam wʋnɩ. O ma vu o jeer-o, yɩ o bwe-o o wɩ: «Nmʋ sɛ Nabiin-bu * wʋm dɩ n wʋ maama na?»

³⁶ Nɔɔnʋ wʋm ma lǝri o wɩ: «A yuutu, ta n brɩ-nɩ o na yɩ wʋlʋ tɩn, sɩ a wanɩ a sɛ-o.»

³⁷ O ma ta dɩd-o o wɩ: «Nmʋ maŋɩ n na-o. Amʋ mʋ yɩ Nabiin-bu wʋm, a zɩgɩ a ŋɔɔnɩ dɩ nmʋ.»

³⁸ O laan ma ta o wɩ: «A Yuutu, a sɛ-m.» O ma kuni doonǝ Zezi yigǝ nɩ o zul-o.

³⁹ Zezi ma ta o wɩ: «Amʋ tu lʋgʋ kʋntʋ baŋa sɩ a pɔɔrɩ nɔɔna balʋ na jɩgɩ bʋra dɩ balʋ na ba jɩgɩ bʋra tɩn mʋ daanɩ, sɩ balʋ na yɩ lilwǝ tɩn yiǝ puri, sɩ balʋ yiǝ na naɩ tɩn joori ya dwe.»

⁴⁰ Farizɩan tiinǝ badaara balʋ na wʋra dɩd-o tɩn ma ni o na tagɩ te tɩn. Ba ma bwe-o ba wɩ: «Nmʋ lagɩ n brɩ nɩ dɩbam nyɩ dɩ lilwǝ mʋ na?»

⁴¹ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Abam ya na nyɩ dɩ lilwǝ, kʋ lagɩ kʋ ta nɩ á yǝri Wɛ taanɩ dɩm mʋ, á lwarɩm ya bá ta wʋ á yuu nɩ. Kʋ daarɩ, á nan na brɩ nɩ á yiǝ pʋʋrɩ tɩn, á lwarɩm taa wʋ á yuu nɩ mʋ.»

10

Nayɩrʋ dɩ o peeni mɩmaŋa

¹ Zezi dɛɛn ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ nɔɔna bam o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na wʋ dɛ najɩrɩ ni o zʋ sɩ o pʋrɩ peeni yɩ o tɔgɩ jǝgǝ kadoŋ o cu o zʋ tɩn, kʋntʋ tu yɩ ŋwɩɩnʋ yɩ o kwǝri o yɩ vɩrnʋ mʋ. ² Kʋ daarɩ, wʋlʋ na dɛ najɩrɩ dɩm ni o zʋ sɩ o pʋrɩ o peeni sɩm tɩn, wʋm mʋ yɩ peeni sɩm nayɩrʋ wʋm tɩtɩ. ³ O na lagɩ o zʋ, wʋlʋ na nii najɩrɩ dɩm ni baŋa nɩ tɩn wʋ́ pʋrɩ o pa o zʋ. Peeni sɩm wʋ́ ni o kwǝrǝ, yɩ oó bǝŋi o tɩtɩ peeni sɩm yɩra, yɩ sɩ da-o sɩ nuŋi. ⁴ O na jaanɩ-sɩ o nuŋi, oó ta tɔgɩ sɩ yigǝ, yɩ peeni sɩm tɔgɩ o kwaga, bɛŋwaanɩ sɩ ye o kwǝrǝ. ⁵ Kʋ nan na yɩ nɔn-gaa, sɩ bá sɛ sɩ tɔg-o. Sɩ wʋ́ duri sɩ viiri mʋ, bɛŋwaanɩ sɩ yǝri o kwǝrǝ.»

⁶ Zezi na tagɩ kʋntʋ o brɩ-ba tɩn, ba ma wʋ lwarɩ o taanɩ dɩm kuri.

⁷ Zezi daa ma ta o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, amʋ mʋ nyɩ dɩ ni dɩlʋ peeni sɩm na tɔgɩ da tɩn. ⁸ Balʋ maama na dɛ yigǝ ba ba ba zʋ ba loori amʋ tɩn nyɩ dɩ ŋwɩɩna dɩ vɩrna mʋ. Peeni sɩm ma wʋ sɛ ba ni. ⁹ Amʋ mʋ yɩ ni dɩm. Wʋlʋ maama na tɔgɩ amʋ o zʋ tɩn, kʋntʋ tu wʋ́ na vrɩm. O nan wʋ́ na ŋwɩa kalʋ na ywǝmmǝ tɩn, nɩ peeni na tɔgɩ najɩrɩ ni sɩ nuŋi sɩ di yɩ sɩ joori sɩ zʋʋrɩ te tɩn. ¹⁰ Ŋwɩɩnʋ na tu o zʋ, o lagɩ sɩ o ŋɔ mʋ o gʋ o daarɩ o ja o cɔgɩ. Kʋ nan na yɩ amʋ, a tu sɩ a pa nabiinǝ mʋ na ŋwɩa kalʋ na ywǝnǝ tɩn cɩga cɩga.

¹¹ Amʋ mʋ nyɩ dɩ nayɩr-ŋʋm cɩga cɩga, yɩ a soe a nɔɔna. Nayɩr-ŋʋm sɛ tʋʋnɩ mʋ o peeni ŋwaanɩ. ¹² Kʋ daarɩ, kʋ na yɩ wʋlʋ na tɔgɩ peeni sɩm o joŋi sǝbu tɩn, wʋntʋ daɩ nayɩrʋ wʋlʋ na yɩ peeni sɩm tu tɩn. Wʋntʋ na nɛ nywǝnkurǝ na maa bɩɩna, oó duri mʋ o daarɩ peeni sɩm. Nywǝnkurǝ kam wʋ́ zʋ peeni sɩm wʋ ka ja-sɩ ka pa sɩ jagɩ. ¹³ Oó duri o viiri, bɛŋwaanɩ o tɔgɩ peeni sɩm sǝbu ŋwaanɩ mʋ, sɩ o ba jɩgɩ sɩ ŋwaŋa.

¹⁴ Amʋ mʋ yɩ nayɩr-ŋʋm cɩga cɩga. Amʋ ye a nɔɔna bam, yɩ ba dɩ ye amʋ, ¹⁵ nɩnɛɛnɩ amʋ Ko na ye-nɩ yɩ amʋ dɩ ye-o te tɩn. Amʋ wʋ́ sɛ sɩ a tɩ a nɔɔna bam ŋwaanɩ, nɩ nayɩr-ŋʋm na sɛ sɩ o tɩ o peeni ŋwaanɩ te tɩn. ¹⁶ A daa ta jɩgɩ peeni sɩdaara, sɩ na tǝri najɩrɩ dɩntʋ wʋnɩ. A nan maŋɩ sɩ a vu a kalɩ-sɩ mʋ a ja ba a kɩ daanɩ. Peeni sɩntʋ dɩ wʋ́ ni amʋ kwǝrǝ. Kʋntʋ, a peeni sɩm maama wʋ́ la jǝgǝ dɩdʋa, yɩ nayɩrʋ dɩdʋa nii-sɩ.

¹⁷ A Ko Wɛ soe amʋ, dɩ a na sɛ sɩ a tɩ nabiinǝ ŋwaanɩ, sɩ a joori a bi a na ŋwɩa tɩn. ¹⁸ Nɔɔn-nɔɔnʋ nan bá wanɩ o pa a ga a ŋwɩa. Amʋ tɩtɩ nan mʋ lɩ wʋbʋŋa sɩ a ga-ka. A jɩgɩ cwǝŋǝ sɩ a ga a ŋwɩa kam. A nan ta jɩgɩ cwǝŋǝ sɩ a joori a bi a na-ka. Mʋ woŋo kʋlʋ a Ko na pɛ-nɩ ni sɩ a kɩ tɩn.»

¹⁹ Zezi na tagɩ kʋntʋ o ti tɩn, kampwara daa ma ba Zwifǝ bam wʋ o taanɩ dɩm ŋwaanɩ. ²⁰ Ba zanzan maa tɛ ba wɩ: «Cicirǝ mʋ jɩg-o, o yuu mʋ tǝrǝ. Bɛɛ mʋ yɩ á cǝgi o taanɩ?»

²¹ Kʋ daarɩ badaara maa tɛ ba wɩ: «Wʋlʋ yuu na tǝrǝ tɩn bá wanɩ o ŋɔɔnɩ tɩntʋ doŋ. Cicirǝ na jɩgɩ wʋlʋ tɩn bá wanɩ o puri lilwe yiǝ.»

Zezi na brɩ nɩ o dɩ o Ko Wɛ yɩ bɩdwɩ te tɩn

²² Kʋ dɛɛn ma ba kʋ yi sɩ Zwifǝ bam di ba candiǝ kalʋ yɩrɩ na yɩ ‹Bakwebapawɛ› tɩn Zeruzalɛm nɩ. Kʋ yɩ waarʋ mɩmaŋa nɩ mʋ. ²³ Zezi dɛɛn ma vu Wɛ-di-kamunu kʋm. O maa wʋ Salɔmɔn kʋnkɔlɔ kʋm nɩ o kaaga. ²⁴ Zwifǝ badaara laan ma ba ba gilim-o, yɩ ba bwe-o ba wɩ: «Nmʋ yɩ Krisi * wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn na? Bɛɛ mʋ yɩ n pa kʋ tiini kʋ yɩ wʋbʋŋa zanzan dɩ dɩbam? Ta cɩga n brɩ dɩbam sɩ dɩ́ kɔ joro.»

²⁵ O ma lǝri-ba o wɩ: «A maŋɩ a ta a brɩ abam, yɩ á ba sɛ a ni. Tɩtʋŋa yalʋ a Ko Wɛ na pɛ a tʋŋɩ tɩn mʋ brɩ nɩ a jɩgɩ cɩga. ²⁶ Abam nan ba sɛ a ni, bɛŋwaanɩ abam daɩ amʋ nɔɔna. ²⁷ A nɔɔna bam nyɩ dɩ peeni sɩlʋ na cǝgi amʋ kwǝrǝ tɩn mʋ. A maa ye-sɩ, yɩ sɩ tɔgɩ-nɩ. ²⁸ Amʋ paɩ a nɔɔna bam na ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn mʋ, yɩ ba bá fɔgɩ ba cɔgɩ maŋa dɩ maŋa. Nɔɔn-nɔɔnʋ bá wanɩ o vrɩ-ba amʋ jɩŋa nɩ. ²⁹ Kʋ yɩ a Ko Wɛ mʋ kwe-ba DƖ kɩ a jɩŋa nɩ. Dɩntʋ nan mʋ dwe woŋo maama. Nɔɔn-nɔɔnʋ bá wanɩ o vrɩ-ba DƖ jɩŋa nɩ. ³⁰ Amʋ dɩ a Ko Wɛ yɩ bɩdwɩ mʋ.»

³¹ Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, Zwifǝ bam daa ma kwe kandwa sɩ ba ma dʋl-o ba gʋ. ³² O ma ta dɩ ba o wɩ: «Amʋ Ko pɛ a tʋŋɩ tɩtʋŋ-ŋʋna zanzan mʋ a brɩ abam. Tɩtʋŋa yantʋ wʋnɩ dɔɔ tɩtɩ mʋ pɛ abam kwaanɩ sɩ á gʋ amʋ dɩ kandwa?»

³³ Ba ma lǝr-o ba wɩ: «Kʋ daɩ tɩtʋŋ-ŋʋm ŋwaanɩ mʋ dɩ́ lagɩ dɩ́ dʋlɩ-m dɩ́ gʋ. Kʋ yɩ nmʋ na twɩ Wɛ tɩn ŋwaanɩ mʋ. Nmʋ yɩ nabiinu mʋ, yɩ n paɩ n yɩ Wɛ mʋ.»

³⁴ O ma lǝri-ba o wɩ: «Wɛ cullu tɔnɔ kʋlʋ DƖ na pɛ abam tɩn wʋnɩ mʋ kʋ pʋpʋnɩ kʋ wɩ, Wɛ tagɩ dɩ nɔɔna badonnǝ DƖ wɩ: ‹Abam dɩdʋa dɩdʋa yɩ Wɛ nyɩnyʋgʋ mʋ.› ³⁵ Kʋ brɩ nɩ Wɛ dɛɛn pɛ DƖ kwǝrǝ nɔɔna bantʋ mʋ, yɩ DƖ bǝŋi-ba nɩ DƖ nyɩnyʋgʋ. Kʋlʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn bá wanɩ kʋ ji kafɛ. ³⁶ Amʋ nan yɩ wʋlʋ a Ko Wɛ na lɩ sɩ a kɩ DƖ wʋbʋŋa, yɩ DƖ tʋŋɩ-nɩ sɩ a ba lʋgʋ baŋa tɩn mʋ. Kʋntʋ, a na tagɩ nɩ a yɩ Wɛ Bu tɩn, bɛɛ mʋ yɩ á ba sɛa? Bɛɛ mʋ yɩ á brɩ nɩ a twɩ Wɛ mʋ?

³⁷ Maanɩ-na á nii a tɩtʋŋa yam na yɩ te tɩn. Kʋ na daɩ a Ko Wɛ tɩtʋŋa mʋ a tʋŋa, sɩ á yɩ sɛ-nɩ. ³⁸ Kʋ nan na yɩ Wɛ tɩtʋŋa, á na maŋɩ á ba sɛ amʋ, sɩ á sɛ tɩtʋŋa yam na brɩ te tɩn. Á na sɛ tɩtʋŋa yam kʋntʋ, á wʋ́ sɩɩnɩ á lwarɩ nɩ a Ko wʋra dɩ amʋ, yɩ amʋ dɩ wʋra dɩ a Ko.»

³⁹ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba daa maa lagɩ sɩ ba ja-o. O ma lu ba jɩa wʋnɩ o viiri.

⁴⁰ Zezi ma joori o vu o bɛ Zʋrdɛn bugǝ kam. O ma vu je sɩlʋ Zan dɛɛn na yǝni o miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn, o zʋʋrɩ da. ⁴¹ Nɔɔna zanzan dɛɛn maa tui o te. Ba maa yǝni ba tɛ ba wɩ: «Zan nan wʋ kɩ wo-kɩnkagɩla. Kʋ daarɩ o na tagɩ kʋlʋ maama Zezi ŋwaanɩ tɩn yɩ cɩga mʋ.» ⁴² Je sɩm kʋntʋ nɩ nɔɔna zanzan ma kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi.

11

Lazaarɩ na tɩga yɩ Zezi bi-o te tɩn

^1-2 Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɛɛn zʋʋrɩ Betani nɩ, o yɩrɩ mʋ Lazaarɩ. O nakwa mʋ yɩ Mari dɩ o zɩmbaarʋ Marɩtɩ. Mari wʋntʋ mʋ yɩ wʋlʋ dɛɛn na kwe tralɩ nugǝ o lo dɩ́ Yuutu wʋm nɛ nɩ yɩ o daarɩ o ma o yuuywe o guguni-sɩ tɩn. Lazaarɩ ma ba o ba jɩgɩ yazurǝ. ³ Mari dɩdaanɩ Marɩtɩ ma tʋŋɩ ni ba pa Zezi ba wɩ: «Dɩbam Yuutu, nmʋ ciloŋ-sono kʋm ba jɩgɩ yazurǝ.»

⁴ Zezi na ni kʋntʋ tɩn, o maa wɩ: «Yawɩʋ kʋntʋ kweelim je bá ta yɩ o tʋʋnɩ. Kʋ nan kɩ sɩ kʋ pa Wɛ mʋ na zulǝ, sɩ amʋ Wɛ Bu wʋm dɩ na zulǝ kʋ ŋwaanɩ.»

⁵ Zezi yagɩ o soe Marɩtɩ dɩ o nyaanɩ wʋm dɩ Lazaarɩ lanyɩranɩ. ⁶ O na ni nɩ Lazaarɩ ba jɩgɩ yazurǝ tɩn, o ta ma kɩ da yale o ya na wʋ mɛ tɩn, ⁷ yɩ o laan daarɩ o ta dɩ o karabiǝ bam o wɩ: «Pa-na dɩ́ joori dɩ́ vu Zude.»

⁸ O karabiǝ bam ma ta dɩd-o ba wɩ: «Karanyɩna, Zwifǝ bam daama na lagɩ sɩ ba dʋlɩ nmʋ dɩ kandwa ba gʋ tɩn, n swe mʋ na? Yɩ n daa ta lagɩ sɩ n joori n vu da.»

⁹ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Kʋ nan maŋɩ sɩ a vu mʋ. Luu fugǝ-bale mʋ wʋra wɩa nɩ. Kʋ daɩ kʋntʋ na? Nɔɔnʋ na ve wɩa nɩ, o daa ba tri o tʋɩ, bɛŋwaanɩ lʋgʋ baŋa pooni dɩm paɩ o naɩ. ¹⁰ O nan na ve tɩtɩɩ nɩ, o tri o tʋ mʋ, bɛŋwaanɩ pooni tǝri o tee nɩ.» ¹¹ Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, o daa ma ta o wǝli da o wɩ: «Dɩbam ciloŋ Lazaarɩ dɔ mʋ. A nan maa ve sɩ a pa o zaŋɩ.»

¹² O karabiǝ bam ma ta dɩd-o ba wɩ: «Dɩbam yuutu, o na dɔa, kʋʋ́ garɩ o yɩra nɩ.»

¹³ Zezi nan na tagɩ te tɩn brɩ nɩ Lazaarɩ tɩgɩ mʋ. Bantʋ maa bʋŋɩ nɩ Zezi ŋɔɔnɩ dɔɔm tɩtɩ woŋo mʋ. ¹⁴ O laan ma ta dɩ ba jaja o wɩ: «Lazaarɩ tɩgɩ mʋ. ¹⁵ Amʋ nan jɩgɩ wʋpolo abam ŋwaanɩ dɩ a na tǝri o tee nɩ tɩn. Kʋʋ́ pa á wanɩ á kɩ á wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ. Nan pa-na dɩ́ vu o te.»

¹⁶ Toma wʋlʋ ba na bǝ nɩ ‹Yiywɛ› tɩn ma ta dɩ o donnǝ bam o wɩ: «Pa-na dɩ́ maama tɔgɩ dɩ́ vu dɩ́ wǝli dɩ dɩ́ Yuutu dɩ́ tɩ.»

¹⁷ Zezi ma vu o yi Betani dɩ ba kwe Lazaarɩ ba kɩ kʋ jɩgɩ da yana mʋ. ¹⁸ Betani batwarɩ dɩ Zeruzalɛm nɩnɛɛnɩ kilomɛtra yale mʋ te. ¹⁹ Zwifǝ zanzan dɛɛn ya tu sɩ ba kɩ Marɩtɩ dɩ Mari le dɩ ba nabɔ wʋm tʋʋnɩ dɩm. ²⁰ Marɩtɩ na ni nɩ Zezi maa bɩɩnɩ tɩn, o ma nuŋi o vu sɩ o jeer-o. Mari ma maŋɩ sɔŋɔ nɩ. ²¹ Marɩtɩ na yi Zezi te tɩn, o ma ta o wɩ: «A yuutu, nmʋ ya na wʋ yo, a nabɔ wʋm ya bá tɩ. ²² Dɩ kʋ dɩ, a ye nɩ nmʋ na loori kʋlʋ maama Wɛ tee nɩ tɩn, DƖ wʋ́ kɩ DƖ pa nmʋ.»

²³ Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «N nabɔ wʋm wʋ́ joori o bi.»

²⁴ Marɩtɩ ma lǝr-o o wɩ: «A ye nɩ oó joori o bi lʋgʋ tiim dɛ dɩm nɩ, Wɛ na wʋ́ pa twa joori ba bi ba yagɩ tʋʋnɩ tɩn.»

²⁵ Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Amʋ mʋ yɩ twa biinu dɩ ŋwɩa tu. Wʋlʋ na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ tɩn, o na maŋɩ o tɩ dɩ, kʋntʋ tu ta wʋ́ na ŋwɩa. ²⁶ Kʋlʋ na wǝli da tɩn, wʋlʋ maama na ŋwɩ yɩ o kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ tɩn, tʋʋnɩ daa bá ja kʋntʋ tu maŋa dɩ maŋa. Nmʋ sɛ kʋntʋ na?»

²⁷ O ma lǝr-o o wɩ: «Ɛɛn. A yuutu, a sɛ nɩ nmʋ mʋ yɩ Krisi * wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn, yɩ n kwǝri n yɩ Wɛ Bu wʋlʋ na maŋɩ sɩ o ba lʋgʋ baŋa tɩn.»

²⁸ Marɩtɩ na tagɩ kʋntʋ o ti tɩn, o ma joori o vu o na Mari o yɩranɩ, yɩ o bǝŋ-o o wɩ: «Karanyɩna tuǝ, yɩ o lagɩ sɩ o na-m.» ²⁹ Mari na ni kʋntʋ tɩn, o ma zaŋɩ lɩla o nuŋi o vu sɩ o jeer-o. ³⁰ Zezi daa ta wʋ jǝgǝ kalʋ Marɩtɩ na jeer-o da tɩn mʋ. O ta wʋ yi tɩʋ kʋm wʋ. ³¹ Zwifǝ balʋ na wʋ sɔŋɔ kʋm nɩ ba larɩ dɩ Mari sɩ kʋ ganɩ o wʋ tɩn ma na o na zaŋɩ lɩla o nuŋi. Ba ma zaŋɩ ba tɔg-o, yɩ ba bʋŋɩ nɩ o ga lagɩ o vu yibeeli dɩm jǝgǝ mʋ o keeri.

³² Mari na ve o yi Zezi na wʋ mɛ tɩn, o ma na-o yɩ o vu o kuni doonǝ o yigǝ nɩ o wɩ: «A yuutu, nmʋ ya na wʋ yo, a nabɔ wʋm ya bá tɩ.»

³³ Zezi ma na o na keerǝ, yɩ Zwifǝ balʋ na tɔgɩ dɩd-o ba ba tɩn dɩ keerǝ. O wʋ ma cɔgɩ, yɩ o yɩra sɔɔrɩ. ³⁴ O ma bwe-ba o wɩ: «Abam kɩ-o yǝn mʋ?»

Ba ma lǝri ba wɩ: «Dɩbam yuutu, ba n nii o yibeeli dɩm.»

³⁵ Zezi ma kan yi-na. ³⁶ Zwifǝ bam na nɛ kʋntʋ tɩn, ba ma ta ba wɩ: «Nii o na tiini o so-o te.»

³⁷ Kʋ daarɩ badaara maa tɛ ba wɩ: «Wʋntʋ mʋ puri lilwe wʋm yiǝ yam. Kʋ nan kɩ ta mʋ yɩ o wʋ cɩgɩ Lazaarɩ tʋʋnɩ dɩm?»

³⁸ Zezi na maa ve yibeeli dɩm jǝgǝ tɩn, o wʋ daa ma cɔgɩ zanzan. Yibeeli dɩm dɛɛn wʋ piu yɩra nɩ mʋ, yɩ ba ma kandwɛ ba pɩ dɩ ni. ³⁹ Zezi ma ta o wɩ: «Lɩ-na kandwɛ dɩm á yagɩ daa nɩ.» Tʋ wʋm nakɔ Marɩtɩ ma lǝri o wɩ: «A yuutu, ba na kwe-o ba kɩ tɩn, kʋ jɩgɩ da yana mʋ zɩm. Kʋntʋ tɩn, oó ta tiini o lwe.»

⁴⁰ Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «A maŋɩ a ta dɩ nmʋ nɩ, nmʋ na kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ, nmʋ wʋ́ na Wɛ na jɩgɩ dam te tɩn.»

⁴¹ Ba ma lɩ kandwɛ dɩm ba yagɩ daa nɩ. Zezi ma kwǝni o yuu wɛɛnɩ, yɩ o ta o wɩ: «Amʋ Ko, dɩnle dɩ nmʋ na cǝgi a taanɩ tɩn. ⁴² A maŋɩ a ye nɩ nmʋ yǝni n cǝgi a taanɩ maŋa maama. A nan tagɩ kʋntʋ nɔn-kɔgɔ kʋlʋ na zɩgɩ yo tɩn ŋwaanɩ mʋ, sɩ kʋ pa ba sɛ nɩ nmʋ tʋŋɩ-nɩ.» ⁴³ O na tagɩ kʋntʋ o ti tɩn, o ma bǝŋi dɩ kwǝr-dɩa o wɩ: «Lazaarɩ, zaŋɩ n nuŋi!»

⁴⁴ Tʋ wʋm ma zaŋɩ o nuŋi, dɩ garyiǝ yam ba ya mɛ ba ba o jɩa dɩ o nɛ, yɩ gɔrɔ dɩ kɩkarɩ o yibiyǝ. Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Bwǝli-na garyiǝ yam á yagɩ sɩ o vu.»

Zwifǝ yigǝ tiinǝ bam na kɩ ni daanɩ sɩ ba gʋ Zezi te tɩn

(Matiyu 26:1-5, Marɩkɩ 14:1-2, Luki 22:1-2)

⁴⁵ Zwifǝ balʋ ya na tu Mari te tɩn ma na Zezi na bi Lazaarɩ te tɩn. Ba zanzan ma kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩd-o. ⁴⁶ Kʋ daarɩ ba badaara ma joori ba vu Farizɩan * tiinǝ bam te, yɩ ba ta dɩ ba Zezi na kɩ kʋlʋ tɩn. ⁴⁷ Wɛ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ Farizɩan tiinǝ bam laan ma la sarɩya-dirǝ nakwa bam maama ba kɩ daanɩ, yɩ ba bwɛ ba wɩ: «Nii-na nɔɔnʋ wʋntʋ na kɩ wo-kɩnkagɩla yalʋ maama tɩn. Dɩbam nan wʋ́ kɩ-o ta mʋ? ⁴⁸ Dɩ́ na yag-o sɩ o taa kɩ kʋntʋ, nɔɔna bam maama wʋ́ ba ba sɛ wʋm mʋ. Kʋntʋ wʋ́ pa Rom dɩdɛɛra bam laan ba ba cɔgɩ dɩ́ Wɛ-di-kamunu kʋm dɩ dɩ́ tɩʋ kʋm maama.»

⁴⁹ Balʋ na bwɛ daanɩ kʋntʋ tɩn, ba wʋ nɔɔnʋ dɩdʋa yɩrɩ mʋ Kayifu. Wʋntʋ mʋ yɩ ba Wɛ kaanɩm yuutu bɩnɩ dɩm kʋntʋ wʋnɩ. O ma ta dɩ ba o wɩ: «Abam yǝri kʋlʋkʋlʋ. ⁵⁰ Á fɔgɩ á bʋŋɩ á nii, nɔɔnʋ dɩdʋa na tɩga dɩbam nɔɔna bam maama ŋwaanɩ, kʋʋ́ ta lana kʋ pa dɩbam kʋ garɩ dɩ́ tɩʋ kʋm maama na cɔgɩ.» ⁵¹ Kayifu na tagɩ kʋntʋ tɩn, kʋ daɩ o tɩtɩ wʋbʋŋa mʋ o mɛ o ta. O nan na yɩ Wɛ kaanɩm yuutu tɩn, mʋ Wɛ pɛ o wuuri o ta nɩ, Zezi lagɩ o tɩ Zwifǝ dwi dɩm maama ŋwaanɩ mʋ. ⁵² Kʋ nan daɩ nɩ o lagɩ o tɩ bantʋ dwi dɩm má ŋwaanɩ mʋ. Kʋ yɩ Wɛ biǝ bam na jagɩ je maama tɩn dɩ ŋwaanɩ mʋ, sɩ o wanɩ o kɩ-ba daanɩ sɩ ba taa yɩ dwi dɩdʋa.

⁵³ Kʋ na zɩgɩ dɛ dɩm kʋntʋ nɩ tɩn, Zwifǝ yigǝ tiinǝ bam ma kɩ ni daanɩ sɩ ba gʋ Zezi. ⁵⁴ Kʋntʋ ma pa Zezi daa ba beeri jaja Zude nɩ sɩ nɔɔna taa na-o. O ma yagɩ dáanɩ, yɩ o vu je sɩlʋ na batwarɩ dɩ kagʋa ni tɩn. Kʋ yɩ Efrayim nɩ mʋ o ve o zʋʋrɩ da dɩ o karabiǝ bam.

⁵⁵ Zwifǝ bam candiǝ kalʋ yɩrɩ na yɩ Pakɩ * tɩn dɛɛn ma daarɩ fɩɩn sɩ ka yi. Nɔɔna zanzan ma zaŋɩ tɩʋ kʋm je maama nɩ, ba vu Zeruzalɛm sɩ ba kwɛ ba tɩtɩ dɩ Wɛ, sɩ kʋ loori candiǝ kam. ⁵⁶ Nɔɔna bam ma beeri Zezi je. Ba ma la daanɩ Wɛ-di-kamunu kʋm nɩ, yɩ ba bwe daanɩ ba wɩ: «Abam bʋŋɩ nɩ, o bá ba o di candiǝ kam na?»

⁵⁷ Wɛ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam dɩ Farizɩan tiinǝ bam dɛɛn ya pɛ ni nɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na ye Zezi na wʋ mɛ tɩn, sɩ o brɩ-ba, sɩ ba ja-o.

12

Mari na zuli Zezi te tɩn

(Matiyu 26:6-13, Marɩkɩ 14:3-9)

¹ Da yardʋ dɛɛn na daarɩ sɩ kʋ yi Pakɩ * candiǝ kam tɩn, Zezi ma vu o yi Betani. Kʋ yɩ dáanɩ mʋ Lazaarɩ zʋʋrɩ da. Wʋntʋ mʋ yɩ nɔɔnʋ wʋlʋ Zezi na pɛ o bi o yagɩ tʋʋnɩ tɩn. ² Ba ma kɩ wʋdiu ba pa-o jǝgǝ kam kʋntʋ nɩ. Marɩtɩ maa wʋra o maŋɩ wʋdiu kʋm. Lazaarɩ ma tɔgɩ o jǝni sɩ o di dɩ Zezi. ³ Mari laan ma kwe tralɩ nugǝ kalʋ yɩrɩ na yɩ ‹naadɩ› tɩn. Ka dɛɛn yɩ kunkwǝlǝ yi mʋ, yɩ ka tiini ka lana. Nugǝ kam kʋntʋ yǝlo cana zanzan. O ma kwe-ka o ma turi Zezi nɛ. O ma daarɩ o ma o yuuywe o guguni o nɛ sɩm. Tralɩ nugǝ kam lwǝm dɩm ma zaŋɩ sɔŋɔ kʋm maama wʋnɩ. ⁴ Zezi karabiǝ bam dɩdʋa wʋlʋ yɩrɩ na yɩ Zudasɩ Yiskarɩyo tɩn dɩ tɔgɩ o wʋra. Wʋntʋ mʋ yɩ wʋlʋ na wʋ́ ba o yǝgi Zezi o pa nɔɔna tɩn. ⁵ O na nɛ Mari na kɩ te tɩn, o ma ta o wɩ: «Bɛɛ mʋ yɩ o kɩ kʋntʋ? Dɩ́ ya waɩ dɩ́ kwe tralɩ nugǝ kam dɩ́ yǝgi, yɩ dɩ́ cɛ dɩ́ pa yinigǝ tiinǝ. Ka sǝbu kʋm ya wʋ́ yi sǝbu-dala biǝ-yatɔ (300). *f4 *» ⁶ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, kʋ daɩ nɩ o jɩgɩ yinigǝ tiinǝ bam ŋwaŋa mʋ. O yɩ ŋwɩɩnʋ mʋ. Wʋntʋ mʋ nii ba kɔgɔ kʋm sǝbu kʋm baŋa nɩ, yɩ o yǝni o ŋɔnɩ-kʋ o lɩa.

⁷ Zezi laan ma lǝri o wɩ: «Yagɩ o yɩra, sɩ o kɩ kʋntʋ a na wʋ́ tɩ yɩ ba kɩ-nɩ tɩn ŋwaanɩ mʋ. ⁸ Kʋ nan na yɩ yinigǝ tiinǝ, bantʋ ta wʋra mʋ dɩ abam maŋa maama. Kʋ daarɩ amʋ nan bá ta wʋra dɩ abam maŋa maama.»

⁹ Zwifǝ kɔgɔ zanzan ma lwarɩ nɩ Zezi wʋ Betani nɩ. Ba ma zaŋɩ ba vu da. Ba na ve tɩn, kʋ daɩ Zezi yɩranɩ ŋwaanɩ, kʋ yɩ sɩ ba dɩ na Lazaarɩ wʋlʋ Zezi na pɛ o bi o yagɩ tʋʋnɩ tɩn mʋ. ¹⁰ Wɛ kaanɩm yigǝ tiinǝ bam laan ma kɩ ni daanɩ sɩ ba gʋ Lazaarɩ dɩ, ¹¹ bɛŋwaanɩ Lazaarɩ biim dɩm mʋ te Zwifǝ zanzan joori ba yigǝ tiinǝ bam kwaga nɩ, yɩ ba daarɩ ba sɛ Zezi.

Zezi na zʋ Zeruzalɛm te tɩn

(Matiyu 21:1-11, Marɩkɩ 11:1-11, Luki 19:28-40)

¹² Tɩga na pʋʋrɩ tɩn, nɔn-kɔgɔ kʋlʋ na tu Zeruzalɛm sɩ ba di candiǝ kam tɩn ma lwarɩ nɩ Zezi maa bɩɩna. ¹³ Ba ma vu ba kaarɩ kʋrʋ-vɔɔrʋ, yɩ ba nuŋi ba maa ve sɩ ba jeer-o. Ba na maa ve tɩn, ba maa zul-o ba wɩ:

«Ozaana! Zuli-na wʋlʋ na tu dɩ́ Yuutu Baŋa-Wɛ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn.

Wʋntʋ mʋ yɩ Yisɩrayɛlɩ * dwi tiinǝ pɛ.»

¹⁴ Zezi ma na bɩna-pɔla o di, nɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na maŋɩ kʋ ta te tɩn. Kʋ pʋpʋnɩ kʋ wɩ:

¹⁵ «Abam balʋ na zʋʋrɩ Siyɔn * tɩʋ kʋm nɩ tɩn,

á yɩ taá kwarɩ fʋʋnɩ.

Nii-na á pɛ wʋm,

o diini bɩna-pɔla o maa bɩɩna.»

¹⁶ Maŋa kam kʋntʋ nɩ, Zezi karabiǝ bam ya ma wʋ lwarɩ wǝǝnu tɩm kʋntʋ kuri. Kʋ daarɩ maŋa kam Zezi na tɩgɩ yɩ o bi o yagɩ tʋʋnɩ o na paarɩ-zulǝ Wɛ tee nɩ tɩn, mʋ ba laan guli Wɛ tɔnɔ kʋm na tagɩ o taanɩ te tɩn, dɩ nɔn-kɔgɔ kʋm na kɩ kʋlʋ ba zul-o tɩn.

¹⁷ Nɔɔna balʋ dɛɛn na wʋ Zezi tee nɩ yɩ o pa Lazaarɩ bi o yagɩ tʋʋnɩ tɩn ya maŋɩ ba ta ba brɩ tɩʋ kʋm nɔɔna bam, o na kɩ te o bǝŋi Lazaarɩ yɩ o nuŋi yibeeli dɩm wʋnɩ tɩn. ¹⁸ Kʋ yɩ kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ nɔn-kɔgɔ kʋm nuŋi tɩʋ kʋm nɩ ba jeer-o, ba na ni nɩ o kɩ wo-kɩnkagɩlɩ dɩm kʋntʋ tɩn ŋwaanɩ. ¹⁹ Farizɩan * tiinǝ bam laan maa tɛ daanɩ ba wɩ: «Á wʋ nɛ? Dɩbam brɩ dɩ́ bá wanɩ kʋlʋkʋlʋ dɩ́ kɩ. Nii-na lʋgʋ kʋm nɔɔna bam maama mʋ tɔgɩ o kwaga.»

Zezi na tɛ o tʋʋnɩ dɩm taanɩ te tɩn

²⁰ Grɛkɩ tiinǝ balʋ dɛɛn na tɔgɩ ba vu Zeruzalɛm sɩ ba di candiǝ kam ba zuli Wɛ tɩn badaara ma vu Filipi te. ²¹ Wʋntʋ nuŋi Galile tɩʋ kʋlʋ yɩrɩ na yɩ Betisayida tɩn mʋ. Ba ma ta dɩd-o ba wɩ: «Dɩbam lagɩ sɩ dɩ́ na Zezi mʋ.»

²² Filipi ma vu o ta dɩ Andre. Bantʋ bale ma vu ba ta ba brɩ Zezi. ²³ Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Maŋa kam laan yiǝ, sɩ Wɛ pa Nabiin-bu * wʋm na paarɩ-zulǝ. ²⁴ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nmʋ na jɩgɩ mɩn-dwi, yɩ n na dugi-dɩ tɩga nɩ, dɩ wʋ́ nuŋi dɩ kɩ biǝ zanzan mʋ. Nmʋ nan na wʋ sɛ sɩ n du-dɩ tɩga nɩ sɩ dɩ puli dɩ nuŋi dɩ daarɩ sɩ mɩn-bu wʋm pɔ, dɩ wʋ́ ta yɩ dɩdwɩ yɩranɩ mʋ taan, n bá na nyɔɔrɩ dɩ baŋa nɩ. ²⁵ Wʋlʋ na soe o tɩtɩ ŋwɩa tɩn, kʋntʋ tu bá na ŋwɩa Wɛ tee nɩ. Wʋlʋ nan na vɩn o ŋwɩa lʋgʋ kʋntʋ baŋa nɩ tɩn, kʋ tu wʋ́ na ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn Wɛ tee nɩ. ²⁶ Wʋlʋ maama na lagɩ sɩ o tʋŋɩ amʋ tɩtʋŋa tɩn, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o tɔgɩ a kwaga mʋ. Kʋntʋ, a na wʋ mɛ tɩn, a tɩntʋŋnʋ wʋm dɩ wʋ́ ta tɔgɩ o wʋra. Wʋlʋ maama na tʋŋɩ amʋ tɩtʋŋa tɩn, amʋ Ko wʋ́ pa o na zulǝ.»

²⁷ Zezi ma ta o wɩ: «A wʋ mʋ cɔgɩ zanzan. A nan wʋ́ ta nɩ bɛɛ mʋ? Aá loori a Ko mʋ sɩ o vrɩ-nɩ yaara yantʋ wʋnɩ na? Awo. Kʋ yɩ kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ amʋ maŋɩ a ba sɩ a yaarɩ. ²⁸ A nan wʋ́ loori a Ko sɩ o pa o yɩrɩ na zulǝ.»

Kwǝrǝ laan ma ŋɔɔnɩ wɛyuu nɩ ka wɩ: «A maŋɩ a pa a yɩrɩ na zulǝ, a nan ta wʋ́ pa dɩ na zulǝ.»

²⁹ Nɔn-kɔgɔ kʋlʋ na zɩgɩ da tɩn ma ni kwǝrǝ kam, yɩ ba ta ba wɩ, dʋa mʋ mumunǝ. Badaara maa wɩ, kʋ yɩ malɛka * mʋ ŋɔɔnɩ dɩd-o.

³⁰ Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Kʋ daɩ amʋ ŋwaanɩ mʋ kwǝrǝ kantʋ ŋɔɔnɩ, kʋ yɩ abam ŋwaanɩ mʋ ka ŋɔɔna. ³¹ Maŋa laan yiǝ sɩ Wɛ di nabiinǝ taanɩ, sɩ DƖ zǝli lʋgʋ baŋa pɛ wʋm. ³² Kʋ daarɩ kʋ na yɩ amʋ, maŋa kalʋ ba na wʋ́ zǝŋi amʋ wɛɛnɩ tɩn, amʋ wʋ́ pa nabiinǝ maama ba amʋ te.» ³³ O na tagɩ kʋntʋ tɩn, o brɩ o na lagɩ o tɩ tʋʋnɩ dwi dɩlʋ tɩn mʋ.

³⁴ Nɔn-kɔgɔ kʋm ma lǝr-o kʋ wɩ: «Dɩbam ni nɩ kʋ pʋpʋnɩ Wɛ cullu tɔnɔ wʋnɩ kʋ wɩ, Krisi * wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn maŋɩ sɩ o taa ŋwɩ mʋ maŋa maama. Bɛɛ nan mʋ yɩ n ta n wɩ, ba maŋɩ sɩ ba zǝŋi Nabiin-bu wʋm wɛɛnɩ? Nabiin-bu wʋntʋ nan yɩ wɔɔ?»

³⁵ Zezi ma lǝri-ba o wɩ: «Pooni bá tiini dɩ daanɩ abam tee nɩ. Pooni dɩm ta na wʋ á tee nɩ maŋa kalʋ tɩn, sɩ á taá veǝ, sɩ lim yɩ ba dɩ yi abam. Wʋlʋ na ve lim wʋnɩ tɩn yǝri o na ve mɛ. ³⁶ Pooni dɩm ta na wʋ á tee nɩ tɩn, á nan sɛ wʋlʋ na yɩ pooni dɩm tɩn, sɩ á daarɩ á taá yɩ pooni dɩm biǝ.»

Zezi na tagɩ kʋntʋ o ti tɩn, o ma nuŋi ba tɩtarɩ nɩ o vu o sǝgi. ³⁷ Dɩ o na maŋɩ o kɩ wo-kɩnkagɩla zanzan ba yibiyǝ nɩ tɩn, ba daa ta wʋ sɛ-o. ³⁸ Kʋntʋ ma pa kʋlʋ Wɛ nijoŋnu Ezayi * dɛɛn na tagɩ tɩn sɩɩnɩ kʋ kɩ. O dɛɛn tagɩ faŋa faŋa o wɩ:

«Yuutu Baŋa-Wɛ,

nɔɔn-nɔɔnʋ wʋ sɛ dɩ́ na tagɩ taanɩ dɩlʋ dɩ́ brɩ-ba tɩn.

Nɔɔn-nɔɔnʋ nan wʋ lwarɩ dɩ́ Yuutu wʋm dam dɩm na yɩ te tɩn.»

³⁹ Ba wʋ wanɩ ba sɛ Zezi taanɩ dɩm, bɛŋwaanɩ Ezayi ta tagɩ o wɩ:

⁴⁰ «Dɩntʋ mʋ dwe ba yiǝ,

yɩ DƖ pa ba wʋbʋŋa tɩ,

sɩ ba yiǝ yam yɩ wanɩ ya taa naɩ,

sɩ ba wʋbʋŋa yam dɩ yɩ wanɩ ya lwarɩ Wɛ taanɩ dɩm kuri,

sɩ ba yɩ lǝni ba wʋbʋŋa ba sɛ Wɛ sɩ DƖ pa ba na yazurǝ.»

⁴¹ Ezayi dɛɛn tagɩ dɩ́ Yuutu wʋm taanɩ kʋntʋ, bɛŋwaanɩ o wuuri o na Zezi paarɩ-zulǝ na yɩ te yɩ o daa ta wʋ tu lʋgʋ baŋa.

⁴² Dɩ kʋntʋ dɩ, Zwifǝ yigǝ tiinǝ zanzan dɩ ta kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi. Ba na kwarɩ Farizɩan * tiinǝ bam tɩn ŋwaanɩ mʋ, ba wʋ ŋɔɔnɩ-kʋ jaja, sɩ baá zǝli-ba ba Wɛ-digǝ kam nɩ. ⁴³ Ba na kɩ te tɩn brɩ nɩ ba soe sɩ nabiinǝ wʋrʋ poli dɩ ba kʋ dwe Wɛ wʋ na poli dɩ ba.

Zezi na tu sɩ o vrɩ nabiinǝ lwarɩm wʋnɩ te tɩn

⁴⁴ Zezi ma ta dɩ kwǝr-dɩa o wɩ: «Wʋlʋ na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ tɩn, kʋ daɩ nɩ o sɛ amʋ yɩranɩ mʋ, kʋ yɩ wʋlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn mʋ o sɛ. ⁴⁵ Wʋlʋ na nɛ amʋ tɩn nɛ wʋlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn dɩ mʋ. ⁴⁶ Amʋ tu lʋgʋ baŋa sɩ a taa yɩ pooni mʋ a paɩ nabiinǝ, sɩ wʋlʋ maama na sɛ amʋ tɩn daa yɩ maŋɩ lim wʋnɩ. ⁴⁷ Wʋlʋ na ni a taanɩ dɩm yɩ o wʋ sɛ sɩ o kɩ kʋlʋ a na tagɩ tɩn, kʋ daɩ amʋ mʋ cɔgɩ kʋntʋ tu, bɛŋwaanɩ amʋ na tu lʋgʋ baŋa tɩn, kʋ daɩ sɩ a di nabiinǝ taanɩ sɩ a cɔgɩ-ba. Kʋ nan yɩ sɩ a vrɩ-ba ba lwarɩm wʋnɩ mʋ. ⁴⁸ Wʋlʋ na vɩn amʋ yɩ o wʋ sɛ a taanɩ dɩm tɩn, mʋ kʋlʋ na wʋ́ cɔg-o: Taanɩ dɩlʋ amʋ na ŋɔɔnɩ a brɩ nɔɔna tɩn mʋ wʋ́ zaŋɩ lʋgʋ tiim dɛ dɩm nɩ dɩ brɩ nɩ kʋntʋ tu ba jɩgɩ bʋra. ⁴⁹ Kʋ nan daɩ a tɩtɩ wʋbʋŋa mʋ a ŋɔɔna. Kʋ yɩ a Ko wʋlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn mʋ pɛ-nɩ ni sɩ a ta kʋlʋ DƖ wʋbʋŋa na lagɩ tɩn, yɩ DƖ ta brɩ-nɩ kʋlʋ a na wʋ́ ŋɔɔnɩ tɩn. ⁵⁰ Amʋ nan ye sɩ balʋ na sɛ ni dɩlʋ a Ko Wɛ na pɛ-nɩ sɩ a ŋɔɔnɩ tɩn wʋ́ na ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn. A na yǝni a ŋɔɔnɩ te maama tɩn, kʋ yɩ a Ko Wɛ na tagɩ kʋlʋ o brɩ-nɩ tɩn mʋ.»

13

Zezi na zarɩ o karabiǝ bam nɛ te tɩn

¹ Dɛ dɩdwɩ na daarɩ sɩ ba di Pakɩ * candiǝ kam tɩn, Zezi dɛɛn maa ye nɩ o maŋa kam yiǝ, sɩ o yagɩ lʋgʋ baŋa sɩ o daarɩ o vu o Ko te. O maa soe balʋ na yɩ o nɔɔna lʋgʋ baŋa nɩ tɩn, yɩ o tiini o so-ba kʋ ja gaalɩ.

² Zezi dɩ o karabiǝ bam maa je ba di wʋdiu tɩtɩɩ nɩ, dɩ sʋtaanɩ * ya maŋɩ dɩ pa Zudasɩ Yiskarɩyo wʋlʋ na yɩ Simɔn bu tɩn lɩ wʋbʋŋa sɩ o yǝgi Zezi o pa nɔɔna. ³ Zezi maa ye nɩ o Ko Wɛ mʋ pɛ-o dam woŋo maama baŋa nɩ, yɩ o ye nɩ o nuŋi Wɛ te mʋ, o nan ta wʋ́ joori o vu Wɛ te. ⁴ Ba na wʋra ba di tɩn, o ma zaŋɩ da. O lɩ o na zʋ gɔrɔ kʋlʋ o daŋɩ tɩn, yɩ o daarɩ o vɔ pʋpaa o tǝŋǝ nɩ. ⁵ O ma kɩ na o kɩ kacuǝ wʋnɩ o wʋra o maa zarɩ o karabiǝ bam nɛ, yɩ o ma pʋpaa kʋm o ma guguni-sɩ. ⁶ O ma ba o yi Simɔn Pɩyɛɛrɩ te. Wʋntʋ ma ta dɩd-o o wɩ: «A yuutu, nmʋ mʋ wʋ́ zarɩ amʋ nɛ na?»

⁷ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Nmʋ bá lwarɩ amʋ na wʋra a kɩ kʋlʋ tɩn kuri lele, n nan wʋ́ ba n lwarɩ kʋ kuri.»

⁸ Pɩyɛɛrɩ ma ta o wɩ: «N brɩ n bá zarɩ a nɛ maŋa dɩ maŋa.»

Zezi ma lǝr-o o wɩ: «A na wʋ zarɩ n nɛ sɩm, n bá n wanɩ n ta n yɩ amʋ nɔɔnʋ.»

⁹ Simɔn Pɩyɛɛrɩ ma ta dɩd-o o wɩ: «Kʋ na yɩ kʋntʋ, a yuutu, yɩ zarɩ a nɛ yɩranɩ, zarɩ a jɩa dɩ a yuu dɩ n wǝli da.»

¹⁰ Zezi laan ma ta dɩd-o o wɩ: «Wʋlʋ na swɛ o yɩra tɩn daa ba jɩgɩ digiru, yɩ o daa wʋ maŋɩ sɩ o swɛ o yɩra, kʋ na daɩ o nɛ yɩranɩ. Abam ba jɩgɩ digiru, kʋ nan daɩ á maama.» ¹¹ Bɛŋwaanɩ Zezi maŋɩ o ye wʋlʋ na lagɩ o yǝg-o o pa nɔɔna tɩn. Mʋ kʋ kuri o tagɩ o wɩ, kʋ daɩ ba maama mʋ ba jɩgɩ digiru tɩn.

¹² Zezi na zarɩ ba nɛ sɩm o ti tɩn, o ma joori o zʋ o gɔrɔ kʋm, yɩ o vu o jǝni o jǝŋǝ je nɩ. O laan ma bwe-ba o wɩ: «Abam lwarɩ kʋlʋ amʋ na kɩ dɩ abam tɩn kuri na? ¹³ Abam yǝni á bǝ amʋ nɩ, Karanyɩna naa á Yuutu mʋ. Abam na bǝ te tɩn kʋ maŋɩ, bɛŋwaanɩ amʋ sɩɩnɩ a yɩ kʋntʋ mʋ. ¹⁴ Amʋ nan na yɩ abam Yuutu dɩ á Karanyɩna yɩ a zarɩ abam nɛ tɩn, kʋ maŋɩ sɩ abam dɩ laan zuli daanɩ kʋntʋ mʋ. ¹⁵ Amʋ nan kɩ a brɩ abam, sɩ á lwǝni amʋ na kɩ abam te tɩn mʋ. ¹⁶ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, gambaa tǝrǝ ka na dwe ka tu. Tɩntʋŋnʋ nan tǝrǝ o na dwe wʋlʋ na tʋŋ-o tɩn. ¹⁷ Abam na lwarɩ tɩn, á na kɩ kʋntʋ, á wʋ́ taá jɩgɩ yu-yoŋo.

¹⁸ Kʋ nan daɩ abam maama taanɩ mʋ a tɛa. A ye balʋ a na kuri tɩn. Kʋ daarɩ kʋlʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn maŋɩ sɩ kʋ kɩ mʋ. Kʋ tagɩ kʋ wɩ: ‹Wʋlʋ na jǝni o di wʋdiu dɩ amʋ tɩn mʋ joori o zɩgɩ amʋ zɩga.› ¹⁹ A nan wuuri a ta a brɩ abam mʋ yɩ kʋ ta wʋ kɩ, sɩ kʋ na tu kʋ kɩ, sɩ á wanɩ á sɛ nɩ amʋ yɩ wʋlʋ na wʋra maŋa maama tɩn. ²⁰ A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nɔɔnʋ na jeeri wʋlʋ maama a na tʋŋɩ tɩn, kʋntʋ tu jeeri amʋ mʋ. Kʋ daarɩ, wʋlʋ na jeeri amʋ tɩn, o jeeri wʋlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn mʋ.»

²¹ Zezi na tagɩ kʋntʋ o ti tɩn, o wʋ ma tiini kʋ cɔgɩ kʋ pa o ŋɔɔnɩ jaja o wɩ: «A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, abam dɩdʋa mʋ lagɩ o yǝgi amʋ o pa nɔɔna.»

²² O na tagɩ kʋntʋ tɩn, o karabiǝ bam maa nii daanɩ, yɩ ba brɩ ba yǝri wʋlʋ tɩtɩ o na tɛ bantʋ wʋnɩ tɩn. ²³ Wʋlʋ Zezi na soe lanyɩranɩ ba wʋnɩ tɩn maa je o tɩkǝri nɩ. ²⁴ Simɔn Pɩyɛɛrɩ ma yɩgɩsɩ o jɩŋa o brɩ wʋntʋ, sɩ o bwe Zezi o nii, kʋ yɩ wɔɔ taanɩ mʋ o tɛa. ²⁵ Nɔɔnʋ wʋm ma fɔɔrɩ o yi Zezi o sal-o, yɩ o bwe o wɩ: «A Yuutu, kʋ yɩ wɔɔ mʋ?»

²⁶ Zezi ma lǝri o wɩ: «Amʋ na fɔgɩ dɩpɛ a lu dwǝ wʋnɩ a pa wʋlʋ tɩn, mʋ kʋ tu.» O laan ma fɔ dɩpɛ dɩm o ma lu o pa Zudasɩ Yiskarɩyo wʋlʋ na yɩ Simɔn bu tɩn. ²⁷ Zudasɩ na joŋi dɩpɛ dɩm kʋntʋ tɩn, sʋtaanɩ ma zʋ o bɩcarɩ. Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Kɩ lɩla sɩ n kɩ kʋlʋ nmʋ na lagɩ n kɩ tɩn.»

²⁸ Balʋ maama na je ba di tɩn wʋlʋwʋlʋ ma wʋ lwarɩ Zezi na tagɩ kʋlʋ dɩd-o tɩn kuri. ²⁹ Zudasɩ nan na nii ba kɔgɔ kʋm sǝbu kʋm baŋa nɩ tɩn, ba badaara maa bʋŋɩ nɩ Zezi tʋŋ-o sɩ o vu o yǝgi wʋdiu mʋ sɩ ba ma di candiǝ kam, naa o ga tʋŋ-o sɩ o vu o pa yinigǝ tiinǝ wǝǝnu mʋ. ³⁰ Zudasɩ na joŋi dɩpɛ dɩm tɩn, o ma da o zaŋɩ o nuŋi. Kʋ dɛɛn yɩ tɩtɩɩ nɩ mʋ.

³¹ Zudasɩ na nuŋi o daarɩ kʋntʋ tɩn, Zezi ma ta o wɩ: «Lele kʋntʋ amʋ Nabiin-bu * wʋm wʋ́ na paarɩ-zulǝ, yɩ Wɛ tɩtɩ wʋ́ na zulǝ amʋ ŋwaanɩ. ³² Wɛ na nɛ zulǝ amʋ ŋwaanɩ tɩn, DƖ laan wʋ́ pa a na paarɩ-zulǝ DƖ tɩtɩ tee nɩ. Wɛ nan wʋ́ pa a na zulǝ lele kʋntʋ. ³³ A biǝ-ba, a daa bá tiini a daanɩ abam tee nɩ. Abam nan wʋ́ ba á beeri amʋ jǝgǝ. A nan lagɩ a ta a brɩ abam kʋlʋ a na maŋɩ a ta a brɩ Zwifǝ bam a wɩ, amʋ na lagɩ a vu mɛ tɩn, abam bá wanɩ da á vu. ³⁴ A nan lagɩ a pa abam ni-dʋʋrɩ mʋ. Taá soe-na daanɩ. Amʋ na soe abam te tɩn, abam dɩ taá soe daanɩ kʋntʋ. ³⁵ Á na soe daanɩ, nɔɔna maama wʋ́ lwarɩ nɩ abam yɩ a karabiǝ mʋ.»

Zezi na wuuri o brɩ Pɩyɛɛrɩ na wʋ́ vɩ-o te tɩn

(Matiyu 26:31-35, Marɩkɩ 14:27-31, Luki 22:31-34)

³⁶ Simɔn Pɩyɛɛrɩ ma bwe Zezi o wɩ: «A yuutu, yǝn mʋ n lagɩ n vu?»

Zezi ma lǝri o wɩ: «Amʋ na lagɩ a vu mɛ tɩn, nmʋ bá wanɩ n da n vu lele kʋntʋ. Maŋa kadoŋ nɩ mʋ, nmʋ laan wʋ́ wanɩ n da-nɩ n vu.»

³⁷ Pɩyɛɛrɩ ma ta o wɩ: «A yuutu, bɛɛ mʋ yɩ a bá wanɩ a tɔgɩ nmʋ lele kʋntʋ? Amʋ wʋ́ sɛ sɩ a tɩ nmʋ ŋwaanɩ.»

³⁸ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Nmʋ wʋ́ sɩɩnɩ n sɛ sɩ n tɩ amʋ ŋwaanɩ na? A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ nmʋ sɩ, kʋ na wʋ́ loori sɩ cɩbwɩʋ keeri tɩn, nmʋ wʋ́ fʋ kuni bɩtɔ nɩ n yǝri amʋ.»

14

Wʋlʋ na nɛ Zezi tɩn, o nɛ o Ko Wɛ dɩ mʋ

¹ Zezi laan ma ta dɩ o karabiǝ bam o wɩ: «Á yɩ pa á bɩcara taa maga. Kɩ-na á wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ, sɩ á kɩ á wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ dɩ. ² A Ko wʋm sɔŋɔ nɩ, je zanzan mʋ wʋra. A nan lagɩ a vu a kwɛ je mʋ a pa abam. Kʋ na daɩ cɩga, a ya bá ta dɩ abam. ³ A na ve a kwɛ je sɩm a ti abam ŋwaanɩ, a laan wʋ́ joori a ba a ja abam, sɩ á tɔgɩ á vu á taá wʋ amʋ na wʋ mɛ tɩn. ⁴ Abam nan ye a na maa ve tɩn cwǝŋǝ.»

⁵ Toma ma ta dɩd-o o wɩ: «A yuutu, dɩbam yǝri nmʋ na lagɩ n vu mɛ tɩn. Dɩ́ nan wʋ́ kɩ ta mʋ dɩ́ lwarɩ ka cwǝŋǝ?»

⁶ Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: «Amʋ mʋ yɩ cwǝŋǝ dɩ cɩga tu dɩ ŋwɩa tu. Nɔɔn-nɔɔnʋ bá wanɩ o vu a Ko Wɛ te dɩ o na wʋ dɛ amʋ o vu. ⁷ Abam na ye amʋ, á wʋ́ lwarɩ a Ko wʋm dɩ. Lele kʋntʋ abam lwar-o, á nan nɛ-o dɩ.»

⁸ Filipi ma ta o wɩ: «A yuutu, brɩ dɩbam n Ko wʋm, sɩ kʋntʋ wʋ́ maŋɩ dɩbam.»

⁹ Zezi ma lǝri o wɩ: «Filipi, amʋ daanɩ abam tee nɩ yɩ nmʋ ta yǝri amʋ na? Wʋlʋ maama na nɛ amʋ tɩn nɛ amʋ Ko wʋm mʋ. Bɛŋwaanɩ mʋ yɩ n ta n wɩ, a brɩ abam a Ko wʋm? ¹⁰ Nmʋ wʋ sɛ nɩ amʋ wʋra dɩ a Ko yɩ a Ko wʋra dɩ amʋ na? Taanɩ dɩlʋ amʋ na tagɩ a brɩ abam tɩn daɩ amʋ tɩtɩ nyɩm. Kʋ yɩ amʋ Ko wʋm mʋ ŋwɩ amʋ wʋnɩ, yɩ o tʋŋɩ o tɩtʋŋa. ¹¹ Taá jɩgɩ-na wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ, sɩ amʋ wʋra dɩ a Ko yɩ a Ko wʋra dɩ amʋ. Á na wʋ kɩ á wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ a taanɩ dɩm ŋwaanɩ, á weeni á kɩ á wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ tɩtʋŋa yalʋ amʋ na tʋŋɩ tɩn ŋwaanɩ. ¹² A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, wʋlʋ na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ tɩn wʋ́ tʋŋɩ tɩtʋŋa yalʋ doŋ amʋ na tʋŋɩ tɩn. O nan wʋ́ tʋŋɩ tɩtʋŋ-kamunǝ sɩ ya taa dwe amʋ na kɩ te tɩn, amʋ na lagɩ a vu a Ko te tɩn ŋwaanɩ. ¹³ Kʋlʋ maama abam na wʋ́ loori amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn, aá kɩ-kʋ a pa abam sɩ a Ko Wɛ na zulǝ amʋ ŋwaanɩ. ¹⁴ Abam na loori woŋo kʋlʋ maama amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn, amʋ wʋ́ kɩ-kʋ a pa abam.

¹⁵ Abam na soe amʋ, á wʋ́ sɛ a niǝ yam. ¹⁶ A nan wʋ́ loori a Ko wʋm sɩ o pa abam Zǝnnu wʋdoŋ. Wʋntʋ wʋ́ ta wʋ abam tee nɩ maŋa kalʋ na ba ti tɩn. ¹⁷ Wʋntʋ mʋ yɩ Wɛ Joro * kʋlʋ na yɩ cɩga tu tɩn. Nɔɔna balʋ kugu je na wʋ lʋgʋ baŋa nɩ tɩn bá wanɩ ba sɛ-o, bɛŋwaanɩ ba bá wanɩ ba na-o, yɩ ba bá wanɩ ba lwar-o dɩ. Kʋ daarɩ abam nan ye-o, bɛŋwaanɩ o wʋra dɩ abam, yɩ oó ta ŋwɩ abam wʋnɩ. ¹⁸ Amʋ bá yagɩ abam á yɩranɩ. Aá joori a ba abam te. ¹⁹ Kʋ na kɩ fɩɩn, lʋgʋ baŋa nɔɔna bam daa bá na amʋ. Abam nan wʋ́ na-nɩ. Bɛŋwaanɩ, amʋ na jɩgɩ ŋwɩa Wɛ tee nɩ tɩn, abam dɩ wʋ́ na ŋwɩa Wɛ tee nɩ. ²⁰ Dɛ dɩm kʋntʋ nɩ á wʋ́ lwarɩ nɩ a wʋra dɩ a Ko Wɛ, yɩ abam dɩ wʋra dɩ amʋ, yɩ amʋ dɩ wʋra dɩ abam.

²¹ Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na sɛ a niǝ yam yɩ o tɔgɩ-ya tɩn mʋ yɩ wʋlʋ na soe amʋ tɩn. A Ko Wɛ wʋ́ ta soe kʋntʋ tu. A dɩ nan wʋ́ ta so-o, yɩ a kwǝri a pa o lwarɩ amʋ na yɩ wʋlʋ tɩn.»

²² Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, nɔɔnʋ wʋdoŋ dɩ yɩrɩ na yɩ Zudasɩ yɩ kʋ daɩ Zudasɩ Yiskarɩyo tɩn ma lǝri o wɩ: «A yuutu, nmʋ wʋ́ kɩ ta mʋ n pa dɩbam lwarɩ nmʋ na yɩ wʋlʋ tɩn, yɩ lʋgʋ baŋa nɔɔna bam bá lwarɩ?»

²³ Zezi ma lǝr-o o wɩ: «Wʋlʋ na soe amʋ tɩn wʋ́ sɛ o kɩ a na tagɩ kʋlʋ tɩn mʋ. A Ko wʋ́ ta soe kʋntʋ tu, yɩ amʋ dɩ a Ko wʋ́ ba o te dɩ́ taá wʋra dɩd-o. ²⁴ Wʋlʋ maama nan na ba soe amʋ tɩn bá sɛ o kɩ a na tagɩ kʋlʋ tɩn. Taanɩ dɩlʋ abam nan na ni tɩn daɩ amʋ nyɩm, dɩ nuŋi a Ko wʋlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn te mʋ. ²⁵ A maŋɩ a ta wǝǝnu tɩm kʋntʋ a brɩ abam maŋa kam a ta na wʋ abam tee nɩ tɩn. ²⁶ Kʋ daarɩ, Zǝnnu wʋlʋ na wʋ́ ba abam te tɩn, wʋntʋ mʋ yɩ Wɛ Joro kʋm a Ko Wɛ na wʋ́ tʋŋɩ sɩ kʋ ba amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn. Kʋntʋ wʋ́ brɩ abam woŋo maama, yɩ kʋʋ́ pa á guli kʋlʋ maama amʋ na maŋɩ a ta a brɩ abam tɩn.

²⁷ Amʋ yagɩ wʋ-zuru mʋ a pa abam. Kʋ yɩ amʋ tɩtɩ wʋ-zuru mʋ a pɛ abam. Amʋ na pɛ abam wʋ-zuru kʋlʋ tɩn, kʋ daɩ lʋgʋ baŋa nyɩm. Á yɩ pa á bɩcara taa maga, á nan yɩ taá jɩgɩ liǝ dɩ. ²⁸ Abam maŋɩ á ni amʋ na tagɩ dɩ abam nɩ, a lagɩ a viiri, yɩ a ta wʋ́ joori a ba abam te. Abam ya na soe amʋ, á wʋ́ taá jɩgɩ wʋpolo dɩdaanɩ amʋ na lagɩ a vu a Ko Wɛ te tɩn, bɛŋwaanɩ a Ko Wɛ dwe amʋ. ²⁹ Amʋ nan tagɩ wǝǝnu tɩntʋ a brɩ abam lele kʋntʋ yɩ tɩ daa ta wʋ kɩ, sɩ tɩ na tu tɩ kɩ, sɩ á wanɩ á sɛ a taanɩ dɩm. ³⁰ Amʋ daa bá ŋɔɔnɩ taanɩ zanzan dɩ abam, lʋgʋ baŋa pɛ sʋtaanɩ * na maa bɩɩnɩ tɩn ŋwaanɩ. Wʋntʋ nan bá jɩgɩ dam dɩ amʋ. ³¹ A nan maŋɩ sɩ a pa lʋgʋ baŋa nɔɔna lwarɩ nɩ a soe a Ko wʋm, kʋntʋ mʋ a kɩ kʋlʋ maama a Ko na pɛ-nɩ ni sɩ a kɩ tɩn mʋ.

Á zaŋɩ sɩ dɩ́ viiri.»

15

Zezi dɩ o nɔɔna bam nyɩ nɩ vinyǝ tiu dɩ kʋ nɛ mʋ te

¹ Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: «Amʋ yɩ vinyǝ * tiu cɩga cɩga. A Ko maa yɩ tiu kʋm tu, yɩ o nii kʋ baŋa nɩ. ² Naga kalʋ na nuŋi tiu kʋm yɩra nɩ yɩ ka ba lǝri biǝ tɩn, oó go-ka o yagɩ mʋ. Kʋ daarɩ naga kalʋ na lǝri biǝ tɩn, oó farɩsɩ-ka mʋ, sɩ ka taa lana, sɩ ka taa fɔgɩ ka lǝri biǝ zanzan. ³ Abam bɩcara nan maŋɩ ya kwɛ lanyɩranɩ, nɩ ba na farɩsɩ tiu nɛ yɩ sɩ lana te tɩn, á na sɛ taanɩ dɩlʋ amʋ na ŋɔɔnɩ a brɩ abam tɩn ŋwaanɩ. ⁴ Taá wʋra dɩ amʋ, sɩ amʋ dɩ wʋ́ ta ŋwɩ abam wʋnɩ. Tiu naga bá wanɩ ka lǝ biǝ ka yɩranɩ yɩ ka tǝri tiu kʋm yɩra nɩ. Kʋ nan yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ abam. Abam maŋɩ sɩ á taá wʋra dɩ amʋ mʋ, sɩ á laan wanɩ á taá kɩ kǝm-laarʋ.

⁵ Amʋ mʋ yɩ tiu kʋm, yɩ abam yɩ kʋ nɛ sɩm. Wʋlʋ maama na wʋra dɩ amʋ yɩ amʋ ŋwɩ kʋntʋ tu wʋnɩ tɩn wʋ́ ta kɩ kǝm-laarʋ mʋ, nɩ naga kalʋ na lǝri biǝ zanzan tɩn. Amʋ nan na tǝri á bɩcara nɩ, á bá wanɩ kʋlʋkʋlʋ á kɩ. ⁶ Wʋlʋ na tǝrǝ dɩ amʋ tɩn nyɩ dɩ tiu naga kalʋ ba na goni ba yagɩ yɩ ka kʋ tɩn mʋ. Tiu nɛ sɩlʋ na kʋgɩ tɩn, baá pɛ-sɩ ba kɩ mini nɩ mʋ yɩ sɩ di. ⁷ Abam nan na wʋra dɩ amʋ, yɩ amʋ taanɩ dɩm na wʋ á bɩcara nɩ, á wʋ́ wanɩ á loori kʋlʋ maama á wʋbʋŋa na lagɩ tɩn, yɩ á wʋ́ na-kʋ. ⁸ Abam na kɩ kǝm-laarʋ, nɩ tiu na lǝri bu-ŋʋna zanzan te tɩn, á wʋ́ sɩɩnɩ á taá yɩ amʋ karabiǝ, yɩ kʋntʋ wʋ́ pa a Ko wʋm na zulǝ. ⁹ Nɩnɛɛnɩ a Ko na soe amʋ te tɩn, amʋ dɩ soe abam kʋntʋ mʋ. Taá jɩgɩ-na amʋ sono kʋm á bɩcara nɩ. ¹⁰ Abam na kɩ a na tagɩ kʋlʋ tɩn, á wʋ́ wanɩ á taá jɩgɩ amʋ sono kʋm kʋntʋ, nɩ amʋ dɩ na kɩ a Ko na tagɩ kʋlʋ yɩ a jɩgɩ o sono kʋm a bɩcarɩ nɩ te tɩn.

¹¹ A tagɩ wǝǝnu tɩntʋ a brɩ abam, sɩ wʋpolo kʋlʋ a na jɩgɩ tɩn mʋ taa wʋ abam wʋnɩ, sɩ kʋ pa abam wʋpolo kʋm ja gaalɩ. ¹² Ni dɩlʋ amʋ na lagɩ a pa abam tɩn mʋ tɩntʋ:

Á taá soe daanɩ,

nɩnɛɛnɩ a na soe abam te tɩn.

¹³ Sono tǝrǝ kʋ na dwe tɩntʋ, sɩ nɔɔnʋ sɛ sɩ o tɩ o donnǝ ŋwaanɩ. ¹⁴ Abam na kɩ a na tagɩ kʋlʋ tɩn, á wʋ́ ta yɩ a cilonnǝ mʋ. ¹⁵ Amʋ daa bá ta bǝ abam nɩ a tɩntʋŋna. Bɛŋwaanɩ tɩntʋŋnʋ yǝri kʋlʋ o yuutu na lagɩ o kɩ tɩn. Kʋ nan na yɩ abam, a tagɩ kʋlʋ maama a na ni a Ko Wɛ tee nɩ tɩn a brɩ abam. Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ a laan bǝ abam nɩ a cilonnǝ. ¹⁶ Kʋ nan daɩ abam mʋ kuri amʋ. Kʋ yɩ amʋ mʋ kuri abam, yɩ a daarɩ a pa abam ni sɩ á taá kɩ kǝm-laarʋ. Kǝm-laarʋ tɩm kʋntʋ wʋ́ ta wʋra maŋa maama. Abam na kɩ kǝm-laarʋ tɩm kʋntʋ, a Ko wʋ́ pa abam kʋlʋ maama á na wʋ́ loori o tee nɩ amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn. ¹⁷ Amʋ na pɛ abam ni sɩ á kɩ kʋlʋ tɩn mʋ tɩntʋ:

Á taá soe daanɩ.»

Lʋgʋ baŋa nɔɔna na wʋ́ culi Wɛ nɔɔna te tɩn

¹⁸ Zezi daa ma ta o wɩ: «Lʋgʋ baŋa nɔɔna bam wʋ́ culi abam. Ba nan na culi abam, sɩ á lwarɩ nɩ ba maŋɩ ba da yigǝ ba culi amʋ mʋ. ¹⁹ Abam ya na yɩ lʋgʋ baŋa nyɩm, kʋ nɔɔna bam ya wʋ́ ta soe abam, á na yɩ kʋ nyɩm tɩn ŋwaanɩ. Amʋ nan mʋ kuri abam lʋgʋ nɔɔna bam wʋnɩ, yɩ á daa daɩ ba nyɩm. Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ balʋ na yɩ lʋgʋ baŋa nɔɔna tɩn wʋ́ ta culi abam. ²⁰ Guli-na a na maŋɩ a ta kʋlʋ a brɩ abam tɩn: Tɩntʋŋnʋ tǝrǝ o na dwe o yuutu. Ba na yaarɩ amʋ tɩn, baá yaarɩ abam dɩ mʋ. Ba nan na sɛ amʋ ni-taanɩ dɩm, baá sɛ abam dɩ ni-taanɩ mʋ. ²¹ Ba nan wʋ́ kɩ abam tɩntʋ wǝǝnu tɩm maama amʋ ŋwaanɩ mʋ, bɛŋwaanɩ ba yǝri wʋlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn. ²² Amʋ ya na wʋ tu a ŋɔɔnɩ cɩga a brɩ-ba, lwarɩm ya bá ta wʋ ba yuu nɩ. Lele kʋntʋ ba nan daa bá wanɩ ba ta nɩ ba jɩgɩ bʋra. ²³ Wʋlʋ maama na culi amʋ tɩn, kʋntʋ tu culi a Ko wʋm dɩ mʋ. ²⁴ Amʋ kɩ tɩtʋŋ-ŋʋna yalʋ nɔɔn-nɔɔnʋ ta na wʋ kɩ ya doŋ tɩn a brɩ-ba. A ya na wʋ kɩ a brɩ-ba, lwarɩm ya bá ta wʋ ba yuu nɩ. Ba nan nɛ a na kɩ kʋlʋ tɩn, yɩ ba ta culi amʋ dɩ a Ko wʋm maama. ²⁵ Kʋ nan kɩ sɩ kʋ pa kʋlʋ na pʋpʋnɩ Wɛ cullu tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn mʋ sɩɩnɩ kʋ kɩ, dɩ kʋ na wɩ: ‹Ba culi amʋ, yɩ a wʋ kɩ kʋlʋkʋlʋ.›

²⁶ Zǝnnu wʋm nan wʋ́ nuŋi a Ko te o ba. Wʋm mʋ yɩ Wɛ Joro * kʋlʋ na yɩ cɩga tu tɩn. A nan wʋ́ tʋŋ-o yɩ o ba abam te, yɩ o laan wʋ́ ŋɔɔnɩ a cɩga kam o brɩ abam. ²⁷ Abam dɩ nan wʋ́ ŋɔɔnɩ a cɩga kam taanɩ á brɩ nɔɔna, bɛŋwaanɩ abam maŋɩ á wʋra dɩ amʋ pulim nɩ mʋ.

16

¹ A nan ŋɔɔnɩ wǝǝnu tɩntʋ a brɩ abam sɩ kʋ pa á yɩ zaŋɩ á yagɩ Wɛ cwǝŋǝ kam tɔgɩm mʋ. ² Ba nan wʋ́ lɩ abam ba Wɛ-di *f5 * sɩm wʋnɩ. Maŋa nan wʋ́ ba ka yi, yɩ nɔɔna wʋ́ gʋ abam, yɩ ba bʋŋɩ nɩ ba tʋŋɩ tɩtʋŋ-ŋʋm mʋ ba pa Wɛ. ³ Ba nan wʋ́ kɩ abam wǝǝnu tɩm kʋntʋ, bɛŋwaanɩ ba yǝri a Ko wʋm, ba nan yǝri amʋ dɩ. ⁴ A tɛ wǝǝnu tɩntʋ maama a brɩ abam, sɩ maŋa kam na yiǝ ba na kɩ abam kʋntʋ, sɩ á wanɩ á guli nɩ amʋ maŋɩ a ta-tɩ a brɩ abam.

Wɛ Joro kʋm na wʋ́ brɩ nɔɔna cɩga te tɩn

A wʋ tagɩ wǝǝnu tɩm kʋntʋ a brɩ abam pulim nɩ, bɛŋwaanɩ amʋ ya wʋ abam tee nɩ mʋ. ⁵ Kʋ daarɩ lele kʋntʋ a lagɩ a vu wʋlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn te. Abam wʋlʋwʋlʋ nan wʋ bwe-nɩ á nii, a lagɩ a vu yǝn mʋ? ⁶ Amʋ nan na tagɩ a brɩ abam kʋlʋ na lagɩ kʋ kɩ tɩn mʋ pɛ á wʋrʋ tiini tɩ cɔgɩ. ⁷ Kʋ daarɩ, a lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, amʋ na viiri, kʋʋ́ ta lana kʋ pa abam. Bɛŋwaanɩ, amʋ na wʋ viiri, Zǝnnu wʋm bá ba abam te. A nan na veǝ, a laan wʋ́ tʋŋ-o yɩ o ba abam te. ⁸ O nan na tuǝ, oó pa lʋgʋ baŋa nɔɔna lwarɩ nɩ ba tusi mʋ ba lwarɩm wʋnɩ, dɩ Wɛ cɩga kam laŋa nɩ, dɩ Wɛ na wʋ́ di nɔɔna taanɩ te tɩn. ⁹ Oó brɩ-ba nɩ ba na wʋ sɛ amʋ tɩn ba kɩ lwarɩm mʋ. ¹⁰ Oó brɩ-ba nɩ ba tusi Wɛ cɩga kam wʋnɩ, bɛŋwaanɩ amʋ lagɩ a vu a Ko Wɛ te, yɩ á daa bá na-nɩ. ¹¹ O ta wʋ́ brɩ-ba nɩ ba tusi Wɛ sarɩya dim dɩm wʋnɩ, bɛŋwaanɩ wʋlʋ na yɩ lʋgʋ baŋa pɛ wʋm tɩn maŋɩ o ga bʋra.

¹² Amʋ ya ta jɩgɩ wǝǝnu zanzan sɩ a ta a brɩ abam, tɩ nan wʋ́ ta tiini tɩ camma dɩ abam lele. ¹³ Kʋ daarɩ Wɛ Joro * kʋm yɩ cɩga tu mʋ. Kʋ na tuǝ, kʋ laan wʋ́ pa á lwarɩ cɩga kam maama. Kʋ nan daɩ kʋ tɩtɩ taanɩ mʋ kʋ lagɩ kʋ ŋɔɔnɩ. Kʋʋ́ ŋɔɔnɩ kʋlʋ kʋ na ni Wɛ tee nɩ tɩn mʋ, kʋ ma daarɩ kʋ ta wǝǝnu tɩlʋ na lagɩ tɩ ba tɩn kʋ brɩ abam. ¹⁴ Kʋ nan wʋ́ pa amʋ na zulǝ, bɛŋwaanɩ kʋʋ́ brɩ abam amʋ cɩga kam maama. ¹⁵ A Ko wʋm na jɩgɩ kʋlʋ maama tɩn yɩ amʋ dɩ nyɩm mʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ a tagɩ a wɩ, DƖ Joro kʋm wʋ́ brɩ abam amʋ cɩga kam maama.

¹⁶ Kʋ na kɩ fɩɩn, abam daa bá na amʋ, yɩ maŋa fɩnfɩɩn na wǝli da, á wʋ́ joori á na-nɩ, ((a na maa ve a Ko te tɩn ŋwaanɩ.))»

Wʋ-cɔgɔ na wʋ́ lǝni kʋ ji wʋpolo te tɩn

¹⁷ Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, o karabiǝ badaara maa tɛ daanɩ ba wɩ: «O na tagɩ o wɩ, kʋ na kɩ fɩɩn dɩ́ daa bá na-o, yɩ maŋa fɩnfɩɩn na wǝli da dɩ́ daa wʋ́ joori dɩ́ na-o tɩn, kʋ kuri mʋ bɛɛ? O na tagɩ o wɩ, o lagɩ o vu o Ko te tɩn, dɩ́ yǝri kʋ kuri.»

¹⁸ Ba ta maa tiini ba bwɛ daanɩ ba wɩ: «O na tagɩ o wɩ, kʋ na kɩ fɩɩn tɩn, kʋ kuri mʋ bɛɛ? Dɩ́ yǝri o na tɛ kʋlʋ tɩn kuri.»

¹⁹ Zezi ma lwarɩ nɩ ba lagɩ sɩ ba bwe-o taanɩ dɩm kuri. O ma ta dɩ ba o wɩ: «A na tagɩ a wɩ, kʋ na kɩ fɩɩn á daa bá na-nɩ, yɩ maŋa fɩnfɩɩn na wǝli da á wʋ́ joori á na-nɩ tɩn ŋwaanɩ mʋ á bwɛ daanɩ na? ²⁰ A nan lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, abam wʋ́ ba á keeri á coosi. Kʋ daarɩ lʋgʋ baŋa nɔɔna bam wʋ́ ta jɩgɩ wʋpolo. Abam wʋrʋ wʋ́ ba tɩ cɔgɩ, yɩ á wʋ-cɔgɔ kʋm laan wʋ́ lǝni kʋ ji wʋpolo. ²¹ Maŋa kalʋ kaanɩ na lagɩ o lʋ bu tɩn, o jɩgɩ liǝ mʋ, bɛŋwaanɩ o canɛɛrɩ maŋa yiǝ. O nan na lʋgɩ bu wʋm, o laan wʋ́ swe o cam dɩm ni nɩ, yɩ o jɩgɩ wʋpolo dɩ o na lʋgɩ bu wʋm tɩn. ²² Kʋ nan yɩ kʋntʋ mʋ dɩ abam dɩ. Lele kʋntʋ á jɩgɩ liǝ. Amʋ nan daa ta wʋ́ joori a na abam, yɩ kʋ pa á tiini á na wʋpolo, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ daa bá wanɩ-kʋ o cɔgɩ. ²³ Dɛ dɩm kʋntʋ na yiǝ, abam daa bá bwe amʋ kʋlʋkʋlʋ. A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, a Ko wʋm wʋ́ pa abam kʋlʋ maama abam na wʋ́ loori amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn. ²⁴ Abam nan ta maŋɩ á wʋ loori kʋlʋkʋlʋ dɩ amʋ yɩrɩ. Nan loori-na, sɩ á wʋ́ na, sɩ kʋ pa abam wʋpolo kʋm tiini kʋ gaalɩ.

²⁵ A na tagɩ wǝǝnu tɩntʋ a brɩ abam tɩn, kʋ yɩ mɩmaŋa mʋ a mɛ a ta. Maŋa nan wʋ́ ba, yɩ a daa bá maŋɩ mɩmaŋa a ma brɩ abam. A laan wʋ́ ba a ŋɔɔnɩ a Ko Wɛ taanɩ dɩm jaja mʋ a brɩ abam. ²⁶ Dɛ dɩm kʋntʋ nɩ, amʋ daa bá loori a Ko Wɛ abam ŋwaanɩ. Abam mʋ wʋ́ loori-DƖ amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ, ²⁷ bɛŋwaanɩ Wɛ tɩtɩ maŋɩ DƖ soe abam, abam na soe amʋ yɩ á kwǝri á sɛ nɩ a nuŋi DƖ tee nɩ tɩn ŋwaanɩ. ²⁸ Amʋ sɩɩnɩ a nuŋi a Ko Baŋa-Wɛ te mʋ a ba lʋgʋ baŋa. Lele kʋntʋ a nan lagɩ a yagɩ lʋgʋ baŋa sɩ a joori a vu DƖ te.»

²⁹ Zezi na tag=